NGA GËZIM LLOJDIA

 1.

 Koordinatat gjeografike janë veriu 40° 23′ 47” dhe:19°43′ 47” .Gjendet ne maj e Tartarit mali i gurit. Përbëhet nga shkëmbinj tethepisur. Maja e Kulthit (4.1km).Kuora e Sevastërit figuron me njëemërtim të tjetër.Kurora e Kudhës Gërhotit.Kurora është një ndër vendet shenjtaqë ka nisur të kryej pelegrinazh kur u vendos aty dervishi i parë bektashi. Kamale të cilët janë të shenjtëruar që në krijim të tyre. Fjala bie dhe njihetTomorri. I kalitur në mjegull Tomori ky i parë në peshë edhe meritualet e vjetra. Shkurt për malin e Tomorit :Gjuha  poetit bektashi Naimi këndonte : “Tomor! Omal i bekuar,fron i lartë,që rri Zoti-Pasë fesë së vjetër,që kishin shqiptarëtqëmoti.K.Kristoforidhit: edhe ky një rilindës i hershëm :Vështroni o shokvështroni se si qenka mbuluar majë e malit të Tomorit me mjegulle e re .Shih,shih si  shkrep mali xixa xixa e nxjerrshkëndija t’ arta e të argjenda…Mirëpo ka qenë një farë Haxhi Babai,aty ngaviti 1600ose 1620,që solli një grusht dhe nga Qerbelaja për kultin e Cukës sëTomorrit.

 2.

 Male të tjera  tëpërdorur si kulte  janë  :Kundrevica në Kurvelesh ,dhe mali iTomorrit,të  dy malet  në jug të vendit.Ka një renditje ku  M.Tirta ka rrëmuar nëpër dokumente tëhershme,për të gjetur gjurmë Perëndie në sfond të maleve tona .Nga ckarezultuar ai përmend  se :Mali i ShenIlis ,Bukuniku në Shpat të Elbasanit,Gjallica në Lumë Kukës ,Maja e Pashtrikut Has,Mali Sari Salltikut Krujë, maja eDervishës në Dejë të Macukullit  ,maja eTeqes në Lezhë,Shkelzeni ,mali i hekurave në malësi të Gjakovës,Tropojë janë male kultesh. Në ndonjërin prej tyresyresh si në Sari Salltëk kryhen rituale fetare të tarikatit bektashi.

  3.

 Ndërkaq kur perifrazonfjalën kurorë shqiptimi bëhet qartësisht se jo i gjithë mali  i Tartarit është i shenjtëruar por vetëm kurorae  tij pra pjesa që përmbledh rrezja kuru bëka nga një dervish safi që i përkiste tarikatit bektashi. Ka male qëkrijohen si të tillë dhe të tjerë që bëhen nga shenjtorët.

Komuna Sevaster:Ndarja administrative e komunësSevaster përfshinë :fshatratSevaster,Glombas,Dushkarak,Shkozë,Mazhar,Plocë,Lezhan,Amonicë.Komuna Sevasterdisponon këto të dhëna gjeografike e demografike. Sipërfaqja km 90.7. Përqindja që zë në rrethin eVlorës 0.06 %. Popullsia 3414. Përqindja e popullsisë në rreth 2.32 . Dendësia37.2 banor/km. Ndërresurset që ka kjo komunë janë:Pyje 1772ha. Burimet ujore sipas një studimisi komunë janë  me prurje 15l. Lumenj dhe përrenj që përfshinëkjo komunë është lumi Vjosë me 2100/s. Sipërfaqja e tokës sipaspërbërjes kadastrale. Gjithsejtë ha 9140 ha. Sip e punueshme 2006 ha,arë 1670ha,pemëtore 229,ullishte 61,vreshta 46,pyje 1772,livadhe 1294ha. Ujësjellës-Ploçë pozicioni iburimit quhet Gura,lloji i burimit malor,prurja në l/s 1 me rrjedhje të lirë në24 orë. Me gjatësi 3000 por që është jashtë përdorimit. Shëndetësia  1 qendër shëndetësore,3 ambulanca,4 konsultore..Dikur zona quhej Kudhës Gërhoti. Qytetinga kohët e antikitetit është Amantia. Epiqendra e qytetërimit në njëzonë të tillë kodrinore gjendet në lartësinë 613 m mbi det.Në këtë pikëpozicionohet kodra më e lartësuar ku fillojnë rrënojat e qytetit antik,dukepësuar shtrirje në kohë nëpër sheshet e tarracave. Kodra ku ka jetuar për 1 mijëvjeçar qyteti ilir i Amantias ka formë koni. Ajo është pjesë e veçuar ngavargmali,që përthyhet me një përrua.

Vendit, kuvendasit  e kanë quajtur “Kurorë “ pra ëhstëkurora e malit ka një rrugë qorre ndësra udhëtimi kryhet me kafshë nga përroideri në kurorë në këmbë mbanë 3 orë nëpër një udhe ku rrihet shpesh ngabesimtarët  ,nga fakirët dhe të tjerënjerzë të devotshëm, që shkojnë tek Tyrbja e Baba Hamza Kurorës.Si histori  e ndërtuar nga vendalinjtë, por që shprehet nëkëtë rrëfim të shkurtër  është fakti  :dervishi ka shërbyer  me vepra të mira në shërbim të njerëzisë.Ailutej për ata dhe  gjenë e gjallë përmbarësi e bollëk.Luftonte sëmundjet  dhe imbronte në cdo kohë. Tyrbja e dervishit u bë përherë një strehë  e përhershme, e tyre.Ishte një lloj ylli tërheqësqë rrezatonte shpresë.Fakti, që kjo tyrbe gjëndej përkarshi Tomorit ishte njëndihmë në realizmin e lutjeve të shënjtorit.Kurorën, banorët e kanë preferuarta kenë si vend për lutje, që nga kohërat e antikitetit.E kanë preferuar sipika më e lartë e malit.Kurora e tij.”Në lindje të diellit:O Zot na shto bagëtit!”.Lutjae tyre.Bektashinjtë këto vende i shfyrtëzuan për ti kthyer në shërbimin   e tyre.Ardhja e një dervishi simbolizonardhjen e shpresës dhe mirësisë.Ngjiste që lutjet  e kryera nuk binin ndërkohë  në vesh të shurdhër. Një dritare që mbahej nëçdo kohë hapur.Ishte dervishi. Për të mos mbetur fjalë e pathënë tre faktorë:a-lartësiaqiellore.b-teqet përkarshi njera-tjetrës.Tomori,Kurora etj.c-Përbënë misterndoshta.Shikojnë në kohë lutjesh njeri-tjetrin.Shkëmbejnë mesazhe.Ndihmojnënjeri-tjertin me energjinë  e tyre.Kështurritet potencialisht energjia dhe ndikimi për tu realizuar lutja.Atje lartësia  është qiellore. Ndërkaq megjithëse faktet nukrrinë fshehur tek këmba e malit kjo s’do të thotë ndërkohë se këtu keminjë  tokë të bekuar.Është më së paku toka,që ka mirëpirut dervishin,që ka respektuar kultet shpirtërore dhe forca e dervishit e ktheu në shërbim të njerëzisë.SotKuorra është kult fetar.Kur dervishimbylli jetën u varros në tyrben etij.Tyrbja e Baba Hamza Kurora është si tëgjithë tyrbet e këtij tarikati.Me dy ngjyra.E bardha dhe e gjelbëra.Me 12ndarje.Simbolikë e  arkitekturësbektashiane.12 imamët e shenjtë simbolizohen.Kjo kullë në këtë lartësi të malitTartar ngjason me një observator.Tyrba Baba Hamza kurora administrohet nga nje dervish komuniteti bektashieshte organizim fetar ,gjyshata Vlore.

4.

Përkarshi gjëndet  qyteti ilirAmantia.Atje në plajën e Lëmit të Peçit është  tempulli i Aferdites.Këtë pllajë dielli ynë eputh cdo mëngjes me cepat e tij të zjarrtë deri në ikje në muzg.Godina e pare, më e lashté dhe pa tjetërme kryesoja, zinte thuajse mesin e pllajës .Ajo ishte e orientuar nga jugperëndiminé verilindje. The­melet e godinës janë té gjaté nga 12,15 m. dhe té gjerë 6.75m. Tempulli duhet té jeté ndërtuar atynga shek. III para erës sonë dhe se rindërtimi, shtresa me mozaik té jeté béréné shek. II. erës sonë. Përmënyrën se kujt i faleshin Amantë do të ndjekin shqyrtimin  e S. Anamalit.  Monumentet si dhe monedhate gjetura në Amantia shqyrtojnë:Kultet që janë respektuar më shumë nëpopullatën ilire të këtij qyteti në Ilirinë jugore. Cila ishte Perëndia dhekujt i faleshin amantët?Për të mbritur tek ky rajvizim gjejmë të dhënat në librin Iliria. Perëndia për Amantë ishteHyji.Huji i besuar rreth të cilit faleshin apo kryenin rituale Amantë në kohëte hershme në këtë qëndër malore ishte hyu dodonas.Zeusi ose hyu është ishprehur edhe në prerjet e monedhës. Në këtë qytet ilir ka qenë i njohur kultii Afroditës. Një pllakë e vogël guri e zbuluar në Amantia i kushtohet në njëfarë mënyre Afrodita Pandemia.Afrodita në qytetin amantas ka pasur njëtempull.Si edhe në gjetjet në skulpturë paraqitet Pan-Silvani. Ky na paraqitetme 3 nymfa. Në gjetjet e relieve shikohen perëndi ilire. Perëndit sipasamantëve janë mbrojtëse  tëbarinjve,pyjeve,kullotave.

5.

 Në kurorë ka përherëvizitorë.Sapo shkrin dëbora . Për tu ngjitur në kurorë rruga shkon nëpër rrëpiradhe gremina të malit.Rrugëtimi fillon atje poshtë.Ku të presin taksit.Cfarë janëkëto mjete? Gjithsesi ato janë kafshët  me kafsharë për dore të cilat të afrojnë udhëtimindrejt kurorës me një cmim deri në 20-30 mijë lekë.Mirëpo edhe mushkat e kanëpisk kur ngjisin malin.Cakëlli i bardhë është po aq  i sertë, sa që të pret .Fushpamja është lehonë.D.m.thbari ka dirsur në pranverë sepse zjarri përvëlon cdo zheg vere,bimësin e llojittë mesëm.Tyrba e Baba Hamza kurorës ,është në pikën më të lartë.Është vend ishenjtëruar i beagtisë dhe i mirësisë apo edhe i pastrimit shpirtëror.