Saimir Kadiu/

SKENDER JARECI (5 MAJ 1931 – 9 mars 1984)

“Skilja” do të mbushte 95 vjeç…

Skënder Jareci është një nga figurat më të rëndësishme të futbollit shqiptar, një bomber i lindur dhe më pas një strateg i madh, që la gjurmë si lojtar dhe si trajner. Ai mbetet një ikonë e Dinamos dhe e futbollit kombëtar, duke u kujtuar si njeri që e ktheu lojën në art dhe trashëgimi.

Lindur më 5 maj 1931 në Durrës, Jareci nisi futbollin te Ylli i Kuq dhe më pas u bë sulmues i Dinamos se Tiranes.

Nga viti 1950-1963 me Dinamon fitoi 7 kampionate:(1950, 1951, 1952, 1953, 1955, 1956, 1960), 6 Kupa te Republikes: (1950, 1951, 1952, 1953, 1954, 1960), mbi 40 ndeshje ndërkombëtare, tri herë shënuesi më i mirë (1952, 1957, 1958), protagonist i padiskutueshëm i Dinamos, madje ndër më kryesorët e saj ne nje ekip yjesh te perbere nga: Qemal Vogli, Hamdi Bakalli, Pal Mirashi, Qamil Teliti, Bule Vathi, Besim Borici, Bahri Kavaja, Taq Murati, Koci Sherko, Sabri Peqini, Xhevdet Shaqiri, Bet Vila, Lefter Thermija, Stavri Lubonja… nen drejtimin e Zihni Gjinalit (i pari) dhe Ludovik Jakoves.

Shënoi 122 gola në kampionatet kombetare, duke u renditur ndër golashënuesit më të mëdhenj të historisë së Superligës shqiptare.

Me kombëtaren, luajti 8 ndeshje dhe shënoi 1 gol, duke përfaqësuar Shqipërinë në vitet e pasluftës.

Debutoi me perfaqesuesen shqiptare me 6 nentor 1951 ne Varshave kunder Polonise (1-2).

Golin e vetem me perfasuesen e shenoi ne ndeshjen kunder Cekosllovakise me 29 nentor 1952 , duke kontribuar ne fitoren e ekipit tone 3-2.

Ndeshjen e fundit (#8) e luajti kunder RDGJ (1-1) me 1 maj 1958.

Ishte një sulmues i fuqishëm instinktiv dhe polivalent, me aftësi për të gjetur golin në çdo situate dhe me cdo “mjet”: koke, roveshjate apo me te dyja kembet.

Përshkruhej si lojtar që kombinonte forcën fizike me inteligjencën taktike, duke e bërë një lider në fushë.

Pastaj karriera si trajner…

Një strateg në drejtimin e ekipit, me skemat e përdorura ai gërshetoi elementin e ri me atë me përvojë, duke futur metoda të reja në stërvitje dhe perfeksionoi sistemin e stilin e lojës. Traineri me modern qe ka patur futbolli shqiptar.

Drejtoi Vllazninë, Dinamon dhe Lokomotiven e Durresit, duke formuar breza lojtarësh të rinj dhe duke lënë trashëgimi te emra si Faruk Sejdini, Ilir Pernaska…

Ishte i njohur për ditarin e tij sportiv, ku mbante shënime të hollësishme mbi taktikat, skemat dhe zhvillimin e futbollit shqiptar – një dokument unik që dëshmon për pasionin e tij.

Ai është trajneri që ideoi dhe krijoi Dinamon e famshme, atë të viteve ’70, bazuar në lojën akademike tipike dinamovite duke krijuar dhe kthyer në traditë shumëvjeçare atë stil.

Pati meritën të alternonte brezin e vjetër me atë të ri duke afruar e seleksionuar talente, lojtarë shumë cilësorë. Nga Çutra, Sejdini, Përnaska, Zëri, Gjoni, Ahmedani, Ibërshimi deri te Ballgjini. Një skuadër që mund të cilësohet nga më të mirat e gjithë kohërave me lojë të bukur, spektakël, gola, kombinim i aftësive individuale me lojën kolektive, klasike të Dinamos “jareciane”.

Iliaz Ceco, Fred Gjinali, Lorenc Vorfi, Thoma Duro, Taip Çutra, Çlirim Hysi, Medin Zhega, Shpetim Hoxha, Ilir Pernaska, Shyqyri Ballgjini, Vasillaq Zeri, Faruk Sejdini, Gani Xhafa, Koco Dinella, Jani Rama, Ahmet Ahmedani, Ilir Luarasin, Rifat Ibershimi, Enver Hafizi, Kujtim Cocoli, Haxhi Mergjyshi, Ibrahim Kodra, Torez Çiraku, Andrea Marko, Muhedin Targaj… luajten “muziken” e mrekullueshme te Mozartit shqiptar te futbollit, te paharruarit Skender Jareci.

Jareci u nda nga jeta më 9 mars 1984, por kujtohet si një strateg i Dinamos së madhe dhe një figurë që e shndërroi futbollin në një projekt kulturor e kombëtar.

Ai mbetet një ikonë e pasionit sportiv shqiptar, një njeri që e pa futbollin jo vetëm si lojë, por si art dhe si mision për të bashkuar njerëzit.

Skënder Jareci ishte një simfoni e futbollit shqiptar: një djalosh nga Durrësi me origjine nga Dibra e Madhe, që u bë mbret i golave blu, e më pas një dirigjent i skemave taktike.

Në fushë ishte zjarr, në pankinë ishte mendje e kthjellët, ndërsa në ditarët e tij ishte një poet i lojës. Ai mbetet një figurë që e ktheu futbollin në trashëgimi kulturore, duke lënë pas një kujtim të gjallë për brezat e rinj.

Dinamo qe projektoi Jareci ishte nje veper “arti”, nje skuader “artistesh”… Skender Jareci ishte Herbert Von Karajani i kesaj skuadre…

Inteligjenca e Skënder Jarecit si trajner qëndronte në aftësinë e tij për të lexuar lojën, për të kombinuar brezin e vjetër me talentet e reja dhe për të krijuar një stil të veçantë akademik që u bë traditë e Dinamos.

Ai nuk ishte thjesht një menaxher i skuadrës, por një arkitekt i lojës, që e ndërtonte futbollin si te ishte projekt kulturor. Në këtë sens, nuk e teproj kur e krahasoj me trajnerët e mëdhenj botërorë.

Jareci projektoi një Dinamo që luante futboll të bukur, spektakolar dhe të organizuar. Si Herbert Chapman në Angli apo Valeriy Lobanovskyi në Ukrainë, ai ishte vizionar që e pa futbollin si shkencë dhe art njëkohësisht.

Nje qytetar dinjitoz qe respektohej kudo… Ne cdo qytet te Shqiperise dhe vecanerisht ne Shkoder…

Kur respektohesh ne Shkoder, meritokracia eshte plotesisht e merituar…

Mban titujt “Mjeshtër i Merituar i Sportit” dhe “Nderi i Sportit Shqiptar”.

Tituj qe nuk mjaftojne për vlerësimin e kësaj figure te madhe te sportit shqiptar.

Megjithëse biografia e Skënder Jarecit ishte e mbuluar nga hije të rënda – babai i tij humbi jetën nën torturat e hetuesisë komuniste – talenti i tij i jashtëzakonshëm e bëri të mbijetonte dhe të ngrihej mbi fatin e dhimbshëm personal.

Me inteligjencën e lojës, karakterin e fortë dhe ndershmërinë sportive, ai u shndërrua në kapiten legjendar të skuadrës së Ministrisë së Brendshme, Dinamos, duke e udhëhequr me autoritet dhe karizmë.

Jareci ishte shembull i njeriut që, pavarësisht plagëve të jetës, e ktheu dhimbjen në forcë dhe futbollin në art.

Ai mbeti jo vetëm një sportist i madh, por edhe një simbol i rezistencës së talentit përballë diktaturës, duke dëshmuar se pasioni dhe inteligjenca mund të triumfojnë mbi çdo pengesë.

Ishte talenti i tij i magjishëm që si rrallëkush hipnotizoi diktaturën…

Vatra Chicago ofron një mundësi të shkëlqyer për talentet shqiptare në futboll.

Sokol Paja/

Kosova zhgarraviti Sllovakinë. Shqipëria bie në Warshavë. Kosova për herë të parë në histori ka shans të artë të kualifikohet në botërorin e futbollit. Me një dominim absolut, Kosova u paraqit në Sllovaki me një skuadër të ndërtuar: digë në mbrojtje, mesfushë e ngjeshur e sulm vrastar. Plot 4 gola njëri më i bukur se tjetri shënoi Kosova në Sllovaki duke dominuar një ndeshje të vështirë përballë një kundërshtari shumë më të fortë në letër. Hoxha, Asllani, Muslija e Hajrizi dërguan Kosovën në ndeshjen finale të Play-Off kundër Turqisë më 31 mars në “Fadil Vokrri”. Kosova është shumë afër kualifikimit për në Kupën e Botës teksa luan me Turqinë që nuk ka diferenca të mëdha në cilësi me ekipin dardan. Kosova luan si ekip i madh. Ka klas, elegancë e shumë cilësi në çdo repart. Edhe pse mungoi kapiteni Rrahmani e truri i ekipit Avdullahu, yjet e Dardanisë nuk i ndjenë mungesat. Lidhja e reparteve, rreshtimi i duhur, sakrifica në dublimin e pozicioneve asfiksuan yjet e Sllovakisë.

Arbër Hoxha krijoi iluzionin se Shqipëria do të fitonte në Poloni por Levandovski e Zielinski “vranë” ëndrrën e Shqipërisë për të vazhduar më tej. Bajrami dhe Pilo humbën raste të pastra shënimi që do kishin prodhuar tjetër rezultat e histori. Në pjesën e parë Shqipëria zhvilloi një lojë inteligjente dhe të kujdesshme duke e pritur kundërshtarin dhe sulmuar befasishëm. Në pjesën e dytë ekipi u “fik” dhe lëshoi terren ndaj polakëve. Lojtarë me pak minuta në këmbë në ekipet e tyre, ndërrime të vonuara dhe mungesa e fatit e konkretizimit të rasteve dërguan kuq e zinjtë në shtëpi. Shqipëria duhej të bënte më shumë përballë një Polonie të plakuar, pa ide dhe të pa organizuar. Nga ana tjetër Kosova gëzoi dhe krenoi kombin tonë duke treguar shpirt luftarak, zemër të fortë, garë të bukur e vlera të larta sportive.

How does a country without universal recognition play its way onto the world’s biggest stage?

Rafaela Prifti/

Kosova is on the brink of making history by securing a spot in the 2026 World Cup, the world’s premier sporting event. The country’s trajectory toward international standing through sports provides a rare roadmap worthy of analysis – one that Juan Manuel Montoro explores by highlighting a unique blend of talent, diplomacy and foresight.

Kosova national team has reached the playoffs for the first time ever in only its third qualifying campaign. Kosova must win its next two matches: first, against Slovakia in Bratislava on March 26, then in Prishtina on March 31 against either Turkey or Romania. The magnitude of this moment cannot be overstated.

“Beyond the game, this moment marks a profound shift in the nation’s journey of external recognition with a powerful internal impact. Kosova symbols of identity, flag, anthem, team are no longer abstract representations of statehood – they are living shared experiences that define a new era for the country and its people,” says Juan Montoro, PhD candidate at the University of Lausanne, Switzerland.

He presented a write-up of his thesis at the 2025 ASEEES Conference in Washington DC, which caught my attention and prompted a few hours of phone conversations. Montoro believes that “the keyword missing in most of the narratives about Kosova is “its agency in sports.” “This matters because it challenges the idea that states first exist politically and only later symbolically. In Kosovo’s case, symbolic agency through sports preceded and helped consolidate political agency. There are at least two examples from world of sports such as Northern Cyprus and Western Sahara that have not been successful to get membership into international tournaments,” Montoro explains.

Adding that “Football, as a rule, is framed as a late byproduct of statehood. Kosovo is an exception. Sports in Kosovo functioned as a laboratory of agency long before political sovereignty was secured. Starting with parallel football leagues in the 1990s to strategic engagement with international federations, Kosova acted as a political subject even when it was denied formal recognition.”

Originally, Montoro identified five phases of Kosova’s soccer history, but has added a sixth given the current developments, see chart.

Credit for where Kosova soccer is now belongs to several actors and figures across generations. The foundational courage of figures like Errol Salihu, who in 1991 broke away from the Yugoslav system and helped establish an independent Kosovar league under conditions of open threats, repression, and structural discrimination. Without that rupture, there would be no institutional memory to build upon. Secondly, the symbolic and political leadership of the late Fadil Vokrri was crucial in translating domestic resistance into international legitimacy. He understood that football was a diplomatic language. Thirdly, the current leadership deserves clear recognition. The Football Federation of Kosovo under Agim Ademi has provided institutional stability and long-term vision, while head coach Franco Foda has been remarkably effective in shaping a competitive team—strong both at home and away. His ability to scout, convince, and integrate diaspora players has been decisive in turning transnational identity into sporting strength. Clearly, the players themselves—many navigating complex diasporic trajectories—have transformed personal choices into collective achievement. Kosovo’s current position is the result of three decades of accumulated courage, strategy, and consistency.

Montoro’s interest in Kosovo sparked in 2019. He was part of team involved in a cultural relations project that explored how Kosovars perceived Spain and the Hispanic world, particularly in light of Spain’s non-recognition of Kosovo. It marked his first direct engagement with the country. Prior to that work, Montoro Master’s Thesis focused on Skopje and the construction of Macedonian national identity. What struck him about Kosovo, was that it was the first time I encountered a society where questions of recognition were lived realities, which means not finding your state, the country whose passport you carry with you in the international database of countries or even the airport,” says Montoro. Since 2019, he has collaborated on Kosovo-related projects, while seeing a gradual shift from cultural diplomacy to sports diplomacy. “In truth, by 2023, this line of research had stopped being just an academic interest and had clearly become a passion.” The engaging topic of conversation with his friends and colleagues gradually developed into his PhD thesis in Sport Sciences at the University of Lausanne. It focuses on Kosovo’s path to international agency through sport.

Montoro asserts that charting the history of Kosovo’s sporting history highlights some important takeaways:

Membership matters more than recognition, being in FIFA and UEFA transformed Kosovo from a contested case into a routine participant. Routine is powerful—it stabilizes legitimacy.

Agency is practiced, not granted. Kosovo acted as if it belonged long before it was formally accepted. Institutions eventually adapted to that persistence.

Symbolism outlasts political debates. Flags, anthems, fixtures, and rankings circulate faster and more durably than diplomatic statements.

Bonding with national symbols over time, initially viewed with skepticism by citizens, who favored attachments to Albanian symbols, over time, Kosovo’s state symbols developed precisely because those symbols had to be defended in international arenas, for instance when facing the protocols of non-recognition applied by countries like Spain. Repeated exposure and collective defense turn symbols into lived attachments.

Rooting for more than one national team. Dual loyalty is sports is a real thing. Speaking from personal experience, he says that as a Uruguayan with an Italian passport, father of Spanish children, and a PhD candidate in Switzerland, “I also feel represented by Kosovo.” Kosovo is a unique case in contemporary international sport and on that, the final whistle has been blown.

Juan Manuel Montoro, MA, Catholic University of Uruguay, is PhD Candidate at the University of Lausanne, Switzerland

Photo: Chart 6 phases of Kosovo Football

Fadil Vokrri Kosovo Full Membership at FIFA

FIFA Charter 2016: “Country – an independent state recognized by the international community”, FIFA Charter 2024: “Country – a state recognized as independent by a majority of members of the United Nations”.

Saimir Kadiu/

110 vjet me pare lindi lojtari i madh shqiptar Riza Lushta… Asnje shkrim apo ndonje kujtese per shqiptarin e pare qe ka luajtur me Juventusin ne Serie A. Ai ishte pjesë e një skuadre të bukur si Juventusi, por jo shumë të suksesshme ne fillimvitet 40’ të dominuar nga kushërinjtë e tyre “Granata”.

Riza Lushta megjithatë arriti të shënojë emrin e tij në historinë e lavdishme të Juventusit dhe ishte një nga arkitektët kryesorë të suksesit te fitimit te Kupes se dyte te Italise nga “Zonja e vjeter” e futbollit Italian.

Lushta mbrriti ne Itali nga Kampionati shqiptar i futbollit te paraluftes, ku ai luante ne rradhet e Sport Klub Tiranes…me te cilen fitoi katër tituj kampioni të Shqipërisë (në vitet 1934, 1936, 1937 dhe 1939) dhe kupën e parë të Shqipërisë në vitin 1939.

Gjate viteve shqiptare te Lushtes, ai ishte edhe shenuesi me i mire i kampionatit shqiptar ne vitet 1936 dhe 1937.

Kishte lindur me 22 janar 1916 ne Mitrovice te Kosoves, ne nje familje te pasur tregtare.

Babai i tij Shabani kishte dy femije, djalin Rizain dhe vajzen Magbule. Meqe i ati Shabani, ishte nje tregtar i pasur dhe i njohur jo vetem ne Mitrovice, por edhe me gjere, djalin e vete Rizain qysh heret e dergoi per shkollim ne Shqiperi, sepse asokohe ne Kosove nuk ekzistonin shkollat shqipe.

Ne Tirane, Riza Lusha kreu shkollen fillore, dhe u regjistrua ne shkollen e mesme teknike shqiptaro-amerikane.

Ishte kjo e para shkolle profesionale politeknike ne Shqiperi, e cila ne literaturen e paraluftes eshte quajtur, Shkolla Teknike Amerikane ose Shkolla e Hari Fulcit (Harry Trevly Fultz).

Lushta, pavarësisht se nuk ishte qendërsulmues në kuptimin e vërtetë të fjalës, kishte një sens të caktuar për golat! Në sezonin e tij të parë nën hijen e Mole duke luajtur si mesfushor i majtë, ai shënoi nëntë gola së bashku me Guglielmo Gabetto i cili shënoi gjashtëmbëdhjetë dhe më pas iu bashkua Toros.

Sezonin vijues 1941-42, ai ishte përgjithmonë në qendër të sulmit për shkak të dështimit të amerikano-jugorit Banfi, pasardhësi i Gabettos: “Ishte një sezon pozitiv për mua, edhe nëse përfunduam në vendin e gjashtë; me gjashtëmbëdhjetë golat e shenuar isha golashënuesi numër një i Juventusit dhe gjithashtu në kampionatin tim të tretë dhe të fundit në Juventus, rezultatet e përballuan situatën me shtatëmbëdhjetë gola, vetëm dy më pak se Sentimenti III. Pastaj erdhi ndërprerja per shkak te luftës”, kujtonte Riza vite më vonë.

Në atë vit Juventusi fitoi edhe trofeun e Kupës së Italisë të fituar në finale kundër Milan (e quajtur Milano nga ligjet fashiste).

Riza ishte protagonist mbi të gjitha në ndeshjen e kthimit të fituar 4-1 nga bardhezinjtë falë një hat-trick pas barazimit të arritur në ndeshjen e parë 1-1 në fushën e kuqezinjve.

Lushta ishte golashënuesi më i mirë i turneut me 8 gola, lojtari i parë jo-italian që arrinte këtë sukses.

Ky ishte formacioni i JUVENTUS ne kete ndeshje: Peruchetti – Foni, Rava – Depetrini, Parola, Locatelli – Colaneri, Varglien II, Lushta, Sentimenti III, Bellini. (Trainer Monti).

Foni, Rava, Locatelli. Peruchetti, Depetrini, Parola ishin lojtare te perfaqesues italiane.

Lushta ka mbërritur në Juventus me fat. Në kohën kur ai luajti për “dei galletti pugliesi” ne Bari në maj 1940 u përball me Juventusin dhe Bari fitoi 2-1 falë nje dygoleshi të shënuar nga Riza, i cili luajti një ndeshje madheshtore.

Borel II, e vuri re nga tribuna dhe mbështeti blerjen e tij . Juventus mundi konkurrencën nga Venezia dhe Fiorentina falë ndërmjetësimit të presidentit të atëhershëm, Count De la Forest.

Dhe që nga ajo ditë jeta e tij u lidh me Zonjën e Vjetër…

Juventusi në atë kohë luante me “il Metodo”, e shpikur nga Vittorio Pozzo dhe Hugo Meisl dhe Lushta luante si mesfushor i majtë, por nuk u kufizua vetëm në vrapimin dhe mbajtjen e topave. Ai kishte, në fakt, një sens të mirë të golit, i cili u rafinua duke pasur pranë tij elementë të kalibrit të Meazza, Borel, Sentimenti III, Locatelli. Dhe para kësaj Colaussi dhe Gabetto.

Ai luajti me ngjyrat bardhezi deri në fund të Luftës së Dytë Botërore dhe më pas kaloi në Napoli, duke lënë gjurmë të pashlyeshme në historinë e lavdishme të Juventusit!

Riza Lushta ka luajtur në Francë me ekipin AS Cannes (1948-1951) dhe në Itali në Seria A me ekipet A.S. Bari (1939-1940) Juventus F.C. , Napoli (1945-1946) dhe Alessandria (1946-1948) në Seria C me ekipin Siena (1951-1952) dhe në Seria D me ekipet Forlì (1952-1953) dhe Rapallo (1953-1954).

Ai përmbylli karrierën e tij në viti 1954 në moshën 38 vjeçare.

Në Seria A ka zhvilluar 170 ndeshje dhe ka shënuar 68 gola.

Me Juventusin ne Serie A ka luajtur 85 ndeshje (46 gola) gjatë viteve 1940-45.

Stadiumi I Mitrovices ne Kosove mban emrin e tij.

Vdiq 29 vjet me pare me 6 shkurt 1997 ne Torino.

Ende sot nuk ka asnje lojtar shqiptar qe ka luajtur ne ligat kryesore evropiane te kete shenuar me shume gola se Riza Lushta.

Ai nuk luajti asnje ndeshje me perfaqesuesen shqiptare.

Perpjekjet e Loro Boricit, per ta patur pjese te perfaqesueses kuqezi ne Ballkaniaden e vitit 1946 ne Tirane deshtuan…

A eshte Riza Lushta futbollisti me I madh shqiptar.., “Riza Pasha” sic e cilesonte Guerin Sportivo ?

Perfitoj nga ky postim per shtuar edhe diçka shume te rendesishme.

Lushta kishte talentin e madh, por ishte mbeshtetja prinderore e fisnikut tiranas SELMAN STERMASI qe mundesoi kalimin e Lushtes ne Itali…

Mirenjohja e Lushtes nuk mungoi asnjehere per te…

Ne vitet 60’ Lushta I kishte dhuruar nje teleivizor bamiresit te tij ( asokohe kjo ishte nje dhurate shume speciale).

Kam degjuar qe kur Partizani luajti ne Torino kunder Torinos ne vitin 1968 drejtuesve te ekipit Partizani iu terhoq vemendja perse kishin takuar Lushten…per te cilin ishte instaluar harresa duke mos iu permendur emri ne historine e futbollit shqiptar.

Nuk di te kete ndonje bust, rruge apo institucion sportiv me emrin e Riza Lushtes…

Nuk u ftua asnjehere te vinte ne Shqiperi, as ne kohen e miqve te Fosco Dinucit dhe as ne kohen e demokracise.

Turpi vazhdon…