Inva Kupi/
Ndjehem thellësisht krenare që jam bijë e familjes Kupi dhe që më jepet mundësia të kujtoj dhe të nderoj një nga figurat më të rëndësishme të historisë shqiptare, Abaz Kupin. Abaz Kupi lindi më 1892 në Krujë dhe ishte një nga personalitetet më të shquara ushtarake dhe politike të shekullit XX në Shqipëri. I formuar si ushtarak gjatë periudhës së Mbretërisë Shqiptare, ai shërbeu si oficer besnik i Mbretit Zog I, duke u dalluar për disiplinë, vendosmëri dhe aftësi të spikatura drejtuese.
Emri i tij u bë veçanërisht i njohur më 7 prill 1939, kur ai drejtoi rezistencën e armatosur në Durrës kundër pushtimit fashist italian. Edhe pse përballë një force shumë më të madhe, qëndresa e tij mbetet një akt i lartë patriotizmi dhe guximi, që zë një vend të rëndësishëm në historinë e rezistencës shqiptare.
Gjatë Luftës së Dytë Botërore, Abaz Kupi fillimisht bashkëpunoi me forca të ndryshme antifashiste, por më vonë u shkëput nga Lëvizja Nacionalçlirimtare, për shkak të mosmarrëveshjeve të thella ideologjike me komunistët. Ai u bë një nga drejtuesit kryesorë të lëvizjes Legaliteti, e cila synonte rikthimin e Mbretit Zog në pushtet dhe kundërshtonte vendosjen e regjimit komunist në Shqipëri.
Pas ardhjes në pushtet të regjimit komunist në vitin 1944, Abaz Kupi u detyrua të largohej nga atdheu. Ai jetoi në mërgim, fillimisht në Itali dhe më pas në Shtetet e Bashkuara të Amerikës, ku vazhdoi aktivitetin e tij politik kundër diktaturës komuniste deri në fund të jetës.
Abaz Kupi u nda nga jeta në vitin 1976 në Nju Jork. Sot ai kujtohet si një figurë komplekse historike: patriot, luftëtar kundër pushtimeve të huaja dhe përfaqësues i bindur i rrymës monarkiste shqiptare.
Unë jam rritur që e vogël pranë gjyshit tim, Muharrem Kupi, i cili me krenari më ka treguar historinë e familjes sonë. Ai më rrëfente se si babai i tij, Ibrahim Kupi, dhe xhaxhai i tij, Abaz Kupi, u bashkuan dhe luftuan kundër pushtimit fashist, duke dëshmuar një ndjenjë të lartë atdhedashurie dhe sakrifice për Shqipërinë.
Me kalimin e viteve, këto histori nuk mbetën vetëm rrëfime familjare, por i ndesha edhe në tekstet e historisë në shkollën time në Krujë, gjë që e shtoi edhe më shumë ndjenjën time të krenarisë për prejardhjen time.
Mbaj mend me shumë dashuri kohën kur, ende fëmijë, e ndihmoja gjyshin tim të ngjiste fotografitë e të gjithë fisit Kupi në pemën tonë familjare. Ishte një kujtim i çmuar, jo vetëm për mua dhe familjen time, por për gjithë fisin tonë. E pyesja vazhdimisht për secilin: ku kishin jetuar, kur ishin martuar, sa fëmijë kishin lënë pas. Doja të sigurohesha që emrat dhe historia e tyre të mos harroheshin kurrë. Jam e bindur se, po të ishte gjallë sot, gjyshi im do të ishte jashtëzakonisht krenar të ndodhej këtu mes nesh.
Në fund, kjo nuk është vetëm një histori familjare, por një pjesë e historisë së Shqipërisë. Emrat, sakrificat dhe idealet e tyre jetojnë përmes kujtesës sonë dhe përmes brezave që vijnë. Detyra jonë sot është të mos harrojmë, por të kujtojmë me dinjitet, të nderojmë me respekt dhe të përcjellim me krenari vlerat për të cilat ata luftuan. Për mua, të jem bijë e familjes Kupi nuk është vetëm trashëgimi gjaku, por një përgjegjësi morale për ta mbajtur gjallë historinë, të vërtetën dhe dashurinë për atdheun.