Në kuadër të Festivalit tradicional të Kishës së Shën Palit në Rochester Hills, Michigan, për nder te Pavarësi së SHBA, mbrëmja e 2 korrikut ishte me e veçantë ajo iu kushtua kulturës dhe traditës shqiptare me organizimin e Natës së Folklorit “Lahuta”, një aktivitet që solli në skenë pasurinë e trashëgimisë sonë kombëtare ku spikasnin kostumet shumëngjyrëshe te te rriturve dhe fëmijëve me një pjesëmarrje mjaft të madhe me mijëra vetë me gjithë temperaturat e larta.

Programi nisi me Paradën Shqiptare, ku flamuri kuqezi dhe kostumet tradicionale shqiptare krijuan një atmosferë festive dhe plot krenari kombëtare. Ceremonia zyrtare u shoqërua me interpretimin e himneve kombëtare të Shqipërisë dhe Shteteve të Bashkuara, duke simbolizuar lidhjen e fortë të komunitetit shqiptaro-amerikan me atdheun dhe vendin që e ka mirëpritur. Programi u hap nga famullitari i Kishës Dom Fred Kalaj.

Mbrëmja artistike solli në skenë një program të pasur me këngë, valle dhe interpretime folklorike nga ansamble dhe grupe të njohura shqiptare, ndër to Ansambli “Gjergj Kastrioti”, Nora e Kelmendit (New York), Illyrian Dance Group, Ansambli “Trojet” nga Zvicra, Rapsha në Mërgim, Grupi “Tingujt e Çiftelisë”, si dhe Grupi i Lahutarëve, të cilët rikthyen jehonën e eposit shqiptar përmes tingujve autentikë të lahutës. Programi u pasurua gjithashtu me prezantimin e lahutarëve lahutës, simbolit të identitetit dhe kujtesës historike shqiptare. Festivali Shqiptar “Lahuta” në Kishën Katolike Shqiptare Shën Pali është rezultat i një pune të gjatë të dhjetëra vullnetarëve, të udhëhequr nga famullitari Don Fred Kalaj, nga drejtuesit artistike dhe koordinatorët Joli Paparisto dhe Edvin Hoti, Anton Junçaj, së bashku me Këshillin e Kishës dhe drejtuesin e Festivalit Gjergj Lajçaj, dhe qindra anëtarë të komunitetit, bënë të mundur organizimin e një prej festivaleve shqiptare më të mëdha në diasporën amerikane.

Festivali është kthyer tashmë në një nga aktivitetet më të rëndësishme kulturore të komunitetit shqiptar në Michigan, duke mbledhur së bashku familje, artistë dhe dashamirës të folklorit. Ne ditët në vijim do të ketë koncerte me këngëtarë dhe DJ te komunitetit. Përmes muzikës, valleve dhe traditave të trashëguara ndër breza, ky festival dëshmon se kultura shqiptare vazhdon të jetojë e fuqishme edhe larg trojeve etnike, duke u përcjellë brezave të rinj krenarinë për origjinën dhe identitetin kombëtar.

Një pullë e vogël në përmasa, por me një mesazh të madh për historinë: se aleancat e ndërtuara mbi lirinë, demokracinë, shtetin e së drejtës dhe respektin e ndërsjellë janë ato që i rezistojnë kohës dhe u japin kuptim proceseve të konsolidimit të shtetësisë dhe të ardhmes së kombeve.

Nga Prof. Dr. Skender Asani

Emetimi i pullës postare kushtuar 250-vjetorit të Shpalljes së Pavarësisë së Shteteve të Bashkuara të Amerikës përbën një ngjarje me rëndësi të veçantë shtetërore, historike dhe diplomatike për Republikën e Maqedonisë së Veriut. Kjo nuk është thjesht nxjerrja në qarkullim e një vlere të re filatelike, por një akt i vetëdijshëm institucional, përmes të cilit shteti ynë nderon një nga ngjarjet më të rëndësishme të historisë moderne dhe njëkohësisht riafirmon partneritetin e tij strategjik me Shtetet e Bashkuara të Amerikës.

Rëndësia e veçantë institucionale e këtij projekti dëshmohet nga fakti se kjo pullë përkujtimore u realizua me propozimin e Qendrës për Trashëgimi Shpirtërore e Kulturore dhe falë angazhimit të jashtëzakonshëm të Drejtorit të Përgjithshëm të Postës së Maqedonisë së Veriut, z. Orhan Kurtishi, i cili mundësoi emetimin e saj në një afat rekord. Ky është një shembull se si institucionet shtetërore, përmes kulturës dhe kujtesës historike, mund të ndërtojnë ura të reja mirëkuptimi dhe miqësie ndërmjet kombeve.

Përgjatë historisë së marrëdhënieve ndërkombëtare, pullat postare kanë qenë më shumë se mjete komunikimi.

Ato janë dokumente të kohës së tyre, ambasadore të kujtesës kolektive dhe bartëse të mesazheve politike e kulturore të shteteve. Përmes filatelisë, çdo vend zgjedh se cilat ngjarje, personalitete dhe vlera dëshiron t’ua përcjellë brezave të ardhshëm. Për këtë arsye, emetimi i kësaj pulle duhet të shihet si pjesë e diplomacisë së kujtesës dhe si një gjest simbolik i miqësisë së qëndrueshme ndërmjet dy vendeve tona.

Dyqind e pesëdhjetë vjet më parë, etërit themelues të Amerikës krijuan jo vetëm një shtet të ri, por edhe një doktrinë të re politike, e cila do ta transformonte historinë moderne: se liria, sovraniteti dhe e drejta e popujve për vetëqeverisje janë themelet mbi të cilat ndërtohen shtetet e lira. Kjo ide politike, e lindur më 4 korrik 1776, do të frymëzonte breza të tërë popujsh dhe do të ndikonte fuqishëm në krijimin e një rendi të ri ndërkombëtar.

Në fillim të shekullit XX, Presidenti amerikan Woodrow Wilson e shndërroi këtë ideal në një doktrinë universale. Pas Luftës së Parë Botërore, ai shpalli parimin e së drejtës së kombeve për vetëvendosje, duke u dhënë popujve të vegjël legjitimitetin moral dhe politik për të krijuar shtetet e tyre dhe për t’iu bashkuar bashkësisë së kombeve të lira. Në këtë kuptim, edhe shtetësia e sotme e Republikës së Maqedonisë së Veriut mund të shihet si pjesë e trashëgimisë së këtij vizioni historik, i cili ndryshoi përgjithmonë hartën politike të Evropës dhe vendosi parime të reja në marrëdhëniet ndërkombëtare.

Prandaj, emetimi i kësaj pulle përkujtimore bart një simbolikë të shumëfishtë. Ai është një nderim për jubileun e madh amerikan, por njëkohësisht edhe një konfirmim i përkushtimit të Republikës së Maqedonisë së Veriut ndaj idealeve që mishërojnë Shtetet e Bashkuara të Amerikës: lirisë, demokracisë, shtetit të së drejtës dhe respektimit të sovranitetit të shteteve.

Kjo pullë është gjithashtu një dëshmi e konsolidimit institucional të aleancës strategjike ndërmjet Shteteve të Bashkuara të Amerikës dhe Republikës së Maqedonisë së Veriut. Marrëdhëniet ndërmjet dy vendeve tona nuk janë rezultat i rrethanave të përkohshme politike, por fryt i një partneriteti të ndërtuar mbi vlera të përbashkëta dhe një vizion të përbashkët për paqen, sigurinë dhe stabilitetin rajonal. Mbështetja amerikane për proceset demokratike dhe integrimin euroatlantik të vendit tonë ka qenë dhe mbetet një nga shtyllat më të rëndësishme të konsolidimit të shtetësisë dhe të zhvillimit institucional të Republikës së Maqedonisë së Veriut.

Në këtë frymë duhet parë edhe përpjekja për krijimin e një binjakëzimi ndërmjet qytetit të Staunton, vendlindjes së Presidentit Wilson, dhe Shkupi, qytetit të lindjes së Mother Teresa. Po ashtu, salla që mban emrin e Presidentit Wilson dhe busti i tij para Komunës së Çairit përfaqësojnë shenja konkrete të një kujtese institucionale, e cila i jep një dimension të përhershëm dhe një thellësi historike miqësisë ndërmjet dy vendeve tona.

Emetimi i kësaj pulle postare përcjell një mesazh të qartë në një periudhë sfidash të reja gjeopolitike, në një kohë kur rendi ndërkombëtar po përballet me pasiguri dhe tensione të shumta: Republika e Maqedonisë së Veriut e sheh të ardhmen e saj në aleancë me botën demokratike, me NATO-n, me Unionin Europian dhe me Shtetet e Bashkuara të Amerikës si partnerin e saj më të rëndësishëm strategjik.

Prandaj, kjo pullë postare është shumë më tepër sesa një objekt filatelik. Ajo është një dokument i kohës sonë, një shprehje e mirënjohjes historike dhe një simbol i një miqësie që është bërë pjesë e identitetit ndërkombëtar të Republikës së Maqedonisë së Veriut.

Një pullë e vogël në përmasa, por me një mesazh të madh për historinë: se aleancat e ndërtuara mbi lirinë, demokracinë, shtetin e së drejtës dhe respektin e ndërsjellë janë ato që i rezistojnë kohës dhe u japin kuptim proceseve të konsolidimit të shtetësisë dhe të ardhmes së kombeve.

The Fan Noli Library and Cultural Center extends its sincere gratitude to everyone who joined us for our Albanian Cultural Day honoring the celebrated author, Naum Prifti.

A very special thank you goes to the young talents, Vangjush and Kimberly Dinka whose beautiful readings from “Pika e Ujit” (Water Droplet) impressed the audience. Bianca Jantilli’s interpretation of the passage from the story of Skanderbeg’s Last Wish filled the room with emotions and pride.

The tribute was designed as a conversation with the audience, including readings, a short video recording of Naum Prifti, brief readings of some of his stories.

Our appreciation goes to Director of Albania’s National Library Majlinda Toci, Biblioteka Kombëtare e Shqipërisë for her remarks via video presentation.

Thank you to Ariana Cani, Miranda Bego, Silvi Karoli Dinka and Supreme Roast Beef for satisfying the nourishment needs of everyone. And to Artan Malaj and @ Subi Cako for these very special photos.

Grateful to everyone who contributed to making this event both educational and memorable.

Together, we continue to celebrate and pass on the richness of Albanian literature and culture to future generations.

Thank you for being part of this special day!

Rafaela Prifti

Founding Director & Moderator

Peter & Naum Prifti Distinguished Book Series

“Fan Noli Cultural Center & Library”

Komuniteti Shqiptaro-Amerikan në Illinois pati nderin t’i bashkohej sot komunitetit të Çamërisë në përkujtimin e Ditës së Kujtimit të viktimave të gjenocidit ndaj Shqiptarëve të Çamërisë, duke festuar njëkohësisht forcën dhe vazhdimësinë e komunitetit tonë përmes zgjedhjes së dy përfaqësuesve të Çamërisë në Bordin Drejtues të AACI-së.

I organizuar në një atmosferë të ngrohtë familjare, pikniku mblodhi Shqiptarë të të gjitha brezave – nga të moshuarit e lindur në Çamëri, të cilët mbartin kujtime të drejtpërdrejta për vendlindjen e tyre, deri te familjet e reja, fëmijët e të cilave mbushën parkun me lojë dhe gjallëri, duke dëshmuar se historia dhe traditat tona do të vazhdojnë të jetojnë edhe tek brezat që vijnë.

Ky aktivitet u bë i mundur falë përkushtimit dhe punës së palodhur të Adelsa Hotit, anëtare e Bordit të AACI-së prej tetë vitesh, si dhe Elton Ademit, vullnetar prej shumë vitesh dhe anëtar nderi i AACI-së. Shprehim mirënjohjen tonë më të sinqertë për Adelsën dhe Eltonin për organizimin e këtij aktiviteti të mrekullueshëm.

Në këtë aktivitet morën pjesë edhe Kryetari aktual i Bordit të AACI-së, Edon Shaqiri, si dhe ish-kryetarët e Bordit, Gjaneto Harusha dhe Bujar Breznica, duke reflektuar vazhdimësinë, unitetin dhe mbështetjen e udhëheqjes së AACI-së ndër vite.

Përtej përkujtimit të një prej kapitujve më të dhimbshëm të historisë Shqiptare, ky takim shërbeu si një kujtesë se ruajtja e trashëgimisë sonë kërkon pjesëmarrje aktive. Zgjedhja e dy përfaqësuesve të Çamërisë në Bordin e AACI-së garanton që zëri, kultura dhe traditat e komunitetit çam të vazhdojnë të jenë pjesë e pandashme e misionit të organizatës sonë për të përfaqësuar të gjithë shqiptarët në Illinois.

Gjatë procesit zgjedhor, komuniteti shqyrtoi me seriozitet disa kandidatura, duke dëshmuar një frymë të fortë përgjegjësie dhe angazhimi qytetar. Në përfundim të procesit demokratik, Arlind Rojba u zgjodh si përfaqësuesi i ri i Çamërisë, duke fituar besimin dhe mbështetjen e të pranishmëve. Zgjedhja e tij përbën një hap të rëndësishëm në forcimin e mëtejshëm të përfaqësimit dhe mbrojtjes së interesave të komunitetit çam brenda AACI-së.

Njëkohësisht, aktiviteti bashkoi Shqiptarë nga të gjitha trevat etnike, përfshirë shumë bashkatdhetarë nga Kosova, të cilët iu bashkuan komunitetit Çam në këtë ditë përkujtimore. Prania e tyre ishte një dëshmi e solidaritetit mbarëkombëtar dhe e bindjes se plagët historike të një pjese të kombit janë plagë të të gjithë Shqiptarëve.

Edhe pse kanë ndodhur në periudha të ndryshme historike dhe në rrethana të ndryshme politike, tragjedia e Shqiptarëve të Çamërisë dhe krimet e kryera ndaj shqiptarëve të Kosovës gjatë luftës së viteve 1998–1999 përfaqësojnë kapituj të dhimbshëm të historisë sonë. Të dyja na kujtojnë rëndësinë e mbrojtjes së të drejtave të njeriut, të ruajtjes së kujtesës historike dhe të angazhimit për drejtësi e paqe.

Për komunitetin tonë në Illinois, këto përkujtime nuk janë vetëm një reflektim mbi të kaluarën, por edhe një zotim për të ndërtuar ura mes të gjitha komuniteteve Shqiptare. Kur kujtojmë Çamërinë, Kosovën dhe çdo sakrificë tjetër të popullit Shqiptar, ne forcojmë bashkimin tonë dhe përcjellim tek brezat e rinj rëndësinë e ruajtjes së identitetit, historisë dhe dinjitetit tonë kombëtar.

Komuniteti Shqiptaro-Amerikan ne Illinois mbetet i përkushtuar në nderimin e kujtimit të të gjithë atyre që vuajtën, në ruajtjen e së vërtetës historike dhe në forcimin e lidhjeve ndërmjet të gjitha trevave Shqiptare. Teksa kujtojmë të kaluarën, ne njëkohësisht festojmë qëndresën, unitetin dhe shpresën që vazhdojnë të karakterizojnë kombin tonë.

Lavdi dhe përjetësi kujtimit të viktimave të Çamërisë. Qoftë historia e tyre gjithmonë e gjallë dhe një amanet për brezat që do të vijnë.

Zef Pergega/

Fondi Humanitar “Trieshi” festoi 10-vjetorin e themelimit në New York dhe në Detroit. U mblodhën 150 mijë dollarë. Askush nuk i ka tepër, por shpirti bujar i malësorit e kap qiellin me dorë.

Parmbrëmë në sallën e kishës së Shën Palit në Detroit u organizua në formën e një akademie 10-vjetori i themelimit të Fondit Humanitar “Trieshi” me qendër në New York dhe në Detroit, ku janë të përqendruar më shumë malësorët e Malësisë së Madhe në trojet e tyre etnike në Mal të Zi.

Referatin kryesor e mbajti atdhetari dhe veprimtari i çështjes kombëtare, nga trungu i një familjeje të njohur në Malësi dhe në diasporë, z. Gjon Gjokaj me cilësinë e kryetarit të këtij fondacioni. Në kornizën e një referati Gjokaj solli në vëmendje historikun e këtij bajraku me 10 fshatra me traditë në historinë e kombit, me figura me rezyme të njohura në botën shqiptare, akademi edhe në vendin tonë e në Amerikë. Ai evidentoi fatosat e dritës në Malësi e Triesh, ku ndërthuret brumi i dijes dhe patriotizmit edhe në dyert e shkollës së parë shqipe me emrin e heroit tonë kombëtar “Gjergj Kastrioti”. Ai theksoi se 10 vjet janë një dekadë, por rrugëtim plot sakrifica dhe ëndrra të realizuara për vendlindjen. Trieshi, tha ai, njihet në historinë e kombit si treva e dijes, heroizmit, luftës, mbijetesës në tradita, gjuhë e zakone, po ashtu edhe për vlera humane. Trieshi ka nxjerrë poetë, priftërinj, shkencëtarë, avokatë, biznesmenë, poetë, shkrimtarë, të cilët me veprat e tyre ia zbukurojnë fytyrën Malësisë dhe atdheut. Ne, – vijoi Gjokaj, kemi arritur të mbledhim rreth 1.5 milion dollarë, të cilat kanë shkuar në rrugën e Trieshit, shkolla, përmendoren e Gjergj Kastriotit, familjet në nevojë, botim librash, donacione për bursa të studentëve për të vazhduar degët e preferencës në universitete. Sensibilizim i çështjes kosovare në Shtëpinë e Bardhë, ku ka trieshianë të dekoruar nga institucionet amerikane dhe trieshianë që kanë marrë pjesë në UÇK. Gjithashtu janë përkujtuar me simpoziume figura trieshiane, siç qe rasti i fundit i Athanas Gegës.

Aktivitetin e hapi aktivisti Marash Lucaj, i cili ndër të tjera evidentoi në fjalën e tij se ky përvjetor është një dëshmi e gjallë e kapacitetit të Fondit Humanitar “Trieshi” për bashkimin e trieshianëve, për ndihmën në vendlindje. Dhjetë vjet kanë bërë histori dhe askush nuk mendoi për lavdi, por për dashurinë me zemër për Trieshin tonë ku kemi le, ku kemi trojet dhe amanetin e vorreve. Trieshi është toka e larë me gjak e djersë, ndaj ne duhet të jemi shtylla e mbrojtjes së tij nga asimilimi. Në jetë disa gjëra maten me para, por dashuria për vendlindje nuk ka çmim. Humanizmi vërtet nuk njeh kufi.

Sekretari Kole Cacaj i njohu të pranishmit me frymën organizuese e kombinuese në këtë fondacion dhe që lidhet me diasporën për çështje kombëtare dhe të Malësisë. Ai foli për unitetin dhe harmoninë e këtij fondacioni, cilësi këto bazë për funksionimin normal të veprimtarisë humanitare, për të plotësuar të gjitha objektivat që tash 10 vjet i kemi vënë vetes. Ky unitet malësorësh duket sot në sytë e të gjithëve edhe në këtë sallë ku janë më shumë se 300 malësorë e miq tanë, të cilët e simbolizojnë me përfaqësimin e tetë shoqatave që veprojnë në komunitetin tonë.

Biznesmeni dhe një nga donatorët kryesorë të këtij fondacioni nga New York-u, Vaso Nikprelaj, foli me fjalë të zgjedhura për traditën malësore në botën e lirë e veçanërisht për frymën bashkëpunuese të trieshianëve që kudo shpalosin vlera unitare.

Në emër të grupit të këtij fondacioni në Detroit, përshëndeti me fjalë të zjarrta dhe të zgjedhura për këtë kuvend, sa shkencor, sa artistik e humanitar, kryetari Noni Nikollaj.

Aktivitetin e përshëndetën Prof. Lulash Palushaj. Në emër të shoqatës “Malësia e Madhe”, kryetari Toni Gojçaj, “Jehona e Malësisë” Zef Berisha, “Kosova” Marjan Gjeta, “Rapsha”, Prof. Anton Lajçaj, “Këlmendi” Av. Ervin Tinaj, “Koja”, Ndue Gjelvokaj. Një program i pasur me këngëtarët Hana Nikprelaj, Marie Lajçaj, Nikoll Nikprelaj, Fran Lucaj. Mbrëmje mbresëlënëse në vlera dhe në organizim.