Federata Vatra fton të gjithë shqiptarët e Amerikës në festën e Flamurit Kombëtar më 27 Nëntor 2026 në New York.

Zef Ujkaj/

Risani, qytet i lashtë ilir në Gjirin e Rizonit, përmendet nga autorët antikë me emra të ndryshëm, si Rhizonum, Rhisinum dhe Rhizinium. Ai ishte një nga qendrat e rëndësishme të mbretërisë ilire dhe lidhet veçanërisht me Mbretëreshën Teutë, e cila gjatë luftës së parë iliro-romake u strehua në fortesën e Rizonit. Qyteti vazhdoi të ketë rëndësi edhe në periudhën romake dhe bizantine, por pësoi disa shkatërrime nga sulmet dhe luftërat. Në vitin 866 u plaçkit nga saraçinët, ndërsa më vonë u shkatërrua edhe gjatë pushtimeve bullgare. Pas rindërtimit, kaloi nën sundime të ndryshme, ndërsa në vitin 1420 hyri nën Venedikun. Në shekullin XVI ra nën osmanët, për t’u rikthyer më vonë përsëri nën Venedikun.

Krishtërimi në Risan duket se është shumë i hershëm dhe fillimet e dioqezës së tij mund të lidhen me periudhën e hershme të krishtërimit, megjithëse dokumentacioni është i kufizuar. Ipeshkvi i parë i njohur dokumentarisht i përket shekullit VI. Për shkak të trazirave politike, pushtimeve dhe ndërprerjeve të vazhdimësisë ipeshkvnore, Kisha e Risanit administrohej shpesh nga Ipeshkvi i Kotorrit. Në periudha të ndryshme ajo kaloi nën juridiksionin e metropoleve të Salonës, Shkodrës, Dioklesë, Splitit, Tivarit dhe Raguzës. Kjo pasqyron ndryshimet e vazhdueshme të organizimit kishtar në Dalmacinë e Sipërme. Në kohët e mëvonshme, megjithëse juridiksioni i saj ndryshonte mes Tivarit dhe Raguzës, administrimi praktik i dioqezës i besohej zakonisht Ipeshkvit të Kotorrit.

Adrianopoja, qytet antik në luginën e Drinos, ishte një dioqezë e lashtë e Epirit të Vjetër. Fillimisht ishte sufragane e Nikopojës dhe, pas ndryshimeve në organizimin kishtar të Perandorisë Bizantine, kaloi nën juridiksionin e Naupaktit. Për këtë seli njihen vetëm disa ipeshkvij, të dokumentuar nga shekulli V deri në shekullin IX. Në fund të shekullit XI, selia filloi të njihej me emrin Drinopojë (Drynopolis), emër që lidhet me lumin Drino.

Butrinti, një nga qytetet më të rëndësishme të Epirit të lashtë, ishte gjithashtu një dioqezë e hershme e Epirit të Vjetër. Në periudhën e parë të krishterimit ishte sufragane e Nikopojës dhe më vonë e Naupaktit. Deri në mesin e shekullit VIII ishte nën juridiksionin e Romës dhe më pas, së bashku me pjesën më të madhe të Ilirikut, kaloi nën Konstandinopojën. Në Mesjetë, Butrinti u përfshi në luftërat dhe ndryshimet politike të Epirit; nga shekulli XIII deri në shekullin XV u kontrollua nga anzhuinët dhe venedikasit, të cilët krijuan aty edhe një dioqezë të ritit latin, krahas traditës së mëparshme lindore.

Finiqi (Phoenice) ishte një tjetër qendër e rëndësishme e Epirit të Vjetër dhe kishte një dioqezë të lashtë. Megjithatë, të dhënat që kanë mbijetuar janë të pakta dhe njihen vetëm tre ipeshkvij të kësaj selie. Kjo tregon se, ndonëse Finiqi ishte një qendër e rëndësishme politike dhe qytetare në antikitet, dokumentacioni për historinë e tij kishtare është shumë i kufizuar.

Onhezmi, ose Onkezmi, është emri i lashtë i qytetit të sotëm të Sarandës. Ishte një qytet-port i Kaonisë dhe një qendër e rëndësishme e bregdetit të Epirit. Edhe Onhezmi kishte një dioqezë të lashtë, sufragane të Nikopojës. Për të njihen vetëm dy ipeshkvij. Më vonë qyteti mori emrin Sarandë, nga manastiri i Dyzet Shenjtorëve, i ndërtuar gjatë shekullit VI dhe që u bë një qendër e rëndësishme pelegrinazhi në bregdetin e Jonit. Venedikasit e njohën qytetin me emrin Santi Quaranti.

Këto pesë seli, megjithëse me histori dhe rëndësi të ndryshme, dëshmojnë për lashtësinë e organizimit të krishterë në trevat e Epirit dhe në bregdetin jugor të Adriatikut e Jonit. Ato kaluan në periudha të ndryshme nën juridiksionin e Romës, Konstandinopojës, Nikopojës, Naupaktit, Dioklesë, Tivarit, Raguzës apo qendrave të tjera kishtare, në përputhje me ndryshimet politike dhe administrative të kohës. Në disa raste, si në Risan, Butrint dhe Onhezëm, dëshmitë për vazhdimësinë e jetës kishtare janë të hershme, ndërsa për seli të tjera burimet janë shumë më të kufizuara.

Illyricum Sacrum ruan një pasuri të çmuar dëshmish mbi ipeshkvijtë, kishat, qendrat qytetare dhe marrëdhëniet e tyre me metropolet e Tivarit, Durrësit, Raguzës e qendrave të tjera kishtare. Ndryshimet politike, luftërat dhe veçanërisht pushtimi osman sollën dobësimin, bashkimin ose ndryshimin e statusit të disa prej këtyre ipeshkvive, ndërsa jeta kishtare vazhdoi në forma të ndryshme në ato treva. Në këtë kuptim, historia e tyre nuk është vetëm histori e institucioneve kishtare, por edhe një dëshmi e rëndësishme e vazhdimësisë historike, kulturore dhe shpirtërore të trevave arbërore.

Dr. Elez Biberaj/

Shqipëria po përballet me krizën më të rëndë politike të trembëdhjetë viteve të Edi Ramës në pushtet. Protestuesit, të cilët kërkojnë dorëheqjen e kryeministrit, kanë sulmuar ndërtesa qeveritare, janë përplasur me policinë dhe kanë dëmtuar prona publike e private. Trazirat janë përhapur nga Tirana në qendrat kryesore urbane të vendit, duke nxjerrë në pah një shkallë zemërimi dhe zhgënjimi publik që qeveria duket se e ka nënvlerësuar thellësisht. Trazirat nuk janë thjesht një reagim ndaj ngjarjeve të fundit. Ato pasqyrojnë një krizë më të thellë të qeverisjes, përfaqësimit dhe besimit publik, e cila është krijuar përgjatë shumë viteve.

Shpërthimi i dhunës duket se e ka zënë Ramën krejtësisht në befasi. Për muaj të tërë, protestat paqësore të lëvizjes së Flamingove u shpërfillën, u përqeshën dhe u injoruan. I bindur se ato, herët a vonë, do të shuheshin, Rama nuk arriti të kuptonte thellësinë e pakënaqësisë publike që ato pasqyronin. Trazirat e dhunshme që pasuan nxorën në pah se sa gabim e kishte lexuar ai gjendjen shpirtërore të shoqërisë shqiptare.

Megjithatë, shenjat paralajmëruese kishin vite që po grumbulloheshin. Përqendrimi i pushtetit, korrupsioni, perceptimi i kapjes së shtetit dhe mundësitë e kufizuara e kishin gërryer vazhdimisht besimin publik. Ndërsa një elitë e ngushtë politike dhe ekonomike përparonte dhe pasurohej, shumë shqiptarë ndiheshin gjithnjë e më të përjashtuar si nga përparimi i vendit, ashtu edhe nga sistemi i tij politik.

Reagimi i Ramës ndaj trazirave ka qenë karakteristik për një stil qeverisjeje gjithnjë e më autoritar: mbështetja te policia, fajësimi i opozitës dhe i forcave të jashtme, si dhe shpërfillja, në masë të madhe, e pakënaqësive që i nxorën njerëzit në rrugë. Ajo që bie më shumë në sy është se ai i ka paraqitur trazirat si një shpërthim të përkohshëm, si një “flame,” dhe jo si një sfidë themelore ndaj mënyrës së tij të qeverisjes. Kjo qasje nuk ka ndikuar ne frenimin e krizës por, përkundrazi, ka përforcuar imazhin e një udhëheqësi gjithnjë e më të shkëputur nga realitetet me të cilat përballet vendi i tij. Trazirat vazhdojnë të përhapen, zemërimi publik mbetet i pazbutur dhe mbështetja te forca rrezikon ta thellojë, në vend që ta përmbajë, krizën.

Shqipëria ka nevojë të ngutëshme për dialog dhe për një proces të besueshëm, të aftë të rivendosë legjitimitetin, të rindërtojë besimin dhe të përcaktojë rrugën përpara. Por kushtet e nevojshme për një proces të tillë, në pjesën më të madhe, mungojnë. Vitet e qeverisjes së personalizuar të Ramës kanë kontribuar në krijimin e një vakuumi institucional, duke zbrazur nga përmbajtja pikërisht kanalet përmes të cilave, në rrethana të tilla, do të zhvillohej dialogu. Ky boshllëk institucional është veçanërisht i dukshëm në një moment krize kombëtare. Parlamenti, i cili duhet të shërbejë si arena kryesore e debatit dhe e përfaqësimit kombëtar, praktikisht është tërhequr nga kriza, duke anuluar seancën e tij ndërkohë që trazirat po përhapeshin. Ndërkohë, Presidenti ka treguar pak gatishmëri për të marrë rolin e nismëtarit të dialogut apo të ndërmjetësit, që kërkohet në momente emergjence kombëtare. Debati i mirëfilltë brenda Partisë Socialiste në pushtet është bërë jashtëzakonisht i rrallë, komunikimi ndërmjet qeverisë dhe opozitës pothuajse është ndërprerë, ndërsa shumë shqiptarë, veçanërisht të rinjtë, ndihen të shkëputur nga një sistem politik që nuk pasqyron më aspiratat e tyre. Shoqëria civile, zërat e pavarur intelektualë dhe institucione të tjera që mund të ndihmonin në kapërcimin e ndasive politike kanë mbetur kryesisht në periferi të një debati kombëtar që ka nevojë të ngutshme për kontributin e tyre.

Megjithatë, rrezikshmëria që paraqet kriza lë pak vend për vonesa, pavendosmëri apo vetëkënaqësi. Forcat politike, intelektuale dhe qytetare duhet të gjejnë një rrugëdalje. Çdo përpjekje për zgjidhjen e krizës duhet të shkojë përtej establishmentit tradicional politik, i cili ka kontribuar në krijimin e ngërçit të tanishëm, dhe të përfshijë aktivistët studentorë, organizatat e shoqërisë civile, zërat e pavarur dhe përfaqësuesit e brezave të rinj. Një revoltë e ushqyer kryesisht nga zhgënjimi me elitat qeverisëse të vendit nuk mund të zgjidhet vetëm nga po këta aktorë. Sfida është ndërtimi i një procesi mjaftueshëm të besueshëm për të rifituar besimin e qytetarëve që nuk besojnë më se sistemi ekzistues politik i përfaqëson siç duhet.

Edhe komuniteti ndërkombëtar ka një rol të rëndësishëm për të luajtur. Shtetet e Bashkuara dhe Bashkimi Evropian kanë investuar shumë në zhvillimin demokratik dhe integrimin euroatlantik të Shqipërisë. Megjithatë, Uashingtoni duket më pak i prirur se në periudhat e mëparshme të përfshihet në mosmarrëveshjet demokratike jashtë vendit, ndërsa BE-ja ka humbur besueshmëri në sytë e shumë shqiptarëve për shkak të tolerancës së saj të perceptuar ndaj regresit demokratik dhe korrupsionit gjatë qeverisjes së Ramës. Por, asnjëra palë nuk duhet të mbetet vëzhguese pasive. Stabiliteti dhe zhvillimi demokratik i Shqipërisë mbeten interesa të rëndësishme strategjike si për Uashingtonin, ashtu edhe për Brukselin. Ato duhet të përdorin ndikimin e tyre për të lehtësuar një proces që nxit dialogun, kompromisin dhe reformën institucionale. Qëllimi nuk duhet të jetë imponimi i zgjidhjeve nga jashtë, por ndihma për krijimin e kushteve për një tranzicion paqësor dhe ripërtëritje demokratike.

Në fund të fundit, u takon vetë shqiptarëve të gjejnë një rrugëdalje nga kriza e tanishme. Por kjo detyrë do të jetë e vështirë për sa kohë që kriza mbetet e pandashme nga vetë udhëheqja e Ramës. Pasi ka përqendruar në duart e veta një pushtet të paprecedentë dhe ka drejtuar një sistem që lidhet gjithnjë e më shumë me korrupsionin, klientelizmin dhe kapjen e shtetit, ai mban tashmë përgjegjësinë për një krizë politike që është shndërruar në revoltë mbarëkombëtare. Refuzimi i tij i vazhdueshëm për të pranuar thellësinë e krizës e bën gjithnjë e më të vështirë të shihet se si mund ta nxjerrë ai Shqipërinë prej saj. Hendeku që ndan qeverinë e tij nga shoqëria është tepër i madh për t’u kapërcyer përmes veprimeve policore, retorikës apo lëshimeve të kufizuara.

Kriza e ka minuar rëndë rendin politik të ndërtuar rreth Ramës. Ka shenja në rritje shqetësimi brenda vetë establishmentit që ka mbështetur qeverisjen e tij. Ndonëse pak socialistë e kanë sfiduar hapur, shumë prej tyre duken gjithnjë e më të pakënaqur si me stilin e tij të qeverisjes, ashtu edhe me mënyrën se si po i trajton trazirat. E njëjta gjë mund të jetë e vërtetë edhe për interesa me ndikim në biznes dhe politikë, mbështetja e të cilave është kushtëzuar prej kohësh në premtimin e stabilitetit dhe të vazhdimësisë së aksesit në pushtet. Zemërimi i përhapur që po përfshin vendin drejtohet kryesisht kundër vetë Ramës. Duke u shndërruar në pikën qendrore të krizës, ai duket gjithnjë e më i paaftë për të ofruar udhëheqjen e nevojshme për zgjidhjen e saj. Dorëheqja e Ramës tashmë është bërë një parakusht për rivendosjen e legjitimitetit politik, uljen e tensioneve dhe hapjen e rrugës për ripërtëritjen demokratike.

Sfida me të cilën përballet Shqipëria shkon shumë përtej fatit të një udhëheqësi të vetëm. Largimi i Ramës, qoftë vullnetarisht apo i detyruar nga realiteti politik, do të ishte vetëm hapi i parë, por i domosdoshëm, drejt ndalimit të përkeqësimit politik të vendit dhe krijimit të kushteve për trajtimin e problemeve më të thella strukturore që e kanë sjellë atë në ngërçin e tanishëm. Rruga më e mundshme për të ecur përpara do të ishte krijimi i një qeverie teknike ose kalimtare me mbështetje të gjerë, e ngarkuar me rivendosjen e stabilitetit, rihapjen e kanaleve të komunikimit dhe përgatitjen e vendit për zgjedhje me konkurrencë të vërtetë. Megjithatë, mandati i saj duhet të shkojë përtej administrimit të një tranzicioni politik. Ajo duhet të fillojë të trajtojë korrupsionin, rrjetet klienteliste dhe lidhjet e dyshuara ndërmjet interesave politike, të biznesit dhe atyre kriminale, të cilat kanë gërryer vazhdimisht besimin e publikut te institucionet shtetërore.

Rivendosja e besimit kërkon më shumë sesa një ndryshim qeverie. Ajo kërkon një angazhim të dukshëm për llogaridhënie në nivelet më të larta të jetës publike, përfshirë hetimin e paanshëm të akuzave për korrupsion, zbatimin e shtetit të së drejtës dhe dhënien fund të kulturës së pandëshkueshmërisë që, tepër shpesh, ka mbrojtur zyrtarët e lartë qeveritarë dhe individët me lidhje politike.

Po aq e rëndësishme është të sigurohet që qytetarët të ndihen vërtet të përfaqësuar brenda sistemit politik. Zhvillimi i zgjedhjeve të parakohshme sipas rregullave ekzistuese do të rrezikonte të riprodhonte shumë nga deformimet që kontribuan në krizën e tanishme. Sistemi zgjedhor i Shqipërisë favorizon dy partitë mbizotëruese të vendit, duke kufizuar mundësitë që lëvizjet politike alternative të shfaqen dhe të konkurrojnë në mënyrë efektive. Prandaj, një reformë themelore e kuadrit zgjedhor duhet t’i paraprijë çdo rikthimi te kutitë e votimit.

Objektivi nuk duhet të jetë thjesht zhvillimi i zgjedhjeve më të ndershme, por ndërtimi i një sistemi politik më përfaqësues dhe më të hapur. Demokracia shqiptare ka nevojë për më shumë hapësirë për forcat e reja politike, zërat e pavarur, nismat qytetare dhe drejtuesit e rinj, aspiratat e të cilëve mbeten kryesisht të papërfaqësuara. Vendi nuk mund ta kapërcejë krizën e tij thjesht duke kaluar pushtetin nga njëri aktor i njohur te tjetri. Ai duhet ta hapë arenën politike ndaj ideve të reja, një udhëheqjeje të re dhe brezave të rinj, të cilët janë larguar gjithnjë e më shumë nga institucionet që i qeverisin.

Megjithatë, këto masa, sado të domosdoshme, do të trajtonin vetëm krizën e menjëhershme. Në thelbin e vet, trazirat e tanishme pasqyrojnë shterimin e një sistemi politik të karakterizuar nga përqendrimi i pushtetit, korrupsioni i përhapur, llogaridhënia e munguar dhe rënia e besimit publik. Sfida më e madhe është rindërtimi i themeleve demokratike të Shqipërisë: forcimi i institucioneve, rivendosja e mekanizmave të kontrollit dhe ekuilibrit të pushteteve, lufta kundër korrupsionit, mbrojtja e pavarësisë së medias dhe garantimi që funksionet publike t’u shërbejnë qytetarëve dhe jo interesave të rrënjosura politike dhe ekonomike.

Rama tani përballet me një zgjedhje të qartë dhe vendimtare. Duke u tërhequr, ai mund t’i kursejë Shqipërisë muaj, ndoshta vite, paqëndrueshmërie, polarizimi dhe pasigurie, ndërkohë që do të hapte rrugën për pajtim kombëtar dhe ripërtëritje demokratike. Përndryshe, ai mund të ngulë këmbë në qëndrimin e tij, të vazhdojë në rrugën e konfrontimit dhe të mbështetet te shtrëngimi dhe instrumentet e pushtetit shtetëror për të ruajtur pozitën e tij. Një strategji e tillë, edhe nëse do të kishte sukses në rivendosjen e rendit në afat të shkurtër, do të bënte pak për të trajtuar shkaqet themelore të krizës. Përkundrazi, ajo do të rrezikonte të thellonte polarizimin, të përshpejtonte degradimin institucional dhe të zgjaste një përballje, koston e së cilës Shqipëria vështirë se mund ta përballojë. Në këtë proces, ajo mund të linte në hije një pjesë të madhe të arritjeve të tij që nga marrja e detyrës në vitin 2013, duke bërë që trashëgimia e tij të përcaktohej jo nga përparimi i rëndësishëm i arritur nën udhëheqjen e tij, por nga paaftësia për të kuptuar momentin kur interesi kombëtar kërkonte një rrugë tjetër.

Kriza e tanishme e Shqipërisë ka nxjerrë në pah kufijtë e një modeli politik që nuk gëzon më besimin e segmenteve të gjera të shoqërisë. Megjithatë, periudhat e tronditjeve të thella mund të krijojnë edhe mundësi për ripërtëritje. Studentët dhe aktivistët e rinj që kanë dalë në ballë të lëvizjes së tanishme janë trashëgimtarë të aspiratave demokratike që transformuan Shqipërinë më shumë se tri dekada më parë. Kërkesat e tyre për llogaridhënie, përfaqësim dhe mundësi pasqyrojnë vendosmërinë për të ndërtuar një shtet më të përgjegjshëm ndaj qytetarëve, më gjithëpërfshirës dhe më demokratik.

Shqipëria ka dëshmuar vazhdimisht një aftësi të jashtëzakonshme për t’u përballur dhe për t’u ringritur përballë vështirësive. Përgjegjësia tani bie mbi udhëheqësit e saj politikë që të përgjigjen me vizionin, vetëpërmbajtjen dhe ndjenjën e përgjegjësisë kombëtare që kërkon ky moment. Nëse ia dalin, trazirat e tanishme mund të kujtohen përfundimisht si pika e kthesës që frymëzoi një brez të ri për të ndihmuar në përmbushjen e aspiratave demokratike të Shqipërisë.

ANDREW J. COHEN, Gjyqtar i Gjykatës Supreme miratoi më 22 korrik 2026 Raportin e JOHN G. INGRAM (në pension), Monitori i Kuvendit të Vatrës i emëruar nga Gjykata. Ky përbën VENDIMIN dhe URDHRIN e kësaj Gjykate të publikuar më 27 korrik 2026: Çështja e paditësve HIDHET POSHTË.

PADITËSIT KUNDËR VATRËS: Nazo Veliu, Agustin Mirakaj, Valentino Lumaj, Ervin Dine, Mark Mernaci, Idriz Lamaj, Ramiz Mujaj u rrëzuan nga Gjykata Supreme në të gjitha kërkesat e tyre.

GJYKATA SUPREME: Kuvendi u zhvillua në mënyrë demokratike, transparente dhe të drejtë, si dhe në përputhje të plotë me standardet e vendosura nga Gjykata.

INDEX NO. 824619/2025E
NYSCEF DOC. NO. 69
Marrë nga NYSCEF: 31 Korrik 2026

RAPORTI I TË NDERUARIT JOHN G. INGRAM

I Nderuari John G. Ingram (në pension), Monitori i Konventës i emëruar nga Gjykata për Konventën e Federatës Pan-Shqiptare të Amerikës VATRA (The Hearth), Inc. (“VATRA” ose “Federata”), i emëruar nga kjo Gjykatë në përputhje me Urdhrin e Shkurtër (Short Form Order) të miratuar më 5 qershor 2026 (“Urdhri i 5 qershorit 2026”), paraqet me respekt këtë Raport, duke përshkruar zhvillimin e Konventës së mbajtur më 27 qershor 2026, si dhe vëzhgimet dhe konstatimet e Monitorit në lidhje me pajtueshmërinë e saj me dokumentet qeverisëse të VATRËS dhe urdhrat e kësaj Gjykate.

I. HYRJE DHE FUSHA E EMËRIMIT

Me Urdhrin e Shkurtër të datës 31 mars 2026, të miratuar nga i Nderuari Andrew J. Cohen, J.S.C. (“Urdhri i 31 marsit 2026”), Gjykata zgjidhi mocionet e ndërsjella të palëve dhe përcaktoi kuadrin për zhvillimin e një zgjedhjeje të re të VATRËS, e cila do të zhvillohej në një Konventë më 27 qershor 2026. Me Urdhrin pasues të 5 qershorit 2026, Gjykata emëroi Monitorin e nënshkruar dhe i dha atij autoritet ekskluziv dhe detyrues mbi të gjitha çështjet që lidhen me përgatitjen, administrimin dhe zhvillimin e kësaj Konvente. Në ushtrimin e këtyre detyrave, Monitori u udhëzua nga Urdhri i 5 qershorit 2026 të mbështetej mbi Kushtetutën dhe Statutin e VATRËS të vitit 1926, si dhe mbi Urdhrin e 31 marsit 2026, duke qenë i kufizuar nga përmbajtja e këtyre dokumenteve.

Monitori veproi pikërisht në këtë mënyrë. Monitori zbatoi Kushtetutën dhe Statutin e vitit 1926 në tërësinë e tyre, Urdhrin e 31 marsit 2026, si dhe Urdhrin e 5 qershorit 2026, dhe zhvilloi Konventën në përputhje me secilin prej tyre. Ky Raport paraqet, pikë për pikë, mënyrën se si u përmbush çdo kërkesë e vendosur nga Gjykata. Konventa, në tërësinë e saj, duke përfshirë kredencializimin e delegatëve, debatet dhe të gjitha votimet, u regjistrua me video. Regjistrimi u krye në prani të avokatëve, siç parashikohej nga Urdhri i 31 marsit, dhe është në dispozicion të Gjykatës dhe palëve.

Është mendimi i arsyetuar i Monitorit, i paraqitur më gjerësisht më poshtë, se Konventa u zhvillua në mënyrë demokratike, transparente dhe në përputhje të plotë me dokumentet qeverisëse dhe urdhrat e kësaj Gjykate.

II. URDHRAT E GJYKATËS DHE STANDARDAT E PËRCAKTUARA

Urdhri i 5 qershorit 2026 përcaktoi fushën e autoritetit të Monitorit dhe standardet mbi bazën e të cilave do të vlerësohej integriteti i Konventës. Këto standarde ishin si më poshtë:

1. Shqyrtimi dhe kredencializimi i delegatëve dhe verifikimi i të drejtës së votës sipas Kushtetutës dhe Statutit të vitit 1926 dhe Urdhrit të 31 marsit 2026.

2. Kontrollimi i regjistrave të anëtarësisë dhe pagesave të kuotave, në masën e nevojshme për kredencializimin e delegatëve.

3. Zgjidhja e çdo mosmarrëveshjeje ndërmjet palëve në lidhje me procedurat e Konventës, organizimin logjistik dhe vendin e zhvillimit.

4. Drejtimi dhe mbikëqyrja e të gjitha komunikimeve që lidhen me Konventën, drejtuar anëtarësisë, degëve, delegatëve dhe kandidatëve.

5. Prania gjatë Konventës dhe garantimi që ajo të zhvillohej me drejtësi themelore, duke përfshirë procedura transparente, zbatim të njëtrajtshëm të rregullave dhe mundësi të arsyeshme që të gjithë anëtarët e kualifikuar të VATRËS të merrnin pjesë.

6. Hartimi i një raporti me shkrim që përshkruan vëzhgimet mbi respektimin e dokumenteve qeverisëse dhe procedurave të Konventës, duke përfshirë çdo shqetësim thelbësor lidhur me drejtësinë ose qëndrueshmërinë e procesit.

7. Ushtrimi i autoritetit ekskluziv dhe detyrues mbi të gjitha çështjet që lidhen me përgatitjen, administrimin dhe zhvillimin e Konventës, ku çdo komision, komitet ose organ tjetër përgatitor apo kredencializues i krijuar nga secili fraksion konsiderohej i pezulluar dhe pa fuqi juridike, përveç rasteve kur autorizohej shprehimisht nga Monitori.

Përveç kësaj, Urdhri i 31 marsit 2026 përcaktoi rregullat themelore për zhvillimin e zgjedhjeve:

(i) Urdhrat e Përkohshëm Kufizues (TRO) në këtë çështje dhe në çështjen e lidhur në Gjykatën Supreme të Bronx-it u shfuqizuan.

(ii) Të gjithë anëtarët, të regjistruar deri më 31 mars 2024, nga çdo degë, kishin të drejtë të merrnin pjesë dhe të votonin nëpërmjet delegatit të degës së tyre në Konventën e 27 qershorit 2026.

(iii) Të gjitha degët e VATRËS ishin të detyruara të dorëzonin listat e anëtarëve të tyre jo më vonë se 15 maji 2026.

(iv) Zgjedhjet e reja do të zhvilloheshin sipas Kushtetutës dhe Statutit të vitit 1926.

(v) Konventa do të regjistrohej me video në prani të avokatëve të të dyja palëve.

(vi) Gjykata do të zhvillonte një konferencë për verifikimin e respektimit të urdhrave të saj.

Secila prej këtyre kërkesave u respektua, siç paraqitet më poshtë.

III. PËRPUTHSHMËRIA ME STANDARDAT E GJYKATËS

A. Kredencializimi i Delegatëve dhe Verifikimi i së Drejtës së Votës

(Standardet 1 dhe 2; Urdhri i 31 marsit 2026)

E drejta e votës u përcaktua në mënyrë strikte në përputhje me Kushtetutën dhe Statutin e vitit 1926, Urdhrin e 31 marsit 2026 dhe Urdhrin e 5 qershorit 2026. Në përputhje me Urdhrin e 31 marsit 2026, çdo person që ishte anëtar deri më 31 mars 2024, në cilëndo degë, kishte të drejtë të merrte pjesë dhe të votonte nëpërmjet delegatit të degës së tij. Kushtetuta dhe Statuti i vitit 1926, të cilat Monitori u urdhërua t’i zbatonte sipas Urdhrit të 5 qershorit 2026, parashikojnë në paragrafin 30 se asnjë person nuk mund të pranohet si delegat nëse nuk ka qenë anëtar i rregullt gjatë dy viteve të fundit dhe nuk ka paguar të paktën gjashtë kuota anëtarësie.

Në paragrafin 31 parashikohet se prova e këtij anëtarësimi të rregullt duhet të kërkohet në arkivat e VATRËS. Degët u urdhëruan të dorëzonin listat e anëtarëve përpara Konventës dhe degët e njohura e përmbushën këtë detyrim. Monitori shqyrtoi dhe kontrolloi personalisht regjistrat e anëtarësisë dhe evidencat e pagesave të kuotave. Në bashkëpunim me kryesuesin, Monitori shqyrtoi listat e anëtarëve dhe regjistrat përkatës të pagesave dhe kredencializoi delegatët që kishin të drejtë vote. Funksioni i kredencializimit, i pretenduar më parë nga komitete të krijuara nga fraksione të ndryshme, u konsiderua i pezulluar me fuqinë e Urdhrit të 5 qershorit 2026. Procesi i kredencializimit u zhvillua nën autoritetin dhe mbikëqyrjen e Monitorit. Një Raport i Kredencialeve u lexua në procesverbal, delegatët e kredencializuar u identifikuan dhe, pas një mocioni të paraqitur dhe të mbështetur siç duhej, Konventa miratoi Raportin e Kredencialeve dhe i njohu delegatët e kredencializuar si delegatët votues të Konventës. Monitori konstatoi se ishte i pranishëm kuorumi dhe se Konventa kishte autoritet të zhvillonte punimet e saj. Monitori nuk i mori vendimet për kredencializimin në mënyrë të lehtë apo të përmbledhur.

Gjatë ushtrimit të kësaj përgjegjësie, Monitori shqyrtoi disa qindra faqe dokumentesh dhe procedurash gjyqësore, së bashku me Kushtetutën dhe Statutin e VATRËS të vitit 1926.

Ai zhvilloi tre konferenca të gjata telefonike me Angelo R. Bisceglie, Jr., Esq., avokat i të paditurve, si dhe me Natraj Bhushan, Esq., avokat i degës paditëse të Manhattan-it. Me kërkesë dhe me pëlqimin e avokatëve, Monitori zhvilloi gjithashtu biseda telefonike me Augustin Mirakaj, Kryetar i Degës Manhattan të VATRËS, si dhe me Mondi Rakaj, Drejtor i Degëve të VATRËS. Vendimet e Monitorit lidhur me pranueshmërinë u pasqyruan në vendime me shkrim, të miratuara (“so-ordered”) përpara Konventës, secili prej të cilëve përcaktonte shprehimisht se ishte përfundimtar.

Në fillim të procedurave dhe në përpjekje për të qenë i drejtë ndaj degëve paditëse, Monitori miratoi një protokoll të propozuar nga avokati i VATRËS dhe të pranuar nga avokati i paditësve, z. Bhushan. Sipas këtij protokolli, nëse dega Manhattan ose Detroit do të provonte se kishte tentuar të paguante kuotat gjatë dy viteve të mëparshme dhe pagesa ishte refuzuar, atëherë anëtarët e saj do të konsideroheshin të kualifikuar për të votuar. Monitori konfirmoi me shkrim se, nëse kuotat e Degës Manhattan do të ishin ofruar dhe refuzuar nga VATRA Qendrore dhe kjo do të provohej, ai do ta kishte lejuar degën të merrte pjesë në Konventë. (Prova L). Megjithatë, paditësit nuk arritën ta përmbushnin këtë protokoll. Me vendimin e miratuar (“so-ordered”) të datës 17 qershor 2026 (Prova B), Monitori refuzoi kërkesën e Degës Manhattan për të marrë pjesë dhe për të votuar në Konventë. Degës Manhattan iu kërkua:

• të paraqiste listën e anëtarëve;
• provën e pagesës së kuotave për periudhën përkatëse;
• si dhe listën e regjistrimit të votuesve.

Ajo nuk i paraqiti këto dokumente. Dokumenti i parë i dorëzuar ishte një listë 22-faqëshe e shkruar me dorë, që përmbante afërsisht një mijë emra. E gjithë lista ishte shkruar me të njëjtin shkrim dore dhe mbulonte periudhën 19 korrik 2020 deri më 31 mars 2024. Megjithatë, ajo përmbante vetëm emrat, pa:

• adresa,
• data të pagesave,
• shumat e paguara,
• nënshkrime,
• apo deklaratë nën betim.

Për këtë arsye, lista nuk provonte nëse ndonjë nga personat e regjistruar ishte anëtar me të drejta të plota ose kishte paguar kuotat gjatë periudhës përkatëse. (Prova M). Pasi ky dokument u konsiderua i pamjaftueshëm, avokati i paditësve paraqiti një listë të dytë, të dërguar me email më 12 qershor 2026, por që mbante datën 22 korrik 2023.

Kjo listë përmbante vetëm tridhjetë e katër (34) emra dhe, po ashtu, nuk përmbante:

• nënshkrime;
• adresa;
• apo deklaratë nën betim.

(Prova N). Materialet e vetme dokumentare që Dega Manhattan paraqiti mbanin datën 2023. Ajo nuk paraqiti asnjë provë që vërtetonte:

• anëtarësimin e rregullt;
• ose ndonjë pagesë kuotash të ofruar dhe të refuzuar gjatë periudhës operative, nga 31 marsi 2024 deri në kohën e Konventës.

Për rrjedhojë, dokumentet e paraqitura ishin, në vetvete, jashtë fushës së urdhrave të Gjykatës. Është me rëndësi thelbësore se Monitori nuk u mbështet vetëm në dokumentet.

Me kërkesën e vetë z. Bhushan, Monitori kontaktoi drejtpërdrejt përfaqësuesin e Degës Manhattan dhe ai përfaqësues pranoi se nuk kishte mbledhur kuotat e anëtarësisë për periudhën përkatëse. Për rrjedhojë, Dega Manhattan nuk arriti të përmbushte pikërisht protokollin me të cilin ishte pajtuar vetë avokati i saj, si dhe nuk plotësoi kërkesën e paragrafëve 30 dhe 31 të Kushtetutës dhe Statutit të vitit 1926, të cilët kërkonin dy vjet anëtarësi të rregullt dhe pagesën e kuotave, dhe që Monitori ishte urdhëruar t’i zbatonte me Urdhrin e 5 qershorit 2026. Mbi bazën e këtij dokumentacioni, Monitori refuzoi në tërësi kërkesën e Degës Manhattan dhe vendosi se ky përcaktim ishte përfundimtar. (Prova B).

Monitori vëren gjithashtu se paditësve iu dha mundësi e mjaftueshme për të paraqitur prova në përputhje me kërkesat, por ata në mënyrë të përsëritur nuk e bënë këtë. Më shumë se shtatëdhjetë (70) ditë kaluan ndërmjet Urdhrit të 31 marsit 2026 dhe dokumenteve të paraqitura nga paditësit. Paditësit dorëzuan materiale:

• rreth datës 9 qershor 2026;
• përsëri më 12 qershor 2026;
• dhe përsëri më 14 qershor 2026.

Megjithatë, Monitori u dha edhe një mundësi shtesë, duke i urdhëruar që deri më 16 qershor 2026 të paraqisnin prova se Dega Manhattan kishte tentuar të paguante kuotat pranë VATRA Qendrore gjatë dy viteve para zgjedhjeve dhe se ato pagesa ishin refuzuar. Dokumentet e paraqitura nga paditësit ndryshonin nga një paraqitje në tjetrën. Fillimisht u paraqit një listë me më shumë se një mijë emra, e redaktuar pjesërisht. Më pas ajo u zëvendësua me një listë që përmbante vetëm tridhjetë e katër (34) emra. Në asnjë rast paditësit nuk paraqitën:

• deklarata nën betim që personat e listuar ishin anëtarë me të drejta të plota;
• prova se kuotat ishin paguar gjatë dy viteve të kërkuara;
• adresa të lidhura me emrat;
• apo nënshkrime.

Të paditurit kundërshtuan në kohë secilin prej këtyre dokumenteve të paplota. Ata theksuan se:

• personat e listuar thuhej se ndodheshin në të gjithë Shtetet e Bashkuara dhe në Kanada;
• nuk ishte paraqitur asnjë provë për pagesën e kuotave;
• dhe se, sipas tarifës së kuotave në fuqi, kuotat e papaguara që lidhen me listën e Manhattan-it tejkalonin nëntëdhjetë mijë dollarë (90,000 USD).

Paditësit nuk i korrigjuan kurrë këto mangësi. Me të njëjtin vendim dhe siç u konfirmua në një vendim të veçantë (“so-ordered”) në formë letre të datës 17 qershor 2026, drejtuar z. Valentino Lumaj, Monitori përcaktoi gjithashtu se dega e pretenduar e VATRËS në Detroit nuk është një degë e njohur e VATRËS dhe, për këtë arsye, nuk do të lejohej të merrte pjesë në Konventë dhe në zgjedhje. (Prova C). Dega e Detroitit nuk ishte njohur kurrë si degë e VATRËS dhe paraqiti një listë me vetëm katër emra. Megjithëse deklaratat e Augustin Mirakajt dhe Valentino Lumajt pohonin se degët kishin tentuar të paguanin kuotat dhe se VATRA kishte refuzuar t’i pranonte ato, asnjëra prej degëve nuk paraqiti prova dokumentare që të tregonin se pagesat ishin ofruar dhe ishin refuzuar gjatë periudhës përkatëse. Ky ishte pikërisht dokumentacioni që kërkohej nga protokolli për të cilin palët kishin rënë dakord dhe që Monitori kishte konfirmuar se do ta pranonte nëse do të paraqitej.

Monitori vendosi gjithashtu se çdo degë tjetër e VATRËS, e cila nuk do të dorëzonte në kohë provat e gjendjes së mirë të anëtarësisë dhe të drejtës së votës, do të përjashtohej nga Konventa dhe nga zgjedhjet. Në vendimin drejtuar z. Lumaj, Monitori shqyrtoi dhe hodhi poshtë si të pabazuar një kundërshtim të paraqitur në momentin e fundit lidhur me ekzistencën dhe njohjen e pesë degëve, të cilat kishin ekzistuar prej disa vitesh dhe ishin njohur nga Presidenti dhe Komiteti Qendror.

Monitori konstatoi se:

• kundërshtuesi nuk kishte legjitimim për ta ngritur këtë pretendim;
• ankesa ishte vetëm një kundërshtim i përgjithshëm mbi mënyrën se si ishin organizuar degët e tjera;
• asgjë në Kushtetutën dhe Statutin e vitit 1926 nuk ua ndalon degëve të krijojnë korporata;
• dhe çështjet e ngritura binin jashtë kuadrit të Ligjit të Nju Jorkut për Korporatat Jofitimprurëse.

Monitori përcaktoi gjithashtu, në komunikimet e tij të datës 22 qershor 2026, se z. Valentino Lumaj vetë nuk ishte anëtar në gjendje të rregullt, pasi kuotat e tij nuk ishin paguar. Për këtë arsye, ai nuk kishte të drejtë as të votonte dhe as të kandidonte për funksion, gjë që përfundimisht rrëzoi kandidaturën e tij të pretenduar për Kryetar. (Prova L). Monitori thekson se këto vendime mbi pranueshmërinë u zbatuan në mënyrë të njëjtë për të gjithë dhe u diktuan jo nga identiteti i degës së prekur, por nga kërkesat e:

• Kushtetutës dhe Statutit të vitit 1926;
• Urdhrit të 31 marsit 2026;
• dhe Urdhrit të 5 qershorit 2026.

B. Zgjidhja e mosmarrëveshjeve lidhur me procedurat, logjistikën dhe vendin e zhvillimit (Standardi 3)

Monitori zgjidhi të gjitha mosmarrëveshjet ndërmjet palëve që kishin të bënin me procedurat e Konventës, logjistikën dhe vendin e zhvillimit. Meqenëse Kushtetuta dhe Statuti i vitit 1926 nuk parashikojnë rregulla të hollësishme parlamentare për zhvillimin e Konventës, Monitori njoftoi që në fillim se ai do të vendoste për të gjitha çështjet procedurale, dhe kështu veproi gjatë gjithë zhvillimit të Konventës. Monitori ishte i pranishëm gjatë gjithë Konventës dhe zgjedhjeve dhe mbikëqyri procedurat nga hapja e mbledhjes deri në mbylljen e saj. Të gjitha vendimet procedurale u zbatuan në mënyrë të njëjtë dhe të paanshme ndaj të dy fraksioneve.

C. Drejtimi dhe Mbikëqyrja e Komunikimeve që Lidhen me Konventën (Standardi 4)

Të gjitha komunikimet që lidhen me Konventën, drejtuar anëtarësisë, degëve, delegatëve dhe kandidatëve, u drejtuan dhe u mbikëqyrën nga Monitori. Njoftimi për Konventën dhe materialet që do të shqyrtoheshin, duke përfshirë Kushtetutën dhe Statutin e propozuar të rishikuar, u shpërndanë nën mbikëqyrjen e Monitorit. Rezoluta paraprake e Konventës (Prova A), e cila autorizonte paraqitjen e Kushtetutës dhe Statutit të propozuar të rishikuar, iu shpërnda Bordit Ekzekutiv (dhe u miratua prej tij) dhe u botua në gazetën Dielli, organi zyrtar i VATRËS, në përputhje me praktikën shumëvjeçare të Federatës për komunikimin me degët dhe anëtarësinë nëpërmjet këtij botimi.

D. Prania në Konventë dhe Drejtësia Themelore (Standardi 5)

Monitori ishte personalisht i pranishëm gjatë gjithë zhvillimit të Konventës. Ai hapi punimet, u prezantua, lexoi në procesverbal Urdhrin e kësaj Gjykate dhe konfirmoi se kishte shqyrtuar Kushtetutën dhe Statutin e vitit 1926. Procedurat ishin transparente dhe u zbatuan në mënyrë të njëjtë për të gjithë. Të gjithë delegatëve të kualifikuar iu dha një mundësi e arsyeshme për të marrë pjesë. U dëgjuan raportet e drejtuesve. U dha një mundësi e plotë dhe pa nxitim për debat. U paraqitën kandidaturat. I gjithë procesi i votimit u zhvillua në mënyrë të hapur dhe nën mbikëqyrjen e drejtpërdrejtë të Monitorit. Nuk u përdor asnjë votim me ngritje zëri për çështjet vendimtare. Monitori urdhëroi që votimet vendimtare të zhvilloheshin me numërim të regjistruar ose me fletëvotim të shkruar, me qëllim garantimin e saktësisë dhe transparencës.

IV. PROCEDURAT E KONVENTËS

A. Rezoluta Paraprake e Konventës dhe Miratimi nga Bordi Ekzekutiv

E. Autoriteti Ekskluziv dhe Detyrues (Standardi 7)

Monitori ushtroi autoritetin ekskluziv dhe detyrues që i ishte dhënë nga Urdhri i 5 qershorit 2026 mbi të gjitha çështjet që lidhen me përgatitjen, administrimin dhe zhvillimin e Konventës. Çdo komitet, komision, organ përgatitor ose organ kredencializimi i krijuar më parë nga cilido fraksion u konsiderua i pezulluar dhe pa fuqi juridike, përveç rasteve kur Monitori e autorizoi shprehimisht. Nuk u lejua të funksiononte asnjë proces paralel apo konkurrues.

IV. PROCEDURAT E KONVENTËS

A. Rezoluta Paraprake e Konventës dhe Miratimi nga Bordi Ekzekutiv

Përpara zhvillimit të Konventës, Kushtetuta dhe Statuti i propozuar për vitin 2026 iu shpërndanë Bordit Ekzekutiv në formën e një Rezolute Paraprake të Konventës. Rezoluta deklaronte se Federata kishte ndërmarrë një shqyrtim të dokumenteve të saj qeverisëse, se ishte përgatitur një Kushtetutë dhe Statut i rishikuar për t’u shqyrtuar nga delegatët përmes Presidentëve të degëve të tyre në Konventën e 27 qershorit 2026, dhe se kopjet e dokumenteve të propozuara ishin vënë në dispozicion të të gjithë delegatëve që kishin të drejtë të merrnin pjesë. Me votë shumice, Bordi Ekzekutiv miratoi Rezolutën, në mënyrë që Kushtetuta dhe Statuti i propozuar të mund të paraqiteshin për shqyrtim gjatë Konventës. Një kopje e kësaj Rezolute Paraprake i bashkëlidhet këtij Raporti si Prova A.

B. Paraqitja e Ndryshimeve

Në Konventë, avokati i të paditurve u raportoi delegatëve ndryshimet e propozuara në Kushtetutë dhe Statut. Avokati shpjegoi arsyet për të cilat ishte ndërmarrë ky rishikim dhe përshkroi kategoritë kryesore të ndryshimeve, duke përfshirë:

• ndryshimet kryesore në qeverisjen e Federatës;
• dispozitat mbi anëtarësinë;
• dispozitat mbi zgjedhjet;
• dispozitat mbi mbikëqyrjen financiare;
• detyrimin për paraqitjen e raportit financiar në Konventë;
• forcimin e garancive të procesit të rregullt për anëtarët e VATRËS;
• dispozitat për zgjidhjen e mosmarrëveshjeve;
• si dhe datën e propozuar të hyrjes në fuqi, në përputhje me Ligjin e Nju Jorkut për Korporatat Jofitimprurëse.

(Prova F). U përgatit gjithashtu një përmbledhje me shkrim e ndryshimeve, e cila do t’i bashkëngjitej procesverbalit nga Sekretari.

C. Debati

Pas prezantimit u zhvillua një debat i gjatë ndërmjet delegatëve mbi pyetjen nëse Konventa duhej të vazhdonte me shqyrtimin e Kushtetutës dhe Statutit të propozuar. Debati ishte i plotë dhe i kujdesshëm, dhe çdo delegat që dëshironte të shprehej pati mundësinë të fliste. Në asnjë moment Monitori nuk e kufizoi debatin. Debati përfundoi vetëm pasi trupi i delegatëve miratoi një mocion për mbylljen e tij.

D. Votimi në Dy Faza

Çështja e Kushtetutës dhe Statutit të propozuar iu paraqit delegatëve në dy faza. Votimi i parë kishte për objekt pyetjen nëse Konventa duhej të kalonte në votimin për miratimin e Kushtetutës dhe Statutit të propozuar. Me 24 vota pro dhe 7 vota kundër, trupi i delegatëve vendosi të vazhdonte me votimin për Kushtetutën dhe Statutin e vitit 2026. Votimi i dytë kishte si objekt pyetjen nëse Kushtetuta dhe Statuti i ri duhej të miratoheshin. Me të njëjtin rezultat, njëzet e katër (24) vota pro dhe shtatë (7) vota kundër, trupi i delegatëve miratoi Kushtetutën dhe Statutin e vitit 2026. Monitori vëren se kjo shumicë prej 24 me 7 tejkalon shumicën e cilësuar prej 50% plus një, të kërkuar nga dokumentet qeverisëse për ndryshimin e Kushtetutës dhe Statutit.

E. Zgjedhja e Drejtuesve dhe Delegatëve me Fletëvotim të Fshehtë

Zgjedhja e delegatëve të rinj u zhvillua me votim të fshehtë me fletëvotim, duke rezultuar në zgjedhjen e një trupi të ri delegatësh. Për të mbrojtur integritetin e procesit të votimit, u krijua një komision i veçantë i përbërë nga:

• Kolonel Dritan Demiraj, anëtar në gjendje të rregullt i VATRA Michigan dhe Kryetar i Konventës, i zgjedhur nga delegatët;
• Mehmet Kadria, anëtar në gjendje të rregullt në Nju Jork dhe Nënkryetar i Konventës, i zgjedhur nga delegatët;
• Mirela Kanini, anëtare në gjendje të rregullt e VATRA Chicago dhe Sekretare e Konventës, e zgjedhur nga delegatët.

Ky komision veproi nën mbikëqyrjen e Monitorit dhe numëroi fletëvotimet, të cilat ishin vendosur fillimisht në një kuti të vulosur. Numërimi u zhvillua publikisht dhe në prani të Monitorit, në përputhje me parimin se votimi është i fshehtë, por numërimi është publik. Rezultatet iu shpallën delegatëve dhe u regjistruan në procesverbal.

V. MENDIMI I MONITORIT

Është mendimi i Monitorit se çdo kërkesë e vendosur nga kjo Gjykatë është përmbushur dhe se Konventa e VATRËS e vitit 2026 u zhvillua në mënyrë demokratike. Monitori arrin në këtë përfundim duke u mbështetur në:

• praninë e tij personale gjatë gjithë Konventës;
• mbikëqyrjen e drejtpërdrejtë të procesit të kredencializimit dhe votimit;
• si dhe shqyrtimin e dokumenteve qeverisëse dhe urdhrave të Gjykatës.

Më konkretisht, dhe në përputhje me sa është paraqitur më sipër, Monitori është i mendimit se:

(i) e drejta e votës dhe kredencializimi i delegatëve u përcaktuan në përputhje me Kushtetutën dhe Statutin e vitit 1926, Urdhrin e 31 marsit 2026 dhe Urdhrin e 5 qershorit 2026;

(ii) Kushtetuta dhe Statuti i propozuar u paraqitën në mënyrë të rregullt përpara Konventës nëpërmjet një Rezolute Paraprake, të miratuar nga Bordi Ekzekutiv;

(iii) delegatëve iu dha një mundësi e plotë për të debatuar dhe iu dha një mundësi e plotë dhe e drejtë për debat;

(iv) çështjet vendimtare u zgjidhën me votim të regjistruar, me shumicë që përmbushte pragun e kërkuar;

(v) zgjedhja e delegatëve u zhvillua me votim të fshehtë, ku fletëvotimet u ruajtën në një kuti të vulosur dhe u numëruan publikisht nga një komision i veçantë, nën mbikëqyrjen e Monitorit;

dhe

(vi) e gjithë procedura u regjistrua me video në prani të avokatëve.

Sipas mendimit të Monitorit, këto fakte provojnë se Konventa u zhvillua në mënyrë demokratike, transparente dhe të drejtë, si dhe në përputhje të plotë me standardet e vendosura nga Gjykata.

VI. LEGJITIMITETI I KONVENTËS DHE PËRPUTHSHMËRIA ME LIGJIN E NJU JORKUT PËR KORPORATAT JOFITIMPRURËSE

Bazuar në vëzhgimin personal të Monitorit gjatë Konventës dhe në shqyrtimin e dokumenteve qeverisëse dhe urdhrave të kësaj Gjykate, është mendimi i Monitorit se Konventa u zhvillua në një mënyrë që ishte në përputhje me Ligjin e Shtetit të Nju Jorkut për Korporatat Jofitimprurëse (Not-for-Profit Corporation Law) dhe me parimet e procedurës së drejtë që rregullojnë veprimtarinë e brendshme të një korporate jofitimprurëse të Nju Jorkut. VATRA është organizuar dhe funksionon si një korporatë jofitimprurëse, dhe zhvillimi i Konventës dhe zgjedhjeve të saj rregullohet nga:

• Certifikata e saj e Themelimit;
• Statuti i saj;
• dhe Ligji për Korporatat Jofitimprurëse i Shtetit të Nju Jorkut.

Procesi i kredencializimit, votimit, fletëvotimeve dhe mbajtjes së evidencave, i përshkruar në Seksionet III dhe IV më sipër, u zhvillua në mënyrë të përputhshme me kërkesat ligjore që zbatohen për anëtarësinë, mbledhjet, votimet dhe mbajtjen e dokumentacionit për korporata të tilla, si dhe në përputhje me Kushtetutën dhe Statutin e vetë VATRËS. Është gjithashtu mendimi i Monitorit se Konventa u zhvillua në mënyrë demokratike dhe të paanshme. Duke vepruar nën autoritetin ekskluziv dhe detyrues të dhënë nga Urdhri i 5 qershorit 2026, Monitori zbatoi rregullat në mënyrë të njëjtë ndaj të dy fraksioneve dhe u dha të gjithë delegatëve të kualifikuar një mundësi të arsyeshme dhe të barabartë për të marrë pjesë dhe për t’u dëgjuar.

Asnjë delegati të kualifikuar nuk iu mohua e drejta për të votuar dhe asnjë fraksioni nuk iu dha trajtim preferencial. Prandaj, dhe në përputhje me njohjen që kjo Gjykatë i ka bërë VATRËS dhe me mbikëqyrjen e Konventës përmes emërimit të Monitorit, është mendimi i Monitorit se:

• Konventa e vitit 2026;
• miratimi i Kushtetutës dhe Statutit të vitit 2026;
• dhe zgjedhjet e zhvilluara

ishin akte legjitime dhe të vlefshme të Federatës, të denja për t’u njohur si të tilla.

Ky ritëm funksionon mirë. Në përgjigjen tjetër do të vazhdoj me FAQEN 12, ku Monitori fillon seksionin “Sjellja e Paditësve dhe Avokatit të Paditësve”, një nga pjesët më të rëndësishme të raportit. Monitori vëren me respekt se Gjykata ka kompetencën t’u japë efekt detyrues këtyre konstatimeve. Meqenëse Monitori u emërua me Urdhrin e 5 qershorit 2026 për të vëzhguar dhe raportuar, ndërsa vendimi përfundimtar iu rezervua Gjykatës, raporti i tij me shkrim ka natyrën e raportit të një referuesi (“referee to report”), të cilin Gjykata, sipas CPLR 4403, “mund ta konfirmojë ose ta rrëzojë, tërësisht ose pjesërisht.”

Raporti i një referuesi konfirmohet në mënyrë të rregullt kur konstatimet e tij mbështeten në mënyrë thelbësore nga provat dhe kur referuesi ka përcaktuar qartë çështjet që i janë paraqitur. Monitori paraqet me respekt se konstatimet e tij mbështeten në këtë mënyrë. Për më tepër, në masën që vetë paditësit kanë vënë në diskutim vlefshmërinë e zgjedhjeve, Neni 618 i Ligjit të Nju Jorkut për Korporatat Jofitimprurëse (N-PCL § 618) autorizon Gjykatën, me kërkesën e një anëtari të dëmtuar nga zgjedhjet, që: “të konfirmojë zgjedhjet, të urdhërojë zgjedhje të reja ose të ndërmarrë çdo veprim tjetër që kërkon drejtësia.”

Së bashku, CPLR 4403 dhe N-PCL § 618 i japin Gjykatës autoritet të plotë për të konfirmuar konstatimet e Monitorit dhe për të njohur Konventën dhe zgjedhjet si legjitime dhe të vlefshme, dhe Monitori kërkon me respekt që Gjykata të veprojë në këtë mënyrë.

VII. SJELLJA E PADITËSVE DHE AVOKATIT TË PADITËSVE

Në përputhje me udhëzimin e Gjykatës, avokati i paditësve, Natraj Bhushan, Esq., u ftua të merrte pjesë në Konventë si vëzhgues. Z. Bhushan e refuzoi ftesën, duke mos u paraqitur në Konventë. Monitori e shënon këtë fakt sepse Urdhri i 31 marsit 2026 parashikonte që Konventa të zhvillohej në prani të avokatëve dhe sepse mungesa e paditësve bie në kontrast me bashkëpunimin e treguar nga të paditurit. Monitori raporton gjithashtu, me keqardhje, se paditësit dhe personat e lidhur me ta u angazhuan në një sjellje të vazhdueshme me qëllim pengimin dhe sabotimin e Konventës. Kjo sjellje vazhdoi pavarësisht udhëzimeve të përsëritura të Monitorit që veprime të tilla të ndërpriteshin dhe pavarësisht autoritetit ekskluziv dhe detyrues që i ishte dhënë Monitorit me Urdhrin e 5 qershorit 2026. Kjo sjellje përfshinte, ndër të tjera, sa vijon:

1.  Së pari, paditësit kërkuan të rihapnin për shqyrtim, në prag të Konventës, çështjet lidhur me pranueshmërinë e delegatëve, të cilat Monitori i kishte vendosur tashmë në mënyrë përfundimtare. Këtë e bënë nëpërmjet një kërkese urgjente (“Order to Show Cause”), duke kërkuar:

• pezullimin e Konventës;
• dhe detyrimin për të pranuar degët Manhattan dhe Detroit në Konventë,

pikërisht ato çështje që ishin zgjidhur me vendimet përfundimtare të Monitorit të datës 17 qershor 2026 dhe që ishin lënë nën autoritetin e tij ekskluziv sipas Urdhrit të 5 qershorit 2026.

2. Së dyti, në prag të Konventës, z. Valentino Lumaj u dërgoi një email rreth pesëdhjetë e pesë (55) personave, duke i njoftuar se ishte në zhvillim një proces gjyqësor dhe se avokati i tij kishte paraqitur një kërkesë urgjente për pezullimin e Konventës. Në këtë email ai deklaronte se dëshironte që marrësit të ishin në dijeni të veprimit më të fundit gjyqësor përpara se të përfundonin planet e tyre të udhëtimit. Sipas Monitorit, kjo krijoi përshtypjen e rreme se Konventa mund të mos zhvillohej. Siç konstatoi Monitori në vendimin e tij të korrigjuar dhe të miratuar (“so-ordered”), Gjyqtari Cohen nuk e kishte anuluar dhe as pezulluar Konventën, e cila u zhvillua sipas planifikimit më 27 qershor 2026. (Provat H dhe E).

Monitori urdhëroi shprehimisht z. Lumaj që të mos publikonte, me email ose në ndonjë mënyrë tjetër, informacione të rreme ose të pasakta lidhur me zhvillimin e Konventës dhe zgjedhjeve. Ai urdhëroi gjithashtu që vendimi i korrigjuar të botohej në gazetën Dielli. (Prova E).

3. Së treti, z. Lumaj ngriti, në momentin e fundit, një kundërshtim lidhur me ekzistencën dhe njohjen e pesë degëve që prej vitesh ishin njohur nga Presidenti dhe Komiteti Qendror, përfshirë edhe degën e Torontos. Monitori e hodhi poshtë këtë kundërshtim si të pabazuar dhe si një përpjekje për të sabotuar Konventën dhe zgjedhjet. Ai konstatoi se:

• z. Lumaj nuk kishte legjitimim për ta ngritur këtë pretendim;
• dhe se asgjë në Kushtetutën dhe Statutin e vitit 1926 nuk ndalon krijimin e degëve të organizuara brenda Amerikës së Veriut. (Provat J dhe L).

4. Së katërti, paditësit paraqitën, në prag të Konventës, një ankesë lidhur me njoftimin e Konventës të botuar në gazetën Dielli, duke vënë në dyshim autorizimin e Monitorit për atë njoftim dhe mënyrën e regjistrimit të procedurave. Monitori iu përgjigj dhe i sqaroi secilin prej këtyre shqetësimeve. Ai konfirmoi se:

• kishte shqyrtuar dhe miratuar njoftimin;
• kishte miratuar vendimet mbi pranueshmërinë;
• Konventa do të regjistrohej me video nga një videograf zyrtar;
• regjistrimi do të vihej në dispozicion në kohën e duhur;
• dhe avokati i paditësve ishte ftuar përsëri të merrte pjesë si vëzhgues.

5. Së pesti, dhe gjatë gjithë kësaj periudhe, ish-Sekretarja e VATRËS, Nazo Veliu, mbajti në zotërim vulën zyrtare të korporatës VATRA dhe librat e regjistrave të korporatës, të cilët ishin të nevojshëm për zhvillimin e Konventës. Kjo ndodhi në kundërshtim me urdhrin me shkrim të Monitorit, i cili kërkonte kthimin e tyre, siç shpjegohet më poshtë. Të gjitha këto përpjekje u ndërmorën pavarësisht udhëzimeve të qarta dhe të përsëritura të Monitorit për të ndërprerë një sjellje të tillë dhe pavarësisht autoritetit ekskluziv që i ishte dhënë Monitorit me Urdhrin e 5 qershorit 2026. Asnjë prej këtyre përpjekjeve nuk arriti ta pengonte Konventën, e cila u zhvillua sipas urdhrit të kësaj Gjykate. Monitori raporton gjithashtu se ish-Sekretarja e VATRËS, Nazo Veliu, e cila kishte mbajtur në zotërim vulën zyrtare të korporatës VATRA dhe librat e regjistrave të Federatës, refuzoi të zbatonte urdhrin e Monitorit, i cili kërkonte që këto sende t’i ktheheshin avokatit të VATRËS.

Me urdhrin me shkrim të datës 24 qershor 2026, të nxjerrë në përputhje me Paragrafin 7 të Urdhrit të 5 qershorit 2026, Monitori konstatoi se vula zyrtare e VATRËS dhe librat e regjistrave të korporatës, të cilat ndodheshin në zotërimin e znj. Veliu, ishin të domosdoshme për zhvillimin e Konventës dhe zgjedhjeve. Për këtë arsye, ai urdhëroi znj. Veliu që menjëherë t’ia dorëzonte vulën dhe librat e regjistrave avokatit të saj, Natraj Bhushan, Esq., me qëllim që ato t’i kaloheshin Angelo R. Bisceglie, Jr., Esq.

Ky urdhër theksonte se avokati i znj. Veliu kishte marrë një kopje të Urdhrit të Gjykatës të datës 5 qershor 2026, kishte pranuar emërimin e Monitorit dhe kishte rënë dakord që vula dhe librat e regjistrave të dorëzoheshin sapo znj. Veliu të dilte nga spitali. (Prova D). Urdhri paralajmëronte shprehimisht se moszbatimi i tij mund ta ekspozonte znj. Veliu ndaj procedurave për shpërfillje të gjykatës (contempt of court). Megjithatë, pavarësisht këtij urdhri dhe këtij paralajmërimi, znj. Veliu nuk i ktheu vulën, librat dhe regjistrat. Kushtetuta dhe Statuti i vitit 1926 janë të qarta se:

• vula,
• librat,
• dhe regjistrat

janë pronë e Federatës dhe duhet t’i kthehen menjëherë VATRËS sapo të kërkohen.

Ato parashikojnë gjithashtu se nuk mund të ketë asnjë mosmarrëveshje lidhur me kthimin e pronës së Federatës. Edhe Kushtetuta dhe Statuti i vitit 2026, të miratuara gjatë Konventës, përmbajnë të njëjtin rregull, duke përcaktuar se çdo e drejtë mbi vulën, librat dhe regjistrat e VATRËS duhet të dorëzohet dhe të kthehet menjëherë pas një kërkese të ligjshme. Mbajtja e vazhdueshme nga znj. Veliu e vulës, librave dhe regjistrave të VATRËS, në kundërshtim me urdhrin e Monitorit të datës 24 qershor 2026, është një sjellje që, sipas Monitorit, kërkon vëmendjen e Gjykatës. Duhet të merret në shqyrtim mundësia që ish-Sekretarja të shpallet në shpërfillje të gjykatës (contempt of court), me vendosjen e sanksioneve të përshtatshme, si dhe të urdhërohet kthimi i menjëhershëm i vulës, librave dhe regjistrave të VATRËS tek avokati i VATRËS.

VIII. MOCIONI I PADITËSVE PËR URDHËR TË PËRKOHSHËM KUFIZUES (TRO) DHE KOSTOT

Monitori i tërheq me respekt vëmendjen Gjykatës ndaj mocionit më të fundit për një Urdhër të Përkohshëm Kufizues (Temporary Restraining Order – TRO) dhe kërkesës urgjente për pezullimin e Konventës, të paraqitur nëpërmjet avokatit të paditësve, Natraj Bhushan, Esq., të cilin Gjyqtari Cohen e refuzoi dhe që nuk rezultoi në anulimin ose pezullimin e Konventës. (Provat I dhe H). Sipas mendimit të Monitorit, kjo kërkesë ishte e pabazuar dhe e kotë (frivolous), dhe procesverbali e mbështet këtë përfundim.

Së pari

Ndihma juridike e kërkuar përsëriste pretendime që Monitori i kishte shqyrtuar dhe refuzuar tashmë me vendime të shkruara, të miratuara nga Gjykata (“so-ordered determinations”). Kërkesa urgjente dhe Order to Show Cause synonin që Gjykata të rishikonte pikërisht ato vendime mbi pranueshmërinë që Monitori kishte marrë tashmë në mënyrë përfundimtare, konkretisht:

• vendimin lidhur me Degën Manhattan;
• dhe vendimin lidhur me Degën Detroit.

Pranueshmëria e Degës Manhattan dhe njohja e Degës Detroit ishin vendosur tashmë me vendimet e Monitorit të datës 17 qershor 2026, pas:

• shqyrtimit të disa qindra faqeve dokumente;
• tre konferencave me avokatët;
• si dhe konferencave me Kryetarin e Degës Manhattan dhe Drejtorin e Degëve të VATRËS.

Kundërshtimi ndaj pesë degëve të njohura ishte gjithashtu shqyrtuar dhe ishte refuzuar si i pabazuar dhe i paraqitur nga një person pa legjitimim juridik. Kërkesa urgjente synonte të rihapte këto çështje tashmë të zgjidhura në momentin e fundit, në kundërshtim me:

• autoritetin ekskluziv dhe detyrues të Monitorit sipas Paragrafit 7 të Urdhrit të 5 qershorit 2026;
• si dhe me urdhrin e shprehur të Monitorit se vendimet e tij ishin përfundimtare.

Ligji i konsoliduar i Shtetit të Nju Jorkut konfirmon se një përpjekje e tillë për të rihapur vendimin e Monitorit nuk është e lejueshme. Një gjykatë me juridiksion të përgjithshëm ka autoritet të konsoliduar për të emëruar një referues (referee) ose monitor për të vendosur mbi një çështje dhe, kur palët japin pëlqimin, gjykata mund t’ia referojë çdo çështje për vendimmarrje këtij funksionari, duke i dhënë atij “të gjitha kompetencat e një gjykate gjatë ushtrimit të atij funksioni.” (CPLR 4001; CPLR 4301; CPLR 4317(a)).

Gjykatat e Nju Jorkut i japin rëndësi të veçantë raportit të një referuesi, sepse ai, si vlerësues i fakteve, ndodhet në pozitën më të mirë për të vendosur mbi çështjet e paraqitura. Një vendim i tillë nuk prishet kur mbështetet në mënyrë thelbësore nga provat. (Namerv. 152-54-56 W. 15th St. Realty Corp., 108 A.D.2d 705, 706 (1st Dep’t 1985); Rosselli v. Passalacqua, 163 A.D.3d 596, 597 (2d Dep’t 2018); Loughran v. Cruickshank, 8 A.D.3d 799, 800 (3d Dep’t 2004)).

Kur një referim me pëlqimin e palëve i jep funksionarit kompetencën të dëgjojë dhe të vendosë mbi një çështje sipas CPLR 4301, vendimi i këtij funksionari ka të njëjtën fuqi si vendimi i një gjykate, dhe vetë gjykata nuk ka autoritet të rishikojë përmbajtjen e vendimit të tij. Çdo përpjekje për të rishqyrtuar themelin e vendimit duhet t’i drejtohet vetë funksionarit që e ka marrë atë. (Bauer v. Special Brands NY, Inc., 138 A.D.3d 1048, 1049–50 (2d Dep’t 2016); Poster v. Poster, 4 A.D.3d 145 (1st Dep’t 2004)).

Standardet e pranueshmërisë që Monitori zbatoi, për më tepër, ishin përcaktuar nga një marrëveshje e miratuar nga Gjykata (“so-ordered stipulation”), e hartuar dhe e pranuar bashkërisht nga palët, si dhe nga protokolli i pagesës së kuotave, me të cilin avokati i paditësve kishte rënë dakord gjatë procesverbalit. Marrëveshjet procedurale (stipulations) favorizohen nga gjykatat dhe konsiderohen kontrata detyruese, të cilat zbatohen sipas kushteve të tyre. Një palë nuk mund të lirohet nga detyrimet që rrjedhin prej një marrëveshjeje të tillë, përveç nëse ekziston një shkak i mjaftueshëm për të pavlefshmëruar kontratën, si:

• mashtrimi;
• bashkëpunimi i paligjshëm (collusion);
• gabimi;
• ose detyrimi me forcë (duress).

(CPLR 2104; Hallock v. State of New York, 64 N.Y.2d 224, 230 (1984)).

Duke qenë se paditësit kishin rënë dakord me rregullat themelore të 31 marsit 2026 dhe me protokollin e Monitorit, ata janë të detyruar t’i respektojnë të dyja. Kërkesa është gjithashtu e ndaluar nga doktrina e “law of the case” (ligji i çështjes), e cila ndalon rihapjen e çështjeve që janë vendosur domosdoshmërisht mbi themelin e tyre në një fazë të mëparshme të të njëjtit proces. (Kanes v. Kanes, 230 A.D.3d 662, 664 (2d Dep’t 2024); U.S. Bank N.A. v. Moss, 186 A.D.3d 1753 (2d Dep’t 2020)).

Pranueshmëria e degëve Manhattan dhe Detroit ishte vendosur domosdoshmërisht mbi themelin e saj nga Monitori — një funksionar që ushtronte autoritetin e deleguar dhe detyrues të Gjykatës — në Urdhrin e tij të datës 17 qershor 2026. Kjo është pikërisht e njëjta çështje që paditësit kërkuan t’ia paraqisnin përsëri Gjykatës. Kërkesa është gjithashtu e ndaluar nga doktrina e “collateral estoppel” (parandalimi i rigjykimit të së njëjtës çështje), e cila pengon një palë të rihapë një çështje që është ngritur dhe vendosur kundër saj në një procedurë të mëparshme, kur ekziston:

• identiteti i çështjes së vendosur;
• dhe pala ka pasur një mundësi të plotë dhe të drejtë për ta kundërshtuar atë vendim.

(Buechel v. Bain, 97 N.Y.2d 295, 303–304 (2001); Parker v. Blauvelt Volunteer Fire Co., 93 N.Y.2d 343, 349 (1999); Ryan v. New York Tel. Co., 62 N.Y.2d 494, 499–501 (1984)).

Kjo doktrinë zbatohet plotësisht edhe për vendimet me karakter gjyqësor të referuesve, monitorëve dhe arbitrave, kur procedurat e ndjekura janë në thelb të ngjashme me ato të një gjykate. Të dy elementët e kësaj doktrine plotësohen në këtë rast. Pranueshmëria e degëve Manhattan dhe Detroit ishte pikërisht objekti i Urdhrit të Monitorit të datës 17 qershor 2026. Paditësit, të përfaqësuar nga avokati i zgjedhur prej tyre, pasi negociuan protokollin qeverisës, paraqitën dokumente dhe morën pjesë në konferenca, patën një mundësi të plotë dhe të drejtë për ta kundërshtuar atë vendim. Realiteti i këtij procesi gjyqësor konfirmon se paditësit kishin çdo nxitje dhe çdo mundësi për të pasur sukses; ata thjesht nuk kishin provat e nevojshme. (Gilberg v. Barbieri, 53 N.Y.2d 285, 292 (1981)).

Së dyti

Paditësit vazhduan me paraqitjen e kërkesës së tyre pavarësisht një paralajmërimi të qartë dhe në kohë. Përpara se kërkesa të paraqitej në Gjykatë, avokati i VATRËS i kishte njoftuar me korrespondencë avokatin e paditësve se çështjet që paditësit synonin të ngrinin:

• ishin brenda autoritetit ekskluziv të Monitorit;
• ishin vendosur tashmë në mënyrë përfundimtare;
• dhe se, nëse paditësit vazhdonin me një kërkesë që binte ndesh me protokollin e dakordësuar dhe vendimet e Monitorit, VATRA do të kërkonte:
  • pagesën e tarifave të avokatëve të saj;
  • si dhe pagesën e honorareve të Monitorit të shkaktuara nga ky mocion i pabazuar.

Paditësit e paraqitën kërkesën pavarësisht këtij paralajmërimi. (Prova G).

Së treti

Kërkesa bazohej në pretendimin se Konventa ishte pezulluar ose duhej të pezullohej. Në fakt, Gjyqtari Cohen nuk e kishte anuluar dhe as pezulluar Konventën, siç konstatoi shprehimisht Monitori në vendimin e tij të korrigjuar të datës 26 qershor 2026. Përhapja e këtij përshtypjeje të kundërt tek rreth pesëdhjetë e pesë (55) anëtarë, në prag të Konventës, e kombinuar me paraqitjen në momentin e fundit të një kërkese urgjente, nuk i shërbeu asnjë qëllimi legjitim. Përkundrazi, ajo pati si efekt vetëm pengimin e një procedure që kjo Gjykatë kishte urdhëruar të vazhdonte. (Prova K).

Së katërti

Kjo kërkesë kërkoi shpenzimin e kohës së Monitorit dhe të avokatit të VATRËS për t’iu përgjigjur dhe për ta trajtuar atë, pikërisht në prag të një Konvente të urdhëruar nga Gjykata, megjithëse çështjet themelore ishin zgjidhur tashmë. Sipas Urdhrit të 5 qershorit 2026, honoraret e Monitorit paguhen ekskluzivisht nga llogaria operative e VATRËS, ndërsa VATRA mbulon gjithashtu tarifat e avokatëve të saj dhe shpenzimet gjyqësore. Prandaj, çdo orë e shpenzuar për t’iu përgjigjur një çështjeje tashmë të mbyllur rëndon vetëm mbi Federatën.

Monitori paraqet me respekt se kostot e shkaktuara nga kjo kërkesë e pabazuar, si:

• honoraret e Monitorit;
• honoraret e avokatit të VATRËS për trajtimin e saj;

duhet të përballohen nga paditësit, si masë parandaluese, dhe jo nga VATRA.

Detyrimi i VATRËS për të mbuluar këto shpenzime, kur kërkesa:

• u refuzua si e pabazuar;
• synonte të rihapte çështje tashmë të vendosura;
• u paraqit pas një paralajmërimi të qartë;
• dhe u shkaktua vetëm nga sjellja e vetë paditësve,

do të përbënte një padrejtësi të madhe ndaj Federatës dhe anëtarësisë së saj.

IX. LAVDËRIM PËR TË PADITURIT

Së fundi, Monitori raporton se të paditurit, në çdo kohë, bashkëpunuan plotësisht me Monitorin dhe me procesin e vendosur nga kjo Gjykatë. Të paditurit:

• zbatuan udhëzimet e Monitorit;
• lehtësuan procesin e kredencializimit dhe votimit;
• dhe gjatë gjithë procedurës u sollën në një mënyrë që ndihmoi, dhe jo që pengoi, zhvillimin e rregullt dhe demokratik të Konventës.

Për këtë arsye, sipas Monitorit, të paditurit meritojnë vlerësim për bashkëpunimin e tyre.

X. KËRKESA QË GJYKATA TË MIRATOJË (“SO-ORDER”) KONSTATIMET E MONITORIT

Për arsyet e paraqitura më sipër, Monitori kërkon me respekt që Gjykata të miratojë (“SO-ORDER”) konstatimet e tij, sipas të cilave:

• Konventa e VATRËS e vitit 2026 u zhvillua në përputhje me Kushtetutën dhe Statutin e vitit 1926, Urdhrin e 31 marsit 2026 dhe Urdhrin e 5 qershorit 2026;
• Konventa u zhvillua në mënyrë demokratike, transparente dhe të drejtë;
• kredencializimi i delegatëve, procedurat e votimit dhe zgjedhjet u kryen në përputhje me dokumentet qeverisëse dhe urdhrat e Gjykatës;
• Kushtetuta dhe Statuti i vitit 2026 u miratuan në mënyrë të rregullt;
• dhe zgjedhjet e zhvilluara në Konventë janë të vlefshme dhe legjitime.

Monitori kërkon gjithashtu që Gjykata:

1. të konfirmojë Raportin e Monitorit;
2. të konfirmojë vlefshmërinë e Konventës së vitit 2026;
3. të konfirmojë miratimin e Kushtetutës dhe Statutit të vitit 2026;
4. të konfirmojë zgjedhjen e drejtuesve dhe delegatëve të rinj të VATRËS;
5. dhe të japë çdo urdhër tjetër që Gjykata e konsideron të drejtë dhe të përshtatshëm.

XI. PËRFUNDIM

Monitori paraqet me respekt se Konventa e VATRËS e vitit 2026, e mbajtur më 27 qershor 2026, u zhvillua në përputhje të plotë me Kushtetutën dhe Statutin e vitit 1926, me Urdhrin e Gjykatës të datës 31 mars 2026 dhe me Urdhrin e datës 5 qershor 2026; se çdo kriter i përcaktuar nga Gjykata u përmbush; dhe se Konventa u zhvillua në mënyrë demokratike dhe të drejtë.

Monitori i kërkon me respekt Gjykatës që:

(i) të miratojë me urdhër gjetjet e Monitorit për përputhshmërinë e plotë me urdhrat e Gjykatës, së bashku me përcaktimet e tij për të drejtën e pjesëmarrjes (eligibility) të datës 17 qershor 2026 dhe përcaktimin e datës 26 qershor 2026;

(ii) të miratojë dhe zbatojë urdhrin e Monitorit të datës 24 qershor 2026, i cili urdhëron ish-Sekretaren, Nazo Veliu, t’ia dorëzojë menjëherë avokatit të VATRËS vulën zyrtare të korporatës, librat dhe dokumentacionin e VATRËS, si dhe të shqyrtojë mundësinë e shpalljes së saj në mosrespektim të gjykatës (contempt of court), duke vendosur sanksione për refuzimin e saj të vazhdueshëm për ta bërë këtë;

(iii) të urdhërojë që shpenzimet e kohës së Monitorit dhe të avokatit të VATRËS, të krijuara në lidhje me kërkesën urgjente dhe mocionin për Urdhër të Përkohshëm Kufizues (TRO) të paraqitura nga paditësit, të cilat u refuzuan nga Gjykata si të pabazuara dhe të kota, të përballohen nga paditësit dhe jo nga VATRA.

*ANDREW J. COHEN, Gjyqtar i Gjykatës Supreme MIRATOI më 22 korrik 2026 Raportin e JOHN G. INGRAM (në pension), Monitori i Kuvendit të Vatrës i emëruar nga Gjykata. Ky përbën VENDIMIN dhe URDHRIN e kësaj Gjykate të publikuar më 27 korrik 2026.