Satirë nga Rafael Floqi

Në një fjalim të mbajtur këto ditë, Kryeministri Edi Rama foli me entuziazëm të madh për përparimin e Shqipërisë drejt administratës së BE-së, duke falënderuar raportin e OECD/SIGMA për monitorimin e prokurimeve digjitale. Por ndërsa lavdëronte vlerësimet pozitive të organizatës, ai i dha një mesazh të fuqishëm: “Po, jemi shumë mirë, por ka ende shumë për të bërë.” Kjo është si të dëgjosh një aktor të teatrit të humorit duke thënë: “Po, kjo është një komedi fantastike, por shfaqja ka nevojë për shumë riparime.”

Rama theksoi se vendi ynë është në një pozicion që shumë shtete të rajonit “do të donin të ishin”, një pohim që duket të jetë një shaka e hollë me vetëbesimin e tij të pakufishëm. Pa dyshim, pozita jonë ka përmirësuar shumë me ndihmën e Evropës, megjithatë, ka shumë më tepër punë për të bërë, sidomos në menaxhimin e administratës publike, një proces ku, siç e di çdo qytetar, “punët e mira” shpesh përfshijnë “disa” shpërblime të dukshme për miqtë e miqve të miqve.

Ai flet për “reformën në drejtësi”, duke theksuar “çlirimin e drejtësisë nga duart e politikës”, ndërkohë që e gjithë administrata publike ende duket e lidhur ngushtë me ato duar që duan të mbajnë kontrollin mbi gjithçka, nga prokurimet e tenderët deri tek përzgjedhja e punonjësve që, rastësisht, kanë lidhje të forta me partinë e tij.

“PS-ja ka derrat e vet”

Kështu një deklaratë të papritur për shtyp, Kryeministri Edi Rama ka theksuar se shpesh njerëzit që dalin para drejtësisë dhe përfundojnë pas hekurave janë “mish për top” të partisë, duke e quajtur atë një “gafë” të pabesueshme të individëve që kanë përfunduar “të pa fat” në këtë proces. 

“Si çdo pyll që ka derrat e vet, edhe PS ka individë që, për fat të keq, janë gjetur pa të drejtë të përfundojnë në duar të drejtësisë dhe jo të PS-së. Po, ka individë që kanë humbur udhën, po bëjnë gabime, por kjo nuk është faji i partisë,” tha ai me një buzëqeshje që e bëri të duket sikur kishte bërë një shaka të madhe. Por dhe kësaj here Rama harron fjalën e vjetër se peshku qelbet nga koka.

PS-ja -peshku që s’qelbet nga koka 

Në lidhje me reformën në drejtësi, Rama shpjegoi se, pa Partinë Socialiste, Shqipëria nuk do të kishte asnjë mundësi të çlironte drejtësinë nga “këto kthetra të rrezikshme të pushtetit politik.” Dhe e shihni, kjo është arsyeja pse, në mendjen e Kryeministrit, askush nuk mund të akuzojë PS-në për ndonjë faj. “Po të mos ishte Partia Socialiste, asnjëherë nuk do të kishim parë asnjë të lidhur me pushtetin politik të dalë para drejtësisë,” pohoi ai, me një ngashërim që nënkuptonte se PS është njëherazi edhe shpëtimtar dhe zëdhënës i drejtësisë në Shqipëri.

Duke iu referuar disa individëve të cilët tashmë janë përfshirë në procedura të drejtpërdrejta ligjore, Rama tha: “Nëse mendoni se kjo është përgjegjësi e PS-së, atëherë jeni shumë gabim! Po ju them, pa ne, kjo nuk do të kishte ndodhur.” Dhe si për të konfirmuar këtë, ai hodhi një shikim përfundimtar: “Kjo është një arritje historike për PS, që duhet të nderohet dhe lavdërohet.”

Ai gjithashtu shtoi me vendosmëri që, tani, Shqipëria ka më pak korrupsion se më parë, dhe për këtë, ai i referohet faktit që sot “negociatat me BE-në janë një dëshmi e pastrimit të plotë të vendit”. Në fund, ai nuk ngurroi të thotë se, “përderisa ka më pak korrupsion, kjo është gjithashtu një dëshmi se drejtësia po bën detyrën e saj – falë Partisë Socialiste.”

Duke mbyllur fjalimin, Rama nuk harroi t’i kujtojë shqiptarëve se, si çdo pyll që ka derrat e vet, edhe PS ka individë që, për fat të keq, kanë ndodhur të bien në duar të drejtësisë… por, për fat të mirë, ata nuk janë pastruar ende plotësisht, pasi çdo “derr” ka një mundësi të dytë.

“Reformë” +”transparencë” =5D

Kryeministri u shpreh se “ka shumë punë për të bërë”, dhe padyshim kjo është e vërtetë, sepse për sa kohë që fjalët “reformë” dhe “transparencë” janë sinonime me “shpërndarjen e tenderëve” dhe “marrjen e granteve të huaja” pa shumë kontroll, Shqipëria ka ende një rrugë të gjatë për të kaluar. 

Dhe, ndërkohë, drejtorët e Bashkisë Tiranë 5D do të ishin të përkushtuar për të ndihmuar këtë AI të “përmirësohet” – natyrisht, për një ndihmë të vogël nga “fondet e papërcaktuara” që menaxhojnë, sepse për ta, çdo tender është një mundësi për të krijuar një ‘pasuri’ të re virtuale.

Në fund, Rama iu drejtua SIGMA-s dhe BE-së për mbështetje, si të ishte një student i klasës që kërkon ndihmën e mësuesve të huaj për të kaluar provimet. Po, do të merrni nota të mira, por si mund të jetë vërtet një sistem që ka probleme serioze me vlerësimin e të mirave të përbashkëta? Përderisa administrata mbetet e prirur nga interesat e ngushta dhe klientelizmi, ky “ushtrim kompleks” për të krijuar një administratë të denjë për familjen e BE-së është ende një mision i dështuar që ka nevojë për një ndihmës më të fuqishëm: Korrupsioni i hequr përfundimisht nga struktura.

Nëse kjo është vërtet reforma që do të na çojë në Evropë, atëherë mund të presim të kalojmë në një shfaqje që përfundon me një “triumf”, por për ne qytetarët, ajo është vetëm një farsë që do të shkojë përpara pa asnjë pyetje për këdo që ka të bëjë me të.

Mjeshtëria e një fasade reformatore

Korrupsioni i qeverisë Rama është i dukshëm dhe i thellë, duke u shfaqur në çdo nivel të administratës shtetërore. Pavarësisht fjalëve të bukura për reformën dhe transparencën, realiteti është krejt ndryshe. Tenderët dhe kontratat publike shpesh ndahen mes miqve dhe partizanëve të ngushtë të pushtetit, ndërkohë që qytetarët përballen me shërbime të dobëta dhe abuzime të pafundme. 

Kjo qeveri është mjeshtre në krijimin e një fasade të reformatore, por në thelb është një sistem që ushqehet nga klientelizmi dhe interesa të ngushta politike. Korrupsioni është i pandalshëm, duke e bërë çdo përpjekje për një administratë më të pastër dhe funksionale të pamundur, pasi ky është pikërisht ndihmës që ofrohet për mbajtjen e pushtetit dhe përfitimet personale të individëve që udhëtojnë.

Rama dhe inteligjenca artificiale “Korruptio 25”

Nëse Rama dhe qeveria do të ishin një sistem inteligjence artificiale, ai do të quhej “Korruptio 25”, i dizajnuar për të nxjerrë tenderë të dyshimtë dhe për të bërë lëvizje “strategjike” për miqtë e ngushtë. Në vend që të mbështetet në të dhëna dhe transparencë, ky AI do të kërkonte çdo mundësi për të manipuluar informacionin dhe për të fshehur rezultatet reale. Dhe çdo herë që ndonjë qytetar kërkon një shërbim të shpejtë, do të përgjigjej: “Na vjen keq, sistemi po përditësohet… që prej 10 vitesh.”

Kur ai do të përpiqej të reformonte administratën publike, do të na thoshte: “Përditësimi është në proces… por është duke u ngarkuar me vonesë për shkak të një gabimi në sistemin e tenderëve.”

Kur AI do të përpiqej të përmbushte kërkesat e BE-së, do të thoshte: “Më falni, por nuk mund të përfundoj këtë proces derisa të analizohem nga një ekspert i huaj… dhe ndoshta të korrigjohet ndonjë gabim me një financim të ri.”

Përfundimisht, ky AI do të ishte më shumë një “sistemi të mbyllur”, i krijuar për të mbajtur status quo-në, duke mbështetur vetëm ata që mund të paguajnë për një “licencë” speciale, ndërsa për qytetarët do të vazhdojë të përfundojë me një mesazh të thjeshtë: “Gabim në sistem… mundohuni sërish nesër.”

Dhe si përfundim
“Shqipëria është kaq afër BE-së sa një shërbim i shpejtë i internetit nga ministritë. Po, jemi shumë afër – vetëm pak më shumë mundësi për korrupsion dhe tenderë, dhe do të arrijmë menjëherë!”

“Duket që administrata jonë publike është si një ‘update’ i vonuar i Windows-it – çdo vit premtojmë se do të funksionojë më mirë, por në fakt, gjithçka bëhet edhe më e ngadaltë.” 

Opinion nga Rafael Floqi

Amerikanët kanë një shprehje. There is a new sheriff in town. (Ka një sherif të ri në qytet). Donald Trump, ai është si një zjarr i egër. Ai mund të konsumojë gjithçka në rrugën e tij, ose mund të djegë të gjithë drurët e vjetër për të lënë vend për ide të reja.

Qasja agresive e presidentit mund të jetë shqetësuese për dikë, por ajo ka dhënë disa rezultate pozitive. Por nëse Trump nuk është i kujdesshëm, sjellja e tij do t’i kthejë miqtë në armiq dhe kjo do të kthehet pas për të na kafshuar.

Por sa i krisur është Trump?

Kjo është pyetja që bëjnë të gjithë.

Tarifat e Trumpit janë një mjet politik dhe ekonomik i përdorur gjatë administratës së ish-presidentit amerikan, Donald Trump, për të mbrojtur industrinë e brendshme të SHBA-së dhe për të shtuar presion ndaj partnerëve tregtarë të huaj. Ato ishin kryesisht një reagim ndaj praktika të padrejta tregtare, siç ishin subvencionet shtetërore për industrinë dhe manipulimet e valutës. Trump vendosi tarifa të larta ndaj importeve të disa produkteve, veçanërisht atyre nga Kina, me qëllimin e uljes së deficitit tregtar dhe rritjes së prodhimit të brendshëm. Megjithatë, këto tarifa shkaktuan tensione të shumta ndërkombëtare dhe shpesh u kritikuan për ndikimin negativ që patën te konsumatorët amerikanë, pasi çmimet e produkteve të importuara u rritën.

Demokratët filluan të sulmojnë Trump, duke frikësuar popullin. Kryetari i pakicës në senat , Chuck Shumer, tregoi një birrë Korona dhe një avokado, për të treguar se këto produkte që vijnë nga Meksika do të ishin më të shtrenjta.  Por…

Të hënën morëm një përgjigje të pjesshme. Ai nuk është plotësisht mashtrues. 

Në fakt tarifat janë mjeti, jo qëllimi. Ato janë një mënyrë për të treguar forcën dhe për të shtyrë partnerët të negociojnë.

Kur një komb përdor tarifa si armë, ai nuk kërkon luftë, por një marrëveshje më të mirë

Në tregti, tarifat mund të duken të dhimbshme, por ato janë vetëm një pjesë e strategjisë për të siguruar interesat e kombit.”   “Përdorimi i tarifave për të arritur një marrëveshje është si një shënjestër që i tregon tjetrit se kush ka fuqinë në tryezën e negociatave.” 

“Nëse tarifat janë të përdorura me mençuri, ato mund të kthehen në një mundësi për të rritur tregtinë dhe për të siguruar kushte më të mira për Amerikën .” 

Shtëpia e Bardhë ka vonuar tarifën prej 25% që do të vendoste mbi importet meksikane duke filluar të martën, pasi presidentja meksikane Claudia Sheinbaum ra dakord të vendoste 10,000 trupa të tjera në kufirin SHBA-Meksikë për të ndaluar fluksin e emigrantëve dhe drogave të paligjshme.

Në këmbim, Shtetet e Bashkuara kanë rënë dakord të ndihmojnë në ndalimin e armëve të paligjshme që rrjedhin nga ana tjetër, sipas një postimi në Tëitter të Sheinbaum të hënën në mëngjes.

Kërcënimet për tarifat e Trumpit u përqendruan gjerësisht tek to. Politikat tarifore të Trump ishin një pikë kyçe e agjendës tregtare “America First”, me qëllim mbrojtjen e industrive amerikane dhe uljen e deficitit tregtar. Ndërkohë që këto masa sollën disa përfitime afatshkurtra për disa sektorë, ato gjithashtu krijuan sfida ekonomike dhe tensionuan marrëdhëniet me aleatët dhe partnerët kryesorë tregtarë të SHBA-së. Trashëgimia e këtyre tarifave vazhdon të ndikojë në politikat tregtare të SHBA-së dhe rezultatet e këtyre luftërave tregtare do të diskutohen për vite me radhë

Politikat tregtare të Donald Trump, veçanërisht ato që lidhen me tarifat, ishin një pjesë e rëndësishme e strategjisë ekonomike të administratës së tij. Karakteristika më e dukshme ishte përdorimi i tarifave si një mjet për të adresuar balancat e padrejta tregtare dhe për të mbrojtur industrinë amerikane nga konkurenca e huaj, veçanërisht me Kinën.

Tarifat që u vendosën nga administrata Trump ishin shumë të kontestuara. Mbështetësit e këtyre politikave argumentuan se ato ishin të nevojshme për të mbrojtur punësimin dhe industrinë amerikane, veçanërisht në sektorët e prodhimit dhe bujqësisë. Nga ana tjetër, kritikët e pohuan se tarifat çuan në rritjen e çmimeve për konsumatorët dhe bizneset amerikane që varen nga importet. Shumë kompani amerikane përballeshin me rritje të kostove për materialet e papërpunuara dhe disa ishin të detyruara t’i kalonin këto kosto te konsumatorët.

Në aspektin e tregtisë globale, tarifat e Trump ndryshuan marrëdhëniet me partnerët kryesorë tregtarë. Rritja e tarifave çoi në një zhvendosje të zinxhirëve të furnizimit, me disa kompani që kaluan prodhimin nga Kina në shtete të tjera. Megjithatë, ndikimet afatgjata në ekonominë e SHBA-së ishin të përziera, pasi ishte e paqartë nëse tarifat kishin sukses në arritjen e objektivit të uljes së deficitit tregtar ose rikthimit të punëve të humbura në prodhim.

Më vonë gjatë ditës, Trump vendosi një pauzë në tarifat kanadeze pas një telefonate në dukje produktive me kryeministrin kanadez Justin Trudeau, i cili tha se Kanadaja do të caktonte një car për të luftuar trafikimin e fentanilit dhe do të siguronte monitorimin e përhershëm të kufirit SHBA-Kanadezë, raportoi Reuters.

Tani, kinezët janë në radhë. Trump do bisedojë me Xi.

Kina tha se do të zbatojë një tarifë 15% për produktet e qymyrit dhe gazit natyror të lëngshëm, si dhe një tarifë 10% për naftën bruto, makineritë bujqësore dhe makinat me motor të madh të importuara nga SHBA. Tarifat do të hyjnë në fuqi të hënën e ardhshme.

“Rritja e njëanshme e tarifave të SHBA-së shkel seriozisht rregullat e Organizatës Botërore të Tregtisë”, tha Komisioni i Tarifave të Këshillit të Shtetit në një deklaratë. “Nuk është vetëm e padobishme në zgjidhjen e problemeve të veta, por gjithashtu dëmton bashkëpunimin normal ekonomik dhe tregtar midis Kinës dhe SHBA-së”.

Ndikimi në eksportet e SHBA mund të jetë i kufizuar. Megjithëse SHBA-ja është eksportuesi më i madh i gazit natyror të lëngshëm globalisht, ajo nuk eksporton shumë në Kinë. Në vitin 2023, SHBA-ja eksportoi 173,247 milion këmbë kub LNG në Kinë, rreth 2.3% e totalit të eksporteve të gazit natyror, sipas Administratës së Informacionit të Energjisë së SHBA-së.

Shtëpia e Bardhë ka qenë e paqartë në lidhje me tarifat që planifikon të vendosë ndaj tre partnerëve tanë më të mëdhenj tregtarë – Kanadasë, Meksikës dhe Kinës.

Ai i ka përshkruar ato ose si shkopinj të përkohshëm për t’i bërë ato vende të ndihmojnë në mbrojtjen e kufijve tanë ose si gjenerues afatgjatë të të ardhurave për Shtetet e Bashkuara.

Por këtu është çështja.

Ligjet e ekonomisë nuk funksionojnë në këtë mënyrë.

Siç i vuri në dukje presidentit Ëall Street Journal miqësore me Trumpin, ai është gati të nisë “luftën tregtare më të trashë në histori”.

Me sa duket, kjo administratë është e gatshme të përkulet

Tashmë, Meksika dhe Kanadaja kanë përgatitur sulme hakmarrëse kundër importeve amerikane.

Ekziston një marrëveshje e gjerë nga ekonomistët në të dy anët e rrugës që tarifat janë një taksë për konsumatorët e vendeve që i vendosin ato. Njerëzit e rregullt mbajnë barrën më të madhe të kostove kur ato kalohen si çmime më të larta.

Konsumatorët amerikanë ishin gati të ndjenin dhimbjen dhe madje Trump paralajmëroi se ne duhet të forcojmë veten.

Tani, duket se ka rezultate nga administrata – diçka për të cilën nuk mund të ishim të sigurt kur të gjithë u zgjuam të hënën në mëngjes.

Unë e shoh Donald Trumpin si një zjarr të egër – gati për të konsumuar gjithçka në rrugën e tij. Megjithatë populizmi i tij reformues mund të jetë i rrezikshëm dhe i paparashikueshëm.

Ai ka qëllimet e veta. Mund të djegë bimët e vjetra dhe të krijojë vend për ide të reja, politikë të re, parti të reja, mënyra të reja organizimi.

Meksika, Kanadaja janë qartësisht të gatshme të përshtaten

Elektorati amerikan në nëntor e lëshoi ​​këtë forcë të natyrës në vend, dhe tani do të shohim nëse do të jetë konstruktiv. 

Nuk duhet të jetë një detyrim.

Edhe para koncesionit të Sheinbaum të hënën, Meksika dhe Kanadaja tashmë kishin filluar të vendosnin oferta në tryezë. Më 17 dhjetor, Kanadaja njoftoi se do të kushtonte rreth 900 milionë dollarë për sigurimin e kufirit të saj jugor me më shumë helikopterë, drone dhe kulla të lëvizshme vëzhgimi për të ngadalësuar lëvizjen e emigrantëve dhe drogës përgjatë vijës sonë kombëtare.

Më 13 janar, Sheinbaum njoftoi “Planifikoni Meksikën” për të reduktuar deficitin tregtar të vendit të saj me Kinën, duke zbutur kritikat se Meksika është kthyer në një derë të pasme në SHBA për produktet kineze.

Edhe të tjerët i kanë bërë lëshime Trumpit

Kombet dhe qeveri të tjera gjithashtu kanë bërë lëshime ndaj Trump:

Pasi Trump i tha Hamasit se do të kishte “ferr për të paguar” nëse pengjet e 7 tetorit nuk liroheshin deri në kohën e inaugurimit të tij, Shtëpia e Bardhë e Biden njoftoi shpejt se ishte arritur një armëpushim dhe pengjet do të ktheheshin në shtëpi. Biden mori meritat, por edhe Economist, i cili mbështeti Kamala Harris, pranoi se Trump ishte “faktori X”.

Në ditën e inaugurimit, më 20 janar, milicia Houthi e mbështetur nga Irani, e cila kishte sulmuar anijet tregtare në Detin e Kuq, njoftoi se nuk do të qëllonte më në anijet e ngarkesave të SHBA-së dhe Mbretërisë së Bashkuar.

Më 26 janar, vetëm disa minuta pasi Trump postoi në Tëitter se do të kishte pasoja nëse Kolumbia të refuzonte të merrte përsëri shtetasit e saj që kishin emigruar ilegalisht në Shtetet e Bashkuara, qeveria kolumbiane kapitulloi. Qysh atëherë, presidenti kolumbian ka inkurajuar njerëzit e tij që punojnë ilegalisht në Shtetet e Bashkuara që të kthehen në shtëpi.

Më 31 janar, Shtëpia e Bardhë e Trump njoftoi se kishte siguruar lirimin e gjashtë amerikanëve të arrestuar nga qeveria autoritare e Venezuelës. Dhe qeveria e diktatorit Maduro pranaoi ti tërhqte me avionët e saj  imigrantët ilegalë madje dhe anëtarët e bandës Tren De Aragua.

Dhe në fund të javës së kaluar, Panamaja njoftoi se nuk do të ripërtërijë përfshirjen e saj në projektin strategjik të Kinës “Belt & Road” që përdoret për të zgjeruar ndikimin ekonomik dhe ushtarak të Kinës në të gjithë globin dhe Amerikën Latine. Panamaja bëhet vendi i parë që tërhiqej, raporton The Economic Times.

Nuk më pëlqen mënyra se si e bën këtë, por është një fitore

Çështja këtu është se me gjithë ankthin që frymëzon Trump, ai ka arritur ta shndërrojë atë në rezultate të mira.

Mund të mos të pëlqejë ky stil qeverisjeje. Do të preferoja që ai të ishte më diskriminues – që të ngjallte frikë te armiqtë tanë, por të ndërtonte marrëdhënie miqësore me fqinjët dhe partnerët tanë tregtarë.

Ne nuk duhet të imponojmë vullnetin tonë tek miqtë tanë. Përfundimisht, kjo lloj sjellje ngjall pakënaqësi dhe mund  të kthehet për të na kafshuar.

Por ky është Trump. Dhe askush nuk mund ta kontrollojë atë.

Faton Bislimi /

Kosova dhe Presidenti Trump/

Dje, Presidenti Trump vazhdoi të implementojë në praktikë ato që deri dje njiheshin si “kërcënime elektorale,” duke firmosur urdhërin ekzekutiv për tarifa 25% në produktet kanadeze, meksikane, dhe kineze, që importohen nga SHBA-të. 

Ky vendim shënon një moment kritik, sidomos në marrëdhënjet në mes SHBA-së dhe Kanadasë. Të dyja këto vende me një sistem ekonomik jashtezakonisht të ndërlidhur dhe ndërvarur bile me marrëveshje bilaterale për sigurinë që është unike në botë. Të dyja po ashtu vende anëtare të NATO-s. 

Shto këtu edhe diskutimin serioz nga Shtëpia e Bardhë për Grenlandën, që së fundi ka nxitur mbi gjysmën e popullatës së Danimarkës ta shohin SHBA-në si kërcënim ndaj vendit të tyre. 

Mos të harrojmë, përsësi se edhe Danimarka është anëtare e NATO-s. 

Çështja më shqetësuese tanimë në gjeopolitikën globale është siguria ndërkombëtare: a do të ndikojnë apo ndoshta edhe zhbëjnë aleancën më të fortë ushtarake në botë, NATO, këto kontradikta të thella ekonomiko-politike në mes të SHBA-ve dhe vendeve aleate në NATO?

Nejse, ajo që për neve është kryekëput shumë e rëndësishme, është vendi ynë si Kosovë në krejt këtë vorbullë dinamike të gjeopolitikës botërore. 

Vlerësoj se është obligim yni patriotik, kombëtar e politik, që të jemi proaktiv dhe të zëmë vendin tonë meritor karshi Administratës Trump. 

Të pretendojmë se ne mund të vazhdojmë të sillemi me komoditetin e përkrahjes së garantuar amerikane, është gabim i pafalshëm. Mos të harrojmë: dështimi për t’u përgatitur është përgatitje për dështim! 

Klasa politike e Kosovës (pozitë e opozitë) duhet të jetë e njëzëshme karshi marrëdhënjeve me SHBA dhe ta bëjë fokus primar të angazhimit, interesin kombëtar të Republikës së Kosovës. 

Janë të kota debatet pro e kundër të së kaluarës, po aq të kota sa edhe idetë e afërsisë ose ftohtësisë së dikujt karshi një zyrtari amerikan apo një përfaqësuesi të Presidentit Trump. Nëse Presidenti Trump ka kristalizuar diçka në javët e para në Shtëpinë e Bardhë është çasja e tij e pakompromis ndaj kujtdo e gjithëckaje që sipas tij dëmton apo nuk përkrah interesin kombëtar amerikan. 

Nëse Kosova dëshiron të mos bije nga radari i aleatëve të SHBA-ve nën Trump, ajo duhet ta sforcojë marrëdhënjen me Amerikën, duke konfirmuar se përkrahja amerikane për të është pikërisht në interesin strategjik e gjeopolitik kombëtar amerikan. Besimi ynë se ‘Amerika e din’ dhe ne s’kem nevojë me ‘iu kallxu atyre se na jemi me ta,’ është vetkënaqësi e padobishme, e besa e dëmshme! 

Përkundrazi, përvoja ime mbi dy dekadëshe në Capitol Hill në Washington, DC, për kauzën kombëtare shqiptare, më thot se angazhimi ynë tani duhet shumëfishuar. Tani është momenti kritik të zëmë vendin meritor në listën e prioriteteve të Presidentit Trump. Tani është nevoja për të konsoliduar përpjekjet tona kombëtare e shtetërore për Kosovën. Çfarëdo vonimi ne këtë drejtim, rritë shumë koston politike për ne. 

Si shqiptar me atdhedashuri të pafund per Kosovën, unë do e vazhdoj misionin tim bashkë me secilin dhe të gjithë që vlerësojnë se Kosova pa SHBA-të është shumë fragjile dhe e ka të pamundur rrugëtimin e sigurtë drejtë familjes së madhe euroatlantike. 

Ajo që mund të bëjmë sot me pak, mund të mos arrihet nesër as me shumë më shumë. Koha është aset që nuk kthehet asnjëherë; momentumet e humbura mbesim veçse objekte studimi për historinë! 

Dje, Presidenti Trump vazhdoi të implementojë në praktikë ato që deri dje njiheshin si “kërcënime elektorale,” duke firmosur urdhërin ekzekutiv për tarifa 25% në produktet kanadeze, meksikane, dhe kineze, që importohen nga SHBA-të. 

Ky vendim shënon një moment kritik, sidomos në marrëdhënjet në mes SHBA-së dhe Kanadasë. Të dyja këto vende me një sistem ekonomik jashtezakonisht të ndërlidhur dhe ndërvarur bile me marrëveshje bilaterale për sigurinë që është unike në botë. Të dyja po ashtu vende anëtare të NATO-s. 

Shto këtu edhe diskutimin serioz nga Shtëpia e Bardhë për Grenlandën, që së fundi ka nxitur mbi gjysmën e popullatës së Danimarkës ta shohin SHBA-në si kërcënim ndaj vendit të tyre. 

Mos të harrojmë, përsësi se edhe Danimarka është anëtare e NATO-s. 

Çështja më shqetësuese tanimë në gjeopolitikën globale është siguria ndërkombëtare: a do të ndikojnë apo ndoshta edhe zhbëjnë aleancën më të fortë ushtarake në botë, NATO, këto kontradikta të thella ekonomiko-politike në mes të SHBA-ve dhe vendeve aleate në NATO?

Nejse, ajo që për neve është kryekëput shumë e rëndësishme, është vendi ynë si Kosovë në krejt këtë vorbullë dinamike të gjeopolitikës botërore. 

Vlerësoj se është obligim yni patriotik, kombëtar e politik, që të jemi proaktiv dhe të zëmë vendin tonë meritor karshi Administratës Trump. 

Të pretendojmë se ne mund të vazhdojmë të sillemi me komoditetin e përkrahjes së garantuar amerikane, është gabim i pafalshëm. Mos të harrojmë: dështimi për t’u përgatitur është përgatitje për dështim! 

Klasa politike e Kosovës (pozitë e opozitë) duhet të jetë e njëzëshme karshi marrëdhënjeve me SHBA dhe ta bëjë fokus primar të angazhimit, interesin kombëtar të Republikës së Kosovës. 

Janë të kota debatet pro e kundër të së kaluarës, po aq të kota sa edhe idetë e afërsisë ose ftohtësisë së dikujt karshi një zyrtari amerikan apo një përfaqësuesi të Presidentit Trump. Nëse Presidenti Trump ka kristalizuar diçka në javët e para në Shtëpinë e Bardhë është çasja e tij e pakompromis ndaj kujtdo e gjithëckaje që sipas tij dëmton apo nuk përkrah interesin kombëtar amerikan. 

Nëse Kosova dëshiron të mos bije nga radari i aleatëve të SHBA-ve nën Trump, ajo duhet ta sforcojë marrëdhënjen me Amerikën, duke konfirmuar se përkrahja amerikane për të është pikërisht në interesin strategjik e gjeopolitik kombëtar amerikan. Besimi ynë se ‘Amerika e din’ dhe ne s’kem nevojë me ‘iu kallxu atyre se na jemi me ta,’ është vetkënaqësi e padobishme, e besa e dëmshme! 

Përkundrazi, përvoja ime mbi dy dekadëshe në Capitol Hill në Washington, DC, për kauzën kombëtare shqiptare, më thot se angazhimi ynë tani duhet shumëfishuar. Tani është momenti kritik të zëmë vendin meritor në listën e prioriteteve të Presidentit Trump. Tani është nevoja për të konsoliduar përpjekjet tona kombëtare e shtetërore për Kosovën. Çfarëdo vonimi ne këtë drejtim, rritë shumë koston politike për ne. 

Si shqiptar me atdhedashuri të pafund per Kosovën, unë do e vazhdoj misionin tim bashkë me secilin dhe të gjithë që vlerësojnë se Kosova pa SHBA-të është shumë fragjile dhe e ka të pamundur rrugëtimin e sigurtë drejtë familjes së madhe euroatlantike. 

Ajo që mund të bëjmë sot me pak, mund të mos arrihet nesër as me shumë më shumë. Koha është aset që nuk kthehet asnjëherë; momentumet e humbura mbesim veçse objekte studimi për historinë! 

Analizë nga Rafael Floqi

Në vitin 2022, SHBA-ja filloi të përballej me një shpërthim të jashtëzakonshëm të gripit të shpendëve (H5N1), i cili ka pasur një ndikim të thellë në industrinë e ushqimit dhe ka çuar në një krizë të furnizimit me vezë. Në mesin e këtij shpërthimi, fermerët janë të detyruar të therin miliona pula çdo muaj për të parandaluar përhapjen e virusit dhe mbrojtur shëndetin e grupeve të tjera të shpendëve. Ky proces ka rezultuar në një mungesë masive të vezëve, çka ka çuar në një rritje drastike të çmimeve për konsumatorët, por demokratët e kanë kthyer këtë në akuza politike ndaj Trump një javë pasi mori detyrën.

Demokratët sulm Trumpit për vezët 

Çmimi i vezëve ka bërë bujë në politikën amerikane, me Demokratët që e fajësojnë ish-Presidentin Trump për rritjen e kostos, ndërsa ai dhe mbështetësit e tij e kanë drejtuar gishtin ndaj administratës Biden. Në këtë kontekst, çmimi mesatar i një duzinë vezësh ka arritur në 4,13 dollarë në dhjetor 2024, duke u rritur me 37% krahasuar me vitin e kaluar. Kjo ka nxitur një debat të nxehtë, me Demokratët që akuzojnë Trump për mos vepruar në menaxhimin e inflacionit të ushqimeve, ndërsa administrata e Shtëpisë së Bardhë vazhdon të fajësojë politikën inflacioniste të qeverisë së kaluar.

Për më tepër, çmimet e vezëve janë një nga shkaqet kryesore të fushatës politike të Trumpit, duke ofruar një mundësi për kritikët të sulmojnë politikën e tij. Pavarësisht përpjekjeve të dy palëve për të fajësuar njëra-tjetrën, realiteti i tregut mbetet i komplikuar, me një kombinim faktorësh të tjerë që ndikojnë në çmimet e ushqimeve, përfshirë inflacionin e periudhës post-COVID dhe kërkesat e ndryshme të konsumatorëve. Duke pasur parasysh parashikimet që çmimet e vezëve mund të rriten edhe më shumë gjatë vitit 2025, problemi i çmimeve të ushqimeve vazhdon të jetë një çështje e nxehtë dhe shumë e diskutuar në politikën amerikane.

Megjithatë, sipas një grupi demokratësh të Kongresit të udhëhequr nga Senatorja e Massachusetts. Elizabeth Warren, Trump e ka kaluar javën e tij të parë në detyrë tepër i fokusuar në prioritete të tjera, si “deportimet masive dhe falja e sulmuesve të 6 Janarit .”

“Veprimi juaj i vetëm për kostot ishte një urdhër ekzekutiv që përmbante vetëm përmendjen më të vogël të çmimeve të ushqimeve dhe jo një politikë të vetme specifike për t’i ulur ato,” shkruan Warren dhe 19 ligjvënës të tjerë demokratë të dielën në një letër drejtuar presidentit. “Amerikanët po kërkojnë nga ju të ulen çmimet e ushqimeve.”

Në përgjigje, sekretarja e shtypit e Shtëpisë së Bardhë Karolin Leavitt vazhdoi të fajësonte ish-presidentin Joe Biden të martën, duke thënë se “ne kemi parë rriten e kostove t gjithçkaje – jo vetëm vezët; proshuta, ushqimet, benzina ​​- [rriten] për shkak të politikave inflacioniste të administratës së kaluar.”

Po pse vezët janë befas tema e nxehtë në Uashington, D.C.? Dhe çfarë – nëse diçka – mund të bëhet për t’i bërë ato më të lira?

Gripi i Shpendëve dhe Kriza e Vezëve

Fermerët në mbarë vendin janë përpjekur të mbajnë shëndetin e tufave të tyre në nivele të larta për të parandaluar përhapjen e gripit të shpendëve, i cili shpërndahet lehtësisht nga zogjtë e egër. Edhe pse disa masa janë ndërmarrë për të kontrolluar përhapjen e virusit, përfshirë dezinfektimin e mjeteve dhe krijimin e barrierave ndaj shpendëve të egër, ky grip është i vështirë për t’u kontrolluar. I gjithë ky proces ka çuar në një rritje të konsiderueshme të çmimit të vezëve. 

Efekti i Çmimeve të Larta të Vezëve dhe Mungesa në Dyqane

Në disa pjesë të SHBA-së, blerësit tashmë po paguajnë më shumë se dyfishin e çmimit të zakonshëm për vezët. Kjo ka bërë që disa dyqane ushqimore të vendosin kufizime në sasinë e vezëve që mund të blihen nga konsumatorët, duke e bërë më të vështirë për njerëzit të sigurojnë këtë produkt të përditshëm. Në qytete të tilla si Minneapolis, konsumatorët janë të shqetësuar se vezët, dikur një burim i zakonshëm dhe i lirë ushqimi, tani janë bërë një produkt i shtrenjtë që e ka bërë më të vështirë për familjet të përballojnë koston e ushqimit të përditshëm.

Në një supermarket të madh, çmimi për një duzinë vezësh organike dhe të pa kafaz është rritur ndjeshëm, duke u shitur për 6.19 dollarë, ndërkohë që vezët e zakonshme janë shitur për 4.49 dollarë. Ky ndryshim i madh i çmimeve është rezultat i rritjes së kostove të prodhimit, mungesës së furnizimit dhe ndryshimeve në ligjet e vezëve pa kafaz në disa shtete.

Pse Gripi i Shpendëve është i Vështirë për t’u Kontrolluar në një javë 

Një nga arsyet kryesore që gripi i shpendëve është i vështirë për t’u kontrolluar është se ai shpërndahet kryesisht nga zogjtë e egër, të cilët nuk sëmuren kur bartin virusin, por mund ta përhapin atë lehtësisht. Kjo përhapje natyrale është një sfidë e madhe për fermerët dhe autoritetet shëndetësore. Për më tepër, shpërthimi i gripit të shpendëve ka vazhduar gjatë gjithë vitit 2022 dhe 2023, duke krijuar një cikël të pafund infeksionesh që ka ndikuar në furnizimin me vezë dhe ka shtuar çmimet.

Në këtë situatë, duhet të merret parasysh gjithashtu fakti që nuk është e mundur të vaksinohen miliona pula dhe se çdo masë për të parandaluar përhapjen e gripit kërkon burime të mëdha financiare dhe burime të tjera. Edhe pse shumë fermerë kanë investuar në teknologji dhe masa mbrojtëse si larje automjetesh dhe përdorimin e lazerëve për të dekurajuar zogjtë e egër, këto masa janë të kushtueshme dhe nuk garantojnë një rezultat të menjëhershëm.

Masat dhe Përpjekjet për Të Zgjidhur Krizën

Qeveria federale dhe Departamenti i Bujqësisë kanë ndërmarrë hapa për të mbështetur fermerët që janë goditur nga shpërthimi i gripit të shpendëve, duke ndihmuar financiarisht ata që janë detyruar të therin miliona pula për të parandaluar përhapjen e virusit. Kjo ka përfshirë shpenzime të mëdha për kompensimin e fermerëve për humbjet e tyre, por kjo ende nuk ka arritur të zgjidhë problemin kryesor të mungesës së vezëve dhe çmimeve të larta.

Fermerët po përpiqen gjithashtu të zvogëlojnë rreziqet duke krijuar kushte më të sigurta për shpendët e tyre dhe duke ndihmuar punëtorët që të zbatojnë masa të rrepta higjiene. Përpjekjet për të parandaluar përhapjen e gripit të shpendëve përfshijnë gjithashtu teste të shpeshta dhe izolimin e kafshëve të sëmura, si dhe përdorimin e teknologjisë për të monitoruar dhe kontrolluar çdo shpërthim të mundshëm.

Çfarë Mund të Pritet për të Ardhmen?

Me që çmimet e vezëve dhe të produkteve të tjera të qumështit dhe mishit kanë vazhduar të rriten, është e paqartë se kur dhe si do të ndalet ky cikël i përshkallëzuar i krizës. Disa ekspertë sugjerojnë se për të stabilizuar çmimet dhe për të parandaluar një krizë më të thellë të furnizimit, mund të jetë e nevojshme të miratohen masa të tjera të kontrollit dhe të mbështetjes financiare për fermerët dhe për konsumatorët.

Sidoqoftë, ndikimi i gripit të shpendëve do të vazhdojë të shtrihet në të ardhmen e afërt, dhe ndoshta gjatë gjithë vitit 2025, derisa të arrihen nivelet e zakonshme të furnizimit dhe stabiliteti i çmimeve. 

Dhe natyrisht Trump nuk mund ta ndalë gripin, me një urdhër, egg-zekutiv.

Gjeneral ® Piro Ahmetaj/

Privilegj të bashkëbisedoja me deputetët konservatorë të Britanisë së Madhe, z. Andrew Rosindell (Ministër në hije për Marrëdhëniet me Jashtë), z. Martin Vickers (Kryetar i Grupit Parlamentar të miqësisë Shqipëri-UK) si dhe të ndaja vlerësime strategjike për kërcënimet ndaj Sigurisë Kombëtare, si vijon:

Rusia me përpjekjet konsistente (përfshi endrrat dëshpëruese mbas 1990) për supermaci gjeopolitike në Rajon, Adriatik dhe Mesdhe: “ka qënë në shekuj, është aktualisht si dhe do të vijojë të mbetet kërcënim kryesor (por jo Nr. 1) për paqen stabilitetin demokratik dhe ardhmërinë Euroatlantike (NATO/BE) të 6 vendeve Ballkanit Perëndimor, përfshi Republikën e Shqipërisë dhe Republikën e Kosovës!

Thënë këtë, KERCENIMI NR 1 ndaj Sigurisë dhe interesave Kombëtare të RSh mbeten: “demokracia fasadë, shteti i kapur nga korrupsioni deri në palcë; bandat e krimit të organizuar që përcaktojnë listën e deputetëve, Ministrat, Konçesionet si dhe shpërdorimi i fuqisë, Institucioneve dhe administratës shtetërore si makineri elektorale e të gjithë-Pushtetshmit /KM”!

KËRCËNIMI NR. 2: “rikthimi i frikshën te gara e amatimeve të gjeneratës së fundit, ku kryeson Serbia e Vuçiçit (i përkëdheluri ose “që përpiqet të pijë qumësht nga 5 nëna”, pra nga Moska, Pekini, Brukseli, Washingtoni dhe Parisi), i cili me 1.6 miliard € shpenzime për armatime (ose dyfishi i 5 vendeve të tjera të Ballkanit Perëndimor (RSh, Mal I Zi, M-V, Kosova dhe Bosnia-Hercegovina), blen 18 Mig-29, 12 Rafale, Raketa Ruse dhe Kineze, dronë vrasës, etj”!

Pyetja retorike për rikthimin te hoshilacionet e Millosheviçit si dhe “armatosien deri në dhëmbë te Beogradit” në 10 vitet e fundit mbetet: “nga kush vend ose Aleancë kërcënohet sovraniteti teritoroal i Serbisë ?!

Edhe përgjigja është e mirënjohur: “asnjë nga shtetet ndërkufitare nuk ka synime/qëllime dhe kapacitete të sulmojë ushtarakisht Serbinë”. Ndërsa dihet po ashtu botërisht, që ky arsenal armësh sulmuese (jo mbrojtëse siç cinikisht e avokaton KM i RSh) kërcënon jo vetëm tërësinë teritoriale të Republikës së Kosovës por edhe statuskquonë e vendosur me luftë në 1999, KFOR, interesat dhe supermacinë gjeopolitike të Aleancës Euroatlantike (USA/NATO/UK/BE) !

KËRCENIMI NR. 3, jo vetën konkurenca për tregje dhe interesa gjeo-ekonomike të Kinës Pollullore, por edhe mungesa e kohezionit mes vendeve të NATO-s (rasti flagrant i Francës që i shet € 12 avion Rafale Serbisë me rreth 3 miliard €) përkundër përpjekjeve të perëndimit për ndërtimin e masave të sigurisë afatgjatë, bashkëjetesës paqësore si dhe ardhmërisë Euroatlantike të 6 vendeve të Ballkanit Perëndimor.

Një falenderin të veçantë për këtë aktivitet, ose vëmëndje të shtuar të Mbretërisë së Bashkuar ndaj kërcënimeve dhe sfidave të Shqipërisë, meriton edhe organizatori kësaj vizite z. Nikolla Kedhi, Drejtor Ekzekutiv i Institutit të Konservatorëve Shqiptarë, për axhendën, gjetjet dhe mesazhet e mënçura të kësaj vizite shpresëdhënëse për sfidat dhe udhëtimin e Shqipërisë drejt vlerave kondervatore si dhe demokracisë funksionale si gjithë Europa!

Në përmbledhje, j’u bëj thirrje vëllazërore bashkë-qytetarëve (sigurisht edhe emigrantëve), që në 11 Maj 2025, është radha dhe misioni i mbarë Shqiptarëve të rikthejmë besimin te vlerat e të djathtës: “Famila konservatore, Atdheu i shenjtëruar, tregu i çliruar nga konçesionet e oligarkëve, Interesat Kombëtare, balancat demokratike të pushteteve dhe orientimi Euro-atlantik i Kombit tonë të bekuar”!

Gjeneral ® Piro Ahmetaj,

Koordinator për Sigurinë Kombëtare dhe çështjet e NATO në PD !