An Interview with Erjola Xheko, Member of the Executive Board of the Pan-Albanian Federation of America VATRA.

Interviewed by: Sokol Paja

1. Dear Erjola, my warmest congratulations on your appointment to the Executive Board of VATRA. What does it mean to you to become part of the leadership of the oldest patriotic organization of Albanians in the United States?

It is both a great honor and a profound privilege to serve and contribute to VATRA. VATRA is a living part of our national history—a patriotic and cultural institution that has kept the flame of love for the homeland burning brightly for 114 years. To be part of VATRA is an honor, but above all, it is a tremendous national responsibility. VATRA’s sacred national mission is to preserve and pass on to future generations the Albanian language, culture, history, traditions, and national identity within the Albanian-American diaspora.

Few institutions, if any, have contributed as profoundly to modern Albanian history as VATRA. As a member of the Executive Board, I feel this responsibility growing stronger every day through this patriotic and spiritual commitment. Our nation and our Albanian-American community need VATRA. We must all work together—as members of VATRA and alongside other patriotic organizations throughout America—to represent our community and our nation with dignity and strength.

Our patriotic commitment will ensure that VATRA remains a powerful and unifying voice for Albanians in the United States and a strong bridge connecting the Albanian diaspora with Albania, Kosovo, and the Albanian lands. The eyes of Albanians are, and will always be, on VATRA.

2. What do you consider VATRA’s most important contributions to preserving Albanian identity, language, culture, and history in America?

VATRA stands at the very heart of our national identity and history. Its glorious 114-year journey represents one of the most important chapters in the history of Albanians in America and in the broader struggle for the Albanian national cause throughout the Albanian lands. Generations of Albanian patriots, activists, intellectuals, and distinguished national figures—including Fan Noli, Faik Konica, Kristo Floqi, Bahri Omari, Kristo Dako, and many others—helped transform VATRA into a spiritual, cultural, and diplomatic center devoted to the Albanian cause. The Pan-Albanian Federation of America VATRA has made an extraordinary contribution to preserving the Albanian language, national identity, culture, and traditions within the Albanian-American diaspora.

Through patriotic and cultural programs, community gatherings, public events, and through its historic newspaper, Dielli, VATRA has helped ensure that the Albanian voice is heard throughout America, that the Albanian national cause receives international attention, and that the Albanian nation is represented with dignity, respect, and appreciation. VATRA played a historic role in representing the interests of the Albanian state, including supporting diplomatic efforts in the West on behalf of the Albanian cause. It brought Albanian national values into American society and institutions and, above all, preserved our national heritage across the Atlantic. VATRA’s history is, ultimately, a history of service to the nation.

3. How do you assess VATRA’s patriotic work in recent years?

The Pan-Albanian Federation of America VATRA remains one of the strongest and most unifying Albanian cultural and spiritual institutions in the United States. Serving and contributing through VATRA is a national responsibility and, in many ways, a sacred duty. It is an investment in preserving and protecting our historical heritage, advancing the proud legacy of our predecessors, and ensuring that this history continues to inspire future generations.

I would like to express my heartfelt gratitude to Chairman Dr. Elmi Berisha for giving me the opportunity to serve and contribute as a member of the Executive Board of the Pan-Albanian Federation of America VATRA. I also want to recognize and appreciate his leadership of VATRA over the past six years. VATRA’s growing presence in Washington, as well as in Albania and Kosovo; its participation in Albanian-American community events; its leadership of cultural and patriotic activities; and its organization of cultural programs, book promotions, and receptions for distinguished delegations demonstrate the strength, vitality, and values of VATRA.

4. How do you view VATRA’s priorities for the years ahead?

VATRA’s priorities reflect the serious and far-reaching commitment of Chairman Dr. Elmi Berisha and the leadership team serving on the Executive Board and Council. These priorities demonstrate the need for an even stronger and more sustained patriotic commitment. Together, we must give our very best to serve VATRA and our community. The new Executive Board brings together professionals with diverse backgrounds, expertise, and experiences, but we are united by one common purpose: to serve VATRA, the Albanian-American community, and the national cause.

As a team, our work will focus on strengthening VATRA as an institution, bringing younger generations closer to the organization, strengthening its branches, and promoting greater unity and engagement throughout the Albanian-American community. Our foremost priority must always remain the support of Albanian-language schools and the preservation of the Albanian language, identity, culture, and traditions within the diaspora. The legacy of VATRA’s founders gives us both the inspiration and the determination to build an even stronger future.

5. What is your message to young Albanian-Americans who are being called upon to support VATRA as a “sacred national heritage”?

Young Albanian-Americans are one of the greatest assets and sources of hope for both VATRA and our nation. The involvement and support of young people and professionals are essential to ensuring the continuation of VATRA’s historic mission in service to the Albanian nation. My message to the younger generation is simple: Never forget where you come from and who you are.

Our language, our flag, our history, and our culture are among our greatest treasures. It is our responsibility to preserve them and pass them on to our children and to the generations that will follow. VATRA is a sacred national trust entrusted to us by the Albanian patriots who sacrificed everything for the nation. We have a duty to honor their sacrifice by carrying their mission forward.

The achievements of young Albanians who were born and educated in America, as well as those who have arrived from Albania and Kosovo in recent years, are a reflection of the strength, success, and pride of our nation. I call upon young Albanians throughout America to come closer to VATRA, to engage with our community, and to embrace the patriotic spirit that VATRA has carried for more than a century.

May God bless all those patriots who sacrifice, serve, and contribute to VATRA and to the Albanian nation.

Intervistoi: Sokol Paja/

1. Zonja Sako si lindi ideja për të kandiduar në Senatin e shtetit të Michigan? Cila është platforma juaj elektorale?

Vendimi për të kandiduar nuk ishte i menjëhershëm. Pas rikonfigurimit të kufijve zgjedhorë (redistricting), mora vazhdimisht telefonata nga drejtues dhe përfaqësues të Partisë Demokratike që më nxisnin të kandidoja për këtë vend në Senat. Fillimisht nuk doja të hyja në garë. Megjithatë, në ditët e fundit përpara mbylljes së afatit të kandidimeve, vendosa ta pranoja këtë sfidë për shumë arsye, personale dhe profesionale.

Ky kandidim është rezultat i shumë viteve angazhimi në komunitet, në arsim dhe në jetën publike. Si mësuese, si emigrante dhe si nënë, kam parë nga afër sfidat me të cilat përballen familjet e zakonshme. Kam kuptuar se ndryshimi nuk vjen vetëm duke folur për problemet, por duke marrë përgjegjësi për t’i zgjidhur ato.

Motoja ime gjatë kësaj fushate është “From Banks to Gas Tanks”, sepse familjet amerikane po ndiejnë presion ekonomik në çdo aspekt të jetës së përditshme.

Platforma ime bazohet në nevojat reale të qytetarëve: uljen e kostos së jetesës, forcimin e arsimit publik, zgjerimin e aksesit në kujdesin shëndetësor dhe shëndetin mendor, mbështetjen e bizneseve të vogla, mbrojtjen e tokave bujqësore, zhvillimin ekonomik të qëndrueshëm dhe politika tregtare që mbrojnë konsumatorët dhe ekonominë lokale. Besoj se politika duhet të vendosë njerëzit në qendër të çdo vendimmarrjeje.

2. Cili është angazhimi politik në Distriktin 24 dhe thirrja juaj për shqiptarët për të të mbështetur?

Kandidoj si përfaqësuese e Partisë Demokratike për Senatin e Shtetit të Michiganit në Distriktin 24, i cili përfshin Bruce Township, Macomb Township, Ray Township, Washington Township, Village of Romeo, si edhe pjesë të Clinton Township dhe Shelby Township.

Ky është një distrikt me karakteristika shumë të ndryshme – nga zonat bujqësore te komunitetet urbane dhe ato në zhvillim – dhe pikërisht ky diversitet kërkon një përfaqësim që dëgjon dhe punon për të gjithë.

Prioritetet e mia janë mbrojtja e arsimit publik, përmirësimi i infrastrukturës, mbështetja e fermerëve dhe bizneseve të vogla, ulja e kostos së jetesës, transparenca në qeverisje, mbrojtja e të drejtës së votës, politika humane për emigracionin dhe mbrojtja e mjedisit.

Mbështetja që kam marrë vjen nga populli; nga mësues, prindër, fermerë, punëtorë, të rinj, pensionistë dhe qytetarë që besojnë se politika duhet të jetë në shërbim të komunitetit.

Shqiptarëve në Amerikë dhe kudo në botë u bëj thirrje të vazhdojnë të angazhohen në jetën publike. Ne kemi nevojë për më shumë përfaqësim në institucionet amerikane. Kemi nevojë të angazhojmë brezin e ri dhe të krijojmë hapësira ku zëri shqiptar të dëgjohet dhe të respektohet. Mbështetja e tyre nuk është vetëm për mua, por edhe për përfaqësimin e vlerave tona: punës, ndershmërisë dhe përkushtimit ndaj komunitetit.

3. Ku e mbështesni suksesin e garës suaj elektorale?

Senati i Shtetit të Michiganit është një nga institucionet më të rëndësishme vendimmarrëse, ku miratohen ligje që ndikojnë drejtpërdrejt në jetën e qytetarëve: arsimin, ekonominë, shëndetësinë dhe sigurinë publike.

Besoj se suksesi i kësaj gare mbështetet vetëm te besimi i njerëzve. Përveç komunikimit në rrjetet sociale, kam trokitur derë më derë, duke dëgjuar shqetësimet e qytetarëve dhe duke ndërtuar marrëdhënie të drejtpërdrejta me ta. Për mua, politika fillon duke dëgjuar.

4. Një shqiptare që kandidon për një pozicion kaq të rëndësishëm në Michigan për të qenë zëri i fuqishëm qytetar, çfarë ndjesie keni?

Është një under shumë i madh, por edhe një përgjegjësi shumë e madhe. Nuk është e lehtë! Marrja e besimit të qytetarëve dhe nominimi si kandidate më kanë dhënë edhe më shumë përgjegjësi dhe motivim për të punuar pa u lodhur, në mënyrë që zëri i qytetarëve të dëgjohet aty ku merren vendimet.

Për mua, kjo nuk është thjesht një garë politike, por një mision për t’i përfaqësuar qytetarët me dinjitet.

Kam ardhur në Amerikë me ëndrra, si mijëra shqiptarë të tjerë. Ky vend më dha mundësinë të ndërtoj jetën time, të arsimohem, të punoj dhe të kontribuoj për komunitetin.

Një mbështetje e jashtëzakonshme gjatë gjithë këtij rrugëtimi ka qenë bashkëshorti im, Astriti. Pa besimin dhe mbështetjen e tij, ndoshta nuk do ta kisha pasur guximin të merrja vendime kaq të rëndësishme, të cilat nuk i kisha menduar kurrë si pjesë të planeve të mia.

Sot ndihem krenare që kam mundësinë t’i shërbej vendit që më hapi dyert dhe vendit ku djali im po ndërton të ardhmen e tij, pa harruar asnjëherë rrënjët e mia shqiptare. Shpresoj që kandidimi im të jetë frymëzim për vajzat dhe gratë shqiptare, por edhe për çdo emigrant që beson se puna, integriteti, sakrifica dhe përkushtimi mund të të çojnë drejt suksesit.

5. Si po ecën fushata? Cila është strategjia e fitores dhe bindja e elektoratit gri?

Fushata po ecën me shumë energji dhe optimizëm. Qëllimi im është të jem vazhdimisht pranë qytetarëve, në lagje, në aktivitete komunitare dhe në bizneset lokale.

Strategjia ime është e thjeshtë: dëgjoj, komunikoj dhe punoj. Nuk premtoj atë që nuk mund ta realizoj. Flas për zgjidhje konkrete dhe për bashkëpunim.

Premtimi im më i madh është se do të jem gjithmonë pranë qytetarëve. Do të jem e pranishme në komunitet, do t’i dëgjoj shqetësimet e tyre dhe vendimet e mia do të udhëhiqen nga interesi publik, jo nga interesa të veçanta apo grupe lobuese.

Elektorati i pavendosur nuk kërkon retorikë politike; ai kërkon sinqeritet, kompetencë, transparencë dhe vendime të marra duke dëgjuar qytetarët. Pikërisht këtë përpiqem të ofroj në çdo takim dhe këtë dua të vazhdoj të bëj edhe pasi të jem zgjedhur në Senat.

6. Kush është Edlira Sako?

Jam mësuese, studiuese, aktiviste komunitare, bashkëshorte dhe nënë. Kam lindur dhe jam rritur në qytetin e Lushnjës, një qytet me rëndësi të veçantë në historinë e Shqipërisë, ku u mbajt Kongresi i Lushnjës në vitin 1920.

Pikërisht në atë qytet u formuan shumë nga vlerat që më kanë udhëhequr gjatë gjithë jetës: dashuria për arsimin, respekti për demokracinë dhe bindja se çdo njeri ka përgjegjësi për komunitetin ku jeton.

Kam përfunduar studimet në Shkenca Politike në Universitetin e Tiranës dhe më pas vazhdova studimet në Wayne State University në Psikologji dhe Shkenca Politike. Aktualisht jam duke përfunduar studimet Master në Psikologji Këshillimore.

Prej shumë vitesh punoj në sistemin arsimor amerikan dhe besoj fort se arsimi është investimi më i rëndësishëm për të ardhmen.

Aktualisht shërbej në dy borde dhe komitete komunitare dhe kam qenë e angazhuar në organizata që promovojnë pjesëmarrjen qytetare, edukimin dhe zhvillimin e komunitetit.

Në kohën e lirë më pëlqen të lexoj, të kaloj kohë me familjen dhe të jem pranë natyrës.

Motoja ime është:

“Mos hiq dorë kurrë nga ëndrrat e tua. Puno me ndershmëri, shërbe me përulësi dhe lër pas një komunitet më të mirë se ai që gjete.”

7. Cila është historia juaj e familjes dhe emigrimit në Amerikë?

Kam lindur dhe u rrita në Shqipëri, ku përjetova vitet e fundit të regjimit komunist dhe periudhën e tranzicionit demokratik. Këto përvoja më mësuan të vlerësoj lirinë, demokracinë dhe përgjegjësinë qytetare.

Në vitin 2012 emigrova në Shtetet e Bashkuara së bashku me familjen time, në kërkim të një të ardhmeje më të mirë për djalin tonë. Fillimi nuk ishte i lehtë. Ashtu si shumë emigrantë, nisëm gjithçka nga e para. Me punë të palodhur, studime dhe përkushtim, ndërtuam një jetë të re.

Sot ndihem krenare që kontribuoj për komunitetin si mësuese, aktiviste dhe tani si kandidate për Senatin e Shtetit të Michiganit.

Historia ime është dëshmi se ëndrra amerikane vazhdon të jetë e mundur për ata që punojnë fort, besojnë te vetja dhe nuk dorëzohen kurrë.

Në të njëjtën kohë, ajo është edhe historia e një shqiptareje që nuk i harroi kurrë rrënjët e saj dhe që beson se suksesi merr kuptim vetëm kur u shërben të tjerëve.

Besoj se rrënjët tona shqiptare na japin identitet dhe krenari, ndërsa mundësitë që na ofron Amerika na japin përgjegjësinë për të kontribuar dhe për të ndërtuar një të ardhme më të mirë. Për mua, ky kandidim është një mënyrë për të nderuar të kaluarën time, për të përfaqësuar komunitetin ku jetoj dhe për t’i shërbyer vendit që sot e quaj shtëpi.

Intervistoi: Sokol Paja/

1. I nderuar z.Teneqja si u realizua emërtimi i rrugës “Dardania” dhe “Kaçaniku” në provincën e Manitobës në Kanada?

Bashkëpunimi i gjatë mes komunitetit shqiptar këtu në provincën e Manitobës dhe këshilltarit të rajonit St. Vital të qytetit të Winnipegut, z. Brian Mayes, si dhe bashkëshortes së tij Alison, ka qenë shumë i frytshëm.

Në një darkë për Krishtlindje, ku ishim unë dhe bashkëshortja ime Teuta, Bryan më tha se dëshironte të bënte diçka për komunitetin tonë dhe të emërtonte një rrugë me një emër në gjuhën shqipe. Për emrin “Kaçaniku” ai ishte përcaktuar tashmë, për shkak të miqësisë që kemi dhe faktit që unë dhe Teuta vijmë nga Kaçaniku. Mbetëm pa fjalë nga ky gjest. Të nesërmen fillova kontaktet me komunitetin tonë, si dhe me zonjën Ruki Kondaj, për emrat që dëshironim të propozonim. Emri “Dardania” ishte ai që kaloi të gjitha testet dhe kriteret e qytetit, përfshirë ato të zjarrfikësve dhe ndihmës së parë, sipas rregullave që zbatohen këtu në Winnipeg.

Në fund u arrit përfundimi që në muajin nëntor 2024 të vendosej emri honorifik Kaçaniku Way, ndërsa më 12 qershor 2026 u bë përurimi i rrugës Dardania Drive në zonën e re në zhvillim të quajtur Sage Creek. Me mbështetjen e komunitetit tonë – Hajdin Teneqja, Gramoz Mataj, Shpejtim Alimehaj, Muhamet Bejte, Artur Refatllari, Luan Tahiri dhe Irena Romanova – si dhe të ambasadores së kombit, Ruki Kondaj, me të cilën jam në kontakt që nga viti 2015, të Ambasadores së Shqipërisë, Ambasadorit të Kosovës dhe përfaqësuesve të Komunës së Kaçanikut, patëm kënaqësinë që t’i kishim në mesin tonë për inaugurimin e rrugëve Kaçaniku Way dhe Dardania Drive.

2. Cila është historia e komunitetit shqiptar në provincën e Manitobës?

Historia e komunitetit shqiptar në provincën tonë ka nisur rreth vitit 1999 me shoqatën “Flamuri”, të themeluar nga bashkatdhetarët që ndodheshin këtu në Winnipeg: Hamit Aliu, Sejdi Isaku, Mitat Popaj, Hasan Alimehaj, Nuri Abazi, si dhe familjet Pashuku dhe Anxhelina. Kur refugjatët e luftës së Kosovës mbërritën dhe u vendosën këtu së bashku me familjet e tyre, ata nisën një jetë të re. Gjithashtu, familje nga zona të ndryshme të Shqipërisë, para dhe pas vitit 2000, emigruan dhe u vendosën këtu për një jetë më të mirë për familjet e tyre.

3. Cilat kanë qenë aktivitetet patriotike e komunitare që keni zhvilluar si shoqatë?

Shqiptarët së bashku këtu kanë organizuar festimet e 28 Nëntorit – Ditës së Flamurit – dhe të 17 Shkurtit – Ditës së Pavarësisë së Republikës së Kosovës – nën organizimin e Hajdin Teneqjes, Fazli Morinës, Reshat Tronit, Artur Refatllarit, Shpejtim Alimehajt dhe disa miqve të tjerë nga komuniteti ynë. Një punë vërtet të shkëlqyer bëri vullnetarja Dr. Kozeta Milku, e cila arriti të organizojë shoqatën, të hartojë statutin dhe ta regjistrojë zyrtarisht në gjykatë me emrin Shoqata Shqiptaro-Kanadeze e Manitobës. Gjithashtu u hap Shkolla Shqipe për fëmijët e komunitetit, e cila funksionoi për një kohë, por pas pandemisë COVID-19 nuk vazhdoi më aktivitetin. Më 28 nëntor 2018 ngritëm Flamurin Kombëtar Shqiptar, ndërsa më 17 shkurt 2019 ngritëm flamurin shtetëror të Republikës së Kosovës në City Hall të Winnipegut, duke vazhduar këtë traditë çdo vit.

4. Cilat janë projektet e së ardhmes për Shoqatën Shqiptaro-Kanadeze e Manitobës?

Një gjë që vlen të përmendet është se gjatë qëndrimit të Ambasadorit të Kosovës, Adriatik Kryeziu, këtu në Winnipeg, ai bëri të mundur njohjen e patentë-shoferit të Kosovës nga Provinca e Manitobës. Kjo na lehtësoi procesin e pajisjes me patentë shoferi pa pasur nevojë të kalonim testet që kërkon MPI në Manitoba. Planet për të ardhmen janë:

• Të vazhdojmë forcimin e lidhjeve me z. Mayes për mundësinë e vendosjes së emrit Iliria për një park në zonën e rrugës Dardania.

• Organizimin e piknikut veror.

• Rihapjen e Shkollës Shqipe.

• Projekte të tjera në dobi të komunitetit.

5. Cilat aktivitete do i veçonit si më të suksesshmet?

Ndër aktivitetet që janë zhvilluar përfshihen:

• Piknikët në park.

• Ceremonitë e ngritjes së flamujve të Shqipërisë dhe Kosovës.

• Lojëra volejbolli dhe futbolli me të rinjtë dhe të rejat.

• Përfshirja në komunitet e studentëve që kanë ardhur nga Shqipëria dhe studiojnë në universitetet e Manitobës etj. Me profesionalizëm e përkushtim, synojmë në vazhdim bashkimin, promovimin dhe integrimin e shqiptarëve në shoqërinë dhe institucionet kanadeze.