Dielli | The Sun

Albanian American Newspaper Devoted to the Intellectual and Cultural Advancement of the Albanians in America | Since 1909

SHKOLLA SHQIPE ‟ARDHMËRIA” NË LONDËR

by

Anila Kadija mësuese e gjuhës shqipe për nivelin e parë të grupmoshës 6-9 vjeç dhe drejtuese artistike, në shkollën shqipe ‟Ardhmëria”, Londër, Angli rrëfen ekskluzivisht për gazetën ‟Dielli”, Organ i Federatës Panshqiptare të Amerikës VATRA, New York, historinë e krijimit të shkollës shqipe në Londër, angazhimin dhe kontributin në shkollën shqipe, kurrikulat mësimore, tekstet, bashkëpunimet dhe aktivitetet, si e pret shoqëria angleze mësimin e gjuhës shqipe, gjuha si formë e identitetit kombëtar shqiptar dhe vështirësitë e sfidat e mësimit online. Me Anila Kadija bisedoi Editori i ‟Diellit” Sokol PAJA.


HISTORIA E KRIJIMIT TË SHKOLLËS SHQIPE “ARDHMËRIA” NË LONDËR, ANGAZHIMI E KONTRIBUTI


Historia e shkollave në Londër, sinqerisht, unë nuk mund ta bëj pasi këtu kam vetëm 6 vite që jam trasferuar por mund të theksoj me bindje që ka një histori prej më shumë se 20 vjetësh emigracioni në UK dhe këtu nuk kanë munguar asnjëherë organizata, shoqata, me shkollat e tyre ndërvite të cilat i kanë dhënë një ndihmesë kolosale komunitetit shqiptar dhe prezantimit dinjitoz shqiptar në Mbretërine e Bashkuar. Mund të citoj Shoqatën Ardhmëria, Mather Tereza, Kosova, Nënë Tereza, Shpresa Program etj. Unë jam një profesioniste e gjuhës shqipe në shumë fusha. Baza është gazetaria, profesion qysh në përfundimin e universitetit, filologjikun e Tiranes, në degën Gjuhë-Letërsi, duke u specializuar edhe në Itali në fushën e shërbimeve sociale. Kam punuar për komunitetin shqiptar qysh në fillimet e mija në emigracion në 1991, kam promovuar dhe vazhdoj të promovoj talente dhe aktivitete kulturore, libra dhe shkrimtar jo vetëm shqiptar por edhe të huaj që kanë shkruar për Shqipërinë në gjuhën e tyre origjinale, pjesë e Albania Neës dhe Shqiptari i Italisë media shqiptare në Itali, Oltre il Ponte redaksi italiane në Parma, kam bashkëpunuar dhe vazhdoj me mediat shqiptare si Intervista e Tiranës, Shekulli, Dita, Revista Psikologjia, Revista Living, Vizion, Diaspora etj prej më shumë se 35 vitesh duke ju përcjellë pa kursim jehonë shqiptare përtej Adriatikut. Sponsorizoj evente talentesh duke i mbështetuar ekonomikisht dhe profesionalisht ato. Këtu është për t’u përmendur një tejet i bukur që organizohet çdo vit me fëmijet, në Londer dhe quhet XTalent. Nuk kursehem asnjëherë të jem e dobishme në çdo ftesë që më bëhet për të ndihmuar dhe promovuar komunitetin shqiptar në diasporë. Jam pjesë e KKAD-së Këshilli Kordinues i Arsimtarëve në Diasporë ku punohet dhe kontribohet për të mirën e përbashkët në shërbim të gjuhës shqipe dhe sensibilizimin që duhet t’i bëjmë familjeve shqiptare për të dërguar fëmijët në shkollat shqipe kudo qofshin ato nëpër botë. Jo më kot këtë e lashë për të fundit si ëmbëlsira pasi pasioni im dhe eksperienca ime filloi krejt rastësisht në Parma. Në shkollen shqipe të shoqatës Scanderbeg ku mu dha edhe detyra e drejtueses dhe mësuese e asaj shkolle qysh në themelimin e saj në Shtator të 2009. Vullnetarisht vazhdova deri në 2014 në Itali dhe më vone pa shkëputje në Londër me shoqatën Ardhmëria. Kjo eksperience fantastike që u pasurua edhe nga kontaktet e lidhura në seminare të ndryshme me mesues të tjerë në diasporë, më dhuroi një energji të madhe për të punuar dhe për të kërkuar edhe më shumë pasurimin e dije si profesioniste e arsimit. Kam një lidhje të frutshme me NRCSE Qendra e Burimeve Nacionale e Edukimit Plotësues në Londër dhe specifikisht me Creative project, ku shkëmbehet eksperienca internacionale e shumë gjuheve. Jam pjesë e shumë projekteve didaktike artistike të cilat i kam paraqitur dhe janë bërë pjesë e kësaj organizate jo fitimprurëse në shërbim të mësimit të gjuhëve mëmë. Shkolla ku unë jap kontributim tim është një ndër më të mirat në Londër për faktin e kualifikimit të lartë që kanë mësueset e kësaj shkolle, mënyrës së shkëlqyer e cila menaxhohet nga drejtoria dhe stafi organizues, por për të theksuar nga numri shumë i madh i fëmijëve që e frekuentojnë këtë shkollë. Libri im “Ninulla e zemrës” është një përmbledhje e të gjitha këtyre ndjesive dhe emocioneve që pasioni dhe dashuria për gjuhën dhe fëmijët janë bërë prioritet i punës time me diasporën këto 10 vitet e fundit.

KURRIKULAT MËSIMORE, TEKSTET DHE BASHKËPUNIMET


Kurrikula me të cilat punohet janë të lidhura me vite të ndryshme të eksperiencës shkollore. Gjithmonë të orientuar nga Ministritë përkatëse të Shqipërisë dhe Kosovës në bashkëpunim me QBD Qendrën e Botimeve për Diasporën. Kemi përdorur Doracaket, Platformën SchoolMe, librat pafund që Qendra e Botimeve për Diasporën na përcjell prej dy vitesh nga Shqipëria në Londër nëpërmjet Ambasadës të Shqipërisë në Londër.

SI PRITET NË LONDËR NGA SHOQËRIA ANGLEZE MËSIMI I GJUHËS SHQIPE


Londra është një qytet metropolitan gjigant. Natyra shumëkulturore krijon në mënyrë origjinale mendjen e hapur që njerëzit dhe sistemi shoqëror ka këtu. Ke çdo të drejtë të shfrytëzosh konceptin e kreativitetit dhe të iniciativës. Gjithëkush është i lirë, në kontekstin e rregullave që obligon ky shtet, të krijojë apo vendosë në praktikë një ide të bukur lidhur me shkollën meqënëse pyetja është e tillë. Kemi familje me dy kombësi, shqiptare dhe angleze, ku fëmijët ka raste edhe prindi i cili është anglez vjen të mësojë me shumë entuziazëm dhe dëshirë gjuhën e mrekullueshme shqipe.

GJUHA SI FORMË E IDENTITETIT KOMBËTAR SHQIPTAR


Gjuha është kulturë dhe krijon sintoninë më të bukur që njeriu mund të realizojë në raportet humane. Gjuha është nevojë shprehje sentimentale. Gjuha është përçim autenticiteti. Pa gjuhën nuk kemi identitet dhe ne e mbrojmë atë që brezat nëpër diasporë ta kenë të ngrohtë fjalën e gjyshërve dhe jo një gjest duarsh për ta kuptuar me vështiresi. Qëllimi ynë, si mësues, drejtuar fëmijëve, është që ajo t’ju futet thellë në esencën e jetës pa u sforcuar dhe pa e parë si “sakrificë” për kohën që po i kushtojnë një herë në javë në shkollë. Si kënaqësi që nesër do ta konsiderojnë një pasuri të paçmuar.
AKTIVITETET KRYESORE TË ZHVILLUARA DHE PLANET PËR KËTË VIT


Të panumërta! Na pret një aktivitet madhështor të dielën, ditë që përkon me Festën e Flamurit, 28 Nëntorin e shenjtë!

VËSHTIRËSITË DHE SFIDAT E MËSIMIT ONLINE


U punua më shumë se një vit në mësimin online. Kushtet e Covid-19 na obliguan për një zgjidhje të tillë. Por edhe se numri është më i kufizuar në këtë formë mësimdhënie, patëm momente jashtëzakonisht pozitive. U lidhëm edhe më shumë me prindërit duke bërë edhe projekte me ta lidhur me situatën dhe kushtet që të krijojnë stres dhe probleme në pandemi të tilla. Më shumë se asnjëherë kemi bërë projekte artistike për t’i argëtuar dhe mësuar fëmijët. Nga Shtatori kemi filluar në shkollë por klasat online vazhdojnë me ata fëmijë të cilët për arsye të ndryshme nuk mund të vijnë dot në shkollë dhe kjo ishte edhe një e mirë e eksperimentimit të mësimit online, që më parë nuk bëhej. Jemi gjithmonë vigjilent, situata nuk është ende e qetë, bota nuk e ka kaluar emergjencën covid, ndaj në momentin ku nuk do të mundemi të vazhdojmë në shkollë do të kemi vullnetin e mirë, të gjithë së bashku ta gëzojmë dhe të mësojmë gjuhën në formën online.

Shqiptarët në Philadelphia për të dhjetën herë e ngritën flamurin Kuq e Zi në sheshin e bashkisë

by

Dr. Sadik Elshani

Që nga festimi i 100 Vjetorit të Shpalljes së Pavarësisë së Shqipërisë më 2012, shoqata “Bijtë e Shqipes” në bashkëpunim të ngushtë me qytetin e Philadelphias organizon ngritjen e flamurit tonë në bashkinë e qytetit me një ceremoni solemne. Kjo veprimtari nuk është thjeshtë një akt ku ngritet flamuri në mënyrë mekanike, por është shndërruar në një festë të bukur e madhështore ku mblidhen shqiptarët të veshur me rrobat më të bukura, shoqëruar me simbole kombëtare, këndojnë e vallëzojnë, shprehin krenarinë e të qenit shqiptar, shpalosin vlerat tona kombëtare para qytetit të Philadelphias. Edhe këtë vit, në datën 26 nëntor u organizua ceremonia e ngritjes së flamurit në sheshin e bashkisë.  

Vitin e kaluar për shkak të masave të pandemisë numri i pjesëmarrësve ishte i kufizuar, por këtë vit numri i pjesëmarrësve ishte shumë i madh në këtë ceremoni. I tërë sheshi jehonte nga këngët dhe vallet shqiptare. Fjalën e rastit e mbajti z. Dritan Matraku, ndërsa në emër të kryebashkiakut (Mayor-it) të Philadelphias përshëndeti zonja Sheila Hess, Përfaqësuese e Qytetit (City representative) të Philadelphias, e cila edhe i dorëzoi kryetarit të shoqatës, z. Bujar Gjoka, Proklamatën me të cilën kryebashkiaku e nderonte Shqipërinë, kombin shqiptar dhe bashkësinë shqiptaro – amerikane të Philadelphias, për nder të 28 Nëntorit, Festës sonë Kombëtare.

Për këtë veprimtari dhe veprimtaritë tjera të organizuara nga shoqata “Bijtë e Shqipes” për nder të 28 Nëntorit, në ditët në vazhdim do të përgatitet një material pak më i detajuar.

Philadelphia, më 26 nëntor, 2021

Sadik Elshani është anëtar i Këshillit Drejtues dhe ish kryetar i shoqatës “Bijtë e Shqipes”.

The Making of an American Holiday

by

by Rafaela Prifti

A Massachusetts museum dedicated to the English colony of Plymouth and local indigenous tribes has opened a new exhibit to mark the 400th anniversary of Thanksgiving.

“We Gather Together: Thanksgiving, Gratitude, and the Making of an American Holiday” is a newly opened exhibit that marks the 400th anniversary of Thanksgiving. On display there are rarely seen artifacts from Massachusetts museum’s collection. Complete with a replica colonial village and reeanactors in Plymouth, the exhibit explores the relationship between the indigenous people and English colonists to “better understand the events that led to the First Thanksgiving,” announced the museum.

Although the English colony of Plymouth and local indigenous tribes had shared meals together, the harvest gathering in the autumn of 1621 helped inspire the holiday that was nationally recognized in the 19th century, the museum said.

Although Plymouth is home to “America’s Hometown Thanksgiving Parade”, several other states claim to have held the first Thanksgiving. There are reports that organizers of the annual Virginia Thanksgiving Festival have long insisted that English settlers in their state were the true originators in 1619 — two years before the Pilgrims held their famous feast. Some historians in Texas contend that an even earlier Thanksgiving was held in El Paso in 1598. The Jacksonville Historical Society in Florida argues the first feast involving Spanish settlers and Indigenous people occurred in 1565.

The story goes back to a few lines written by English colonist Edward Winslow describing a harvest-time meal event held in the fall of 1621 at Plymouth Colony in what is now Massachusetts.

Four hundred years later, “Instead of perpetuating a myth, institutions like Plymouth’s Pilgrim Hall Museum and Plimoth Patuxet Museums are acknowledging just how little information about the gathering survives, in addition to exploring the layered, devastating ramifications of the ostensibly festive feast. The new dialogue more carefully examines the complicated relationship between early English settlers and the Wampanoag who’d lived in the coastal community they called Patuxet for some 10,000 years by the time of the three-day celebration—probably held in late September or early October, after the crops were brought in.” Smithsonian Magazine, November 23, 2021.

Shkolla shqipe “Alba Life” Ambasador i Kombit kuq e zi edhe në online

by

Sonilda Kadria/

Nëntori mbart datat më të shënuara për kombin tonë. Diaspora feston kuq e zi. Shkolla shqipe “Alba Life” në Nju Jork këtë fundjavë festoi 109 vjetorin e Pavarësisë së Shqipërisë në çdo degë të saj (Bronx, Brooklyn,Queens dhe State Island) , si edhe në online. Shkolla shqipe me një përvojë 14 vjecare, tashmë festimin e festës së 28-29 Nëntorit e ka përvetësuar si një traditë të shënuar në planin e saj vjetor duke organizuar evenimente e programe të mëdha artistike . Klasa jonë me grupin e më të vegjëlve të titulluar si Filizat e Alba Life shkëlqenin si flamuri ynë me veshjet e tyre e gumëzhinin me këngët e vjershat kushtuar atdheut, gjuhës dhe flamurit. Pjesë e atmosferës festive ishte dhe vajza ime e vogël Amla, që akoma nuk ka mbushur dy vjec, e cila po valëviste një flamur kuq e zi me dorë.Nuk di si të përshkruaj ndjesinë që të japin këta fëmijë tek recitojnë vargjet e Asdrenit “Sa te dua o Shqipëri” apo vjershën “Flamuri” të cilën e recitoi Arabella. Po nuk mund të lë pa përmendur sa bukur Keiti, një vajzë e re që nuk ka shumë që i është bashkuar klasës sonë këndoi këngën “Ty flamur të duam shumë” . Këto ndjesi janë të tilla , si ato që të rrënqethin mishin kokrriza -kokrriza! I tillë ishte dhe momenti tek po dëgjonim “Himnin e flamurit “ dhe nxenësit u ngritën në këmbë dhe vunë dorën në zemër në shenjë nderi. Nxënësit kishin pikturuar flamurin më të bukur në botë me dockat e tyre te vogla. Gjithashtu përveç recitimeve, këndimeve e vizatimeve nxënësit mësuan më shumë rreth këtyre datave dhe ngjarjeve. Mësuan për Ismail Qemalin, mësuan për Nëntorin e dytë, mësuan për Skënderbeun, mësuan për Marigonë,mësuan për Çlirimin e vendit etj. Mësimdhënia online ka bërë që prindërit të përfshihen akoma më shumë në mbarëvajtjen e procesit mësimor dhe gjithmonë e më shumë ata po bëhen bashkëpunues për të çuar përpara këtë mision kombëtar. Edhe prindërit festuan së bashku me ne, madje disa prej tyre kishin veshur bluzë me flamurin kombëtar. Të gjithë uruam njëri-tjetrin për Pavarësinë e Shqipërisë.Trekëndëshi prind – mësues – nxënës është mjaft i rëndësishëm. Prindërit shprehen se janë falenderues e janë shumë të kënaqur me punën e shkolles shqipe “Alba Life” . Janë shumë krenarë me fëmijët e tyre që po mësojnë shqip. Edhe unë kam mësuar shumë prej tyre, kam mësuar shumë fjalë dialektore prej tyre gjatë orëve mësimore. Ajo çka pata mësuar gjatë studimeve të mia për shqiptarët në diasporë, arbëreshët, arvanitasit, shqiptarët e Amerikës kudo gjetkë po e shoh tashmë konkretisht te shqiptarët e ardhur herët në Amerikë se si e kanë ruajtur gjuhën shqipe, ata flasin një shqipe të vjetër , flasin shqipen të cilën e kanë marrë dekada më parë dhe e kanë ruajtur të tillë, ndërkohë që gjuha shqipe brenda kufirit , në shtetin amë ka pësuar ndyshimet e kohës nën trysninë e standardit e zhvillimeve historike , politike dhe zhvillimit teknologjik. Shumë prej fjalëve nuk ua dija kuptimin. Te bëhet zemra mal kur kaq larg oqeanit në një komunitet shqiptar me numër jo të vogël bukës i thonë bukë e ujit ujë. Jam shumë krenare dhe e lumtur që po festojmë në këtë mënyrë 109 vjet pavarësi, që së bashku me këta nxënës të vegjël, me zemrën flakë për Shqipërinë, ne po çojmë përpara amanetin e të parëve , të rilindasve e të atyre që luftuan fort për gjuhën e kombin. Gëzuar Pavarësinë Shqipëri! Gëzuar Festën e Flamurit dhe të Çlirimit! Gëzuar Shkolla Shqipe “Alba Life” ! Gëzuar themeluesit e shkollës shqipe, çifti Zylo!Gëzuar të gjithë ju kolegë , nxënës e prindër! Gëzuar festën kombëtare të gjithë shqiptarët anë e mbanë botës! Gëzuar për jetë e mot!New York , Nëntor 2021

Shoqata humanitare “Duart e Hapura” festoi ditën e falënderimeve

by


Sokol Paja/


Në pragun e festës së falënderimeve, vullnetarët e shoqatës humanitare Shqiptaro Amerikane “Duart e Hapura” pasi dhuruan gjela deti familjeve në nevojë, rreth 50 vullnetare u bashkuan për të festuar së bashku dhe falënderuar njëri-tjetrin për punën e palodhur, me përkushtim, e devotshmëri që bëjnë çdo javë për tu ardhur në ndihmë njerëzve në nevojë. Vullnetarët dhe shërbyesit e komunitetit e meritojnë përpara gjithkujt falënderimin dhe respektin për angazhimin dhe sakrificat e tyre. Drejtuesi i shoqatës z.Aleksandër Nilaj në fjalën e falenderimit shprehu vlerësim emër për emër ndaj të gjithë vullnetarëve për punën voluminoze në dobi të komunitetit dhe përkushtimin e treguar sidomos në kushtet e jashtëzakonshme të pandemisë globale. Në drekën falenderuese morën pjesë: State Committee Man Joseph McManus, Presedentja e Brady Court Jeannette Wilson.Perfaqësues nga Vatra dhe Dielli, Christian Amato community organizer si anetar i CB11, përfaqësuesja e organizatës Mutual Aid Organizer dhe autore Adama Bah, Robert Press gazetar në disa gazeta në Bronx dhe Miriam Quin gazetare dhe fotografe e Norwood News. Dreka e falënderimeve u përgatit nga Dila Kocaj, Violeta Yzeiraj, ndërsa pijet nga Tonny Tush Musaj. Për Diellin e Vatrës z. Nilaj u shpreh se kjo drekë vëllazërore do kthehet në një traditë të përvitshme në shenjë respekti, falenderimi dhe vlerësimi ndaj këtyre vullnetarëve e shërbestarëve të dalluar në komunitet.