Intervistoi: Sokol Paja/

1. I nderuar z.Teneqja si u realizua emërtimi i rrugës “Dardania” dhe “Kaçaniku” në provincën e Manitobës në Kanada?

Bashkëpunimi i gjatë mes komunitetit shqiptar këtu në provincën e Manitobës dhe këshilltarit të rajonit St. Vital të qytetit të Winnipegut, z. Brian Mayes, si dhe bashkëshortes së tij Alison, ka qenë shumë i frytshëm.

Në një darkë për Krishtlindje, ku ishim unë dhe bashkëshortja ime Teuta, Bryan më tha se dëshironte të bënte diçka për komunitetin tonë dhe të emërtonte një rrugë me një emër në gjuhën shqipe. Për emrin “Kaçaniku” ai ishte përcaktuar tashmë, për shkak të miqësisë që kemi dhe faktit që unë dhe Teuta vijmë nga Kaçaniku. Mbetëm pa fjalë nga ky gjest. Të nesërmen fillova kontaktet me komunitetin tonë, si dhe me zonjën Ruki Kondaj, për emrat që dëshironim të propozonim. Emri “Dardania” ishte ai që kaloi të gjitha testet dhe kriteret e qytetit, përfshirë ato të zjarrfikësve dhe ndihmës së parë, sipas rregullave që zbatohen këtu në Winnipeg.

Në fund u arrit përfundimi që në muajin nëntor 2024 të vendosej emri honorifik Kaçaniku Way, ndërsa më 12 qershor 2026 u bë përurimi i rrugës Dardania Drive në zonën e re në zhvillim të quajtur Sage Creek. Me mbështetjen e komunitetit tonë – Hajdin Teneqja, Gramoz Mataj, Shpejtim Alimehaj, Muhamet Bejte, Artur Refatllari, Luan Tahiri dhe Irena Romanova – si dhe të ambasadores së kombit, Ruki Kondaj, me të cilën jam në kontakt që nga viti 2015, të Ambasadores së Shqipërisë, Ambasadorit të Kosovës dhe përfaqësuesve të Komunës së Kaçanikut, patëm kënaqësinë që t’i kishim në mesin tonë për inaugurimin e rrugëve Kaçaniku Way dhe Dardania Drive.

2. Cila është historia e komunitetit shqiptar në provincën e Manitobës?

Historia e komunitetit shqiptar në provincën tonë ka nisur rreth vitit 1999 me shoqatën “Flamuri”, të themeluar nga bashkatdhetarët që ndodheshin këtu në Winnipeg: Hamit Aliu, Sejdi Isaku, Mitat Popaj, Hasan Alimehaj, Nuri Abazi, si dhe familjet Pashuku dhe Anxhelina. Kur refugjatët e luftës së Kosovës mbërritën dhe u vendosën këtu së bashku me familjet e tyre, ata nisën një jetë të re. Gjithashtu, familje nga zona të ndryshme të Shqipërisë, para dhe pas vitit 2000, emigruan dhe u vendosën këtu për një jetë më të mirë për familjet e tyre.

3. Cilat kanë qenë aktivitetet patriotike e komunitare që keni zhvilluar si shoqatë?

Shqiptarët së bashku këtu kanë organizuar festimet e 28 Nëntorit – Ditës së Flamurit – dhe të 17 Shkurtit – Ditës së Pavarësisë së Republikës së Kosovës – nën organizimin e Hajdin Teneqjes, Fazli Morinës, Reshat Tronit, Artur Refatllarit, Shpejtim Alimehajt dhe disa miqve të tjerë nga komuniteti ynë. Një punë vërtet të shkëlqyer bëri vullnetarja Dr. Kozeta Milku, e cila arriti të organizojë shoqatën, të hartojë statutin dhe ta regjistrojë zyrtarisht në gjykatë me emrin Shoqata Shqiptaro-Kanadeze e Manitobës. Gjithashtu u hap Shkolla Shqipe për fëmijët e komunitetit, e cila funksionoi për një kohë, por pas pandemisë COVID-19 nuk vazhdoi më aktivitetin. Më 28 nëntor 2018 ngritëm Flamurin Kombëtar Shqiptar, ndërsa më 17 shkurt 2019 ngritëm flamurin shtetëror të Republikës së Kosovës në City Hall të Winnipegut, duke vazhduar këtë traditë çdo vit.

4. Cilat janë projektet e së ardhmes për Shoqatën Shqiptaro-Kanadeze e Manitobës?

Një gjë që vlen të përmendet është se gjatë qëndrimit të Ambasadorit të Kosovës, Adriatik Kryeziu, këtu në Winnipeg, ai bëri të mundur njohjen e patentë-shoferit të Kosovës nga Provinca e Manitobës. Kjo na lehtësoi procesin e pajisjes me patentë shoferi pa pasur nevojë të kalonim testet që kërkon MPI në Manitoba. Planet për të ardhmen janë:

• Të vazhdojmë forcimin e lidhjeve me z. Mayes për mundësinë e vendosjes së emrit Iliria për një park në zonën e rrugës Dardania.

• Organizimin e piknikut veror.

• Rihapjen e Shkollës Shqipe.

• Projekte të tjera në dobi të komunitetit.

5. Cilat aktivitete do i veçonit si më të suksesshmet?

Ndër aktivitetet që janë zhvilluar përfshihen:

• Piknikët në park.

• Ceremonitë e ngritjes së flamujve të Shqipërisë dhe Kosovës.

• Lojëra volejbolli dhe futbolli me të rinjtë dhe të rejat.

• Përfshirja në komunitet e studentëve që kanë ardhur nga Shqipëria dhe studiojnë në universitetet e Manitobës etj. Me profesionalizëm e përkushtim, synojmë në vazhdim bashkimin, promovimin dhe integrimin e shqiptarëve në shoqërinë dhe institucionet kanadeze.

Intervistoi: Sokol Paja/

1. Dr. Kqiku cila është historia e themelimit të Shoqatës së Mjekëve Shqiptarë në Austri? Cili është misioni dhe veprimtaria e saj?

Shoqata e Mjekëve Shqiptarë në Austri (SHMSHA) u themelua në mars të vitit 2022 me seli në qytetin e Grazit. Misioni i shoqatës është avancimi i shëndetit përmes edukimit dhe bashkëpunimit profesional. Për ne është shumë e rëndësishme të ndërtojmë ura bashkëpunimi mes mjekëve shqiptarë në Austri, SHBA, Shqipëri, Kosovë dhe në të gjitha trojet shqiptare. Shoqata jonë organizon aktivitete edukative për komunitetin, simpoziume profesionale dhe aktivitete sociale që promovojnë shëndetin dhe solidaritetin në komunitet. Ne besojmë se mjekësia nuk kufizohet vetëm brenda klinikës, por ka edhe një rol të rëndësishëm human dhe edukues në shoqëri.

2. Cili ka qenë kontributi i Shoqatës së Mjekëve Shqiptarë për komunitetin shqiptar në Austri në krijimin e një rrjeti të fortë profesional mes mjekëve shqiptarë?

Një nga objektivat tona kryesore është krijimi i një rrjeti të fortë profesional mes mjekëve shqiptarë, kudo që ndodhen. Synojmë të promovojmë edukimin e vazhdueshëm profesional, shkëmbimin e përvojave klinike dhe përfshirjen e mjekëve të rinj në kërkimin shkencor.

Deri më tani, shoqata ka organizuar tre simpoziume shkencore, të cilat kanë shërbyer si platforma të rëndësishme për shkëmbimin e njohurive, prezantimin e arritjeve shkencore dhe forcimin e bashkëpunimit profesional ndërmjet mjekëve shqiptarë.

Përmes aktiviteteve tona, kontribuojmë në forcimin e lidhjeve profesionale dhe shoqërore brenda komunitetit shqiptar në Austri, duke krijuar mundësi të reja për bashkëpunim dhe zhvillim.

3. Cili është synimi juaj për bashkëpunim institucional dhe profesional me institucionet në vendlindje dhe trojet e tjera shqiptare?

Qëllimi ynë kryesor është krijimi i një rrjeti profesionistësh që jetojnë dhe punojnë në vende të ndryshme të botës, në sisteme të ndryshme shëndetësore dhe me angazhime intensive profesionale, duke nxitur bashkëpunimin institucional dhe kolegjial me vendlindjen.

Motivimi ynë mbetet shumë i madh, sepse shohim një dëshirë të fortë nga komuniteti për edukim dhe bashkëpunim. Besoj se, kur ekziston një mision i përbashkët dhe dëshira për të kontribuar për vendlindjen, sfidat bëhen më të përballueshme.

4. Cilat janë planet dhe projektet për rritjen dhe zhvillimin e shoqatës në vitet që vijnë?

Ne synojmë të zgjerojmë bashkëpunimet tona akademike në të gjitha trojet shqiptare dhe në vendet evropiane ku veprojnë mjekë shqiptarë, përmes konferencave, aktiviteteve ndërgjegjësuese dhe projekteve kërkimore.

Gjithashtu, dëshirojmë të krijojmë partneritete me universitete, institucione shëndetësore dhe organizata lokale për të promovuar edukimin profesional dhe shkëmbimin e përvojave mes mjekëve shqiptarë brenda dhe jashtë vendit.

Besojmë se bashkëpunimi rajonal dhe ndërkombëtar është thelbësor për avancimin e kujdesit shëndetësor në komunitetin tonë.

5. Cilat janë botimet dhe arritjet kryesore shkencore të anëtarëve të Shoqatës së Mjekëve Shqiptarë në Austri?

Anëtarët e shoqatës kanë realizuar botime shkencore në fusha të ndryshme të mjekësisë, pasi në SHMSHA janë të angazhuara personalitete të shquara shkencore dhe akademike që veprojnë në universitetet shtetërore austriake.

Këto kontribute shkencore pasqyrojnë nivelin e lartë profesional dhe akademik të anëtarëve tanë dhe shërbejnë si një urë lidhëse mes kërkimit shkencor ndërkombëtar dhe komunitetit shqiptar.

6. Si e vlerësoni bashkëpunimin me partnerët austriakë dhe çfarë rëndësie pati Simpoziumi i Tretë i SHMSHA-së, i mbajtur më 13 qershor 2026 në bashkëpunim me Odën e Mjekëve të Steiermarkut?

Më 13 qershor 2026 u mbajt Simpoziumi i Tretë i Shoqatës së Mjekëve Shqiptarë në Austri (SHMSHA), në bashkëpunim me Odën e Mjekëve të Steiermarkut. Ngjarja u zhvillua në ambientet e Odës së Mjekëve të Steiermarkut dhe u karakterizua nga një atmosferë profesionale dhe shoqërore.

E veçanta e simpoziumit të këtij viti ishte formati i ri me një dimension më të gjerë institucional, pasi për herë të parë u organizua në bashkëpunim të ngushtë me Odën e Mjekëve të Steiermarkut. Ky bashkëpunim përbën një hap të rëndësishëm në fuqizimin e lidhjeve profesionale ndërmjet komunitetit mjekësor shqiptar dhe institucioneve austriake.

Simpoziumi mblodhi së bashku profesionistë të shëndetësisë nga Shtetet e Bashkuara të Amerikës, Franca, Gjermania, Kosova, Maqedonia e Veriut dhe mbarë Austria për të ndarë përvoja, zhvillime të reja shkencore dhe për të forcuar rrjetëzimin mes mjekëve shqiptarë. Ai shërbeu si një platformë profesionale dhe shkencore për forcimin e bashkëpunimit ndërmjet profesionistëve të shëndetësisë.

Simpoziumi u akreditua me 9 pikë DFP nga Oda e Mjekëve të Steiermarkut, duke ofruar vlerë të shtuar profesionale për pjesëmarrësit.

Me këtë organizim, SHMSHA dëshmon rolin e saj si një urë lidhëse mes profesionistëve shqiptarë dhe institucioneve ndërkombëtare, duke theksuar se kontributi i mjekëve shqiptarë në Austri është një vlerë e shtuar për sistemin shëndetësor austriak dhe një burim i çmuar dijeje për mbarë kombin shqiptar.

Dëshiroj gjithashtu të falënderoj Gazetën “Dielli” për mbështetjen e vazhdueshme që i ka dhënë aktiviteteve tona dhe komunitetit shqiptar në diasporë. Gazeta “Dielli” ka qenë gjithmonë një promovuese e rëndësishme e intelektualëve dhe profesionistëve shqiptarë në diasporë dhe një zë shumë i vlefshëm për komunitetin tonë.

Intervistoi: Sokol Paja/

1. Dr. Nikolla, cilat janë problemet më të shpeshta që hasen sot në praktikën klinike të gastrohepatologjisë në SHBA?

Sot në praktikën klinike në SHBA po shohim një rritje të konsiderueshme të sëmundjeve të aparatit tretës dhe të mëlçisë, sidomos të lidhura me stilin modern të jetesës. Problemet më të shpeshta përfshijnë refluksin gastroezofageal, sindromën e zorrës së irrituar, sëmundjet inflamatore të zorrëve, konstipacionin kronik, obezitetin dhe sidomos sëmundjen e dhjamosjes së mëlçisë. Gjithashtu, po shohim një rritje shqetësuese të kancerit kolorektal tek moshat më të reja, gjë që ka ndryshuar edhe mënyrën si ne i qasemi depistimit të hershëm dhe parandalimit.

2. Si ka ndryshuar profili i pacientëve me sëmundje të mëlçisë dhe aparatit tretës gjatë viteve të fundit? Çfarë tendencash vërehen?

Profili i pacientëve ka ndryshuar ndjeshëm. Dikur shumë sëmundje të mëlçisë lidheshin kryesisht me hepatitet virale ose konsumimin e alkoolit, ndërsa sot po dominojnë sëmundjet metabolike, të lidhura me obezitetin, diabetin dhe stilin sedentare të jetesës. Gjithashtu, po diagnostikojmë gjithnjë e më shumë pacientë në mosha të reja me probleme gastrointestinale kronike dhe me kancer kolorektal.

Rritja e kancerit kolorektal tek moshat e reja lidhet gjithnjë e më shumë me ushqimet ultra të përpunuara, obezitetin, diabetin dhe konsumimin e lartë të pijeve të sheqerosura. Për këtë arsye, vizitat tek gastroenterologu sot nuk fokusohen vetëm tek trajtimi i sëmundjes, por gjithnjë e më shumë tek mënyra e jetesës, ushqyerja dhe parandalimi. Dietologët dhe specialistët e ushqyerjes janë bërë një pjesë shumë e rëndësishme e trajtimit multidisiplinar të pacientëve tanë.

Një tjetër tendencë është rritja e ndërgjegjësimit të pacientëve për depistimin e hershëm dhe rëndësinë e diagnostikimit në kohë, megjithëse ende kemi shumë punë për të bërë në edukimin publik.

3. Jeta sedentare dhe kequshqyerja, çfarë ndikimi kanë në përhapjen e sëmundjeve gastrohepatologjike?

Ndikimi është shumë i madh. Jeta sedentare, ushqimet ultra të përpunuara, konsumi i lartë i sheqerit dhe yndyrnave të dëmshme kanë kontribuar drejtpërdrejt në rritjen e obezitetit dhe sëmundjeve metabolike. Kjo ka sjellë një shpërthim të rasteve me dhjamosje të mëlçisë, refluks, diabet dhe probleme të traktit tretës. Aparati tretës dhe mëlçia janë shumë të ndjeshme ndaj mënyrës së jetesës. Prandaj, parandalimi përmes ushqyerjes së shëndetshme, aktivitetit fizik dhe edukimit të popullatës është po aq i rëndësishëm sa trajtimi mjekësor.

4. Roli dhe misioni i shoqatës suaj të gastrohepatologëve në New York në ndërgjegjësimin e problematikave shëndetësore dhe aktivitetet sociale e komunitare.

Albanian American Gastrointestinal Association është krijuar me misionin për të avancuar shëndetin gastrointestinal përmes edukimit, bashkëpunimit profesional dhe ndërgjegjësimit publik. Për ne është shumë e rëndësishme të ndërtojmë ura bashkëpunimi mes mjekëve shqiptarë në SHBA, Shqipëri, Kosovë dhe trojet shqiptare.

Shoqata jonë organizon aktivitete edukuese për komunitetin, fushata ndërgjegjësimi për parandalimin dhe depistimin e hershëm të kancerit kolorektal, seminare profesionale dhe aktivitete sociale që promovojnë shëndetin dhe solidaritetin në komunitet. Ne besojmë se mjekësia nuk kufizohet vetëm brenda klinikës, por ka edhe një rol të rëndësishëm human dhe edukues në shoqëri.

5. Cilat janë objektivat kryesore të Shoqatës suaj të gastrohepatologëve mbi edukimin profesional dhe kërkimin shkencor?

Një nga objektivat tona kryesore është krijimi i një rrjeti të fortë profesional mes gastrohepatologëve shqiptarë kudo që ndodhen. Synojmë të promovojmë edukimin e vazhdueshëm profesional, shkëmbimin e eksperiencave klinike dhe përfshirjen e mjekëve të rinj në kërkimin shkencor.

Gjithashtu, jemi shumë të fokusuar në projekte kërkimore që lidhen me sëmundjet gastrointestinale dhe kancerin kolorektal në popullatën shqiptare. Aktualisht, po përpiqemi të ndërtojmë një studim epidemiologjik për kancerin kolorektal në Shqipëri dhe Kosovë, me qëllim mbledhjen e të dhënave më të sakta mbi incidencën, depistimin e hershëm dhe faktorët e rrezikut në popullatë. Besojmë se këto të dhëna janë shumë të rëndësishme për të ndërtuar strategji më efektive parandaluese dhe përmirësuar kujdesin ndaj pacientëve në të ardhmen.

6. Cilat janë sfidat më të mëdha që përballet Shoqata juaj e gastrohepatologëve në organizimin e aktiviteteve dhe zgjerimin e ndikimit të saj në komunitetin shqiptar dhe më gjerë?

Sfida kryesore është koordinimi i një rrjeti profesionistësh që jetojnë dhe punojnë në vende të ndryshme të botës, me sisteme të ndryshme shëndetësore dhe angazhime shumë intensive profesionale. Gjithashtu, organizimi i aktiviteteve kërkon mbështetje logjistike, financiare dhe bashkëpunim institucional.

Megjithatë, motivimi ynë mbetet shumë i madh sepse shohim një dëshirë të fortë nga komuniteti për edukim dhe bashkëpunim. Besoj se kur ekziston një mision i përbashkët dhe dëshira për të kontribuar për komunitetin, sfidat bëhen më të përballueshme.

Dëshiroj gjithashtu të falënderoj Gazeta Dielli për mbështetjen e vazhdueshme që i ka dhënë aktiviteteve tona dhe komunitetit shqiptar në diasporë. Gazeta “Dielli” ka qenë gjithmonë një promovuese e rëndësishme e intelektualëve dhe profesionistëve shqiptarë në diasporë dhe një zë shumë i vlefshëm për komunitetin tonë.

7. Cilat do të jenë bashkëpunimet dhe aktivitetet tuaja si shoqatë në Kosovë dhe Shqipëri?

Ne synojmë të zgjerojmë bashkëpunimet tona akademike dhe komunitare në Shqipëri dhe Kosovë përmes konferencave, aktiviteteve ndërgjegjësuese dhe projekteve kërkimore. Një fokus shumë i rëndësishëm për ne është ndërgjegjësimi për parandalimin dhe depistimin e hershëm të kancerit kolorektal dhe sëmundjeve të mëlçisë.

Deri tani kemi pasur mbështetjen e Ministrisë së Shëndetësisë dhe Institutit të Shëndetit Publik në Shqipëri, gjë që e vlerësojmë shumë. Ministrja Evis Sala, zëvendësministrja Eugena Tomini, së bashku me drejtoreshën e Institutit të Shëndetit Publik Dorina Toci, kanë treguar gatishmëri dhe hapje për bashkëpunim, duke e parë mendimin dhe kontributin e diasporës si shumë të rëndësishëm për zhvillimin e sistemit shëndetësor dhe forcimin e iniciativave parandaluese dhe edukative.

Gjithashtu, dëshirojmë të krijojmë partneritete me universitete, institucione shëndetësore dhe organizata lokale për të promovuar edukimin profesional dhe shkëmbimin e eksperiencës mes mjekëve shqiptarë brenda dhe jashtë vendit. Besojmë se bashkëpunimi rajonal dhe ndërkombëtar është thelbësor për avancimin e kujdesit shëndetësor në komunitetin tonë

Zana Nikolla, MD

Gastroenterology

Premier Medical Group of Hudson Valley

Subspecialty Education Coordinator

Internal Medicine Residency

Vassar Brothers Medical Center

Zucker School of Medicine at Hofstra/Northwell

Northwell Health

Office: 8454719410

Email: znikolla@premiermedicalhv.com