Programi im për zhvillimin ekonomik të Ballkanit Perëndimor

December 3, 2017 by dgreca

Nga Behgjet Pacolli*/

Si një ndërmarrës me kredenciale ndërkombëtare që herët kam qenë i vetëdijshëm, se vetëm zhvillimi ekonomik do të mund të lehtësonte në mënyrën më më të natyrshme konfliktualitetin ndër-etnik të rajonit tonë. Shumëkush sot shtron pyetjen se pse ne jemi paradoksalisht rajoni më i varfër në Evropë? Mbase edhe kanë të drejtë.Sot, në rajonin tonë jetojnë rreth 20 milionë banorë, që kanë një mesatare të ulët të të ardhurave për kokë banori në afro 10 mijë euro në vit. A është kjo gjendja, që ne dhe qytetarët e këtij rajoni duam? Gjithsesi, që jo. Pa ndonjë analizë të thellë të trendëve aktualë dhe parashikueshmërisë së zhvillimeve ekonomike, unë besoj fuqishëm se ky rajon ofron mundësi për të jetuar me të ardhura shumëfish më të mëdha se këto që janë tani.

Arsyeja është e thjeshtë dhe logjike: sepse ka shumë burime natyrore, ato të kualifikuara njerëzore dhe afërsi me tregjet e rëndësishme globale. Është thjeshtë në duart tona se si i lidhim tre pikat kryesore: burimet njerëzore e natyrore, kapitalin dhe qasjen në treg. Ju mund të më pyesni edhe për pyetjen, siç disa preferojnë ta quajnë një milionëshe, por unë di vetëm përgjigjen se cila është rruga përpara:Duhet ndryshim. Ndryshim i statuskuosë së marrëdhënieve politike, ekonomike dhe të ndërmarrësisë. Po e nisë me këtë të fundit, për të cilën, në fakt e kisha recetën time qysh herët.Në vitin 2000, themelova Unionin e Ndërmarrësve shqiptarë.Me synimin e njëjtë, gjashtë vite më vonë, kur Kosova ende nuk ishte e pavarur, dhe kur të flitej për nisma rajonale mund të dukej ende utopike dhe herë herë mund edhe të sulmoheshe si pacifist heretik, unë themelova me ndihmën e njërit nga Think-Tank më me ndikimin në politikë-bërjen amerikane –CSIS, Fondacionin për Zhvillimin Ekonomik të Europës Juglindore, në mënyrë që të kërkoheshin mundësi për të lehtësuar bashkëpunimin ekonomik në mes shteteve të këtij rajoni, krijimin e vendeve të reja të punës, forcimin e zhvillimit dhe rritjen e vetë-dijes së qytetarëtve mbi të drejtat dhe obligimet e tyre.

Bashkëpunimi në Evropën Juglindore vërtetë nuk ka alternativë. Ai, do ta bëjë rajonin më shumë atraktiv për investime të jashtme, përderisa lëvizja e lirë e qytetarëve, ideve, mallërave dhe kapitalit do ta konsolidojë besimin dhe respektin e dy-anshëm përgjatë vendeve të ndara dhe shoqërive të fragmentuara.Disa vite më vonë, respektivisht më 2011, në cilësinë e Presidentit të Kosovës, shpalla edhe Platformën për krijimin e Unionit Ekonomik Kombëtar.

Këto ishin thjeshtë disa nga përpjekjet e mija si një ndërmarrës para se të vendosja t’i përkushohem politikës dhe me një qëllim të vetëm : për t’i dhënë së pari vendit, por edhe rajonit softuerin për zhvillim e vrullshëm ekonomik.

Për t’i dhënë këtë mundësi botës së biznesit të vendit tonë dhe atij të rajonit. Elitave politike. Shqiptarëve në veçanti, të cilët vetëm fuqizohen nga hapja e kufijve në rajon, sepse ata janë njëri ndër kombet më të mëdha të Ballkanit, megjithëse të ndarë në disa shtete.

Softueri apo nëse dëshironi mund ta quani edhe si kurën time për sëmundjet politike të Ballkanit parashikonte:

prishje të statuskuosë në marrëdhëniet ekonomike midis vendeve tona, lojtarëve kryesorë të tij, pra thjeshtë demokratizim të tregut. Kjo, natyrisht që do të sillte lojtarë të rinj brenda hapësirës tonë, por dhe joshjen e atyre nga jashtë;
prishje të monopoleve: pozitave dominante të shteteve të caktuara, në veçanti shtetit fqinj — Serbisë dhe kompanive të caktuara në bujqësi, energji dhe fusha tjera;
injektim të praktikave më të mira organizative në kompanitë tona;
Partneritete Publiko Private;
ndryshim të modeleve të zhvillimit, duke liberalizuar ekonomitë tona,
duke rritur peshën e shërbimeve,
modernizuar industrinë e minierave nëpērmjet menaxhimit modern, akcesit në tregun e kapitaleve;
fuqizuar infrastrukturën e të gjitha llojeve;
shfrytëzuar më së miri burimet njerëzore dhe natyrore të vendeve të rajonit:
duke çliruar energji të reja të subjekteve ekonomike të themeluara nga shqiptarët, por plotësisht të hapura dhe për bashkëpunime ndër-ballkanike.

Unë nga natyra nuk jam politikan konvencional. Dhe, për këtë po e marrë edhe një shembull: Për mua nuk është as normale e as e logjikshme të mbajmë në këmbë kompani shtetërore jo-funksionale në trafikun ajror, atë hekurudhor, në sektorin e mjekësisë, në arsim dhe fusha respektive.

Ka ardhur koha, që të themelohen holldingje rajonale, në këto sektorë. Dhe, kushti i vetëm për këtë është, që në këto holldingje të ftohen patjetër si aksionerë kompani profesionale dhe me kredenciale të dëshmuara ndërkombëtare, duke përfshirë kompanitë e interesuara amerikane.

Mos ta harrojmë tregun 20 milionësh në këtë pjesë. Rajonin me rëndësi strategjike, ku kalojnë dy korridore të rëndësishme ndërkombëtare transporti, si ai numër 10 dhe numnër 8, që fatkeqësisht deri më tash janë shfrytëzuar më së miri vetëm prej trafiqeve kriminale.

Mendoj se rajoni në përgjithësi dhe Kosova në veçanti mund të marrë financime të mëdha edhe në ndërmarrësi ndër-etnike dhe për këta ka shumë arsye bindëse:

Ne, ndodhemi në mes të Europës, kemi popullsi të reja në moshë, shumë dinamike dhe me shkathtësi në fushën e teknologjive të informacionit.

Për të arritur qëllimin tonë të përbashkët të zhvillimit të vrullshëm ekonomik ne duhet të përdorim forma të reja tërheqjeje të këtyre investimeve. Andaj, unë kam identifikuar si një taktikë të mirë tërheqëse të këtyre investimeve, madje për të rritur bashkëpunimin ndër-etnik, krijimin e Zonave të Lira ekonomike.

Ne, kërkojmë nga institucionet financiare, atyre të Bashkimit Europian dhe të tjera ta marrin seriozisht këtë rrugë të sprovuar.

Fatkeqësisht, këto ide të miat dhe ide të ngjashme morën kohë, që të nisin të jetësohen.

Helmi i ndarjes ndër-etnike ishte mbjellë thellë. Duhej njëlloj rigjenerimi i klasës politike të fund-shekullit të 20-të, që të hapeshin rrugë të reja. Bashkimi Europian u ndërgjegjësua vetëm shumë vonë për ndjekjen e një kursi të tillë.

Procesi i Berlinit, nismë kjo rajonale e këtij vitit, e inicuar nga Bashkimi Europian me në krye Gjermaninë, është njëra prej rrugëve të bashkëpunimit ballkanik mes vete dhe me BE-në, që parashikon:

1) zhvillimin e kompanive të vogla dhe të mesme;

2) atë teknologjive të informacionit dhe;

3) parandalimin dhe luftën kundër korrupsionit.

Le të shpresojmë se Shtetet e Bashkuara do të gjejnë stimujt e duhur për t’u përfshirë në këtë sfidë të madhe zhvillimore. Nëse ata e kishin recetën për ri-ndërtimin e shteteve të ndara dhe shoqërive të fragmentuara të Europës nëpërmjet Planit Marshall, atëherë si mund të mos e kenë recetën e njëjtë edhe për ne.

Unë, nuk besoj kurrë se rajoni ynë, me të gjitha ato mundësi që ofron dhe me një vendodhje strategjike në mes të Europës do të jetë i pafuqishëm për t’u bërë një hapësirë e jetueshme dhe e begatë. Për të gjithë.

Ashtu siç nuk dua të besoj se Bashkimi Europian dhe SHBA-të do të lejojnë, që rajoni ynë të shndërrohet në një vrimë të zezë të trafiqeve ndërkombëtare, të burimit të krimit të organizuar dhe të terrorizmit.

Jam dhe mbetem optimist. Me recetën e zhvillimit ekonomik.

(*Fjalimi i Zëvendëskryeministrit të Parë dhe Ministrit të Jashtëm, z. Behgjet Pacolli, në panelin Investing in the Future: Can Entrepreneurs ‘Fix’ the Balkans në Uashington D.C.)

Senati miraton projekt-ligjin për taksat

December 2, 2017 by dgreca

Senati i Shteteve të Bashkuara miratoi një projekt-ligj republikan për taksat me një votim 51 pro, dhe 49 kundër, në orët e para të mëngjesit të së shtunës. Projekt-ligji historik i senatit dhe versioni i miratuar më herët nga Dhoma e Përfaqësuesve tani duhet të koordinohen. Ligji përfundimtar pastaj duhet të miratohet nga të dy dhomat e Kongresit, përpara se të shkojë në tryezën e presidentit për nënshkrim.

Senatori amerikan Jeff Flake tha të premten se do të votonte pro për projekt-ligjin. Dhe në këmbim të votës së tij “pro”, ai tha se kishte marrë premtimin për miratimin e një ligji që do të mbrojë pothuajse 800,000 të rinj pa dokumenta që u sollën në Shtetet e Bashkuara nën moshën 15 vjeçare.

Vota e Senatorit Flake e vendosi projekt-ligjin në rrugën e duhur për miratim.

Presidenti Trump e përshëndeti miratimin në Twitter, duke falënderuar udhëheqësin e shumicës së Senatit, Mitch McConnell dhe kryetarin e Komisionit të Financave të Senatit, Orrin Hatch.

“Mezi pres të nënshkruaj projekt-ligjin përfundimtar para Krishtlindjeve!” shkruajti presidenti.

Propozimi themelor përfshin reduktimin e përhershëm të taksave të korporatave, uljen e përkohshme të taksave të pagave, dhe do të nxisë disa reduktime nga të cilat amerikanët mund të përfitojnë, por do të eliminojë të tjera dhe do të rrisë borxhin kombëtar të Shteteve të Bashkuara, i cili aktualisht është më shumë se 20 trilionë dollarë.

“Zoti President, nëse duam t’i ulim taksat për klasën e mesme, siç vazhdojnë të thonë kolegët tanë, atëherë le të shkurtojmë taksat për klasën e mesme në vend që t’ia japim paratë korporatave, në vend që të rrimë duke shpresuar se shkurtimi i taksave të korporatave do të ndihmojë klasën e mesme dhe të ulët. Nëse doni të ndihmoni klasën e mesme, vendosini paratë direkt në xhepat e tyre. Reforma e taksave duhet të jetë e thjeshtë” tha Senatori demokrat nga shteti i Jutës, Sherrod Brown.

Komisioni i Përbashkët Jopartiak për Tatimet lëshoi një raport të enjten duke vlerësuar se plani i republikanëve do t’i shkurtonte arkëtimet federale më shumë se 1 trilionë dollarë gjatë një dekade, një llogaritje që përfshin më shumë se 400 miliardë dollarë të ardhura të krijuara nga një rritje e parashikuar në aktivitetin ekonomik.

Republikanët kanë thënë se një ekonomi e shëndetshme është e nevojshme për shëndetin fiskal dhe se shkurtimet e taksave do të nxisin rritjen ekonomike.

Nga ana tjetër, Demokratët argumentojnë se defiçiti buxhetor dhe pabarazia e të ardhurave janë rritur pas çdo uljeje taksash të miratuar dekadat e fundit.

Plani i taksave do të ulë tatimet e korporatave nga një normë maksimale prej 35 për qind në 20 për qind.

“Kam biseduar me presidentë kompanish, të cilët më kanë thënë se ata duan të investojnë në Shtetet e Bashkuara. Por tatimi e bën investimin tepër të shtrenjtë për ta sjellë në vend, dhe prandaj ata po kërkojnë mundësi jashtë shtetit ku do të përfitojnë më shumë. Zoti President, ne duhet t’i japim fund kësaj dhe do t’i japim fund me këtë projekt-ligj. Dhe kjo do ta bëjë Amerikën një vend më të mirë për të investuar dhe do të inkurajojë llojin e rritjes, që është një nga shtyllat qendrore të reformës tatimore për bizneset” tha senatori republikan nga shteti i Pensilvanisë, Pat Toomey.

Disa demokratë pajtohen se tatimet e korporatave të Shteteve të Bashkuara duhet të ulen, por thanë se plani republikan i shkurton shumë dhe se në të ardhmen do të shkaktojë shkurtime në programe federale që ndihmojnë të varfërit dhe të moshuarit.(kortezi Voa)

KOSOVA DREJT “EVROPA PËR QYTETARËT”

December 1, 2017 by dgreca

-Kosova drejt pjesëmarrjes në programin “Evropa për qytetarët”, qeveria miraton nismën për marrëveshje me Bashkimin Evropian/-Komisioni Shtetëror i Kosovës gati për raportin e gjetjeve për shënjimin e kufirit me Malin e Zi/PRISHTINË, 1 Dhjetor 2017-Gazeta DIELLI-Behlul Jashari/ Qeveria e Kosovës, e drejtuar nga kryeministri Ramush Haradinaj, miratoi sot dy nisma për marrëveshje – me Bashkimit Evropian për pjesëmarrjen e Kosovës në programin ”Evropa për qytetarët” dhe me qeverin e Dukatës së Madhe të Luksemburgut për asistencë teknike ne procesin e integrimeve evropiane.

“Marrëveshjet bazohen në aspiratat dhe zotimet e Republikës së Kosovës që të zhvillojë partneritet që do të kontribuojë në integrimin dhe do të afirmojë vlerat evropiane në bashkëpunim bilateral dhe rajonal, duke stabilizuar edhe më tej zonën e Evropës juglindore”, tha ministrja e Integrimit Evropian, Dhurata Hoxha.Gjithashtu, theksoi ajo, përmes këtyre marrëveshjeve, Kosova e përmbush edhe një obligim që derivon nga Marrëveshja e Stabilizim Asociimit, respektivisht neni i 17-të i saj, sa i përket çështjes së bashkëpunimit me vendet tjera nënshkruese.“Marrëveshjet rregullojnë edhe kontributin financiar të Kosovës në programin ‘Evropa për Qytetarët’ dhe ‘Kontrollin financiar, rikuperimin dhe masat tjera kundër mashtrimit’”, tha ministrja.Delegacioni i Qeverisë së Republikës së Kosovës, theksoi ministrja Hoxha, do të vazhdojë negocimet me shtetet respektive me qëllim që të arrihet harmonizimi i obligimeve të ndërsjella që parashihen në marrëveshjet e ndërsjella.

Në mbledhjen e sotme u miratua edhe marrëveshja e qeverisë së Republikës së Kosovës dhe qeverisë së Mbretërisë së Bashkuar për mbrojtjen e investimeve.Qeveria miratoi edhe Koncept dokumentin për fushën e financimit të subjekteve politike, i cili ka qëllim rritjen e transparencës dhe llogaridhënies, qeverisjen e mirë dhe funksionimin demokratik të institucioneve si dhe të subjekteve politike.

Avancimi i mëtejmë i kornizës ligjore për sa i përket financimit të subjekteve politike është kërkesë e cila del nga Plani Kombëtar për Zbatimin e Marrëveshjes së Stabilizim Asociimit, Axhenda për Reforma Evropiane si dhe nga standardet dhe praktikat më të mira ndërkombëtare.

Gjatë mbledhjes u miratua edhe vendimi për themelimin e Komisionit qeveritar për hartimin e Rregullores për flamurin dallues të Qeverisë së Republikës së Kosovës.Me kërkesë të Ministrisë së Financave u miratua vendimi për ndarjen e mjeteve të kursyera buxhetore në shumën prej 11 milionë euro për trajtimin mjekësor jashtë institucioneve publike, furnizim me barna dhe specializim të stafit shëndetësor.Qeveria miratoi vendimi për ndarjen e mjeteve financiare për pagesën e qirasë për Kishën Ortodokse Serbe për objektin e shfrytëzuar nga institucionet qeveritare në rrugën “Nazim Gafurri” në Prishtinë. Objekti është në shfrytëzim nga Ministria e Punës dhe Mirëqenies Sociale dhe nga Agjensioni Anti Korrupsion. Ngecja e pagesës së qirasë është për periudhën 31 muaj e gjysmë në vlerë prej 9063 euro për një muaj.Në mbledhje u miratua edhe vendimi preliminar për shpronësimin për interes publik të pronave të paluajtshme të cilat preken nga realizimi i Projektit për zgjerimin e mihjes sipërfaqësore për eksploatim të thëngjillit për prodhim të energjisë elektrike për nevoja të Korporatës Energjetike të Kosovës në zonat kadastrale Hade dhe Shipitullë të komunës së Obiliqit.

Kabineti qeveritar miratoi vendimin që t’i rekomandojë Presidentit të Republikës së Kosovës për dhënie të autorizimit ministrit të Financave për lidhjen e marrëveshjes së kredisë në mes të Republikës së Kosovës dhe Bankës Evropiane për Rindërtim dhe Zhvillim. Kjo kredi do të përdoret për financimin e projektit të autostradës Kijevë-Zahaq, ndërsa shuma prej 71 milionë euro dhe do të shlyhet me 24 këste të barabarta, nga dy për çdo vit. Data e fundit e shlyerjes së kredisë do të jetë 30 tetori 2032.

Qeveria miratoi edhe një vendim që e bën të zbatueshëm ligjin për mbështetje juridike dhe financiare të qytetarëve të Republikës së Kosovës, të personave të akuzuar potencialë nga Dhomat e Specializuara, dhe do të krijojë një komision ndërqeveritar për mbikëqyrjen e zbatimit të mbështetjes sipas Ligjit.Kabineti qeveritar në mbledhjen e sotme ka aprovuar edhe Koncept-dokumentin për trajtimin e Partneritetit Publik-Privat.Para se të përfundojë mbledhjen e qeverisë, kryeministri njoftoi për gatishmërinë e Komisionit Shtetëror për Shënjimin dhe Mirëmbajtjen e Kufirit Shtetëror për të prezantuar raportin e gjetjeve për shënjimin e kufirit me Malin e Zi. Kryeministri paralajmëroi se ky raport do të prezantohet në njërën nga mbledhjet e ardhshme, pas konsultimeve që do të zhvillohen mes institucioneve qendrore të Republikës së Kosovës.

Mbledhja e sotme ishte e 16-ta e qeveriisë së Kosovës të zgjedhjeve të 11 qershorit, të votuar në seancë të jashtëzakonshme të Kuvendit në 9 shtator, e cila nisi punën në 11 shtator duke mbajtur në mbrëmje mbledhjen e parë ku u bë konstituimi dhe u shqyrtua programi qeverisës, pasi gjatë ditës fillimisht u bë pranim-dorëzimi i detyrave në Kryeministri dhe nëpër ministri.

VATRA’S EDUCATIONAL FOUNDATION-CRITERIA TO APPLY

November 28, 2017 by dgreca

VATRA’S EDUCATIONAL FOUNDATION/

Vatra’s Educational Foundation is currently accepting scholarship applications for the 2018-2019 academic year. Vatra has been providing financial support in the form of scholarships to hundreds of Albanian American students for over fifty years. This year, Vatra will be awarding several scholarships in the amount of $500-$1,000 to deserving students.

CRITERIA TO APPLY:

The applicant must be enrolled as a full-time student at a college/university during the 2018-2019 academic year.
The applicant must be of Albanian descent. Priority will be given to members of Vatra and their children/grandchildren.
Previous Vatra scholarship recipients are eligible to reapply for a total of two academic years. No more than two scholarship awards will be granted to the same applicant.

NECESSARY DOCUMENTS

Enclose documents in one envelope in this order:

Scholarship Application Form.

An official (sealed) transcript from your school (copies will not be accepted).
Two letters of recommendation by individuals who have known you for at least one year. One of the recommendations must be written by either a professor, high school teacher, or guidance counselor. The letters must be sealed and signed.
A résumé (no more than one page long) with a section on extracurricular activities. (8 ½ x 11).
A personal statement on the topic of what you hope to accomplish in your field of study, not to exceed one page (8 ½ x 11, single-spaced).

EVALUATION CRITERIA

Academic records
Extracurricular activities
Recommendation letters
Personal statement

Late applications will not be considered.

DEADLINE AND SUBMISSION

All required documents must be received in one package by Friday, June 8, 2018. Recipients of awards will be notified via email by Friday, July 6, 2018. Forward all documentation in one envelope to:

Vatra’s Educational Foundation

Mithat Gashi, Chair

2437 Southern Blvd.

Bronx, New York 10458

VATRA’S EDUCATIONAL FOUNDATION

SCHOLARSHIP APPLICATION FORM

(Please Type or Print)

First Name:			Last Name:
Mailing Address:
Permanent Address:
Telephone No:		Fax No:
E-mail Address:
Date of Birth:	Birth Place:
Are you or anyone in your family a member of Vatra? Who?
How did you hear about us?

Scholastic Record

Current College/University:						City, State:
Prior College/University:						City, State:
Undergraduate Degree from:						City, State:
High School:						City, State:
Major Field of Study:
Present Academic Standing. Circle (Freshman, Sophomore, Junior, Senior, Other):
GPA: _________ Anticipated Completion Date of the Current Study Program:________

BANKA E QEVERISË SË VLORËS

November 19, 2017 by dgreca

1-Gezim-Llojdia-240x300

NGA GËZIM LLOJDIA/

1 Banka e Vlores

Shpallja e pavarësisë kombëtare krijoi kushtet për zhvillimet e mëtejshme të shtetit shqiptar. Vështirësi nga më të mëdha e prisnin Qeverinë e Vlorës ndërkohë që ajo u tregua largpamëse duke marrë masa për konsolidimin e shtetit. Një ndër masat ishte edhe ministria e financave, që u krijua në hapat e parë kur u krijua Qeveria e përkohshme si dhe krijimi i bankës së Shqipërisë.

Historia e Ministrisë se Financave, thuhet në webin e kësaj të fundit, fillon në vitet e para të shekullit të XX, me fillimin e ndërtimit të shtetit modern shqiptar. Pas shpalljes se pavarësisë në qeverinë e pare shqiptare të kryesuar nga Ismail Qemali, Ministri i parë i Financave ka qenë Abdi Toptani.
Historia e Bankës Qendrore në Shqipëri sipas kësaj banke shtjellohet më qartë se kur nisi cila ishte ideja dhe nga uroi qëllimi për ngritjen e saj .
Në vitin 1913- thuhet në historikun e kësaj banke Qeveria e Ismail Qemalit vë themelin e Bankës. Dritësimi i rilindësve tanë ishte një farë ndriçimi për udhën e Qeverisë së Vlorës në kushtet e rënd të asaj kohe kur lemeria e ujqërve të uritur fqinjë kërcënonin me copëtim.
Idea e rilindëse për hapjen e një banke kombëtare që në themel të saj të kishin frangun shqiptar vihet në zbatim nga Qeveria e përkohshme e Vlorës. “Ideja për ngritjen e një Banke Kombëtare Shqiptare zë fill që në periudhën e Rilindjes sonë Kombëtare shkruhet në historikun e kësaj të fundit. Në veprën e tij “Shqipëria ç’ka qenë, ç’është e ç’do të bëhet?”, patrioti i shquar Sami Frashëri shtron domosdoshmërinë e ngritjes së një Banke Kombëtare të Shqipërisë dhe propozon si njësi monetare të Shtetit të ri Shqiptar, frangun shqiptar. Menjëherë pas shpalljes së Pavarësisë së Shqipërisë, thuhet në këtë histori-me 28 Nëntor të vitit 1912, diplomati i shquar Ismail Qemali krahas detyrave të tjera për ndërtimin e Shtetit Shqiptar mori masat për ngritjen e Bankës Kombëtare të Shqipërisë. Bisedimet e para, ai i kreu me Karol Pitner e Oskar Pollak, përfaqësues të Ëienner Bank Verein që vepronte në emër të grupit bankar austro – hungarez dhe me Pietro Fenolio e Guido Ansbaher përfaqësues të Banca Commerciale Italiana. Kjo marrëveshje përfaqësonte një koncesion për një periudhë 60 vjet nga data e themelimit të bankës, me të drejtë
zgjatjeje. Një vit para skadimit të koncesionit, Qeveria mund të njoftonte prishjen e kontratës ose përndryshe koncesioni automatikisht quhej i shtyrë edhe për 30 vite të tjera shkruan ish guvernatori i Bankws Sh.Cani-Kapitali i bankës do të ishte 10 milionë korona ose 10,5 milionë lireta, i formuar në monedhë ari dhe do të derdhej sipas nevojave të bankës. Kapitali mund të rritej një herë a më shumë, me vendim të mbledhjes së përgjithshme të aksionarëve. Banka do të drejtohej nga një Këshill Administrimi me përbërje nga dy grupet themeluese dhe me përfaqësues shqiptarë. Këshilli ia delegonte fuqitë e veta Komitetit Drejtues me dy deri në katër anëtarë. Marrëveshja parashikonte që Banka Kombëtare e Shqipërisë të kryente një numër të konsiderueshëm veprimesh:shitblerje titujsh, monedhash, metalesh të çmuara, mallrash tregtie, për llogari të vet dhe për llogarinë e të tjerëve, dhënie parapagesash (avansesh) për sigurim malli, tituj etj.. Gjithashtu, ajo merrte përsipër edhe pranimin e depozitave dhe dhënien e kredive për shoqëritë dhe ndërmarrjet tregtare, industriale, financiare e bujqësore. Banka merrte përsipër edhe kryerjen e emisionit të obligacioneve të garantuara si dhe kryerjen e veprimeve hipotekore.
Banka Kombëtare e Shqipërisë mbetej i vetmi institucion të cilit i njihej e drejta për emetimin e kartëmonedhave (biletave bankare) që u vendos të emetoheshin në shqip dhe në frëngjisht. Ajo duhej të mbante në ar 1/3 e sasisë totale të kartëmonedhës në qarkullim.Banka do të ishte i vetmi agjent financiar i qeverisë, si brenda vendit ashtu dhe jashtë tij. Vetëm ajo kishte të drejtën të tregtonte për llogarinë e qeverisë bonot e thesarit dhe letra të tjera me vlerë të qeverisë.
Gjatë kësaj kohe, u morën masa të gjithanshme për të mbështetur fillimin sa më të shpejtë të veprimtarisë së bankës. Pas nënshkrimit të marrëveshjes, gazeta “Përlindja e Shqipënies”, organi Qeverisë së Ismail Qemalit, depozitoi pranë Bankës Kombëtare të Shqipërisë fondet që dispononte. Sipas studiuesit Haxhi Shkoza, asokohe Inspektor i Përgjithshëm i Oborrit Mbretëror në kohën kur ka botuar librin -1935, veprimtaria e bankës nisi menjëherë në fillimin e tetorit 1913 ndërsa Qeveria Shqiptare do t’i bënte thirrje shtresave të pasura që mjetet e lira t’i depozitonin në bankë. Marrëveshja e tetorit 1913, dinjitoze për kohën, tregoi jo vetëm orientimin politik properëndimor të Qeverisë së Ismail Qemalit, por njëkohësisht edhe vizionin shtetëformues të saj.
Edhe në botime të tjera gjejmë faktin ,që idea për krijimin e një banke erdhi nga ditët vrullshme të Prëlindjes tonë kombëtare dhe nga rilindësi i madh frashëlli,Sami Frashëri.
Studiuesi Fahri Shaska në botimin e tij “160 vjet bankë në Shqipëri” shkruan:”Banka e qeverise provizore:Rilindësit e kishin domosdoshmëri themelimin e Bankës Kombëtare, këtë e shpreh Avdul Frashëri te “Shqipëria ç’ka qenë, ç’është dhe ç’do ë bëhet”. Ismail Qemali me kulturën e gjerë që kishte, me dijet e tij për shtetin dhe qeverinë i kërkoi ministrit të financave Abdi Toptani dhe Qeverisë Provizore të krijonin Bankën Kombëtare. Ky ishte vizioni i Kryetarit të qeverisë. Një shteti modern i duheshin të gjitha institucionet dhe vendosën të krijonin edhe Bankën. U ngarkua ministri Toptani për të negociuar me partner të huaj por edhe për të gjetur edhe njeriun e përshtatshëm dhe me përvojë bankare. Natyrshëm që duhej mbështetja e bankave të huaja. Nga dy shtetet më të përshtatshme që ishin pranë Shqipërisë në ato vite u zgjodh Italia dhe Austro-Hungaria. Shqiptari që do të merrej me këtë Bankë. Duke trajtuar problemin e kësaj banke studiuesi Shaska sjell të dhëna dokumentare për drejtorin e kësaj banke.
Më i përshtatshmi u zgjodh Xhelal Sharra nga Gjirokastra, i cili kish shërbyer në Turqi si nën drejtor i një banke bujqësore. Nga ana italiane përfaqësues i Banca Commerciale Italiana ishin Pietro Fenolio e Guido Ansbaher. Përfaqësues të grupit bankar austro-hungares Ëienner Bank Verein ishin Karol Pitner dhe Oskar Pollak. Kapitali fillestar u caktua 75 milion franga. Kjo Bankë u quajt Banka e Bujqësisë dhe drejtor i saj u emërua Xhelal Sharra i cili për shkak të angazhimit serioz dhe pasionit të tij në organizimin e Bankës së parë Shtetërore, në Vlorë u njoh me emrin Xhelal Banka. Edhe pas largimit të Ismail Qemalit, drejtori u përpoq ta vazhdonte punën e nisur. Në gazetën “ Perlindja e Shqipenise” 5/18 shkurt 1914 ka një njoftim nga Banka e Bujqësisë —“Kërkohet një shërbëtor me 20 grosh në muaj nga administrata e Bankës së Bujqësisë. Kush e do, të vijë në zyrën e Bankës.” Ismail Qemalit, e quajti fillimin e punës në bankë Tetor 1913 si Pavarësinë e dytë të Shqipërisë. Partnerët e huaj italian dhe austro hungarez, pas largimit të Ismail Qemalit dhe gjendjes së turbullt që u krijua, nuk plotësuan premtimet financiare dhe banka nuk vazhdoi dot aktivitetin e saj.
Në këtë studim paraqitet edhe veprimtaria e Xhelal Sharrës ku midis të tjerave ai thotë: Xhelal Sharra (Banka) Drejtori i Bankës së Bujqësisë. Në Qeverinë e Vlorës 1913-1914 .Si intelektual dhe financier e vazhdoi aktivitetin tij në qytetin e Vlorës edhe kur Ismail Qemali dhe Qeveria nuk ishin më në Vlorë. Ai botoi një broshurë për të ndihmuar tregtarët dhe qytetarët e Vlorës, si ti kthejnë parat në valutë dhe anasjelltas, si dhe okën me kilogram. (oka ishte mas shumë e përdorur në atë kohë) . Kjo librezë mjaft praktike u botua tre herë, kjo që paraqesim është e treta e vitit 1921. Kartëmonedhat e Bashkisë Vlorë:Vlonjatet pasuri të tyre kanë pasur ullirin, kripën, peshkun, -thotë studimi i F.Shaska, serën, blegtorin, bujqësinë por nuk kanë qenë të aftë për tregtinë. Nga Berati dhe Gjirokastra kanë ardhur familje të shumta në Vlorë për të ushtruar tregtinë, ata qenë shembull prej nga Vlora mësoi shumë. Duke fituar një eksperiencë nga banka private, si dhe nga angazhimi për bankën shtetërore të Ismail Qemalit, qytetarët e Vlorës nxorën kartëmonedhën e bashkisë së Vlorës para kartëmonedhë së bankës së shtetit shqiptarë. Në vitin 1923–1924 Bashkinë e Vlorë e drejtonte Qazim Kokoshi. Një staf financierësh dhe ekonomistësh mjaft i përgatitur punonin në këtë Bashki, ky staf ambicioz në profesionin e tyre i propozuan Kryetarit të prisnin parat e Bashkisë. Qazim Kokoshi, firmëtar i Pavarësisë dhe i Luftës së Vlorës në 1920 nuk nguroi ta vinte edhe një herë firmën për ta nxjerr edhe një herë Vlorën në krye, por kësaj radhe në lëmin financiar. Me vendimin e datës 11 maj 1924 (si shihet në kartëmonedhë) Bashkia e Vlorës nxori parat e saj që mbajnë firmën e Kryetarit të Bashkisë si dhe të arkëtarit, Në kartë monedhë shkruhet: “sigurohet me pasurin e pa tundshme të bashkisë”