Sokol Paja/

Patriotë nga Shqipëria vizituan Federatën Vatra. Entela Gjinaj psikologe dhe Osman Basha menaxher të shoqëruar nga kryetari i degës së Vatrës Long Island Dr. Paulin Marku u pritën prej editorit të Diellit dhe u njohën në detaje me historinë e Federatës Vatra dhe të gazetës Dielli. Editori u shpjegoi në etapa historikun e zhvillimeve e rrugëtimit të Federatës Vatra, kontributin e gazetës Dielli dhe kontributin patriotik që këto dy institucione kombëtare, kulturore dhe atdhetare kanë dhënë për komunitetin shqiptaro-amerikan dhe kombin shqiptar në 114 vite histori të Vatrës. Miqtë u njohën imtësisht mbi veprimtarinë atdhetare, kulturore e patriotike të figurave udhëheqëse të Vatrës, Diellit e mërgatës shqiptare në Amerikë. Miqtë vlerësuan rolin e Vatrës dhe kontributin e saj për shqiptarët e Amerikës e të drejtat e shqiptarëve në trojet etnike. Në përfundim, miqtë nderuan historinë e mikpritjen dhe dhuruan 100 usd për Federatën Vatra. Editori u dhuroi kopje të gazetës Dielli ku pasqyrohet veprimtaria dhe historia e vatranëve e shqiptarëve të Amerikës.

Irena Dragoti/

Kapërcen dyert e Kishës së Shën Palit në Rochester Hills e pavarësisht besimit tënd fetar ndihesh në shtëpi. Ndihesh në një frymë besimi e paqeje pasi Madhështia e Kishës katolike shqiptaro-amerikane të Shën Palit që është një objekt me vlera fetare e kombëtare pasi përpos sallës së madhe të meshave dhe mjediseve të shumta kulturore e me karakter edukativ shqiptar është edhe një copëz Atdhe!

Muret e saj të zbukuruara me piktura të ndryshme me karakter fetar e shumica e tyre të karakterit kulturor shqiptar janë vepra të piktorit lezhian Pashk Pervathi.

Çdo element i saj të bën të prekësh një copëz identiteti përfshi këtu edhe mikpritjen e pastorit Dom Fred Kalaj.

Biseda me të nuk u kufizua vetëm në çështje të besimit por u orvat në çështje të teologjisë dhe filozofisë, sikur të dyja të ishin brigje të së njëjtës rrjedhë, që kërkon të kuptojë njeriun, lirinë, vuajtjen, dashurinë dhe kuptimin e ekzistencës njerëzore. Çdo pyetje hapte një horizont të ri, ndërsa çdo përgjigje nuk kufizonte mendimin, por e zgjeronte atë.

Në këtë bisedë kuptova se teologjia nuk është një sistem i ngurtë dogmash, por ftesë për ta soditur jetën më thellë, ndërsa filozofia jo vetëm një ushtrim intelektual, por një përpjekje e vazhdueshme për t’i dhënë kuptim përvojës njerëzore.

Dom Fredi dëshmoi kulturë, maturi dhe një aftësi të veçantë për ta kthyer dialogun në një përvojë reflektimi të thellë. Ai nuk imponoi përfundime, përkundrazi, të ftonte të mendoje, të kërkoje dhe të ballafaqoheshe me pyetjet më të rëndësishme që njeriu i bën vetes. E ç’është më e rëndësishmja ai nuk kërkonte famën, zhurmën, komercialitetin por thjeshtësinë e shërbimin ndaj krijesave të Zotit.

Gjithnjë kam menduar se bisedat më të vyera janë ato që nuk japin përgjigje të gatshme, por zgjojnë etjen për të kërkuar më tej, shtojnë njohuritë e lënë gjurmë në mënyrën se si e shohim botën dhe vetveten.

Por ajo që mbeti pa thënë prej Tij ishte pikërisht vepra e Tij e shërbimit. Për asnjë çast nuk foli për vehten duke më bindur se ka figura që nuk maten vetëm me detyrën që kryejnë, por me gjurmën që lënë në ndërgjegjen e një komuniteti. Ka njerëz që administrojnë institucione dhe ka të tjerë që u japin institucioneve shpirt. Dom Fred Kalaj i përket kësaj kategorie të dytë pasi ai nuk është vetëm një pastor që udhëheq një bashkësi besimtarësh, por dëshmitar i një udhëtimi njerëzor ku kryqëzohen feja, liria, kujtesa dhe identiteti kombëtar.

Dom Fred Kalaj është produkt i takimit të pesë historive, nga historia e Kishës Katolike Shqiptare, historia e vuajtjes nën komunizëm, historia e diasporës, historia e lirisë amerikane deri te historia e krishtërimit si fe e shpresës.

Shën Toma Akuini, duke zhvilluar filozofinë e tij mbi natyrën e njeriut, argumentonte se njeriu është qenie që kërkon të vërtetën dhe të mirën si pjesë të vetë natyrës së tij. Në këtë perspektivë, thirrja e Dom Frederik Kalajt drejt meshtarisë nuk mund të shihet si zgjedhje profesionale, por si përgjigje ndaj një kërkimi të brendshëm për kuptimin. Meshtaria për të nuk ishte pozitë shoqërore, por formë ekzistence, një mënyrë për t’iu kushtuar tjetrit.

Shën Augustini, në veprën e tij monumentale Rrëfimet, e përshkruan njeriun si një qenie që mbart një shqetësim të thellë ekzistencial, një kërkim të vazhdueshëm për të vërtetën dhe për prehjen e shpirtit. “Zemra jonë është e shqetësuar derisa të pushojë në Ty”. Këtë ide augustiniane e shoh si çelës interpretimi për rrugëtimin shpirtëror të Dom Fred Kalajt.

Ai nuk e njohu vuajtjen nga librat, por nga përvoja. Prandaj fjala e tij ka një peshë të veçantë në meshë e kudo. Kur ai flet për shpresën, nuk e përcjell si një ide abstrakte por si dikush që e ka kërkuar dritën në një periudhë errësire.

Një libër i fshehur në rrënojat e një bote të shkatërruar nga mohimi i besimit u bë për të një dritare drejt një bote tjetër. Ungjilli nuk ishte thjesht tekst fetar për të, por zbulim i kuptimit.

Këtu figura e Dom Fred Kalaj takohet me filozofinë ekzistenciale. Viktor Frankl, psikiatri dhe mendimtari që analizoi kuptimin e jetës përballë vuajtjes ekstreme, theksonte se njeriu mund të përballojë pothuajse çdo rrethanë nëse gjen një “pse-në” për të cilin ia vlen të jetojë. Historia e Dom Fred Kalajt është shembull konkret i kësaj ideje pasi vuajtja nuk u bë fundi i rrugës për Të, por burim misioni e thirrje për shërbim.

Në filozofinë e Jacques Maritain, njeriu nuk reduktohet në një qenie ekonomike, politike apo sociale. Ai është një qenie me dinjitet të pakrahasueshëm, i hapur ndaj së vërtetës dhe ndaj të tjerëve. Në këtë frymë duhet kuptuar edhe shërbimi i Dom Fred Kalajt, i cili nuk udhëheq vetëm një institucion, por kujdeset për persona e histori konkrete, për plagë dhe shpresa konkrete. Të falësh -thotë Dom Frederik Kalaj, në meshat e tij qoftë edhe armikun tënd, nënkupton lehtësim e shërim të vetes. Ai predikon faljen po aq sa faktin se të gjithë jemi të Zotit e te ai do kthehemi një ditë!

Në Kishën Katolike Shqiptare të Shën Palit në Rochester Hills, Dom Fredi e ka kuptuar herët se nuk është vetëm një ndërtesë lutjesh por një hapësirë ku një popull ruan fytyrën e vet, shpirtin e vet, gjuhën dhe identitetin kombëtar.

Ndaj sot Kisha e Shën Palit është një fenomen kulturor dhe shpirtëror, është vendi ku liturgjia takohet me historinë, ku Ungjilli takohet me gjuhën shqipe, ku lutja takohet me kujtesën kombëtare. Për shqiptarët në diasporë, veçanërisht për brezat e rinj, një kishë e tillë nuk është vetëm një institucion fetar, por një urë mes së shkuarës dhe së ardhmes dhe pastori i saj modeli i paqes, patriotizmit e dijes. Dom Fredi e ka tejkaluar dimensionin e misionit të tij, kur gjatë meshës shprehet se një shpirt pa kujtesë rrezikon të humbasë drejtimin, ndërsa një komb pa kujtesë rrezikon të humbasë vetveten.

Një nga shtyllat më të rëndësishme të veprës së Dom Fred Kalaj është kujtesa e martirëve shqiptarë. Në historinë e Kishës, martirët nuk janë vetëm viktima të së kaluarës, por dëshmi të një lirie të brendshme që nuk mund të mposhtet nga dhuna. Figura e tyre lidhet me një ide themelore të krishterimit, se dinjiteti i njeriut është më i madh se pushteti i çdo regjimi.

Përmes kujtimit të tyre, Dom Fred Kalaj nuk kërkon vetëm të nderojë të kaluarën por edhe të edukojë të tashmen. Sepse një shoqëri që harron sakrificat e saj humbet një pjesë të busullës morale.

Në traditën biblike, kujtesa është detyrim shpirtëror. Popujt që harrojnë historinë e tyre humbasin një pjesë të identitetit të tyre moral.

Stili i tij në meshë është një shprehje e kësaj teologjie të jetuar. Ai nuk e paraqet fenë si një teori të largët, por si përgjigje për jetën konkrete. Fjala e tij lidhet me familjen, me dhimbjen, me emigrantin, me të riun që kërkon drejtim, me njeriun që lufton me vetminë. Në të shfaqet ideja e krishterë se Hyji nuk qëndron larg historisë njerëzore, por hyn e jeton në të.

Edith Stein, filozofja hebreje e kthyer në katolike dhe e shpallur shenjtore, e trajtoi vuajtjen si një mister ku njeriu mund të gjejë një dimension të ri të bashkimit me të tjerët dhe me Zotin. Jeta e saj, ashtu si ajo e shumë martirëve, dëshmon se vuajtja e përjetuar me besim mund të shndërrohet në forcë morale.

Dimensioni atdhetar i figurës së Dom Fred Kalaj është i lidhur me këtë filozofi të shërbimit. Patriotizmi i tij nuk është retorikë, por vepër. Ai shfaqet në ruajtjen e gjuhës, në edukimin e brezave, në bashkimin e komunitetit dhe në përpjekjen që shqiptari në Amerikë të mos humbasë lidhjen me origjinën e tij.

Patriotizmi i tij është krijimi i një hapësire ku njerëzit ndihen pjesë e një rrëfimi më të madh se vetja.

Ai është mbështetës e nismëtar i një sërë aktivitetesh kulturore e patriotike si dëshmi se përtej detyrës institucionale Ai është një nga ne që malli, krenaria dhe përgjegjësia si atdhetar e bëjnë ta tejkakojë atë detyrë.

Në një kohë kur globalizimi krijon mundësi të mëdha, por edhe rrezikun e shkëputjes nga rrënjët, figura të tilla si Dom Fred Kalaj marrin një rëndësi të veçantë e na kujtojnë se njeriu nuk jeton vetëm nga ajo që ndërton përpara, por edhe nga ajo që ruan pas vetes.

Dom Fred Kalaj mbetet figura e ndërmjetësimit, mes qiellit dhe tokës, mes Shqipërisë dhe Amerikës, mes kujtesës dhe së ardhmes. Ai shërben në një altar ku lutja bashkohet me përgjegjësinë njerëzore dhe ku besimi bëhet forcë për të ndërtuar komunitet.

Ai dëshmon se rrënjët janë forca që i japin njeriut qëndrueshmëri dhe identitet.

Portreti i Dom Fred Kalajt nuk është vetëm portreti i një pastori shqiptar në Amerikë por edhe i një njeriu që e ka kthyer historinë personale në shërbim publik, vuajtjen në urtësi dhe besimin në vepër shprese e dashurije.

Ai mbetet bariu shpirtëror që nuk ruan vetëm një bashkësi besimtarësh, por një kujtesë të tërë historike e komunitare. Sepse ndonjëherë misioni më i madh i një njeriu nuk është të ndërtojë diçka të re, por të mos lejojë që një dritë e vjetër të shuhet.

Dom Fred Kalaj , hermeneutika (interpretimi) e shpresës, kujtesës dhe identitetit mbetet një portret filozofiko-teologjik përmbledhur në tri nocione themelore:

1-thirrje,

2-kujtesë,

3-shërbim.

Thirrja e udhëhoqi drejt altarit. Kujtesa e lidhi me sakrificat e popullit të tij. Shërbimi e bëri një figurë të dashur për komunitetin.

Saimir Kadiu/

Ka qytete që vizitohen. Ka qytete që admirohen. Dhe ka qytete që bëhen simbol i një epoke. Nju Jorku i përket kësaj kategorie të fundit. Ai nuk është vetëm një metropol me rrokaqiej që prekin retë, me miliona banorë dhe me ritmin e pandalshëm të jetës moderne.

Ai është një ide. Një premtim. Një ëndërr që për më shumë se një shekull ka tërhequr njerëz nga çdo cep i planetit. Sot, Nju Jorku është një nga qendrat më të rëndësishme ekonomike, financiare dhe kulturore të botës. Në Manhattan ngrihet Wall Street, zemra e financave globale, ku çdo ditë lëvizin triliona dollarë dhe merren vendime që ndikojnë ekonomitë e kontinenteve.

Pak kilometra më larg, selia e Kombeve të Bashkuara i jep qytetit një rol unik diplomatik, ndërsa Broadway mbetet tempulli i teatrit modern. Muze si Metropolitan Museum of Art, Muzeu i Artit Modern (MoMA) dhe Muzeu Amerikan i Historisë Natyrore janë ndër institucionet kulturore më të rëndësishme në botë.

Por madhështia e Nju Jorkut nuk matet vetëm me pasurinë apo arkitekturën. Ajo matet me njerëzit. Në këtë qytet dëgjohen qindra gjuhë, bashkëjetojnë dhjetëra kultura dhe çdo lagje duket si një copëz e një vendi tjetër. Little Italy, , Chinatown, Harlem, Brooklyn, Queens – secila rrëfen historinë e emigrantëve që erdhën me një valixhe të vogël dhe me një ëndërr të madhe.

Për miliona njerëz, Statuja e Lirisë ishte pamja e parë e një jete të re, simboli i shpresës dhe i mundësive. Megjithatë, Nju Jorku nuk është vetëm qyteti i suksesit. Ai është edhe qyteti i kontrasteve. Pranë rrokaqiejve luksozë gjenden lagje të varfra; pranë bursës më të fuqishme të botës jetojnë mijëra njerëz pa strehë. Kjo është natyra e tij: një qytet ku pasuria dhe varfëria, ambicia dhe zhgënjimi, fama dhe anonimati ecin shpesh në të njëjtën rrugë.

Sot, kur përmendet emri “New York”, është e vështirë të imagjinohet se ky qytet nuk ka quajtur gjithmonë kështu. Historia e tij fillon shumë përpara se të ngriheshin rrokaqiejt prej çeliku e xhami.

Në fillim të shekullit XVII, brigjet e ishullit të Manhattanit u kolonizuan nga holandezët, të cilët krijuan një vendbanim që e quajtën New Amsterdam – Amsterdami i Ri. Ishte zemra e kolonisë së Holandës së Re, një port tregtar që lidhte Evropën me Botën e Re. Holandezët nuk kishin ardhur për të ndërtuar një kryeqytet botëror; ata kishin ardhur për tregti. Lesh kafshësh, dru, mallra koloniale dhe rrugë detare ishin pasuria e vërtetë e kohës.

Por historia rezervonte një kthesë të jashtëzakonshme.

Në vitin 1664, anglezët pushtuan koloninë dhe New Amsterdam u riemërua New York, në nder të Dukës së Jorkut, i cili më vonë u bë mbreti James II i Anglisë. Disa vite më vonë, me Traktatin e Bredës të vitit 1667, Holanda dhe Anglia formalizuan një shkëmbim që sot duket pothuajse i pabesueshëm.

Holandezët pranuan të hiqnin dorë përfundimisht nga New Amsterdami. Në këmbim, ata siguruan kontrollin mbi një ishull të vogël në arkipelagun e Indive Lindore, Run, pjesë e Ishujve Banda, i famshëm për prodhimin e arrëmyshkut – një nga erëzat më të çmuara në botë.

Për njeriun e shekullit XVII, kjo nuk ishte aspak një marrëveshje e keqe.

Në atë kohë, arrëmyshku vlente pothuajse sa ari. Një ngarkesë e vogël erëzash mund të sillte fitime marramendëse në tregjet evropiane. Erëzat ishin “nafta” e ekonomisë së asaj epoke: ato ruanin ushqimet, përdoreshin në mjekësi, në parfumeri dhe ishin simbol luksi për aristokracinë. Ishulli Run dukej një pasuri e sigurt.

Ndërsa Manhattan?

Ai ishte një territor i largët, me pyje, këneta, disa vendbanime koloniale dhe popullsi vendase. Askush nuk mund ta parashikonte se një ditë aty do të ndërtohej qendra financiare e botës.

Historia, megjithatë, ka një mënyrë të veçantë për të ironizuar parashikimet njerëzore.

Sot, vetëm ishulli i Manhattanit ka një vlerë ekonomike që matet me qindra miliarda, madje triliona dollarë në prona, biznese dhe infrastrukturë. Në pak kilometra katrorë përqendrohen disa nga bankat më të mëdha të botës, korporata shumëkombëshe, universitete prestigjioze, media globale dhe një nga tregjet më të shtrenjta të pasurive të paluajtshme në planet.

Ndërkohë, ishulli Run, dikur objekt i rivalitetit mes fuqive koloniale, është pothuajse i panjohur për shumicën e njerëzve. Arrëmyshku nuk është më pasuria strategjike që ishte katër shekuj më parë, ndërsa Manhattan është bërë një nga simbolet më të fuqishme të kapitalizmit modern.

Ky episod nuk është vetëm një kuriozitet historik. Ai është një mësim mbi kufijtë e aftësisë sonë për të parashikuar të ardhmen. Çdo brez vlerëson pasuritë sipas nevojave të kohës së vet. Ajo që sot duket e zakonshme, nesër mund të bëhet e paçmueshme; ajo që sot konsiderohet thesar, nesër mund të humbasë rëndësinë e saj.

Ndoshta kjo është arsyeja pse historia e Nju Jorkut vazhdon të na mahnisë. Jo vetëm sepse është historia e një qyteti që ndryshoi emrin, por sepse është historia e një vendi që ndryshoi fatin e botës. Nga një koloni e vogël tregtare e quajtur New Amsterdam, ai u shndërrua në kryeqytetin jozyrtar të ekonomisë, kulturës dhe ëndrrave të shekullit XXI.

Dhe ndoshta askush, në ditën kur u nënshkrua ai traktat i largët, nuk mund ta imagjinonte se “shkëmbimi” i një ishulli me erëza për një copë tokë të quajtur Manhattan do të hynte në histori si një nga ironitë më të mëdha ekonomike të njerëzimit.

QBD/

Pas katër ditësh punimesh intensive në Brezovicë të Kosovës, përfundoi Seminari XIX Mbarëkombëtar i Mësuesve të Gjuhës Shqipe dhe Kulturës Shqiptare në Diasporë dhe në Mërgatë, organizuar nga Ministria e Arsimit e Republikës së Shqipërisë dhe Ministria e Arsimit dhe Shkencës e Republikës së Kosovës.

Me temën “Motivimi i nxënësve në diasporë për mësimin e gjuhës shqipe dhe ruajtjen e identitetit kombëtar”, seminari mblodhi mbi 200 mësues të gjuhës shqipe nga diaspora, studiues dhe ekspertë të arsimit, të cilët ndanë përvoja dhe praktika bashkëkohore në shërbim të mësimit plotësues të gjuhës shqipe.

Programi i seminarit u zhvillua përmes seancave plenare, leksioneve të hapura, punës në grupe dhe veprimtarive kulturore. Dy nga momentet më të spikatura ishin leksionet e hapura të Arsim Canollit, i cili trajtoi qasje bashkëkohore për motivimin e nxënësve në mësimin e gjuhës shqipe, dhe të studiueses Ledi Shamku Shkreli, e cila solli një reflektim mbi gjuhën, kujtesën dhe identitetin kulturor, duke nxitur diskutime të gjera mes pjesëmarrësve.

Gjatë dy ditëve të punës profesionale u zhvilluan dhjetëra punëtori dhe prezantime nga mësues të diasporës që veprojnë në Itali, Greqi, Gjermani, Zvicër, Britaninë e Madhe, Suedi, Kroaci, Holandë dhe vende të tjera. Temat trajtuan motivimin e nxënësve, përdorimin e teknologjisë dhe inteligjencës artificiale në mësimdhënie, dygjuhësinë, bashkëpunimin me familjen dhe komunitetin, si dhe ruajtjen e identitetit kombëtar përmes gjuhës dhe kulturës shqiptare.

Seminari u pasurua edhe me veprimtari kulturore, përfshirë vizitën në qytetin historik të Prizrenit dhe njohjen me trashëgiminë e tij, si edhe aktivitete në natyrën e Brezovicës, duke krijuar një atmosferë të veçantë bashkëpunimi, shkëmbimi përvojash dhe forcimi të rrjetit të mësuesve shqiptarë nga diaspora.

Në ditën përmbyllëse u prezantua projekti “Tungjatjeta – një qasje e re dygjuhëshe për mësimin e gjuhës shqipe në diasporë”, nga Mimoza Hysa dhe Ajula Jubani, si një model i ri didaktik që synon të mbështesë mësimin e shqipes në mjedise dygjuhëshe. Punimet u mbyllën me paraqitjen e përfundimeve të seminarit dhe shpërndarjen e certifikatave për pjesëmarrësit.

Seminari Mbarëkombëtar rikonfirmoi edhe një herë bashkëpunimin e ngushtë ndërmjet Republikës së Shqipërisë dhe Republikës së Kosovës në mbështetje të mësimit të gjuhës shqipe në diasporë, duke forcuar angazhimin e përbashkët për zhvillimin profesional të mësuesve, përmirësimin e cilësisë së mësimdhënies dhe ruajtjen e gjuhës, kulturës dhe identitetit kombëtar te brezat e rinj të shqiptarëve që jetojnë jashtë atdheut.

Faleminderit të gjithë mësuesve, studiuesve, organizatorëve dhe pjesëmarrësve për kontributin dhe përkushtimin në shërbim të gjuhës shqipe!

Klarita Selmani/

Dita e dytë – Punë në grupe, shkëmbim përvojash dhe vizitë kulturore në Prizren.

Dita e dytë e Seminarit XIX Mbarëkombëtar, më 29 korrik 2026, u zhvillua sipas një programi të pasur akademik dhe kulturor, duke ndërthurur punën shkencore me njohjen e trashëgimisë historike të qytetit të Prizrenit.

Punimet nisën në orën 09:00 me një leksion të hapur të mbajtur nga Arsim Canolli, i cili hapi diskutimet mbi çështjet aktuale të mësimit plotësues të gjuhës shqipe në diasporë.

Pas një informimi të shkurtër mbi organizimin e punës në grupe, pjesëmarrësit u ndanë në pesë salla, ku u zhvilluan sesione tematike me referues nga vende të ndryshme të diasporës shqiptare.

Në sesionin e paradites u trajtuan tema që lidhen me rolin e shkollës shqipe në ruajtjen e gjuhës, kulturës dhe identitetit kombëtar, motivimin e nxënësve për të ndjekur mësimin e gjuhës shqipe, përdorimin e mjeteve dhe platformave digjitale, si edhe bashkëpunimin me familjen dhe komunitetin.

Pas pushimit të kafesë, punimet vijuan me një tjetër cikël kumtesash.

Në këtë pjesë të programit, Eva Paloka, nënkryetare e Lidhjes së Mësuesve Shqiptarë në Greqi, paraqiti kumtesën me temë:

“Motivimi i nxënësve përmes përdorimit të materialeve dhe aktiviteteve tërheqëse”.

Në referimin e saj u paraqitën metoda konkrete dhe përvoja të zbatuara në klasat e mësimit plotësues në Greqi, duke theksuar rëndësinë e krijimit të një mjedisi tërheqës mësimor, përdorimin e materialeve bashkëkohore dhe aktiviteteve interaktive që nxisin pjesëmarrjen aktive të nxënësve dhe forcojnë lidhjen e tyre me gjuhën dhe kulturën shqiptare.

Kumtesa u ndoq me interes nga pjesëmarrësit dhe u pasua nga diskutime profesionale mbi përvojat e vendeve të ndryshme të diasporës.

Pas përfundimit të sesioneve në grupe, të gjithë pjesëmarrësit u mblodhën në sallën e madhe, ku u zhvilluan reflektimet mbi punën në grupe. Ky ishte një moment i rëndësishëm për shkëmbimin e përfundimeve, ideve dhe rekomandimeve që dolën nga diskutimet gjatë gjithë paradites.

Pas drekës, programi vijoi me veprimtarinë kulturore, e cila përfshinte një vizitë në qytetin historik të Prizrenit dhe njohjen me trashëgiminë e tij kulturore.

Mësuesit vizituan qendrën historike të qytetit, ecën përgjatë brigjeve të Lumbardhit, kaluan mbi Urën e Gurit dhe patën mundësinë të shijojnë atmosferën karakteristike të një prej qyteteve më të rëndësishme historike shqiptare.

Një nga ndalesat më domethënëse ishte Shtëpia e Lidhjes Shqiptare të Prizrenit, monumenti që ruan kujtesën e organizimit politik kombëtar të shqiptarëve. Gjatë vizitës, pjesëmarrësit u njohën me historinë e Lidhjes Shqiptare të Prizrenit të vitit 1878, me dokumentet, objektet dhe dëshmitë historike që pasqyrojnë një nga kapitujt më të rëndësishëm të historisë sonë kombëtare.

Për mësuesit e diasporës, kjo vizitë pati një vlerë të veçantë simbolike. Ajo shërbeu si një rikujtim se ruajtja e gjuhës shqipe dhe identitetit kombëtar, mision që ata kryejnë çdo fundjavë në vendet ku jetojnë, është vazhdimësi e përpjekjeve historike të brezave që punuan për bashkimin dhe mbrojtjen e kombit shqiptar.

Mbrëmja vazhdoi në atmosferën e ngrohtë të Prizrenit, mes bisedave, fotografive të përbashkëta dhe çasteve miqësore që forcuan edhe më shumë lidhjet profesionale dhe njerëzore ndërmjet mësuesve nga të gjitha trevat shqiptare dhe diaspora.

Dita e dytë dëshmoi edhe një herë se Seminari Mbarëkombëtar nuk është vetëm një forum shkencor, por edhe një hapësirë ku ndërthuren arsimi, historia, kultura dhe bashkëpunimi, duke krijuar ura të qëndrueshme mes mësuesve shqiptarë kudo që ata jetojnë dhe ushtrojnë misionin e tyre fisnik.