Të dashur bashkombas të besimit Katolikë

Më lejoni që në emër të Federatës Pan-Shqiptare të Amerikës VATRA, të gazetës Dielli, të familjes sime dhe në emrin tim personal t’ju uroj përzemërsisht: Gëzuar dhe Përshumëvjet Pashkët.

Paqja dhe bekimi i Zotit qoftë me ju e familjet tuaja.

Ngjallja e Krishtit, festa më e madhe në besimin e Krishterë, na mbush me gëzim, me forcë, me besim, me shpresë, me fuqi dhe dashuri.

Ngjallja e Krishtit është festë e jetës, festë e së mirës, festë e dritës, festë e dashurisë, festë e së vërtetës hyjnore.

Pashka e vitit 2026 le të përcjellë për të gjithë ne më shumë optimizëm, shpresë, prosperitet, paqe dhe dashuri për çdo shqiptar anëkënd botës.

Zoti i shpërbleftë zemrat e shpirtrat e atyre që falin, japin e luten.

Kjo festë e madhe, qoftë për secilin prej nesh një moment hyjnor paqeje, ripërtëritjeje e reflektimi shpirtëror.

Zoti ju bekoftë të gjithëve.

Me respekt e gëzim

Kryetari i VATRËS

Dr. Elmi BERISHA

Albert Vataj/

Prezenca e Heroit Tonë Kombëtar, nëpër monumente të kujtesës dhe dëshmimeve historike, ardhur nga mesjeta, nuk është befasi, por mbetet sërish lajm dhe arsye për të ridimensionuar figurën e Skënderbeut në të tjera përmasa.

Ka monumente që nuk janë thjesht gurë të skalitur që stolisin hyrjen e një kështjelle, por fjalë të gjëmimshme të historisë, të ngulitura në fasadat e qytetërimeve. Një i tillë është basorelievi i Skënderbeut në kështjellën e Corigliano d’Otranto-s, ku figura e tij nuk qëndron thjeshtë si një element dekorativ i izoluar, si pjesë e ansamblit të statujave dhe basorelieveve, por si pjesë e një dialogu të madh kulturor europian. Në këtë fasadë, ku guri bëhet kujtesë dhe arti bëhet dëshmi, Skënderbeu hyn në një panteon figurash që kanë formësuar mendimin dhe historinë e Perëndimit.

Ky lloj portretizimi, basorelievi, është një formë arti që u zhvillua dhe u përsos në Evropë gjatë periudhave të Rilindjes Evropiane dhe Neoklasicizmit, kur ndërtesat nuk ishin vetëm funksionale, por bartëse të një identiteti ideor. Fasadat e pallateve dhe institucioneve shndërroheshin në “biblioteka të hapura”, ku figura të zgjedhura përfaqësonin vlera, ide dhe modele qytetërimi. Në këtë kuptim, çdo bust i vendosur aty është një deklaratë.

Basorelievi i Skënderbeut në këtë kështjellë ndjek ikonografinë klasike europiane, kapela me ndikim venecian, mjekra e gjatë, tiparet e forta që ndërthurin autoritetin ushtarak me një fisnikëri të mendimit. Ai nuk paraqitet thjesht si një komandant lufte, por si një princ humanist, një figurë që i përket të njëjtit univers simbolik ku vendosen edhe Aristoteli, Sokrati, Platoni, Plutarku, Perikliu, Aleksandri i Madh dhe Jul Çezari.

Vetë Castello de Monti përfaqëson një histori transformimi. E ndërtuar fillimisht në shekullin XV si një fortifikatë mbrojtëse kundër kërcënimit osman, ajo mbart në themelet e saj ankthin e një Evrope të rrezikuar. Por në shekullin XVII, nën ndikimin e familjes Monti, ajo u transformua në një rezidencë fisnike, duke përthithur estetikën e Baroku dhe duke u pasuruar me dekorime skulpturore që i japin asaj një karakter përfaqësues dhe simbolik. Kështu, nga një hapësirë mbrojtjeje fizike, ajo u bë një hapësirë përfaqësimi kulturor.

Në këtë kontekst lind pyetja thelbësore: pse Skënderbeu mes këtyre figurave?

Së pari, është dimensioni historik i pranisë shqiptare në jug të Italisë. Pas vdekjes së tij në vitin 1468, një valë e madhe emigrimi shqiptar krijoi komunitetet arbëreshe në rajone si Pulia dhe Kalabria. Këto komunitete nuk ishin thjesht refugjatë, por bartës të një kujtese të gjallë kulturore. Për ta, Skënderbeu nuk ishte vetëm një figurë historike, por një simbol identitar, një figurë themeluese e vetëdijes së tyre kolektive.

Së dyti, është dimensioni europian i figurës së tij. Në vetëdijen e Europës së asaj kohe, Skënderbeu shihej si një mbrojtës i krishterimit dhe një figurë rezistence ndaj Perandoria Osmane. Ai nuk ishte vetëm një hero lokal, por një protagonist i një përplasjeje të madhe civilizuese. Për këtë arsye, përfshirja e tij në një galeri figurash që përfaqësojnë themelet e mendimit dhe pushtetit europian nuk është rastësi, por një akt njohjeje dhe vlerësimi.

Së treti, është dimensioni estetik dhe konceptual i vetë fasadës. Ajo është konceptuar si një panteon figurash që përfaqësojnë virtyte të ndryshme, urtësinë, fuqinë, strategjinë, lidershipin. Në këtë sistem simbolik, Skënderbeu përfaqëson strategun, luftëtarin e drejtë, figurën që ndërthur armën me mendimin, aksionin me vizionin.

Kështu, vendosja e bustit të tij nuk është një akt dekorativ, por një akt kuratorial, një përzgjedhje që e vendos atë në një hierarki vlerash universale.

Basorelievi i Skënderbeut në Corigliano d’Otranto nuk është vetëm një kujtim i një figure historike, por një dëshmi e mënyrës se si historia përthithet në art dhe si arti e përjetëson historinë. Ai është një pikë takimi mes Shqipërisë dhe Italisë, mes kujtesës dhe identitetit, mes luftës dhe mendimit.

Në gurin e kësaj fasade, Skënderbeu nuk qëndron vetëm si hero i një kombi, por si pjesë e një ndërgjegjeje më të gjerë europiane. Dhe pikërisht aty, mes filozofëve dhe perandorëve, ai dëshmon se madhështia nuk matet vetëm me territore të pushtuara, por me idetë që mbijetojnë dhe me respektin që fiton në kujtesën e qytetërimeve.

Zef Pergega/

Gazeta më e vjetër e shtypit shqiptar në Amerikë është padyshim gazeta “Dielli”, botim i Vatrës së Konicës e Nolit dhe personaliteteve të tjera, që ishin të shkolluar jashtë në Perëndim dhe në Amerikë. Më e vjetër, për nga historia dhe më e re për nga përmbajtja e saj, për problemet që ka trajtuar e trajton në shërbim të fjalës së lirë dhe çështjeve që preokupojnë komunitetin, po ashtu në shërbim të çështjes kombëtare.

Ajo nuk ka mbijetesën se dikush, që as për krenari dhe as për humanizëm, e si shumë kush këtu e zgjidh kuletën për t’u dukur vetëm disa sekonda e për t’u harruar për çka ka dhënë përgjithmonë, po në saj të shpirtit elitar, profesional dhe mendimit të saj të kthjellët se ky botim i duhet kombit shqiptar në thyerjen e tij me vetëdije drejt zhdukjes së tij në transportierin gjigant të Amerikës ku shuhen kombe e kombësi.

Andaj them se ky botim është edhe një syri i dritës së pashuar në jetën e këtij komuniteti, që i kalon një milion. Shkrimet që botohen këtu janë gjithëpërfshirëse, për shumë çështje dhe dallohen nga parcelizimi shterues, për t’u dukur në shumë botime periodike.

Gazeta “Dielli” është i vetmi botim që përfaqëson një organizatë panshqiptare më e vjetra dhe më e reja në shqiptarët e Amerikës, siç është “Vatra”. Unë nuk jam anëtar i saj dhe nuk kam asnjë leverdi të rendis këtu opinionin tim. Por e vërteta është e vërtetë. Ne duhet të mësohemi të themi se kjo është e drejtë, kur është e drejtë dhe po ashtu të themi se kjo nuk është mirë që ta korrigjojmë. Gjëja më e vështirë ndër mendjet tona shpesh të sëmura dhe ashtu me sëmundjen tonë mundohemi t’i japim mend të tjerëve, është të pranohet kritika.

Nëse bën një kritikë të mirë, ngrihet banda e xhaketave blu me astar të kuq dhe pasi ka pirë e ngrënë ushqimet mbas dasmave, leqit edhe në ditën e Larit, me porosi të gospodarit.

Fryma e lirë e gazetës “Dielli” duhet të frymojë te gjithë për ta parë veten në pasqyrë se kush ishim, çfarë bëmë e ku po shkojmë?!

Qëndrimi i gazetës “Dielli” ndaj karrieristëve dhe infiltruesve më duket i drejtë dhe kjo është edhe një nga pikat e forta të mbijetesës së saj. Ajo që më duket mua si e nevojshme është sigurimi i një rrjeti bashkëpunëtorësh në të gjitha Amerikën, për të çelur një rubrikë të veçantë diskutimi dhe për të mbajtur qëndrime.

Më e hapur, siç ka qenë dhe është ndaj mendimit ndryshe. E keni vënë re se mediat e Tiranës kanë zgjedhur bandën e tyre mediatike nga Amerika që japin informacione të rreme islamofobe dhe të qëllimshme në favor të vendeve të Lindjes. Hanë bukën e Amerikës dhe atje në Lindje e lëpijnë rrasën e kripës.

Urime Diellit, stafit dhe bashkëpunëtorëve. Unë jam për një kongres mbarëkombëtar të të gjitha shoqatave të diasporës së Amerikës.

Gazetat dhe revistat që dolën në SHBA në vitet 1906-1941

1. Kombi, 1906-1909, Boston

2. Dielli, 1909, Boston

3. Flamuri, 1910, Boston

4. Koha, 1911-1920, Jamestown

5. Trumpeta e Krujës, 1911, St. Louis

6. Zër’ i Popullit, 1912-1913, New York

7. Adriatiku, 1914, Framingham

8. The Albanian Era, 1915-1916, Denver, Col.

9. Vullnetari, 1916-1917, Natick

10. Illyria, 1916, Boston

11. Përparimi, 1916-1920, New York

12. Viosa, 1916, New York

13. Mbrojtja Shqiptare, 1916, St. Louis

14. Luftëtari i Drejtësisë, 1917, Boston

15. Yll’ i Mëngjezit, 1917-1920, Boston

16. Sazani, 1917-1918, Worcester

17. Përlindja, 1917, Framingham

18. Albania, 1918-1920, Chicago

19. Shqipëria, 1918, Waterbury

20. The Adriatic Review, 1918-1919

21. Indipendenca Shqiptare, 1918

22. Studenti, 1920, Springfield

23. Drejtësia, 1920, Watertown

24. E Vërteta, 1920-1923, St. Louis, Mo.

25. Independenca, 1920-1921, New York

26. Studenti, 1921, Boston

27. Shkëndija, 1921-1922, Watertown

28. The Albanian Journal, 1921-1923, Chicago

29. Fari, 1922, Worcester

30. Dëshira Kombëtare, 1922-1923, Canton, Ohio

31. Mbrojtja e Vatrës, 1922, New Bedford

32. Afërimi, 1922-1925, New York

33. Bota e Re, 1922-1923, Boston

34. Purteka, 1923, Boston

35. Kombi në Rrezik, 1923, Boston

36. Kandil’ i Kuq, 1924-1925, Watertown

37. Immigranti, 1925-1926, Worcester

38. Idealisti, 1926-1927, Boston

39. Republika Shqiptare, 1926, Watertown

40. Revista Letrare, 1927, Watertown

41. Albania, 1921-1931-1933-1940, New York

42. Lajmet Shoqërore të Shqiptarëve në Amerikë, 1929-1930, Worcester

43. Melesini, 1930, Worcester

44. Drejtësia, 1930-1931, Worcester

45. Republika, 1930-1933, Boston

46. Lajmëtari Shqiptar, 1934-1936, Worcester

47. Liberatori, 1934, Boston

48. Bota, 1936-1939, Boston

49. Buletin, 1938, Boston

50. Demokratia, 1938, Boston

51. Drita, 1940, Worcester

52. Liria Shqiptare, 1940, Boston

53. Liria, 1941, Boston

54. Buletini Katolik, Gjon Sinishtaj, 1966-1986, San Francisko

55. Kolonia Shqiptare, Zef Mirakaj, 1980, New York

56. Ashi Pipa, revista “Albanica”, 1990

57. Gazeta “Illyria”, New York

58. “Shqipja”, Ajaz Emini, Ohio

DISA TË DHËNA PËR SHTYPIN NË DETROIT

Gazeta “Lajmetari” nga Gjok Martini

Revista “Ora” nga Gjon Kelmendi

Gazeta “Arbëri” nga Mark Prela Gjokaj

Revista “Ora Shqiptare” Zef Camaj

Gazeta “Dita” Kisha e Shën Palit

Revista “Rreze Shëlbuese” Kisha “Zoja Pajtore”

Revista “Kuvendi” Pjetër Jaku

Buletini “Shqiptari” Zef Pergega

Përveç “Diellit”, “Illyria”, revista “Dituria” e Akademisë së Shkencave New York dhe “Kuvendit”, periodikisht nuk botohet asnjë prej tyre.

Bujar Leskaj/

Si sot, 35 vite më parë në Shkodër, u vranë nga regjimi i Enver Hoxhës dhe Ramiz Alisë katër Pishtarë të Demokracisë dhe u plagosën 87 qytetarë të tjerë, të cilët protestonin paqësisht kundër grabitjes së votës së lirë dhe dhunimit të zgjedhjeve të 31 marsit nga partia- shtet.

Firmëtari, themeluesi, anëtari i kryesisë së PD, studenti me bindje të hershme liberale, demokrati aktiv që nga takimi me Ramiz Alinë ,themelus i PD Shqiperi e deri tek organizimi i PD në Shkodër, i dashuri dhe i shtrenjti Arben Broci; të rinjtë veprimtarë të PD: Nazmi Kryeziu, Bujar Bishanaku dhe Besnik Ceka u vranë pabesisht, sepse guxuan t’ia thonë pa frikë diktaturës se koha e saj kishte përfunduar njëherë e mirë dhe shqiptarët kishin zgjedhur Lirinë, Demokracinë, Prosperitetin dhe Europën!

2 prilli 1991 dëshmon se shqiptarët janë të gatshëm të përqafojnë Lirinë me çdo çmim, duke iu kundërvënë tiranisë!

Heronjtë e 2 prillit nuk janë vetëm heronjtë e Shkodrës, djepit të qëndresës antikomuniste dhe demokracisë! Ata janë heronjtë e gjithë Shqipërisë!

Ëndrra, dëshira, guximi dhe përpjekja e Arben Brocit dhe e të gjithë atyre që sakrifikuan jetën dhe derdhën gjakun e tyre për ta bërë Shqipërinë një vend të lirë, qëndrojnë në themelet e ndërtimit të shtetit demokratik, të cilin kemi ende shumë punë për ta ndërtuar!

35 vite më pas, emrat e 4 martirëve të 2 prillit, thërrasin në ndërgjegjen tonë për të na thënë se e keqja ende nuk është mposhtur!

Martirët e votës së lirë, Arben Broci, Nazmi Kryeziu, Bujar Bishanaku dhe Besnik Ceka me aktin e tyre sublim, me jetën e dhënë për t’u bërë të pavdekshëm, na ftojnë të bëjmë gjithçka për përmbysjen e këtij sekti, të ngritur mbi diktaturën e drogës, krimit, korrupsionit, vjedhjes së vullnetit e votës së lirë të shqiptarëve.

I paharruar Arben Broci, themelues dhe simbol i demokracisë dhe Partisë Demokratike

Lavdi përjetë martirëve të 2 prillit!

1. Deri në datë 1 Mars 2026 të gjitha degët të depozitojnë me postë në Selinë Qëndrore të Federatës Pan-shqiptare të Amerikës Vatra: Vatra – 2437 Southern Blvd, Bronx, NY 10458 : a. Listën e Anëtarësisë, b. Listëpagesat e Anëtarësisë

2. Deri më datë 15 Mars 2026 Komisioni Përgatitor i Kuvendit verifikon anëtarësinë dhe pagesat dhe u kthen përgjigje Degëve të Vatrës mbi gjendjen e Anëtarësisë dhe Pagesave.

3. Nga data 1 Mars 2026 deri me datë 15 Mars 2026 Kandidatët që dëshirojnë të kandidojnë për Kryetar të Federatës Vatra të depozitojnë pranë Komisionit Përgatitor të Kuvendit: a.Platformën e kandidimit, b.Jetëshkrimin personal

4. Deri më datë 20 Mars 2026 Komisioni Përgatitor i Kuvendit verifikon kandidaturat për Kryetar të Vatrës dhe shpall zyrtarisht kandidatët zyrtar për Kryetar të Vatrës dhe hapjen e fushatës zgjedhore e cila përfundon më 20 Prill 2026.

5. Deri më datë 25 Mars 2026 degët e Vatrës depozitojnë pranë Komisionit Përgatitor të Kuvendit listën e delegatëve për Kuvendin e Vatrës.

6. Deri më 30 Mars 2026 Komisioni Përgatitor i Kuvendit verifikon Kredencialet e Delegatëve të propozuar, njofton degët dhe bën shpalljen zyrtare në gazetën Dielli emrat e të gjithë delegatëve të Kuvendit dhe emrat ia kalon sekretariatit teknik për plotësimin dhe përgatitjen e dokumentacionit personal të punimeve të Kuvendit të Vatrës.

7. Më 25 Prill 2026 Kuvendi i Federatës Vatra.

Shënim: Ju lutemi të jeni korrekt me afatet. Tagrin e njoftimit zyrtar dhe publik për çdo vendim e ka vetëm Komisioni Përgatitor i Kuvendit i cili e depoziton për shpallje e publikim në gazetën Dielli.

Me respekt

Komisioni Përgatitor i Kuvendit:

Mondi Rakaj – Kryetar

Bashkim Musabelliu – Nënkryetar

Mirela Kanini – Sekretare

Ilir Cubi – Anëtar

Anton Raja – Anëtar

Për çdo sqarim kontaktoni:

Mondi Rakaj

Cel: +15867099517

Email: mondirakaj@gmail.com