Dielli | The Sun

Albanian American Newspaper Devoted to the Intellectual and Cultural Advancement of the Albanians in America | Since 1909

Në Washington në ditën përkujtimore në nderim të Viktimave të Komunizmit

by

Nga Merita B McCormack/DIELLI/

Presidenti Donald Trump që nga viti i parë i  zgjedhjes së tij si President e ka shpallur 7 Nëntorin si ditë përkujtimore për të nderuar Viktimat e Komunizmit në të gjithë botën. Kjo shpallje zyrtare është  përqafuar dhe proklamuar  edhe në shumë Shtete Amerikane dhe vazhdon të zgjerohet. Ky vend, që nuk e ka provuar asnjëherë komunizmin në qeveri bën të pamundurën të mbajë larg këtë ideologji të tmerrshme që ka shfarosur me qindra miliona njerëz. Presidenti Trump, duke kuptuar të vërtetën për Komunizmin, ka sjellë në vëmendjen e Amerikës politikat socialiste të oponentëve të tij politikë dhe nuk rresht së kujtuari Amerikanëve se sa dëmprures është socio-komunizmi. Ai me këtë rast priti edhe përfaqësues të Fondacionit të Viktimave të Komunizmit në Amerikë që shoqëruan disa dëshmitarë nga jeta nën komunizëm nga vende të ndryshme të botës.

Fondacioni  Amerikan Viktimat e Komunizmit në Uashington DC bën një punë kolosale për të informuar, ndërgjegjësuar dhe edukuar publikun për të këqijat e komunizmit.

        Ditën e Premte më 8 nëntor 2019 gjatë gjithë ditës u mbajt një konferencë  dhe në mbrëmje u mbajti një darkë Gala me rastin e 30 vjetorit të rënies së Murit të Berlinit.

       Ish Presidenti i federates Gjermane Z. Joachim Gauck u nderua me Medaljen e Lirisë Truman- Reagan që jepet  për vit nga ky Fondacion figurave të shquara që i kanë rezistuar komunizmit.

Antikomunistët shqiptarë e filluan ditën me vizitën tek monumenti përkujtimor për Viktimat e komunizmit në Washington DC.

Z. Gauck mbajti një fjalim që nuk do harrohet kurrë. Ai foli gjërësisht për jetën e Gjermano-Lindorëve  nën komunizëm, për shembjen e Murit të Berlinit por edhe për procesin e dëshmisë së luftës ndaj farës së keqe komuniste post 1989 për atë vend. 

      Për ne shqiptarët  që kemi jetuar nën komunizëm e që kemi provuar hidhësinë e tij është shumë e rëndësishme t’jua tregojmë qartësisht e denjësisht brezit të ri e atyre që do vijnë pas këtij brezi  të vërtetën e dhimbshme të së keqes komuniste në Shqipëri.

Familja ime dhe unë jemi të privilegjuar që jetojmë në Uashington dhe i kemi mundësitë të marrim pjesë në përkujtimore të tilla pasi ndihmon në shërimin e plagëve.Përlballja me të vërtetën ndihmon.Po ata që nuk janë në Uashington si mund të ndihmohen? Si mund të shërohet Shqipëria jonë e dashur nga plaga e thellë komuniste, që ende dhemb? Shpesh herë për ne që jetuam deri në vitin 1992 në Shqipëri(kur formalisht ra regjimi se faktikisht është tjetër hsitori) është shumë e rëndësishme të shohim të vërtetën në sy dhe mos jemi “roamntikë” ndaj saj siç janë disa që e shohin si një gjë të së shkuarës dhe mendojnë se do të harrohet me kalimin e kohës; disa të tjerë aktivistë në Diasporë, që nuk jetuan kurrë në komunizëm por  mendojnë se vetëm ata që u lindën jashtë Shqipërisë dinë si ta luftojnë komunizmin duke mallkuar e duke sharë vetëm.Në fakt asnjeri as tjetri grup nuk e kanë idenë se si ndodhi e çfarë ndodhi relaisht.Për ata që thonë koha do ta shërojë , është indikator se gjatë komunizmit nuk e provuan thundrën e hekurt dhe se nuk e provuan mbi kurriz  vërtetësisht tmerin komunist. Pyet ata që  kanë provuar që fëmijë dhimbje e shtyrej e pështyrje. Të dilje në rrugë e të shkoje për të mbushur ujë të të thoshin; ty s’të takon qoftë edhe një gjë e vogël materiale, të vriste shpirtin. Apo kur nuk lejonin të bëje qoftë edhe një gjë të vogël që një fëmijë mendonte te drejte, ia kthenin: Eeej, ti je fëmijë reaksionari! Apo kur vdes gjyshi dhe kryetari i pushtetit të thotë vini altoparlantin e lëshoni këngë revolucionare se vdiq një armik i popullit. Apo kur fëmija lind në internim e nuk di ndryshe veç atë jetë por gjyshi tregon se si familja e tyre ka qenë ndër më të saktat në gjithë Shqipërinë. Apo kur burgoset njeriu për ide përendimore.Apo kur vritet dikush thjesht se është opozitar mendimesh.Apokur torturohet një fetare e bukur thjesht se nuk i jepet epshit të oficerit komunist, apo kur vritet prifti a hoxha për shkak të besimit.  Po ashtu edhe ekstremi tjetër. Fëmijët e shqiptarëve të Amerikës që nuk pranojnë asnjë të ardhur rishtaz pasi ju duken të gjithë “google” apo bashkëpuntore me komunizmin dhe me bashkë me ujin hedhin edhe fëmijën tutje. Asnjë nga këta nuk e gjen dot fillin. Komunizmin e shkulin njerëz që kanë forcë e vullnet e  dëshirë.

Një prej tyre është  Pëllumb Lamaj me kolegët e tij.

Z.Pëllumb Lamaj një poet dhe shkrimtar me botë të bukur shpirtërore ishte një ndër personat me të intervistuar gjatë ditës së veprimatrive  dhe përgjatë mbrëmjes. Nuk ju besohej gazetarëve të huaj që një person të  ketë  vuajtur aq shumë thjesht se ishte kundër fëlliqësirës komuniste. Pëllumbi që është i vendosur në kauzën kombëtare e anitkouniste  nuk ka frikë të shprehet fortësisht si Vaslav Havel. Pëllumbi në një koment gjatë  një interviste i bëri thirrje Klasës  Politike shqiptare të ndërgjegjësohet e të fillojë atë që nuk u fillua para tridhjetë vitesh në Shqipëri. Ai theksoi se ndërsa bota (Amerika) nderon viktimat e komunizmit e bën ekspozita me pamje nga makabëria komunsite, Shqipëria nderon kriminelët që vranë fëmijët që donin lirinë tek iknin kufirit.

Bashkë me Pëllumbin kishte udhëtuar edhe Z.Çezar Ndreu , përfaqësuesi i gjeneratës së pestë i familjes së Cen Elezit që për tre breza vuajten në internim prej kolerës komuniste. Çezari gjithashtu me historinë magjepse të familjes së tij tërhoqi vëmendjen dhe interesin e shumë gazetarëve e historianëve dhe u  intervistua gjerësisht prej tyre.Ai tregoi historinë e gjyshërve, prindërve dhe familjes së tij. Artikujt me këto intervista do të përcillen kur të jenë të mundshme.

            Në këto veprimtari ishte  e pranishme edhe Elida Dakolli,babai i së cilës ka vuajtur shumë gjatë komunizmit dhe Elida po bën përpjekjet maksimale për të bërë të njohura krimet e  komunizmit dhe të edukojë për të këqiat e komunizmit. Ajo ka bërë shumë aktivitete të ndihmojë fondacionin të përhapë punën e tij e të bëjë lidhjen me Shqipërinë dhe institucionet e të persekutuarve aty.Kishin ardhur edhe shqiptaro- amerikanë të tjerë e gazetarë të cilët pasqyruan këtë ndodhi në mediat e tjera të diasporës dhe të vendit. Rrjetet sociale  të shqiptarëve të Uashingtonit gjatë ditës së premte kanë shfaqur  mjaft pamje e foto edhe të vatranëve të Washingtonit të cilët ishin pjesë e veprimtarive.

Per me shume fotografi shko ne FB dielli vatra

President Regan:- Mr. Gorb achev, TEAR DOWN THIS WALL

by

-Thirrja që shënoi  fillimin e fundit të komunizmit-/

  • H I S T O R I A    N Ë    F O T O G R A F I/

40 VJET MË PARË –  9 NËNTOR, 1 9 8 9- RËNIA E MURIT TË BERLINIT/

NGA QEMAL AGAJ/DIELLI/

Në  botimin e muajit Gusht, H I S T O R I A   N Ë   F O T O G R A F I,  i paraqita lexuesit dy imazhe botuar në albumin fotografik,  T H E  100  P H O T O G R A P H S  T H A T  C  H A N G E D  T H E  W O R L D, nga eksodi i Shqiptarëve  drejtë brigjeve të Italisë. Eksodi nuk erdhi papritur, apo nga dëshira e Qeverisë Komuniste të Ramiz Alisë për të lënë popullin të lirë. Ai erdhi si pasojë e shpërbërjes të sistemit komunist në B.S. dhe Europën Lindore. Në Shqipëri dukej se  edhe bari që populli shqiptar dotë hante për të mos tradhëtuar idealet komuniste, nuk po mbinte më. Përmbysja e këtij sistemi të dështuar në Shqipëri, përveç arësyeve të brendëshme, u inflencua dhe nga faktor ndërkombëtar. Qëndrimi i fortë i politikës së Presidentit Amerikan Ronald Reagan dhe fjalimi i tij pranë murit që ndante Gjermaninë Lindore nga ajo Perëndimore në, 12 Qershor, 1987,  shkundën qeveritë komuniste me në krye atë të B.S.  Thirrja e tij si sirenë alarmi, ‘’ Mr. Gorbachev, T E A R   D O W N   T H I S   W A L L ,’’ ngjalli shpresa se kjo ditë, ky moment i veçantë historik  nuk ishte larg.

Në fakt kjo shpresë dhe kjo ditë e shumëpritur  filloi  tetë  vjet më parë, 3 Qershor,1979,  me vizitën e Papës  John Paul i II-të  në Poloni. Fjalët e urta të Shënjtërisë së Tij, ‘’Paqja dhe barazia e  popullit mund të arrihen vetëm me respektimin e të drejtave të tij , e drejta e egzistencës dhe e lirisë.’’ përpara  më shumë  se një milion popull në sheshin  kryesor në Warshavë, ishin sinjali i parë për qeveritë komuniste,  shpresë për popullin Polak dhe më gjerë, se liria është e shenjtë dhe asnjë qeveri nuk ka të drejtë t’ja privoj popullit të tij. Fjalimi i Papës ndihmoi për përmbysjen e komunizmit në një tranzicion paqësor. Ja pse menjëherë pas vizitës së tij, miliona Polakë formuan bashkësinë solidare, Solidarnosh.

‘’Mr.  Gorbachev ,   T E A R   D O W N   T H I S   W A L L  ! ’’

Fragmente nga kujtimet e shkruesit të  fjalimit  të  Presidentit   Reagan -, Peter Mark Robinson./

‘’Në pregatitjen për një vizitë të mundëshme të Presidentit Reagan me rastin e 750 vjetorit të qytetit të Berlinit, vizitova Berlinin në Prill, 1987. Në fakt, Presidenti nuk kishte plan të vizitonte Berlinin. Ai do të shkonte në fillim të Qershorit për një vizitë në Romë përpara një ‘Economic Summit’ në Venecia. Me kërkesë të Qeverisë Gjermane, do të kalonte disa orë në Gjermani para se të nisej për në SH.B.A…

Më thanë se Presidenti do të fliste para Murit të Berlinit dhe mendohej se mund të ishin të pranishëm rreth 10. 000 vetë dhe fjalimi të përqëndrohej në politikën e jashtme.Përpara vizitës së Presidentit unë kalova një ditë në Berlin me agjent të Shërbimit Sekret dhe grupin përgjegjës për vizitën e Presidentit. Kur takova një nga  diplomatët kryesor amerikan në Gjermani, mendova se ai do të më jepte disa mendime. Diplomati më dha këshilla specifike dhe të gjitha negative si.’Të kishja kujdes se Berlinezët janë politikisht dhe intelektualisht të sofistikuar. Të mos atakoja Sovjetikët. Jo komente inflamatore për Murin e Berlinit. Berlinezët tashmë  janë mësuar me strukturën që ndanë qytetin e tyre.’

Pasi u ndava me diplomatin, me  një grup ushtarakësh Amerikan fluturuam me helikopter përmbi Berlin. Nga lart muri  dukej se ndante dy lloj egzistencash. Në një anë lëvizje, ngjyra, arkitekturë moderne, trafik makinash, shëtitore të mbushura me njerëz, në anën tjetër një lloj boshllëku. Godina akoma me shenja plumbash që nga lufta, makina të pakta dhe të vjetra në qarkullim, udhëtarë të veshur keq dhe përgjatë murit grumbuj mbeturinash ndërtimi, tela me gjemba dhe roje me pushkë shoqëruar me qen kufiri…

Në mbrëmje u bashkova me shokë Brlines për darkë. Kur po u shpjegoja se pasi fluturova mbi Berlin e pata të vështirë të besoja dhe pyeta:’Është e vërtetë  që ju jeni mësuar me Murin?’ Shokët e mi vështruan njëri tjetrin me një lloj shqetësimi. Njëri prej tyre  mu drejtua:’ Motra ime jeton njëzetë  milje prej këtej. Nuk e kam parë atë për më shumë se një dyzinë vitesh. Vërtetë mendon se e jam mësuar me këtë?’  Ajo që na shërbente, një grua e këndëshme, e skuqur në fytyrë , shpërtheu me inat: ‘Nëqoftëse ky burrë, Gorbachev-i është serioz në fjalimet e tij për Gllaznost dhe Perestroika, ai duhet t’a provoi këtë. Ai duhet të heq këtë mur.’

Kur u ktheva në Washington dhe u ula të shkruaj, pata aq frymëzim sa fjalët erdhën rrjedhshëm. Pas një jave, bëra një fjalim të pranueshëm. Pasi e lexoi Presidenti tha thjeshtë se i pëlqeu. Në takim me Presidentin i thashë,’Zoti President, dëgjova se fjalimi juaj do të transmetohet në Berlinin Lindor, keni ndonjë gjë për të shtuar, për popullin nga ana tjetër e Murit?  Presidenti me një lëvizje kuptimplotë të kokës shtoi: ‘Ky Mur duhet të shembet. Ja çfarë dua të them për Berlinezët e Lindjes.’ Kështu lindi fraza, ‘Mr. Gorbachev,TEAR  DOWN  THIS  WALL.’’

            B E R L I N,  12  Qershor,  1978.

Presidenti  Ronald  Reagan  i  drejtohet  popullit  Gjerman:

‘’ Kancelar Kohl, Guvernator Diepgen, Zonja dhe Zotërinj:  Njëzetë e kater vjet më parë Presidenti  John F. Kenedi vizitoi  Berlinin, duke i folur popullit të këtij qyteti dhe botës në sallën e konferencave të Bashkisë. Dhe sot, unë po bëj vizitën e dytë në qytetin tuaj. Ne Presidentët e Amerikës vijmë në Berlin, sepse është detyra jonë të flasim në këtë vend të lirisë. Por unë dua të pohoji se ne jemi tërhequr nga të tjera arsye gjithashtu, nga ndjenja për historinë e këtij qyteti 500 vjet më të hershëm se kombi jonë…

Mitingu jonë sot po transmetohet në Europën Perëndimore dhe në Amerikën e Veriut. Unë e kuptoj se do të dëgjohet edhe në  anën  Lindore. Popullit të Gjermanisë  Lindore një fjalë të veçantë, edhe pse nuk jam pranë  jush,  unë ju adresoj fjalët e mia njësoj si këtyre që qëndrojnë këtu përballë meje. Unë bashkohem me ju , ashtu si bashkohem  me bashkëqytetarët  tuaj në Perëndim,  në një besim të patundur dhe të patolerueshëm:  Ka vetëm një Berlin…

Pas meje qëndron një mur që rrethon sektorët e lirë të qytetit, pjesë e një sistemi të gjerë që ndan të gjithë Kontinentin Europian. Nga Deti Balltik, drejtë jugut të Gjermanisë në një prerje me tela me gjemba, roje të armatosura dhe pika kontrolli, të gjitha me një qëllim; të ndalojnë të drejtën e qarkullimit, një instrument imponimi mbi njerëzit e thjeshtë nga një sistem  totalitar. Akoma , është këtu në Berlin ku muri shfaq ndarjen e Kontinentit në mendjet e njerëzve në botë. Duke qëndruar sot përpara Branderburg Gate, secili  nga ju është Gjerman, i ndarë nga njeriu i tij. Secili nga ju është Berlinez i detyruar të shikoj këtë mur të frikshëm.

 Presidenti  Von Weizsacker ka thënë: ‘Çështja Gjermane është e hapur sa kohë që Branderbug Gate është i mbyllur.’ Sot unë them: Sa kohë që Branderburgh Gate është i mbyllur, sa kohë që ky mur është i lejuar të qëndroj, nuk është vetëm  një çështje Gjermane që qëndron e hapur, por çështja e lirisë për gjithë njerëzimin. Unë nuk erdha këtu të vajtoj, por të sjell në Berlin një mesazh shprese, edhe ndën hijen e këtij muri, një mesazh triumfi.

Në vitet 1950 Hrushovi predikoi: ‘Ne do t’ju varrosim ju.’ Por në Perëndim sot ne shohim një botë të lirë që ka arritur nivele prosperiteti dhe mirëqënie të papara në historinë e njerëzimit. Në botën Komuniste , ne shohim dështim, teknologji të prapambetur, rënie standarti shëndetësor edhe nevojat bazë të të ushqyerit. Edhe sot, Bashkimi Sovjetik nuk arrinë të ushqej popullin e tij. Pas kater dekadash përpara gjithë botës qëndron një  konklusion i madh dhe i pamohueshëm: Liria , mirëkuptimi dhe paqja,zëvendësojnë urrejtjet e vjetra midis kombeve. Dhe tani Sovjetikët vetë, në një mënyrë të kufizuar, po kuptojnë rëndësinë e lirisë…

Sekretar i Përgjithshëm Gorbachev, nëqoftëse ju kërkoni paqe, nëqoftëse ju kërkoni prosperitet për Bashkimin Sovjetik dhe Europën Lindore, nëqoftëse ju kërkoni  liberalizim, hajde këtu. Mr. Gorbachev, OPEN  THIS  GATE!  Mr. Gorbachev, TEAR DOWN THIS WALL! ‘’

Fjalimi dhe  thirrja e Presidentit Reagan,  Mr. Gorbachev, TEAR  DOWN  THIS  WALL, prezantoi një epokë të re – një kthesë në histori për bashkimin e një bote tejetë të ndarë. Në këtë fjalim Reagan demostroi  se, thjeshtësia e një fjalimi shpesh është  më efektive se një fjalim i stërholluar.  Dhe nëse fjalët e urta të Papës prekën dhe hynë thellë në shpirtin e popullit Polak, toni i rreptë i fjalimit të Presidentit Reagan tingëlloi si një ultimatum dhe shkundi  popullin Gjerman. Dy vjet më vonë, në 9 Nëntor, 1989, brenda natës  përgjatë murit famëkeq u grumbulluam mijëra njerëz. Këtu ze fill ajo ditë historike që shënoi përfundimisht rënien e komunizmit dhe hapi rrugën për bashkimin  e Europës.

 Kjo ngjarje, me forcën shprehëse që ka arti i fotografisë, që në fraksione të sekondës, të kap momente që nuk përsëriten, është prezantuar në albumin, T H E  100   F O T O G R A P H S   T H A T  C H A N G E D   THE  W O R L D , si më poshtë:

THE   FALL   OF   T H E   BERLIN    WALL

                   November,  9,  1989   –   6 p.m.

‘’ Në 9 Nëntor,1989, gjatë një konference shtypi, Riccardo Ehram, korespondent i  ANSA, pyeti  Ministrin  e Propagandës të Republikës Demokratike të Gjermanisë, Gunter  Schabowski, kur do të lejohet kalimi nga Gjermania Lindore në Gjermaninë Perëndimore. Përgjigja  surprizë e  Ministrit, ‘ Menjëherë , pa vonesë,’  krijoi sensacion dhe mijëra  Berlines Lindor të nxitur nga lajmet në radio dhe televizion, vërshuan nëpër rrugë dhe u grumbulluan gjatë natës dhe të nesërmen  përgjatë  Murit. Nuk kishte forcë që të ndalonte popullin që vërshoi si stuhi drejtë Murit. Çdonjëri  nëpër rrugë e dinte se po jetonte një nga momentet e mëdha të shekullit.

Grupe njerëzish  të armatosur me vare , qysqi dhe kazma nxorën inatin e grumbulluar te Muri dhe në atë që bariera u kishte thënë atyre që nga vit 1961. Ata janë kujtuar thjeshtë ,’Kazmat e Murit,’

Në këtë imazh të fotografes Amerikane, Aleksandra Avakian, korespondente e LIFE në Berlinin Perëndimor, një burrë duket të jetë plotësisht i angazhuar në një betejë personale kunder murit të betonit. I gjithë trupi i tij është përfshirë në lëvizje, duke filluar nga vështrimi  me ngulm i tij. Në anën tjetër ushtarët e Gjermanisë Lindore nuk guxojnë të përdorin armët kundër tij. Ata u munduan të dekurajonin atë me ujë me presion nga e çara e murit. Mbrapa tij shokët e inkurajonin të mos ndalej. Thirrjet e tyre nxitësekalojnë përtej kufijve të imazhit dhe tingëllojnë si një kërkesë të rrëzojnë çdo lloj muri, të shpartallojnë konfliktet dhe ndarjet.

Në 22 Dhjetor , 1989, The Branderbourgh Gate u hap për trafikun. Muri  me ato grafika shumë-ngjyrshe u rrëzua. Mbeturinat u varrosën dhe pjesë të tij u shitën si relike në auction.  Në një kohë të shkurtër , çështje javësh, The Branderburgh Gate  fitoi pozicionin e saj në qendër të qytetit dhe u kthye në simbol  të një kohe të re.’’

M U R I    I   B E R L I N I T   –    Histori e shkurtër.

Kur Luftës së Dytë Botërore i erdhi fundi në vitin 1945, në Konferencën e Potsdam-it, 17Korrik-2 Gusht, 1945 u vendos fati i territoreve të Gjermanisë së ardhshme. Pjesa Lindore  kaloi  me Bashkimit Sovjetik dhe pjesa Perëndimore me forcat aleate,  SH,B.A., Angli dhe Francë. Edhe pse në pjesën Lindore (afërsisht 100 mi. nga kufiri Lindje- Perëndim), Berlini u vendos të ndahej po në dy pjesë, Lindor dhe Perëndimor.

Më vonë Sovjetikët u munduan të largonin Perëndimorët  nga Berlini, që sipas Hrushovit,’’Berlini po qëndron si një kockë në fytin e Sovjetikëve.’’

Pas një dekade mardhëniesh të qeta dhe lëvizje të lirënga njëra anë në tjetrën, në vitin 1958, tensioni filloi të ngrihej përsëri. Ndërkohë, numuri i njerëzve që nuk ktheheshin më në anën Lindore  rritej dhe vetëm në Qershor 1961, kaluan në Perëndim 19.000 Lindorë. Një muaj më vonë numri arriti  30.000 dhe në 12 Gusht, vetëm në një ditë kaluan 2.400 njerës. Kjo alarmoi Hrushovin dhe Qeverinë e Republikës Demokratike Gjermane dhe në dy javë me ‘’punë vullnetare’’ u kompletua një përzjerje e shëmtuar muri me beton, blloqe dhe tela me gjemba. Pas ndërtimit të Murit famëkeq  u bë i pamundur kalimi në anë Perëndimore. Për kalimin e diplomatëve dhe të tjera  evenimente, u hapën pika kalimi të kontrolluara. (Botoi Dielli ne Print, tetor 2019)

FACEBOOK – MBROJTES I LIRISE SE SHPREHJES APO BURGOSES I SE VERTETES

by

Letër e hapur e Aaron Sorkin për Mark Zuckerberg/

Mark,

Në vitin 2010, shkruajta skenarin e filmit “Rrjeti Social” dhe e di e se ti do doje të mos e kisha shkruar. Ti protestove se filmi kishte pasaktësira dhe se Hollivudi nuk e di se ç’do të thotë të bësh një gjë vetëm për hir të këtij akti. (Në të vërtetë e dimë mirë – me këtë punë merremi për ditë.)

Nuk iu kundërvura akuzave të tua publike ndaj filmit si trillim sepse kam kaluar një pjesë të mirë të jetës në teatër, por ti ashtu si edhe unë e di mirë se skenari është kontrolluar me mikroskop nga një ekip avokatësh të studios së filmit që punojnë për një klient dhe një qëllim: Të mos paditen nga Mark Zuckerberg!

Ironia nuk më shqitej kur lexoja copëza nga fjalimi yt në Georgetown University, ku ti mbroje në emër të lirisë së shprehjes, modelin e Facebook-ut për reklamat me përmbajtje të pavërtetë publikuar nga kandidatët e fushatës. E admiroj përkushtimin tënd ndaj lirisë së shprehjes. Edhe unë e kam fort për zemër Amendamentin e Parë. Por edhe më me rëndësi është fakti që është gurthemeli i demokracisë sonë dhe duhet të qëndrojë i patundur.

Prandaj kjo nuk mund të jetë pasoja që dëshirojmë ti dhe unë, që të zbrazësh gënjeshtra në rezervat e ujit të cilat qelbin vendimet më të rëndësishme që duhet t’i marrim bashkarisht. Ato mashtrime kanë efekte konkrete dhe shumë të rrezikshme për rezultatet e zgjedhjeve, për jetën tonë dhe atë të fëmijve tanë.

Mos permend Larry Flint. As Larry Flint nuk do ta thoshte këtë. Nuk bëhet krahasimi me industrinë pornografike prej së cilës njerëzimi nuk pret të marr informacion. Gjysma e popullsisë amerikane thotë se Facebook-u është burimi kryesor i lajmeve për ta. Zgjidhja e problemit do ishte që ata të drejtoheshin tek një tjetër burim lajmesh ose që ti të vendosësh që Facebook-u të publikojë informacion të verifikuar.

Në afishen e filmit “Rrjeti Social” është shkruar batuta ‘Nuk mund të bësh 500 milion veta miq pa bërë disa armiq.’ Kjo shifër është tejkaluar disa herë sepse pas nëntë vitesh një e treta e planetit përdor Facebook-un.

Dhe pikërisht aty, ka një publikim që deklaron se Joe Biden i pagoi një miliardë dollarë Prokurorit të Ukrainës për të mos e hetuar djalin e tij. Çdo milimetër e publikimit është gënjeshtër dhe mban logon tënde. Kjo nuk është mbrojtje e lirisë së shprehjes, por vrasja e së vërtetës.

Ti dhe unë e mbrojmë lirinë e shprehjes për të mos lejuar që dikush të burgoset apo eliminohet sepse tha diçka që nuk gëzon popullaritet por jo për t’i hapur rrugën gënjeshtrave drejt e tek elektorati amerikan.

Edhe pasi skenari im për filmin “Rrjeti Social” i plotësoi kërkesat e ekipit ligjor të studios Sony, ne dërguam një kopje –sipas premtimit në një takim – tek një grup nëpunësish të kompanisë tënde dhe i ftuam të jepnin sugjerime. (Një prej tyre pyeti nëse mund të ndërroja emrin e universitetit të Harvard-it dhe nëse duhej të ishte në film emri i kompanisë Facebook.)      

Pas përfundimit të xhirimeve të filmit, caktuam një shfaqje preliminare për drejtuesen operative, Sheryl Sandberg. Ajo u ngrit në këmbë në mes të filmit, u kthye nga producentët në fund të sallës dhe tha: “Si mundeni t’ia bëni këtë një çilimiu?” (Ti ishe 27 vjeç në atë kohë por nejse, e marr vesh se ç’donte të thoshte.)

Unë uroj që drejtuesja e Facebook-ut të hyj në zyrë dhe të anoj pakëz nga ty (siç sugjeron ajo në librin e saj) dhe të thotë: “Si mundet t’ua bëjmë këtë dhjetra milionë çiliminjve? Vërtet do publikojmë se Kamila Harris ndërsente zagarë në bodrumin e një pizerie ndërsa Elizabeth Warren zhduku provat që vërtetojnë se ndryshimi i klimës është fars apo se klika sekrete shtetërore i ka shitur drogë Rashida Tlaib dhe Colin Kaepernick?”

Nuk është formuluar -ende- ligji që e quan të përgjegjshëm platformën që mbart reklama të publikuara nga përdoruesit për përmbajtjen e reklamës së publikuar në të, siç ndodh me studiot e filmave, rrjetet televizive dhe botuesit e librave e revistave. Pyet Peter Thiel, që financoi një padi ligjore për shpifje kundër platformës Gawker dhe e çoi në falimentim dhe mbyllje të biznesit. (Duhet ta kesh numrin e tij në telefon sepse ka qenë një nga investuesit e parë për Facebook.)

-Aaron Sorkin është dramaturg dhe skenarist amerikan, me prodhimtari shumë të suksesshme në teatër dhe film. Për përshtatjen e skenarit të filmit “Social Network” 2010 (Rrjeti Social), Sorkin u nderua me çmim nga Akademia e Kinematografisë.  

Përktheu Rafaela PRIFTI                             

Et’hem Haxhiademi dhe Lushnja të risjellë nga një çast fatlum…

by


Kremtimi i Festës së pavarësisë në Lushnje, 28 Nëntor 1925- /

Nga Shpend Sollaku Noé/

Ndoshta edhe jo aq prej rastit, por prej këmbënguljes. Dhe është një risjellje e rëndësishme, tronditëse, ndoshta pse e arritur në befasi. Pikërisht, në çastet kur ti mendon se je shkëputur tërësisht prej pjesës tjetër të botës që nuk quhet Park Kombëtar i Divjakës dhe Karavastasë, Mbërrin një mail me pak rreshta. Eshtë Hortensia Haxhiademi. Ajo shkruan rrallë, por kur e bën, nxjerr diamante prej baltës. Ka dërguar disa foto. Por që unë nuk arrij t’i hap. Jam brenda një pylli të virgjër. Kam një celular dhe një tablet me vete, por fusha e internetit është jo edhe aq e fortë. E shtyj ballafaqimin me atë mail në ditët pas kthimit në Itali. 


Nënprefekti i Lushnjes, Et’hem Haxhiademi, në mes të dy xhandarëve lushnjarë, 1 shtator 1928

Sapo ndihem më mirë pas udhëtimit të kthimit in primis hap postën elektronike.  Sigurisht që ai i Hortensias është i pari që lexoj. Të paparashikueshme emocionet që më dhuruan ato foto të të madhit gjysh të saj Et’hem Haxhiademi.

Janë dëshmi të rralla historike, për tragjedianin e madh, por, edhe sidomos, për Lushnjen. Në to risillen fakte të rëndësishme historike të qytetit myzeqar. Ato foto po i rendit ashtu si i dërgoi mbesa e poetit. Vetëm për të mos ngatërruar lexuesin, pse jo edhe kritikët letrare, historianët e letersisë apo edhe të asaj të përgjithshme. Eshtë një formalitet, pasi që të gjitha janë shumë të rëndësishme. Për Shqipërinë, për Lushnjen ku Haxhiademi punoi dhe ku shkroi një nga tragjeditë e tij më të mëdha; për Elbasanin ku lindi – qytetin vazhdimisht të përskuqur prej turpit që birin e tij të shquar e ka lënë ende me një varr të zbrazët; për të gjithë dashamirët e shumtë e të eturit për të vërteta historike.

Me këtë përcjellje të shkurtër po ju sjell dy prej këtyre fotove, ato që i kanë rezistuar më mirë zbehjes së kohës.

Njëra, që botohet për herë të parë, risjell festimin e Pavarësisë së Shqipërisë në Lushnje, më 28 Nëntor 1925. Foto e rëndësishme sipas meje, pasi fikson jo vetëm ditën e shënuar për kombin, por edhe mjaft personazhe të Lushnjes së atëhershme. Prej veshjes lihet të kuptohet niveli ekonomik e shoqëror i parisë së Lushnjes, serioziteti me të cilin festohej, besimi që përcillnin tek të tjerët. Rreth emrave të pjesëmarrsëve mbetet të bëhet një studim i plotë prej historianëve të specializur për atë periudhë historike.

Fotoja e dytë, edhe ajo botohet për herë të parë, risjell nënprefektin e Lushnjes, Et’hem Haxhiademi, në mes të dy xhandarëve lushnjarë. Fotoja është e 1 shtatorit të viti 1928. Vihet re në të eleganca e veshjes së poetit si dhe e uniformave të dy përfaqësuesve të tjerë të rendit. Në sfond shfaqet ndërtesa të cilën brezat e fundit e mbajnë mend si shtëpi kulture apo edhe bibliotekë, para se nihilistët me ngjyrë gjaku ta hidhin në erë me dinamit. Foto e denjë për muze në të gjithë vendet e qytetëruara. Në mos në atë të Lushnjes, të Elbasanit, të Tiranës; qoftë për dekorin tashmë të zhdukur, qoftë për praninë e tragjedianit të madh Et’hem Haxhiademi, që tragjedinë më të ngjethshme e përjetoi mbi lëkurën e tij.

Mbrëmje kulturore-artistike në nderim të At Gjergj Fishtës

by

Nga Keze Kozeta Zylo/

Mbremja artistike në nderim të At Gjergj Fishtës u organizua nga Shoqata Shqiptaro Amerikane “Skënderbej” Inc. dhe Kisha Katolike “Zoja e Shkodrës” NY.

Ka qenë një fundjavë tejet e ngjeshur, por në fund të fundit keshtu i paçim të gjitha fundjavat në nderim ë këyre Prijësave të Kulturës dhe Atdheut si At Gjergj Fishta. 

Ndërsa të shtunën u mbajt me plot sukses simpoziumi shkencor për At Gjergj Fishtën, të dielën u zhvillua një aktivitet kulturor dhe artistik në nderim të Tij.

Na na bashkoi At Gjergj Fishta si shqiptarë ashtu siç ëndërronte ai për Shqipërinë Etnike, sepse ne kemi një  Flamur dhe flasim një gjuhë:

“Nper gjuhë shqype bota mbarë/ ka me ju njohtë se ç’fis ju kini/ ka me ju njohtë për shqyptarë/ trima n’za, sikurse jini”.

Aktiviteti u hap nën interpretimin e dy Hymneve kombëtare shqiptare dhe amerikane

Në emër të Shoqatës Shqiptaro Amerikane Skënderbej përshëndeti kryetari i saj z.Bashkim Shehu ish zv/ministër i Mbrojtes në Republiken e Shqipërisë.

Në emër të Kishës Katolike “Zoja e Shkodrës” aktivitetin artistik dhe kulturor e përshëndeti, Dom Pjetër Popaj, Famullitar i saj

Në këtë aktivitet ishin të ftuar Poeti i shquar z.Agim Doci, “Mjeshtër i Madh” dhe Qytetar Nderi i Qarkut Shkodër, i cili solli shumë emocione tek të pranishmit: znj.Yllka Cuasholli e cila surprizoi duke sjellë këngën “ Margjelo”, Dr. Rovena Vata, studiuese, kritike letrare, gazetare dhe albanologe, Z.Paulin Zefi, historian dhe drejtor i Muzeut dhe monumenteve të Qarkut Lezhë të cilët përshëndetën me plot përzemërsi dhe dashuri.

Me duartrokitje u mirëpritën z.Mark Gjonaj Këshilltari i Bashkisë së Nju Jorkut, z.David Tubiolo, ligjvënës në Westchester County, z.Marko Kepi, president i organizatës “Rrënjët Shqiptare dhe po kandidon për në Ansamblenë e shtetit të Nju Jorkut.

Z.David Tubiolo, ligjvënës në Westchester County i dorëzoi z.Bashkim Shehu dhe z.Mark Qehaja proklamatë mirënjohjeje për punën e palodhur të shoqatës “Shqiptaro Amerikane “Skënderbej” në New York.

Z.Marko Kepi nderoi me një çmim të veçantë z.Paulin Zefi, një studjues serioz dhe me shumë vlera për punen e tij të palodhur në nderim të At Gjergj Fishtës. 

Në emër të Kryesisë së shoqatës shqiptaro Amerikane “Skënderbej” Inc. z.Marko Kepi i dha mirënjohje z.Perparim Likollari ish ushtarak në Forcat e Armatosura të Shqipërisë dhe aktivist i mirënjohur i Shoqatës “Skënderbej” që në themelim të saj.

Në emër të familjes së madhe Fishta p një studjues serioz dhe me shumë vlera pershëndeti z.Gjergj Domgjoni.

Nderonin me pjesëmarrjen e tyre dhe përshëndetën si: Dr.Pashko Camaj, nga Federata Pan shqiptare “Vatra”, shoqata “Devolli” me kryetar z.Odise Salillari, Haki Çollaku dhe Agim Kola, përfaqësues nga Shoqata “Bijtë e Shqipes” Filadelfia dhe z.Ibrahim Kolari bizensmen aktivist, ish kryetar i shoqatës Dibra.

U interpretuan valle nga Grupi Rozafati, valle e Tropojës nën kujdesin e znj.Angjelina Nika, si dhe interpretuan “Vallja Devollite” nga “Grupi Devolli” i nxënësve të Shkollës Shqipe “Alba Life” si dhe u këndua kënga “Ty Flamur të duam shumë” nga Kelvin Rustani gjithashtu nxënës i Shkollës Shqipe “Alba Life”

Artistët e mirënjohur si Tomë Gjergji i cili interpretoi fjalimin e Gjergj Fishtës në Kongresin e Manastirit, Shaban Lajçi dhe Xhevat Kukaj sollën mjeshtërisht interpretime me lahutë nga poezitë e At Gjergj Fishtës të shoqëruara me lahutë nga Martin Smajlaj

Pjesëmarrësit u argëtuan me këngë dhe muzikë nga të gjitha trevat shqiptare nga Mjeshtri i Madh Gëzim Nika, këngëtaret e dashura dhe simpatike si Valbona Peraj dhe Zamira Lacaj.

Së shpejti do të sjellim materialet përkatëse dhe transmetimin nga TV “Alba Life” NY me producent z.Qemal Zylo dhe kameraman Elton Xhaferri dhe Glen Nutaj.

3 Nëntor

New York, 2019