Ekonomi – Page 78 – Dielli

A ndryshoi Amerika qëndrim ndaj Izraelit?

December 14, 2023 by s p

Biden thotë se Netanyahu duhet të ndryshojë qeverinë, Izraeli do të humbasë mbështetjen globale.

Analizë nga Rafael Floqi

Presidenti amerikan Joe Biden paralajmëroi Izraelin se po humbiste mbështetjen për luftën Izrael-Hamas dhe i bëri thirrje kryeministrit Benjamin Netanyahu të ndryshojë anëtarësimin e koalicionit të tij, i cili është kryesisht kundër krijimit të një shteti palestinez.

Në një shenjë të mëtejshme të shqetësimit në rritje të SHBA-së për shkallën e lartë të vdekshmërisë nga fushata ushtarake e Izraelit për të përzënë Hamasin nga Gaza, Biden tha në një takim për mbledhjen e fondeve për kandidimin e tij për rizgjedhjen e vitit 2024: “Ata [Izraeli] kanë filluar ta humbasin atë mbështetje” për Izraelin..

Përveç kësaj, Biden tha, “Unë mendoj se ai [Netanyahu] duhet të ndryshojë” qeverinë sepse “po ia bën shumë të vështirë lëvizjen”. Duke gëzuar mbështetjen e SHBA-së, duke shkatërruar Hamasin

Biden, i cili fluturoi në Izrael në tetor në fillim të luftës, si dhe administrata e tij, kanë qenë mbështetës të vendosur të përpjekjes së Izraelit për të shkatërruar Hamasin, duke ofruar ndihmë ushtarake dhe financiare.

Por, në një atmosferë gjeopolitike të mbështetjes së ulët demokratike për luftën e Gazës, spekulimet janë të larta se Biden do t’i kërkojë Izraelit të kufizojë aktivitetin e tij ndërsa vëmendja në Uashington përqendrohet në kandidimin për Shtëpinë e Bardhë në 2024.

Këshilltari i Sigurisë Kombëtare i SHBA-së, Jake Sullivan pritet të diskutojë këtë çështje kur të vizitojë Izraelin këtë javë dhe të takohet me Netanyahun dhe kabinetin e luftës.

“Tema se si ata po e shohin agjendën e kësaj lufte sigurisht që do të jetë në axhendën e takimeve të mia”, tha Sullivan gjatë një interviste publike në një ngjarje të Wall Street Journal të martën në mëngjes.

“Unë besoj gjithashtu se operacionet ushtarake me intensitet të lartë të llojit që kemi parë gjatë disa javëve të fundit nuk duhet të jetë që ju të shkoni nga kjo në asgjë,” tha Sullivan. Ai përshkroi një skenar në të cilin Izraeli mund të zhvendoset në një tjetër fazë të konfliktit, ku luftimet do të ishin më të përmbajtura. Izraeli mund të vazhdojë të “shkojë pas udhëheqjes së Hamasit” dhe “shënjestrave”, ose të vazhdojë “të ketë mjete në kutinë tuaj të veglave për të provuar dhe siguruar lirimin e pengjeve. Thjesht do të thotë që ju kaloni në një fazë të ndryshme nga lloji i operacioneve me intensitet të lartë që shohim sot,” tha Sullivan.

Zëdhënësi i IDF R.-Adm. Daniel Hagari tha se ushtria ka punuar ngushtë me homologët e tyre të sigurisë amerikane, pasi ai minimizoi raportet e tensionit midis SHBA dhe Izraelit në lidhje me afatin kohor. Sekretari i shtypit i Pentagonit, Pat Ryder foli gjithashtu për mbështetjen e ushtrisë amerikane për fushatën e IDF-së në Gaza.Ryder paralajmëroi, megjithatë, se mbrojtja e civilëve palestinezë ishte një “imperativ strategjik”. mbi mbështetjen ushtarake të SHBA-së për IDF-në. “Ne vazhdojmë të ofrojmë ndihmë ushtarake [IDF-së] derisa ata të heqin qafe Hamasin – por ju duhet të jeni të kujdesshëm, unë duhet të jem i kujdesshëm”, tha Biden. “E gjithë bota, opinioni publik, mund të ndryshojë brenda natës. Ju nuk mund ta lejoni këtë të ndodhë,” shtoi ai. Kundërshtarët e luftës Izrael-Hamas e kanë portretizuar atë si një fushatë kundër një populli palestinez të pambrojtur, në vend të një betejë kundër një grupi terrorist që më 7 tetor vrau mbi 1200 njerëz dhe sekuestroi disa 240 pengje.

Biden e ka parë shkatërrimin e Hamasit si një hap për të kundërshtuar një kërcënim ekzistencial kundër Izraelit. Në festën Hanukkah, ai përsëriti besimin e tij të kahershëm se pa Izraelin, “nuk do të kishte një hebre në botë që të ishte i sigurt.” Më herët të hënën, një grup i vogël protestuesish hebrenj brohoritën jashtë Shtëpisë së Bardhë: “Biden, Biden zgjedh një anë, armëpushim, jo gjenocid.” Hamasi ka pohuar se rreth 18,000 palestinezë janë vrarë si rezultat i dhunës së lidhur me luftën në Gaza, me Izraelin që shpjegon se 7,000 prej atyre viktimave ishin luftëtarë. Shumica e 2.3 milionë banorëve të Gazës janë zhvendosur për shkak të luftës dhe ndihma humanitare nuk ka qenë në gjendje të përmbushë nevojat e popullsisë. SHBA ka ndihmuar në ofrimin e ndihmës humanitare për palestinezët e pafajshëm në Gaza, tha Biden të hënën mbrëma. audiencës kryesisht hebreje dhe se ai po punonte “pamëshirshëm për kthimin e sigurt” të pengjeve të mbetura, pasi ndihmoi për të siguruar lirimin e 110 prej atyre që ishin marrë. “Ne nuk do të ndalemi derisa t’i kthejmë të gjithë në shtëpi,” tha ai. “Unë personalisht kam kaluar orë të panumërta me katarianët dhe egjiptianët për të siguruar lirinë e pengjeve dhe për të siguruar rrjedhjen e ndihmave,” tha ai.

Zyra e Shtypit e Qeverisë së Izraelit njoftoi të martën vonë mbrëma se 19 nga 135 personat që mbahen ende në robëri në Gaza janë shpallur të vdekur në mungesë, duke përfshirë një shtetas Tanzanian. Tanzania ka thënë se dy nga qytetarët e saj, të dy studentë bujqësi, kishin qenë mes pengjeve; njëri u konfirmua i vdekur muajin e kaluar. Biden vuri në dukje se po ndodhin një sërë gjërash që janë shumë të vështira. “Ne do të vazhdojmë të udhëheqim botën në ndihmën humanitare [për Gazën]. Ne duhet të mbrojmë jetët civile,” theksoi ai.

“Më lejoni të jem i qartë. Hamas duke përdorur përdhunimin, dhunën seksuale, terrorizmin dhe torturimin e grave dhe vajzave izraelite është e tmerrshme dhe e pafalshme… Pashë disa nga fotografitë.

“Është përtej të kuptuarit”, tha ai, duke theksuar se: “Ne të gjithë duhet ta dënojmë një brutalitet të tillë pa ekuivokim, pa përjashtim”.

Biden foli edhe për mosmarrëveshjet e tij politike me Netanyahun, duke kujtuar se si 51 vjet më parë, ai kishte shkruar në një foto të të dyve, “Bibi të dua, por nuk jam dakord me një gjë të mallkuar që thua”. Situata nuk ka ndryshuar, tha ai, duke shpjeguar, “Është e njëjta gjë edhe sot. Të dua por…”

Ai sqaroi: “Unë nuk kam bërë asgjë për këtë, kam pasur mosmarrëveshjet e mia me disa zyrtarë izraelitë”.

SHBA-ja dhe Izraeli kanë qenë gjithnjë e më shumë publikisht në mosmarrëveshje rreth planeve për enklavën sapo të përfundojë lufta, me SHBA-të që po shtyjnë për krijimin e një shteti palestinez dhe shumica e anëtarëve të qeverisë izraelite e kundërshtojnë këtë. Izraeli ka insistuar gjithashtu se duhet të mbajë kontrollin ushtarak të Gazës pas luftës.

“Pas sakrificës së madhe të civilëve dhe ushtarëve tanë, nuk do të lejoj hyrjen në Gaza të atyre që edukojnë për terrorizmin, mbështesin terrorizmin dhe financojnë terrorizmin”

Në fund të fundit, Izraeli “nuk mund t’i thotë jo” një shteti palestinez, tha Biden në ngjarjen e financimit të së martës. Duke ecur përpara, “ne kemi një mundësi për të filluar të bashkojmë rajonin… dhe ata ende duan ta bëjnë këtë. Por ne duhet të sigurohemi që Bibi të kuptojë se ai duhet të bëjë disa lëvizje për të forcuar… Nuk mund të thuash asnjë shtet palestinez… Kjo do të jetë pjesa e vështirë.”

Në eventin e Wall Street Journal, Sullivan tha: “Ne kemi qenë të qartë se besojmë se ripushtimi i Gazës është një ide e keqe. Kjo nuk duhet të ndodhë dhe qeveria izraelite e kupton gjithashtu këtë.” Ai shtoi: “Duhet të ketë një marrëveshje të përkohshme sigurie” ndërsa përpjekjet vazhdojnë për një zgjidhje politike afatgjatë për Gazën dhe Bregun Perëndimor. Sullivan shtoi se këto dy rajone duhet të lidhen nën një Autoritet Palestinez të rinovuar dhe të rigjallëruar. Është e vështirë të imagjinohet një Autoritet Palestinez i rinovuar që mund të ketë besimin e popullit palestinez, tha ai. Megjithatë, “ajo që mund të jetë e vështirë të parashikohet sot, mund të bëhet realitet nesër,” shpjegoi ai. Netanyahu kundërshtoi planet e SHBA për të vendosur një PA të reformuar në Gaza pasi të përfundojë fushata ushtarake e Izraelit për të larguar Gazën.

“Gaza nuk do të jetë as Hamastan, as Fatahstan”, tha ai të martën.

Netanyahu falënderoi administratën Biden. “Unë e vlerësoj shumë mbështetjen amerikane për shkatërrimin e Hamasit dhe kthimin e pengjeve tona.” “Pas një dialogu intensiv me Presidentin Biden dhe ekipin e tij, ne morëm mbështetjen e plotë për inkursionin tokësor dhe për bllokimin e presionit ndërkombëtar për të ndaluar luftën”, tha Netanyahu.

“Po, ka mosmarrëveshje për ‘të nesërmen pas Hamasit’. Por shpresoj se do të arrijmë një marrëveshje edhe këtu,” shpjegoi ai. “Unë do të doja të sqaroja pozicionin tim: nuk do ta lejoj Izraelin të përsërisë gabimin e Osloa”, tha Netanyahu teksa vuri në dukje Marrëveshjen e vitit 1993 që një vit më vonë lejoi krijimin e organit qeverisës të quajtur Autoriteti Palestinez. AP qeveris Zonat A dhe B të Bregut Perëndimor dhe deri në vitin 2007, ajo operoi gjithashtu në Gaza, por Hamasi e dëboi atë nga enklava në një grusht shteti të përgjakshëm. Kjo pasoi tërheqjen e Izraelit nga Gaza, i cili shkatërroi 21 vendbanime të veta atje dhe tërhoqi ushtrinë e tij në vitin 2005. Netanyahu ka shpjeguar se Hamasi nuk mund ta qeverisë Gazën pas luftës, por as AP, veçanërisht në dritën e politikës së saj për dhënien e pagave mujore financiare për terroristët dhe familjet e tyre. “Pas sakrificës së madhe të civilëve tanë dhe ushtarëve tanë, unë nuk do të lejoj hyrjen në Gaza të atyre që edukojnë për terrorizmin, mbështesin terrorizmin dhe financojnë terrorizmin,” tha Netanyahu.

14 DHJETORI, DATË HISTORIKE PËR ELBASANIN DHE DEMOKRACINË

December 13, 2023 by s p

Prof.Dr. Roland Gjini/

Nuk janë të pakta rastet në historinë shqiptare që Elbasani dhe qytetarët e tij kanë dhënë shembuj të çmuar, madje kanë paraprirë ngjarje të mëdha historike. Më 25 nëntor 1912 ishte i pari qytet në Shqipëri që parapriu ngritjen e flamurit të Pavarësisë. Ky qytet kishte nxjerrë edhe më parë burra në zë, që paraprinë dhe organizuan mësimin e shkollën shqipe, duke nisur nga Dhaskal Todri e Kostandin Kristoforidhi e duke vazhduar më tej me Aleksandër Xhuvanin e shumë të tjerë. Ky qytet i dha vendit burra që do të ideojnë e do të formojnë, më pas, shtetin e pavarur shqiptar, si Aqif Pashë Elbasanin, Lef Nosin, Qemal Karosmanin, Shefqet Daiun e të tjerë. Edhe gjatë funksionimit të shtetit të pavarur shqiptar në vitet 1912-1939, nuk ishin të pakët personalitetet elbasanas që kontribuan si në politikë, ashtu edhe në zhvillimin shoqëror e kulturor të vendit. Po nga ky qytet nuk ishin të paktë burrat e gratë që luftuan kundër pushtuesve nazi-fashistë.

Muajt e vjeshtës dhe të dhjetorit u kujtojnë elbasanasve mjaft ditë e data të shënuara, të regjistruara këto përgjatë dekadave të Rilindjes së popullit shqiptar, përgjatë përpjekjeve të tij në rrugën e pavarësisë, lirisë e përparimit. Kështu, janë të paharruara jo vetëm nga kujtesa e historisë, por e çdo qytetari elbasanas data të tilla si:

-2 Shtator 1909 – Kongresi historik i Elbasanit.

-Pranojmë edhe 11 Nëntorin e vitit 1944 si ditë të çlirimit nga pushtuesit fashistë e nazistë.

-25 Nëntor 1912 – Shpallja e pavarësisë dhe ngritja e flamurit kombëtar.

-1 Dhjetor 1909- Hapja e shkollës Normale.

Gjatë viteve të regjimit totalitar,nëntorit dhe dhjetorit do t’i shtoheshin edhe data përkujtimore të tjera, që përfaqësonin kryesisht revolucione apo ditëlindje udhëheqësish komunistë, por që të jemi realistë, populli i Elbasanit nuk arriti t’i ndjejë asnjëherë këto data si festa apo ditë nderimesh. Po të shtojmë këtu faktin që gjatë këtyre viteve, pushtetarët e lartë të dalë nga Elbasani do të ishin të paktë, atëherë do të pranonim që këto janë shenja të mospajtimin në masë të qytetarëve të këtij qyteti me diktaturën komuniste. Mospajtim ishte edhe heshtja e e këtij qyteti dhe mungesa e entusiazmit në tubimet popullore që zhvillonte herë pas here partia-shtet e asaj kohe.

Elbasanasit e duruar e të matur, por asnjëhere pasivë, si në çështjen kombëtare, ashtu edhe në rrugën e zhvillimit e përparimit, paraprinë përsëri procesin e progresit kombëtar. Nëse dekadada më parë, me ngritjen e të parit flamur në 25 nëntor të vitit 1912, paraprinë aktin e patriotëve shqiptarë që u mblodhën më pas e shpallën pavarësinë kombëtare në Vlorë më 28 nëntor të 1912-tës, tashmë me ngjarjet e 14 dhjetorit të vitit 1990 elbasanasit paraprinë procesin e rrëzimit të komunizmit.

Heshtja, në dukje, për Elbasanin gjatë vieteve të komunizmit nuk vazhdoi gjatë. Pa u mbushur dy ditë nga shpallja e plurazmit dhe nga formimi i Partisë Demokratike, Elbasani shpërtheu. Djemtë dhe vajzat, burrat dhe gratë më guximtare të tij dolën në shesh dhe u përballën me diktaturën, e cila ishte egërsuar ngaqë kishte kuptuar që po vinte agonia e saj. Ditën e 14 dhjetorit 1990 nga pak nismëtarë numri i tyre shumë shpejt kaloi në qindra. Të rinjve iu bashkuan edhe moshat më të rritura. Djemve dhe burrave iu bashkuan edhe vajza dhe gra. Punëtorëve dhe intelektualëve iu bashkuan edhe të rinj edhe studentë. Pra demonstrimi mori përmasa masive.

Pas afro gjysëm shekulli, ishte 14 dhjetori i vitit 1990, hapi i parë për t’i rikthyer Elbasanit dinjitetin e datave e ditëve të shënuara të nëntorit e dhjetorit. Elbasanasit e duruar e të matur, por asnjëhere pasivë, si në çështjen kombëtare, ashtu edhe në rrugën e zhvillimit e përparimit, paraprinë përsëri procesin e progresit kombëtar. 14 dhjetori i vitit 1990 është vështirë të hiqet nga kujtesa e qytetarëve të vet, pse jo, edhe e shqiptarëve. Lidhur me këtë ditë problemi nuk qëndron te numri i atyre që dolën në shesh, pasi të gjithë ne jemi dëshmitarë për të gjykuar mbi atë ditë. Pjesa më e madhe e elbasanasve, megjithëse nuk mori pjesë në protestë, brenda vetes i dha të drejtë guximit të atyre që dogjën simbolet e dikaturës, tanke, libra të Enver Hoxhës, apo simbole të varfërisë e prapambetjes, siç ishin ata pak autobuza rrangallë që transpotonin punëtorë. Nga ana tjetër, të paktë qenë ata që nuk u pajtuan me veprimet e protestuesve. Rregjimi në fuqi i asaj kohe, madje edhe disa nostalgjikë të sotëm, e cilësojnë këtë ditë si “shfaqje rrebelimi rrugaçësh”, që sipas tyre turbulluan qytetin dhe dëmtuan “pasurinë socialiste”, kur tashmë dihet që vjedhjet e shkatërrimet e dyqaneve i kryen provokatorët e futur nga sigurimi i shtetit. Kjo pasi diktatura e pranonte revolucionin, por vetëm për vete, për ruatjen e pushtetit të saj.

Në planin historik lëvizja e 14 dhjetorit nuk ishte as spontane dhe as shkatërrimtare e antikombëtare. Ngjarjet e 14 dhjetorit të vitit 1990 në Elbasan nuk ishin as revolucion, e as kryengritje rebele. Ato ishin një shpërthim popullor, në emër të mllefit të grumbulluar, nga njëra anë, dhe idealeve të reja të shfaqura menjëherë nga Lëvizja Studentore në Tiranë dhe krijimi i Partisë Demokratike, nga na tjetër.

Fakti që në këtë lëvizje nuk pati gjakderdhje nuk ka të bëjë me tolerancën e pushtetit të asaj kohe, por me largpamësinë e popullit elbasanas. Nuk ishte nevoja të ndeshej me forcat policore, megjithëse këta u urdhëruan të ushtrojnë dhunë mbi protestuesit. Populli e kishte të qartë se ato ishin vetëm leva të një rregjimi që po i vinte fundi. Kur flet populli, flet e vërteta, mbase këtë e kuptuan edhe policët e thjeshtë të asaj kohe. Dhe kështu ndodhi, revolta e 14 dhjetorit dhe e ngjarjeve që pasuan më pas rrëzuan godinën karakatinë të pushtetit komunist.

14 dhjetori u rendit në ditët e shënuara të krenarisë elbasanase për disa arsye:

–Së pari, këtë ditë djemtë dhe vajzat, burrat dhe gratë, të rinjtë dhe studentët pjesëmarrës në këtë ngjarje i treguan qytetarëve të vet dhe gjithë Shqipërisë se jo vetëm janë kundërshtarë të regjimit diktatorial, por edhe aktorë aktivë për rrëzimin e komunizmit,

–Së dyti, kjo datë shprehu solidarizimin e elbasanasve me Lëvizjen Studentore të Tiranës, si dhe me të tërë lëvizjet parardhëse antikomuniste të ndodhura në Shkodër, Kavajë, Tiranë e në qytete të tjerë,

–Së treti, me anë të veprimeve në dukje të pakontrolluara, por për mendimin tim të menduara mirë, protestuesit thyen disa tabu dhe dhanë disa shembuj se si mund të shembet sistemi komunist, i padëshiruar nga shumica e shqiptarëve.

Kështu, me djegjen e ndonjë autobusi u dha simboli i daljes nga skllavërimi dhe trajtimi mizerabël i punëtorëve, të cilët udhëtonin me këto fizarmonika të shtrembëruara e të shqyera e që fusnin brenda ujë, të ftohtë e pluhur. Me djegjen e shkatërrimin e ndonjë tanku apo makine policie u dha sinjali i urrejtjes ndaj pushtetit shtypës. Me djegjen e librave të diktatorit, që u nxorën nga libraritë e qytetit, u shfaq hapur kundërshtia e elbasanasve ndaj ideologjisë komuniste dhe ndaj të ashtuquajturës vijë udhëheqëse të Partisë së Punës. Ndërsa vjedhjet e shkatërrimet e disa dyqaneve i kryen provokatorët e futur nga sigurimi i shtetit.

Lind pyetja: A kishin të drejtë përfaqësues të popullit të Elbasanit të ngriheshin në këtë mënyrë në 14 dhjetor? Mendoj se po. Për të argumetuar këtë pohim po citoj përcaktime të disa personaliteteve të shquara të mendimit njerëzor apo teoricienë të demokracisë. Kur një sistem është i padëshiruar për popullin është po populli që e rrëzon atë. Që në shekullin e XVI rilindasi italian Makiaveli thoshte “Vox populi, vox Dei”, fjala e popullit është fjala e zotit. Pra, për dekada me rradhë, regjimi dikatorial ishte bërë i padurueshëm për popullin, dhe 14 Dhjetori qe shenja e parë e dukshme që populli është gati ta rrëzojë atë.

Por, si mund të rrëzohej ky rregjim? Me revolucion, si në kohërat e shekujve XVI-XIX kur në Evropë e më gjerë u përmbysën monarkitë absolute totalitare dhe u hap rruga drejt qytetërimit modern perëndimor në Angli, Francë, Gjermani etj. Jo. Revolucioneve shoqërore jo vetëm u ka kaluar koha, por ata u bastarduan dhe kaluan në luftëra të ashpra civile gjatë shekullit XX, kur fillimisht në Rusi e pastaj në mjaft vende të Lindjes revolucionet u kthyen në bolshevike, proletare apo socialiste.

Këta revolucione jo vetëm shkaktuan gjakderdhje, por pas fitores vendosën dikatura të reja, më të egra se regjimet monarkike absolute mesjetare. Koha të cilën po përjetonte Shqipëria kërkonte arritjen e demokracisë me rrugë demokratike. Protesta mbarëpopullore është provuar se është rruga më e efektshme për të sjellë e për të forcuar demokracinë.

Demokracia e re që po kërkohej të vendosej do ndiqte rrugën e vet të sigurtë e të pakthyeshme. Të gjithë sistemet dhe të gjitha regjimet pretendojnë se punojnë në emër të popullit, madje jo vetëm monarkitë absolute por edhe diktaturat. Sistemi demokratik ndryshon nga ai totalitar se i shërben popullit dhe nuk mburret se vepron në emër të tij.

Studiuesi i demokracisë amerikane, historiani dhe diplomati francez Aleksi Tokëvil (Alexis de Tocqueville), thotë se në themel të demokracisë qëndron sovraniteti i popullit. Por, vazhdon më tej ai, gjatë ushtrimit të qeverisjes demokratike ky sovranitet qëndron i fshehur, ky sovranitet respektohet pa u njohur.

E përmenda këtë përcaktim për të gjykuar sot, pas 22 vjetësh mbi rolin e pjesëmarrësve në ngjarjet e 14 dhjetorit. Ishin me dhjetra e qindra guximtarët që zgjuan Elbasanin nga letargjia që i kishte vënë komunizmi. Ata u përballën me tanket e forcat shtypëse të regjimit. Disa edhe u burgosën. 14 Dhjetori u pasua me ngjarje e situata të reja e të shpeshta, që si një zinxhir çuan deri në përmbysjen e rregjimit komunist.

Sot, po të kthejmë kokën pas, shohim që këta heronj heshtin, ose të paktën nuk mburren për atë çfarë kanë bërë. Shumë prej tyre janë të kënaqur me përmbysjen e regjimit dhe kanë shfrytëzuar mundësitë e reja që hapi periudha post-komuniste demokratike, sidomos ekonomia e tregut. Disa të tjerë janë mjaftuar me gjetjen e një pozicioni sa për të jetuar, disa madje mund të themi që edhe sot mund të kenë vështirësi jetese. Më tej, me keqardhje kujtojmë, se disa prej tyre nuk jetojnë më.

Kanë kaluar shumë vite nga 14 Dhjetori 1990, të lindurit e këtejshëm kanë krijuar një brez më vete. Lind pyetja: A është realizuar qëllimi i dhjetoristëve të Elbasanit dhe të krejt Shqipërisë për ëndrrën europiane? Për fat të keq jemi ende larg realizimit të kësaj ëndrre. Tranzicioni po zgjat, por ky tranzicion, të paktën, nuk duhet të na pengojë të respektojmë ata që na sollën të parët ndër mend se rruga e vetme e përparimit të shqiptarëve është rruga drejt Evropës. Këta janë heronj, pasi heronjtë nuk shfaqen rëndom, por ata i nxjerr koha në momentet më kyçe të historisë së një kombi.

Elbasani dhe shoqëria u ka mjaft borxhe këtyre heronjve. Mbi të gjitha është respekti dhe vlerësimi për veprën e tyre. Prandaj, që kjo vepër të mos hiqet nga kujtesa jonë dhe e brezave që vijnë më pas, lipset të përjetësohet e shpërblehet, jo me rrugë ekonomike e poste politike, por së paku me një monument, ashtu siç është përjetësuar, për shembull, kontributi i elbasanasve në kulturën e arsimin kombëtar, me anë të obeliskut të ngritur në qendër të qytetit. Veprën e tyre të madhe nuk mund ta nxëjë dot një pllakë e vogël përkujtimore, por një monument i madh, ku së paku të shkruhen emrat e këtyre heronjve, sado që të jenë ata.

Nëse sot ne kujtohemi për këta heronj vetëm një herë në vit, të jeni të sigurtë se historia ata nuk do t’i harrojë. Ata vetë e kanë treguar modestinë e tyre, nuk flasin e nuk mburren për atë që kanë bërë. Por, do të jenë jo vetëm historianët që do të shkruajnë për ta, por edhe populli, që do t’i ruajë gjatë në kujtesën e tij, si emrat ashtu edhe veprën heroike të tyre.

Mirënjohje përjetë heronjve elbasanas të 14 Dhjetorit. U shkruaftë me gërma të arta emri i tyre, në mos në ndonjë monument apo pllakë përkujtimore, të paktën në mendjen dhe zemrat e elbasanasve dhe të tërë shqiptarëve.

Vitet e reja wilsoniane për shqiptarët

December 12, 2023 by s p

Ndriçim Kulla/

1999 dhe 2008-vite wilsoniane: çlirimi i Kosovës, fushata e pestë e ndihmës humanitare, pavarësia e Kosovës, pranimi i Shqipërisë në NATO.

Në marrëdhëniet shqiptaro-amerikane ka disa vite që meritojnë të quhen “vite Wilsoniane”, sipas vitit 1920, kur Wilsoni u bë shpëtimtari i shtetit shqiptar. Një vit i tillë Ëilsonian është viti 1999, i çlirimit të Kosovës, ku SHBA kishte rolin kryesor, si dhe viti 2008, që mund të quhet dyfish Ëilsonian, për arsye se në këtë vit me mbështetjen e SHBA u shpall pavarësia e Kosovës, që përsëri me mbështetjen e SHBA u njoh menjëherë nga SHBA dhe shumë vende të botës duke përfshirë pjesën më të madhe të vendeve të NATO-s dhe Bashkimit Europian. Në të njëjtin vit, në Samitin e NATO-s në Bukuresht, Shqipëria mori ftesën për t’ u bërë vend anëtar i NATO-s.

Kosova përbënte shqetësimin kryesor të SHBA në marrëdhëniet amerikano-shqiptare, që kur nisën luftërat në ish-Jugosllavi. Fred C. Abrahams në librin e tij për Shqipërinë postkomuniste thotë për periudhën pas rivendosjes së marrëdhënieve diplomatike mes Shqipërisë dhe SHBA në 1991:

Çështja kyçe për Uashingtonin dhe ideja kryesore që drejtonte politikat e tij për dhjetë vjetët e ardhshëm nuk ishte Shqipëria si shtet por shqiptarët në Ballkan.

Në fakt Kosova kishte qenë pikënisja e krizës që çoi në shpërbërjen e Jugosllavisë. Ambasadori amerikan në Jugosllavi, në vitet 1989-1992, Ëarren Zimmerman, domethënë në periudhën para dhe në fillimet e luftës në Jugosllavi, thotë në kujtimet e tij:

Kur erdha në Beograd në fillim të vitit 1989, të gjithë kishin në mendje Kosovën.

Zimmerman kishte në të kaluarën e tij diçka që e bënte të ishte i papëlqyer për serbët. Ishte fjala për kohën kur Zimmerman kishte kryesuar një delegacion amerikan në KSBE (sot OSBE), që kishte punuar fort për të arritur një rezulotë që serbët e shikonin si një mjet për të ndërhyrë në Kosovë. Zimmerman thotë për këtë çështje të së kaluarës së tij:

Vetëm pak muaj më parë mbledhja e radhës e Konferencës për Sigurimin dhe Bashkëpunimin Evropian (sot OSBE- N.K.), pas dy vjet negociatash kushtuar të drejtave të njeriut dhe kontrollit të armëve duke përfshirë shtetet e Europës dhe të Amerikës së Veriut, kishte përfunduar me një dokument që riafirmonte se trajtimi i qytetarëve të vet nga një qeveri ishte një subject i ligjshëm për t’ iu nënshtruar shqyrtimit ndërkombëtar.

Sipas kësaj rezolute KSBE mund të ndërhynte edhe në Kosovë, gjë që kuptohet se serbët nuk e donin aspak. Kjo rezolutë e miratuar me nismën dhe mbështetjen amerikane, tregonte se me sa largpamësi e kishin përgatitur amerikanët ndërhyrjen e mëvonshme në Kosovë, për çlirimin e saj nga Serbia. Në sajë të kësaj rezolute u mundësia vajtja në Kosovë në 1998 e misionit verifikues të OSBE, të kryesuar nga ambasadori Ëilliam Ëalker, përfaqësues i SHBA, i cili evidentoi provat e masakrave serbe ndaj shqiptarëve në rastin e Raçakut, që u bë shkak direct për Konferencën e Rambouillet, ku pas refuzimit të serbëve për të nënshkruar dokumentin e saj, NATO mund të niste bombardimin e Serbisë. Dhe tani (1989), Zimmerman, njeriu me emrin e të cilit ishte e lidhur kjo rezolutë, nga pozita e ambasadorit amerikan në Beograd, fliste për Kosovën atje, në bazë të kësaj rezolute:

Vërejtja ime për zyrtarët jugosllavë ishte që, nëse Jugosllavia dëshironte të vijonte marrëdhëniet e saj të ngushta me Shtetet e Bashkuara, ajo duhet t’ u vinte fre shkeljeve të të drejtave të njeriut në Kosovë. I mbetej Jugosllavisë të vendoste se cfarë do të zgjidhte.

Rezolutën e mësipërme e kishte inicuar dhe mbështetur Administrata republikane e viteve ’80 në Shtëpinë e Bardhë, por atë e shfrytëzoi me shumë efektivitet Administrata demokrate e Clintonit. Kështu u vërtetua edhe një herë ai fenomen, i vënë re akoma më tepër me fillimin e luftërave në Jugosllavi se kishte një vazhdimësi në qëndrimin për mbrojtjen e Kosovës të administratave republikane dhe demokrate në Shtëpinë e Bardhë. Këtë gjë më mirë e tregon ish-Sekretarja e Departamentit të Shtetit në kohën e luftës së Kosovës, Madeleine Albright, që shkruan në kujtimet e saj:

Administrata e Bush-it të Vjetrit, e cila në përgjithësi kishte qenë pasive në Ballkan, vendosi të bënte një hap të guximshëm teksa po bëhej gati të linte pushtetin. Ditën e Krishtlindjeve të vitit 1992 diplomatët e Shteteve të Bashkuara e njoftuan Millosheviçin se Shtetet e Bashkuara do të kundërpërgjigjeshin ushtarakisht, nëse serbët do të fillonin një konflikt të armatosur në Kosovë. Tri javë pas ardhjes në pushtet të Presidentit Clinton më 1993, Sekretari i Shtetit Christopher e theksoi sërish “paralajmërimin e Krishtlindjeve”.

Nëqoftëse amerikanët mund të kishin ndonjë dyshim për pretendimet e shqiptarëve se dhuna serbe ndaj tyre kishte si objektiv final gjenocidin total ndaj shqiptarëve të Kosovës, këtë ua hoqi vetë Milosheviçi, i cili në bisedë me Komandantin e NATO-s në Europë, gjeneralin amerikan Ëesley Clark, ia pohoi vetë këtë gjë. Clark e tregon kështu një bisedë me Milosheviçin në Beograd, në 1998:

Milosheviqi solli “Brandy” për vetë, për Milutinoviqin, për Naumannin dhe për mua, dhe për herë të parë, iu bashkova atij. Tash, ai i gjasonte një filozofi, në momentin kur filloi të diskutojë rreth së ardhmes ekonomike të Serbisë. Më pas, sikur të kishte dalë ndonjë tren nga binarët, ai me shpejtësi ndërroi temë.

“Ju e dini general Klark, që ne e dimë se si duhet t’ i qërojmë hesapet me shqiptarët, me këta vrasës, me këta dhunues, me këta vrasës të fëmijëve të tyre. Përpara, ne jemi kujdesur për ta.”

Fytyra e tij u skuq dhe zëri i tij fitoi ashpërsi, në momentin kur i dënonte ata. Ishte ky ndonjë paragraph jashtë ndonjë kumtese publike, mendova unë.

“Në Drenicë më 1946 ne i kemi vrarë ata. I kemi vrarë që të gjithë!” Naumanni dhe unë e shikonim me kureshtje.

Ai, sipas gjasave kishte menduar se ne nuk i kishim besuar, kështu që filloi t’ i kualifikojë të arriturat. “Oh, na janë nevojitur disa vite, por ne, në fund, i vramë që të gjithë!” Ishte i vetkënaqur, i lumtur dhe shikonte sikur të priste aprovimin tonë.

Ne ishim të tronditur nga shfrimi i tij. “Zoti president, ne madje as që ishim duke diskutuar rreth kosovarëve, ne po bisedonim rreth zhvillimit ekonomik të Serbisë!” Po ne e denim, atëherë dhe aty, se gjasat janë tejet të vogla që e gjithë kjo krizë të përfundojë në mënyrë paqësore.

Në një çast sinqeriteti që me sa duket i vinte nga dehja me alkool, Milosheviçi po zbulonte se plani i tij nuk kishte të bënte vetëm me asgjësimin e atyre që i quante terroristë shqiptarë në Kosovë, por me asgjësimin e shqiptarëve të Kosovës si popull. Ishte ai që njihet si Plani “Patkoi” për spastrimin etnik të shqiptarëve të Kosovës. Milosheviçi fliste për planin e tij sikur të kërkonte miratimin e amerikanëve, lejen e tyre për ta zbatuar atë. Që nga ky çast amerikanët e kishin të qartë se për çfarë bëhej fjalë në Kosovë. Nëqoftëse Milosheviçi i kishte fshehur gjurmët e tij në Bosnjë-Herzegovinë, duke arritur të luante rolin e faktorit të paqes në Konferencën e Daytonit, në Kosovë po e zbulonte veten si ideatorin dhe urdhëruesin e genocidit. Tanimë amerikanët e dinin Milosheviçi përbënte një sfidë të ngjashme me atë të Hitlerit. Sekretarja e Departamentit të Shtetit Albright, duhet të ketë qenë me siguri e informuar nga Clarku për këto mendime që shfaqi Milosheviçi, kur në një nga mbledhjet ndërkombëtare për Kosovën para fillimit të bombardimeve, ajo mbajti këtë qëndrim që tregon në kujtimet e saj:

Debati u nxeh dhe ndërsa dëgjoja, zhgarravitja e zemëruar në bllokun e shënimeve. Kisha ardhur në mbledhje e përgatitur t’ i parashtroja qartazi pikëpamjet e mia të papërkulura, kështu që isha e vendosur të mos e tradhtoja besimin e atyre që prisnin që Amerika të merrte situatën në dorë. Në një çast Jamie Rubin-i, që zakonisht ishte mjaft luftarak, më tha të bëja kompromis për një propozim të caktuar. Ia ngula sytë gjithë inat dhe i thashë: “Jamie, mos mendon se jemi në Mynih?”

Kosova nuk do të lihej në duart e Milosheviçit, si Çekosllovakia në ato të Hitlerit në 1938. Amerikanët ishin të vendosur për këtë gjë por Milosheviçi nuk e besonte këtë gjë. Ai nuk besonte se popull amerikan do ta kuptonte këtë vendim të Clintonit dhe Albrightit dhe se këta, edhe nëqoftëse do ta nisnin bombardimin e Serbisë, do të ishin të detyruar ta ndërprisnin pas pak ditësh për shkak të reagimit të opinionit public. Milosheviçi mendonte se Clintoni dhe Albrighti nuk do të ishin në gjendje që ta shpjegonin në mënyrë bindëse popullit amerikan vendimin e tyre pëe bombardimin e Serbisë, një vendi që kishte qenë aleat i Amerikës në dy luftra botërore. Por Milosheviçi nuk kishte kuptuar natyrën prej misionari të popullit amerikan, që reagoi ndryshe nga ç’ kishte pritur ai. Bill Clinton thotë në kujtimet e tij për ditën kur nisi fushata e bombardimeve e NATO-s kundër Serbisë:

Në 24 mars unë i fola popullit amerikan për atë që ishim duke bërë dhe pse po e bënim këtë. Unë u shpreha që Millosheviçi i kishte zhveshur kosovarët nga autonomia e tyre, duke iu mohuar atyre të drejtat e garantuara nga Kushtetuta për të folur gjuhën e tyre, për të patur shkollën e tyre, dhe qeverisur vetveten. Unë përshkrova krimet serbe: vrasjen e civilëve, djegien e fshatrave, dhe dëbimin e njerëzve nga shtëpitë e tyre, gjashtëdhjetë mijë në pesë javët e fundit , një çerek milioni gjithsej. (Bill Clinton e ka fjalën deri në 24 mars 1999- N. K.) Përfundimisht unë i vendosa ngjarjet e fundit në kontekstin e luftrave që Millosheviçi kishte bërë kundër Bosnjës dhe Kroacisë dhe pasojat destructive të vrasjeve të tij në të ardhmen e Europës.

Milosheviçi gjithashtu, mendonte se NATO do të përçahej dhe vendet europiane të saj nuk do ta pranonin vullnetin amerikan për të bombarduar kryeqytetin e një vendi europian. Amerikanët, edhe nëqoftëse do t’ i nisnin bombardimet mendonte ai, pas disa ditësh do të mbeteshin të vetëm në këtë luftë, dhe do të detyroheshin të tërhiqeshin me turp. Por Milosheviçi gaboi edhe këtu. Aleanca atlantike e ruajti kompaktësinë deri në fund të fushatës, deri në dorëzimin e Milosheviçit. Ministri i Punëve të Jashtme të Gjermanisë në atë periudhë Joschka Fischer në kujtimet e tij tregon edhe këtë ngjarje:

Unë u thashë kolegëve të mi se gjatë kohëzgjatjes së luftës, revista amerikane “Time” kishte publikuar një artikull tejet kritik, me titull: “Lufta e Medeleinit”. (fjala është për Sekretaren e Departamentit të Shtetit Meadelein Albright- N. K.) “Mirë, vazhdova unë, nëse kjo ka qenë lufta e Madeleinit, atëherë kjo sot është paqja e Madeleinit.”

Amerika e kishte udhëhequr Europën në të parën luftë humanitare në botë, dhe kjo luftë ishte bërë për Kosovën. Mironjohja e shqiptarëve të Kosovës dhe e shqiptarëve në përgjithësi, për Amerikën ishte e pakufishme. Komandanti i NATO-s në Europë, Gjenerali Ëesley Clark, i cili udhëhoqi fushatën e NATO-s, thotë për vizitën e tij në Kosovë, pas hyrjes së trupave të NATO-s atje:

Më 24 qershor, Javier Solana dhe unë, shkuam së bashku në Prishtinë. Për dallim nga propaganda e mëhershme serbe, kryeqyteti i Kosovës ishte dëmtuar pak nga fushata ajrore- vetëm disa goditje precise kundër objekteve ushtarake dhe policore serbe. Kishte gëzim nëpër rrugë atë ditë, në momentin kur Solana dhe unë u rrethuam nga turma e ithtarëve të entusiazmuar. Deri në atë moment nuk ia kisha lejuar vetes të ndjeja efektin e asaj që kishte arritur NATO-ja. Por, tash kjo ishte e pamohueshme. Operacioni “Allied Force” ishte një fitore për këta shqiptarë, të cilët ishin keqtrajtuar, ishin sulmuar dhe, së fundi, ishin dëbuar me qindra mija nga shtëpitë e tyre dhe nga vendi i tyre. Thjesht kjo ishte më shumë se vetëm një fitore për NATO-n. Kjo ishte një fitore personale për të gjithë ne, që punuam për të tërhequr vëmendjen për planet e Millosheviçit për Kosovën dhe që luftuam për të ndalë dhe, në fund, për të kthyer mbrapsht spastrimet etnike.

Presidenti Bill Clinton fitoi një vend pranë Wilsonit në “Malin Rushmor” shqiptar të mirënjohjes për Amerikën. Paralel me luftën për çlirimin e Kosovës, Amerika në 1999 udhëhoqi edhe një nga fushatat më të mëdha të ndihmës humanitare në histori, atë për strehimin ushqimin dhe kujdesin shëndetësor për popullsinë shqiptare të dëbuar nga Kosova, që kryesisht erdhi në Shqipëri dhe Maqedoni. Më shumë se një milion shqiptarë të Kosovës u dëbuan me dhunë nga vendi i tyre. Solidariteti i popullit dhe shtetit shqiptar, si dhe i vëllezërve të tyre në Maqedoni ishte i madh, por burimet e tyre ishin fare të pamjaftueshme për të përballuar një emergjencë të tillë humanitare. Mediat ndërkombëtare, veçanërisht ato amerikane, sensibilizuan botën për këtë emergjencë humanitare dhe nga të gjitha anët, në radhë të parë nga Amerika erdhën shumë organizata humanitare për të marrë në dorë situatën. Promotorri i angazhimit të organizatave ndërkombëtare të ndihmës humanitare ishin gjithashtu amerikanët. Vetë qeveria amerikane mori pjesë në këtë fushatë humanitare me organizmat e saj të këtij lloji. Kjo ishte fushata e pestë amerikane e ndihmës humanitare që zhvillohej gjatë shekullit XX. Në sajë të kësaj fushate nuk pati vdekje masive te refugjatët shqiptarë të luftës të ikur nga Kosova, siç ndodh në botë me popullsitë e zhvendosura në mënyrë të dhunshme, dhe që pësojnë shumë vdekje nga uria dhe sëmundjet. Amerikanët e prishën edhe llogarinë e Milosheviçit se popullsia shqiptare e zhvendosur nga Kosova do të vdiste masivisht në Shqipëri dhe në Maqedoni.

Përveç Clintonit, një tjetër vend në “Malin Rushmor” të mirënjohjes shqiptare për Amerikën e fitoi Presidenti Bush i Riu, i cili në qershor 2007 u bë i pari president amerikan që vizitoi Shqipërinë dhe që nga Tirana shpalli dy lajme të mira për kombin shqiptar: Se pavarësia e Kosovës nuk mund të vonohej më, dhe se anëtarësimi i Shqipërisë në NATO do të ishte një gjë e shpejtë. Nëqoftëse babai i tij, Presidenti Bush i Vjetri hoqi një “vijë të kuqe” në hapësirë, për Kosovën, me paralajmërimin e tij ndaj Serbisë që të mos e zgjeronte luftën në Kosovë, Bush biri në 2008 hoqi një vijë të kuqe në kohë, sa i përket statusit të Kosovës, duke paralamëruar pavarësinë e saj të shpejtë.

Të dy këto gjëra do të ndodhnin në vitin në vazhdim, që do të ishte viti i fundit i Bushit të Ri në pushtet, dhe ndodhën pa u mbushur një vit nga vizita e tij në Tiranë. Në përvjetorin e vizitës së tij në Shqipëri Kosova kishte shpallur pavarësinë dhe ishte njohur nga shumë shtete, dhe Shqipëria kishte marrë ftesën për t’ u anëtarësuar në NATO. Me këtë u bë realitet ëndrra e vjetër e shqiptarëve, që nga koha e Rilindjes Kombëtare, që Shqipëria të ishte nën diellin që lindte nga Perëndimi, sic thoshte Naim Frashëri. 2008 u bë kështu një tjetër vit gurthemeli në marrëdhëniet shqiptaro-amerikane.

Marrëdhëniet speciale shqiptaro-amerikane u konfirmuan kur në 2012, me rastin e 100 vjetorit të krijimit të shtetit shqiptar, Sekretarja e Departamentit të Shtetit Hillary Clinton nga foltorja e Kuvendit të Shqipërisë, iu tha shqiptarëve fjalinë historike: “SHBA kanë qëndruar me ju për 100 vjetët e parë të pavarësisë dhe do të vazhdojmë te jemi me ju edhe në 100 vjetët e ardhshëm!”

Këto fjalë u pritën me duartrokitje të zgjatura nga deputetët e të gjitha krahëve të parlamentit. Pas 100 vjetësh, një tjetër Sekretar i Departamentit të Shtetit do të thotë në Tiranë: “SHBA kanë qëndruar me ju për 200 vjetët e parë të pavarësisë dhe do të vazhdojmë te jemi me ju edhe në 200 vjetët e ardhshëm!”

𝐕𝐨𝐭𝐚 𝐞 𝐃𝐢𝐚𝐬𝐩𝐨𝐫ë𝐬 ë𝐬𝐡𝐭ë çë𝐬𝐡𝐭𝐣𝐞 𝐞 𝐢𝐧𝐭𝐞𝐫𝐞𝐬𝐢𝐭 𝐤𝐨𝐦𝐛ë𝐭𝐚𝐫!

December 11, 2023 by s p

Lëvizja Diaspora për Shqipërinë e Lirë/

Lëvizja Diaspora për Shqipërinë e Lirë i prezantoi publikut më datë 08.09.2023 draftin e përpiluar nga ajo me ndryshimet e sugjeruara të Kodit Zgjedhor për të përmbushur boshllëkun ligjor të konstatuar nga Gjykata Kushtetuese për Votës së Diasporës.

Pas një periudhe diskutimi me aktorët e përfshirë në proçes, lëvizja e dorëzoi këtë draft më datë 10.10.2023 pranë Kryetares së Kuvendit të Shqipërisë, znj. Lindita Nikolla dhe për dijeninë e të gjitha palëve politike duke e protokolluar me Nr. 3060.

Sot Diaspora për Shqipërinë e Lirë e fut këtë draft në proçesin legjislativ! Me mbështetjen e një grupi deputetësh propozues, ajo i propozon Kuvendit të Shqipërisë nisjen e proçedurave parlamentare për shqyrtimin dhe miratimin e këtij projektligji.

Deputetët propozues janë:

1. Z. Fatmir Mediu

2. Z. Gazment Bardhi

3. Z. Agron Gjekmarkaj

4. Z. Agron Duka

5. Znj. Jorida Tabaku

6. Znj. Emilia Koliqi

7. Znj. Dhurata Çupi Tyli.

Duke falenderuar deputetët propozues, i bëjmë thirrje të gjithë deputetëve të Kuvendit të Shqipërisë të mbështesin këtë projektligj të ardhur nga përfaqësues të Diasporës, të mos shikojnë interesat e ngushta politike të momentit, por të bashkohen për ti mundësuar të gjithë Shqiptarëve kudo që janë të drejtën e Votës dhe mundësinë e përfaqësimit politik si dhe atë të ndikimit në qeverisjen e vendit siç ndodh në çdo vend demokratik.

𝐕𝐨𝐭𝐚 𝐞 𝐃𝐢𝐚𝐬𝐩𝐨𝐫ë𝐬 ë𝐬𝐡𝐭ë çë𝐬𝐡𝐭𝐣𝐞 𝐞 𝐢𝐧𝐭𝐞𝐫𝐞𝐬𝐢𝐭 𝐤𝐨𝐦𝐛ë𝐭𝐚𝐫!

LAPSH-i në Cyrih, po punon për të ruajtur gjuhën shqipe edhe te gjenerata e katërt e më tutje

December 11, 2023 by s p

Teksti: Dashnim HEBIBI / Foto: Lulzim Hasi/

Fotoreportazh nga manifestimi i LAPSH-it për kt. Cyrih/ Zvicër, kushtuar 28 Nëntorit.

“Në kantonin e Cyrihut janë 53 pika shkollore. Nxënës prezent vetëm që kanë marrur pjesë në program kanë qenë rreth 100, pra nuk kanë marrur pjesë në program të gjithë për arsye, që të mos zgjatet shumë programi. Por, edhe ata fëmijë nuk i kemi lënë anash, dukeshin dhe ishin si pjestarë të programit festiv, sepse të gjithë janë të njejtë, na tha ndër të tjera, z.Naser Ulaj.

Winterhur, 09 dhjetor 2023- Madhështore! E fillova këtë reportazh me fjalën më të mirë të mundshme. Ku ka më madhështore, se sa ti dëgjosh brezin e ri, shqiponjat e reja që po lindin e po rriten në diasporë dhe po i këndojnë Adem Jasharit! Ku ka më madhështore, kur ilirët e rinjë, po i recitojnë Skënderbeut, Ismail Qemajlit. Ku ka më madhështore se të vallëzosh shqip! Ku ka më madhështore se sa të njohësh patriotët e kombit! Ku ka më madhështore se sa ti mësosh fëmijët shqiptarë në diasporë për gjuhën, historinë, traditën e kulturën kombëtare. Ku ka më madhështore, sa e sa fjalë të tjera me vepra gjejmë te LAPSH-i. Edhe pse jemi, gati në mes të muajit dhjetor, në prag të vitit të ri dhe festa e nëntorit ka ditë që ka kalur, por për bashkatdhetarët, që ishin prezent nuk ishte e lodhshme, që të vijnë edhe në përkrahje të LAPSH-it për Cyrih për të kremtuar me gjeneratën e re të mërgatës sonë, që po lindin e po rriten në diasporë. Nuk ishte në program ndoj artistë me zë që të mbushet salla, por fëmijët mërgimtarë, ishin ata që këndonin e recitonin. Mjafton kjo, se janë brezi i ri me program, që ti përkrahim. Ka pasur shumë manifestime në gjithë diasporë tonë, diku ishim prezent e diku jo, por lirisht mundet të thuhet, se ky manifestim për nga përmbajtja ishte më i veçanti. Brezi i ri po i këndon flamurit, dëshmorëve të kombit e vendit të të parëve. Tashmë, jemi me gjeneratën e katërt në diasporë. LAPSH-i në Cyrih jo pa vështirësi, po i përballon kohës së pakohë dhe po e mbush sallën përplot e përplot me bashkatdhetarë dhe mbi të gjitha, programi prej fillimit e deri në mbarim ishte me fëmijët mërgimtarë. Me modesti kryesia e LAPSH-it me në ballë, z.Naser Ulaj, pritshin musafirët e ftuar dhe në anën tjetër, vraponin, që gjithçka të jetë në rregull, gjithçka të shkoj mirë. Winterthuri një qytet i bukur e përplot me bashkatdhetarë, ishte qendra e organizimit edhe për LAPSH-in e kantonin Cyrih. Kuq e zi. Gjithkah shihej flamuri ynë kombëtar. Edhe nëpër dyert e sallës, kishte punime të nxënësve, që kishin vizatuar atdhetarët tanë, dëshmorët si dhe shkruanin e kujtonin edhe për viset tjera shqiptare që janë të ndara nga trungu, kjo i gjasonte gazetës së murit. Salla ishte e përmbushur me bashkatdhetarë të të gjitha trevave shqiptare. Është thënë dhe është e vërtetë, se është LAPSH që i bashkon të gjithë shqiptarët nga të gjitha trevat shqiptare, pa dallim besimi apo bindje politike.

Zhurma e fëmijëve ishte e mjaltë

Kur edhe afrohej që të filloj programi e jashtë binte një shi i madh, fëmijët vraponin menjëherë pas mësueses apo mësuesit të tyre për ti treguar se jemi gati për programin. Kishin punuar me muaj të tërë. Për çdo respekt është puna e madhe që bëjnë mësuesit e LAPSH-it. E pamundur, që përmes pak fjalëve të këtij reportazhi të përshkruajmë gjithë ate që e kemi parë. Edhe pse isha në cilësinë e musafirit, nuk munda të mos shkruaj një reportazh për këtë ngjarje të madhe kombëtare e kur dihet, se nga kush po organizohet. Kryetari i LAPSH-it për kantonin e Cyrihut, z. Naser Ulaj, gjithnjë në bashkëbisedime me prindër, me nxënës, kolegë dhe me bashkatdhetarë. Skena ishte e përgaditur në mënyrën më të mirë të mundshme. Në anën e majtë të sallës, ishin disa tavolina të rezervuara për ambasadorët shqiptarë, ate të Shqipërisë, Kosovës dhe Maqedonisë së Veriut dhe të konsullatës së Kosovës në Cyrih si dhe për deputetët shqiptarë kantonal dhe disa afaristëve. Për fat të mirë u mbushën edhe ato vende që ishin rezervuar, ngase munguan ambasadorët dhe prezentuan nga Konsullata e Kosovës në Cyrih, znj. Arjeta Gallopeni, konsulle e Republikës së Kosovës në Cyrih, pastaj z. Avni Zejnullahu zv.Konsull, si dhe deputeti kantonal, si Dafi Muharremi, etj. Musafirët u falënderoshin nga kryesia e LAPSH-it. Në sallë shihej edhe z. Nexhat Maloku, ish kryetar i LAPSH-it për Zvicër i cili me shumë dashamirësi bisedonte me mësuesit dhe prindër të fëmijëve të shkollës plotësuese shqipe. Prezent ishin edhe shumë veprimtarë të të gjitha trevave shqiptare, si z.Rafet Ademi, veprimtarë nga Lugina e Preshevës, Adem Osmani me bashkëshorten e tij dhe disa veprimtarë të tjerë.

Ajo që i binte në sy të gjithëve dhe bënin foto të shumta para se të filloj programi, ishte flamuri kuq e zi me një madhësi të madhe prej, 6 m/4.5 metra, ku ishte punuar në Kosovë, konkretisht në Gjakovë, falë bashkatdhetarit, z. Arsim Ahmetaj së bashku me bashkëshorten nga Shqiponja e Komunës së Gjakovës. Ishte syri i TV Diaspora me editorin e saj z.Esat Husaj, që kishte ardhur enkas për të përcjellur këtë program nga LAPSH-i për kantonin e Cyrihut. TV Diaspora programin e dha drejpërdrejt, televizion që njihet nga diaspora jonë, sepse hiq më pak se dy dekada, sa edhe egziston i ka dhënë hapësirë të madhe edhe LAPSH-it për Cyrih dhe në nivel Zvicre. Programi ishte parapa që të filloj në ora 18.00 dhe sapo kaluan akrepat e orës 18.00, kryesia e LAPSH me arsye të plotë kërkoi mirëkuptim nga të pranishmit edhe për pak minuta, ngase po bie një shi i madh dhe do të ketë pak vonesë. Pas hymnit kombëtar dhe të Kosovës, në skenë fjala hyrëse e përshëndetëse iu dha z.Naser Ulaj, kryetar i LAPSH-it për kt.Cyrih. Ai ndër të tjera i përshëndeti të gjithë të pranishmit dhe i uroi nëntorin e shqiptarëve dhe 111 vjetorin e shtetit shqiptarë si dhe elaboroi disa fjalë për 28 Nëntorin. Gjithashtu, z.Ulaj, falënderoi gjithë ekipin e mësuesve, prindërve, kryesinë e LAPSH-it, donatorët, shtetin zviceran për mbështetje dhe të gjithë të pranishmit. Ai shtoi, se jo pa vështirësi po funksionon LAPSH-i, por ne nuk do të ndalemi. Nuk jemi dorëzuar në ditët më të vështira dhe do të vazhdojmë deri sa të kemi frymën e fundit të kësaj jete, sepse puna jonë është e shenjtë, ne po punojmë për të ruajtur gjuën tonë të bukur shqipe. Falënderojmë edhe shtetin zviceran që na ka dhënë mundësinë. LAPSH-i ishte e do të mbetet formula e bashkimit të të gjithë shqiptarëve. Nuk kemi kursyer asgjë, që të punojmë për brezat e rinjë që po rriten e edukohen në diasporë. A ka më të mirë kur po i dëgjojmë sa bukur po recitojnë, këndojnë e flasin për historinë tonë kombëtare. Presim bashkëpunim më të mirë nga shtetet tona që të japim edhe më të mirën për gjeneratën e re. Kemi një rini të shkëlqyer, që edhe nëpër shkollat zvicerane po korrin suksese e dita ditës po dalin intelektual të shumtë. Të punojmë sa më shumë, që të ruajmë gjuhën e traditën tonë kombëtare. Fjala përshëndetëse iu dha edhe znj. Arjeta Gallopeni, Konsulle e Republikës së Kosovës në Cyrih e cila përshëndeti kryesinë e LAPSH-it, mësueset/it, të gjithë bashkatdhetarët dhe i uroi për 28 Nëntorin, ndër të tjera vlerësoi lart punën, që po bënë LAPSH-i për gjuhën shqipe. Atëherë, kur i pamë fëmijët në skenë të gjithë të pranishmit u ngritën në këmbë dhe në duart e tyre shiheshin telefonat duke regjistruar buzëqeshjet e përshëndetjet e sinqerta të fëmijëve.

Origjinaliteti i nxënësve të shkollës plotësuese shqipe „Naim Frashëri“ i mbante në emocione të gjithë të pranishmit

Programet e LAPSH-it në Cyrih, dihen se janë me hyrje të lirë, pra nuk kanë obligime të pranishmit që të paguajnë. Sytë e fëmijëve ishin të sinqertë, duke shikuar mos po i shohin prindërit e tyre e familjen, ku krenoheshin, se kanë ardhur për ti përcjellur. Mësueset/it, kishin një punë të madhe, duke dashur që gjithçka të shkoj mirë. Pas çdo poezie, kënge dhe valleje, fëmijët merrnin duartrokitje. Kishte shkuar ora 21.00 dhe salla ishte përplot. Aty në mes të programit, këshilli organizativ i LAPSH bëri mirë, që dha 15 minuta një pushim të shkurtër deri sa të përgaditen fëmijët për të vallëzuar e në anën tjetër, këngëtarit Gëzim Jaha iu dha fjala dhe fjala e tij ishte kënga e bukur shqipe. Të gjithë të pranishmit filluan të këndojnë këngë të bashkimit kombëtar. Moderatori, z.Ramadan Morina, me moderimin e tij të shkëlqyer, herë pas here jepte edhe humorin e bukur. Në një prononcim ekskluziv për median tonë, z.Naser Ulaj na njoftoi se: „Në kantonin e Cyrihut janë 53 pika shkollore. Nxënës prezent vetëm që kanë marrur pjesë në program kanë qenë rreth 100 pra nuk kanë marrur pjesë në program të gjithë për shkakun të mos zgjatet shumë programi. Por, edhe ata fëmijë dukeshin si pjestarë të programit festiv, sepse të gjithë janë të njejtë“. Sa po mundohem që të përmbylli reportazhin, prap më duhet të përshkruaj edhe ca detaje të tjera. I gjithë stafi i LAPSH-it për kt.Cyrih meriton mirënjohje për punën e tyre vullnetare që po e bëjnë për këto manifestime. Që të mos fillojmë me e përmend ndonjërin, se mundemi me e harru dikend. Por, jam shumë i sigurt, se nuk bëjnë punë për ti përmendur, por të dhënë kontribut kombëtar.

E shtuna dhe e diela është ditë pushimi për shumicën e mërgatës, por për mësuesit jo, ata me muaj të tërë, të shtunave e të dielave kanë punuar që nxënësit e tyre të prezentohen dhe ti këndojnë e recitojnë gjuhës shqipe, flamurit kombëtare e heronjëve.

E papërshkrueshme ishte zëri i fëmijëve, kur i kënduan Adem Jasharit, që të gjithë me një zë dhe duke prekur edhe ballin e tokën, për t`iu përshtatur tekstit. Përbesë, punë e madhe e mësuesëve. Për çdo lavdëratë. Nxënësit e shkollës plotësuese shqipe „Naim Frashëri“, me besim të plotë, me veshje kombëtare dhe shumë të tjerë me kravata moderne, dëshmonin, se rinia shqiptare nuk do të harroj kurrë prejardhjen e tyre dhe do të punojnë për të ruajtur gjuhën. Do të vije koha, që këta fëmijë të vegjël, që janë rritur e po rriten në diasporë, një ditë, do të kërkojnë fotografitë e tyre nëpër manifestime të ndryshme, por edhe video e shkrime që janë shkruar për ata. E për mësuesit nuk ka mirënjohje më të madhe, se do të jenë të përjetshëm në zemrat e gjeneratave, që do të vijnë e do të kujtohen me dekada e shekuj. Ashtu siç pamë në heshtje pa e thënë më gjatë nga kryesia e LAPSH-it dhe mësuesve, kërkojnë mbështetje më të madhe nga të gjithë ata, që munden dhe janë kopetent. Sa herë, që jemi bashkë, dalim fitues. Detyra e mësuesit në diasporë është e shenjtë, ata me vite e vite kanë punuar në LAPSH dhe nuk do të dorëzohen, sepse para vetes kanë qëllimin apo interesin për ta ruajtur gjuhën shqipe dhe jo për të rrahur gjoksin. Nuk mungonin edhe përqafimet e fëmijëve nga mësuesit e tyre, sepse ishin të kënaqur me prezentimin, por edhe të prindërve të tyre, që shiheshin edhe lotët e gëzimit. Buqetat me lule merrnin edhe mësueset e mësuesit. Krejt në fund, u ndanë edhe mirënjohje për veprimtarin e njohur z.Adem Osmani me bashkëshorten e tij, si përkrahës i LAPSH edhe për kantonin Cyrih, si dhe veprimtarin tjetër, z. Fadil Sylaj i cili ka dhënë kontribut, pra është një nga administratorët e parë të LAPSH për kantonin Cyrih. Edhe z.Osmani dhe Sylaj, falënderuan kryesinë e LAPSH-it dhe vlerësuan lart punën që po bëjnë. Në fund të programit z.Naser Ulaj, kryetar i LAPSH-it për kt.Cyrih falënderoi kryesinë, mësueset/it, prindërit, nxënësit, afaristët, mediat dhe të gjithë bashkatdhetarët, që kanë kontribuar e po kontribuojnë për shkollën plotësuese shqipe „Naim Frashëri“ dhe i uroi që të gjithë për festat e fundvitit, shëndet e sa ma shumë lajme të mira për kombin tonë, paqe gjtihandej dhe të jemi të bashkuar. Se si ka shkuar në përgjithësi programi festiv mundeni ta gjeni në TV Diaspora në youtube. Flamuri kombëtar, ai i Zvicrës dhe i Kosovës, pastaj plisi, sofra dhe Hyjnesha në fron e fëmijët në skenë me veshje kombëtare, portretet e dëshmorëve të kombit, të gjasonte se je në trevat tona shqiptare. LAPSH-i ishte e do të mbetet, formula më e mirë e mundshme, që i bashkon të gjithë shqiptarët rreth flamurit tonë kombëtar, pa dallim nga cila trevë vjen, cilit besim i takon apo bindjes politike. Le të jetë ashtu, gjuha shqipe do të jehoj për jetë të jetëve. Gëzuar festat e fundvitit! Bashkë dhe vetëm bashkë!