Denion Ndrenika, Nju Xhersi/

Né Festivalin e 36 të kenges ne RTSH më kujtohet kenga “Lamtumir them i pari” me tekst Andi Bejtjen dhe muzik Florian Luari. Andi Bejtjen e kam pasur shok në 8-vjeçare që nga fillimi. Tek ish-“11 Janari” në Tiranë, atje ku shihnim përballë traun dhe gardistët e Bllokut të udhëheqjes diktatoriale.

Vitet ecën, mirëpo profesionalisht me Bejtjen jemi njësoj: gazetarë. Madje, në 1993 e zëvendësova si gazetar te “Sindikalisti”.

Bejtja ka penë, ka frymë, ka ndjenjë, poet që në ngjizje me siguri, ndonëse unë nuk jam shquar përveçse ndonjë teksti këngësh për “6”-en tonë që këndonim nga liqeni.

Në vitin 1997, tashmë që duket larg, çdokush që asokohe ishte diku, sot gjendet diku gjetkë.

Shoqëria si e tërë, sporti, kultura, arti skenik, kinematografia, letërsia, tekstet, veglat frymore, pianoja, pak përbëjnë kujtesë të domosdoshme për ndokënd që i le vitet të rrjedhin pa përfshirë në vetvete ngjarje, ndodhi…

1997 ishte tmerr që aty-këtu thyhej nga ndonjë kampionat futbolli të ndërprerë me fajësime anësie federate, te një veprimtari “Miss Albania” që u shënua si e vetmja pararendëse në 1996 dhe festivalet e këngës në radio-televizion.

Në atë vit në Festivalin e 36-të në RTVSH Bejtja kishte shkruar vargjet e kenges “Lamtumirë!”, them i Pari”, kompozuar nga Florian Luari.

E kënduan Josif Gjipali dhe Florian Luari. E “takova” Luarin në Francë, kohë më parë dhe Bejtjen në Tiranë.

Florian, beratas me kokë e këmbë nga të dy prindërit, trashëgoi prej tyre artin.

Formimin shkollor të nisur që në moshën 6-vjeçare me piano në shkollen e muzikes e vazhdoi në Liceun Artistik në për teori dhe fizarmonikë dhe gjate kesaj kohe krijonte, muzik orkestrale, kënge, valle, pjesë pianistike etj. Si shumë e shumë familje dhe individë, ai u transferua në vite 1991 në kryeqendrën e Greqisë, Athinë ku u njoh me rrethet muzikorë instrumentistë dhe këngëtarë vendas. Kjo i mundësoi të luante kater vjet në piano dhe fizarmonikë muzikë nga vendi dhe bota. Në 1995 u rikthye në Tiranë dhe hyri në Akademinë e Arteve të Bukura për Kompizicion. Kjo ishte periudhë që e përfshiu si krijues krijues ne festivale si dhe drejtues muzike në televizione. Florian përfundoi Akademinë, dhe pa u shkeputur nga aktivitetet artistike, filloi si drejtues muzike i orkestrës së televizionit “Top Channel” dhe më pas u zhvendos në Lyon të Francës ku jeton prej vitesh.

Jetën artistike e pasuroi në vazhdimësi me koncerte dhe si mësues pianoje në disa shkolla si dhe me aktivitete artistike ne Itali, Zvicër, Greqi, Gjermani, SHBA.

Pas Festivalit të 36-të, interesi për festivalet nisi të bjerë ndërkohe që filluan lokalet e Tiranës me muzikë live, gjë që e bëri të ndihej mirë duke luajtur muzikë në “Boom Boom Room”, Rozafa etj..

Në një bisedë, Flori më tregoi se shtytja dhe mbështetja e tij më e madhe e tij ishin prindërit, që të dy muzikantë.

“Më kujtohet kur isha i vogel prindërit më blenë një lodër piano, për të më integruar drejt muzikës dhe pianos. Dhe, kështu ndodhi. Fillova ta dua pianon, por dhe fizarmonikën. Përpara se të hyja në klasën e parë, fillova mësimet e para në piano dhe fizarmonikë me prindërit e mi dhe më pas në shkollën 8-vjeçare “22 tetori” në Berat, në degën e pianos me mësuesen Ermira Tusha”-thotë Florian.

“Florian, ku e gjen veten më mirë në piano?”, – e pyes.

“Varet. Kur është koncerti im luaj pjesët e mia dhe ndihem shumë mirë, sepse bej ate qe dua. Kur luaj me një grup, i përshtatem lojës së tyre, ne c’fare do rryme qe te jete, dhe kjo me pelqen shumë sepse exploroj ne stile të ndryshme, ne vende të ndryshme . Për shembull, kur luaj në Greqi luaj muzikë greke, në Amerikë muzikë amerikane, dhe kjo më pëlqen që nuk njoh kufi në muzikë”-, më përgjigjet.

Mua më kujtohet kënga “Lamtumirë!” them i pari” me tekstin e Andi Bejtjes në festivalin e 36-të dhe e pyeta për këtë:

“Për sa i përket pjesëmarrjes nëpër festivale, e shihja si një urë kalimi për t’u njohur me rrethin muzikor dhe fillova të marr pjesë në 1995 pas kthimit për katër vjet në Greqi. Përse nuk mora pjesë në festivale më tej… Në 1998 filloi të bjerë interesi për festivalet dhe nderkohe filluan lokalet e Tiranës me muzikë live, dhe ndihesha mirë duke luajtur në “Boom Boom Room”, “Rozafa” etj., dhe më pas filluan televizionet “Top Channel” e “Vizion Plus” me emisione sociale, humor, spektakle ku muzika luan një rol të rëndësishëm”.

Florian Luari, kompozitor, pianist, fizarmonicist, orkestrues vijon në Lyon atë që nisi në Pallati e Kulturës “Tekstilisti” në Berat, brenda një bote të madhe që njehsonet me shpirtin e krijimit në muzikë dhe mes njerëzve.

E martë 2 prill 2024, dhe në Frasnitën arbëreshe në Kalabri ashtu siç është zakoni  që të Martën e parë pas pashkëve organizohet “Dita e Valljes” me ritualin e saj më antik nga të gjitha krahinat e tjera. 

Dita e Valljes është një ceremoni sa e larmishme aq edhe e shenjtë. 

Gratë arbëreshe me kostumet e tyre plot ar dhe hirë lëvizin në formë gjysëm rrethi, kapur me shami me njera tjetrën të shoqeruar nga dy burra të cilët quhen flamurtare dhe përshkruajnë  rrugët e “ Katundit” duke kënduar këngë të ciklit të pranëverës, por duke i shtuar kësaj feste edhe rituale të tjera si  ato të eposit si Kostandini e Doruntina, apo  rapsodi kushtuar Skënderbeut. 

Është momenti që dalim nga kisha dhe rastësisht takoj mësuese Lucia Martino, e cila  është ndër  aktivistet më të gjalla të botës arbërshe, punon me mish e shpirt për të mbajtur gjallë një teatër arbëresh, e promovon botën arbëreshe nëpër botë. Mësuese Lucia që prej vitesh në pension, atë ditë ishte shoqëruar nga një burrë të cilën nuk patëm kohë as të prezantoheshim sepse grupi Valleve nis menjëherë ritualin. 

Polifonia e atyre grave,  na rrëngjethi dhe sytë për një moment u ngulitën tek ato. Papritur në krahun tim ndjeva një ngashërim,kthej lehtë kokën dhe shohë zotrinë që ishte e shoqëruar ish mësuese Lucia,  i cili i ngashëruar si një fëmijë. 

Më emocionoi shumë. 

U preka dhe unë por më shtyu edhe një kureshtje e madhe ta pyesje nëse  vinte për herë të parë.

Mësues Lucia, menjeherë i hedh dorën në qafë, dhe më thotë gjithë ngrotësi:Ky është një mysafir special, është  arbëresh i Argjentinës. 

Them të drejtën vendi nuk po më mbante, doja ti përjetoja ato emozione tek sytë e mi disi të lagura (sepse emigrimin e njohë mirë, duke qene vet emigrante).  I afrohem, i hedh  instiktivisht dorën në shpatulla  dhe ndërsa  sytë tanë ndeshen e pyes derjtpërdrejt: A mund të më thoni përse u emozionuat kaq shumë?

• Midis atyre grave është edhe  jehona e shpirtit  të mëmës sime- përgjigjet arbërshi i Argjentinës. Mëma ime ka ardhur në Argentinë kur ajo ishte 13 vjeçe. Unë sot jam në pension. 

Kjo është toka e mëmës sime.

Kjo është gjuha e mëmës sime. 

Këto janë lotët e mëmës sime të përziera me emocionet e mia.

Dita e “Valljes” janë ato sekuenca që mëma ime me lot në sy më rrëfente për katundin e saj  kur unë isha i vogël,  dhe sot  unë jam në pension. Këto tinguj i kam dëgjuar shumë herët, këto tinguj që herë bëhen zëra dhe herë shëndërrohen në klithma dhimje, i kam ndierë sa herë mëma i këndonte këto këngë. 

Unë e njihja katundin e mëmës pa ardhur në Frasnitë.  Ajo ma  ka përshkuar me kaq  detaje sa unë kur erdha për herë të parë skishte nevojë që dikush të më rrëfente për të. Njihja çdo shtëpi të saj, cdo gjitoni.  Mëma më përsëriste shpesh shprehje ” Gjaku in i shprishur” 

A keni krijuar ndonjë shoqatë arbëreshe në Argjentinë. Çmund të na thuash diçka rreth tyre?

• Unë jetoj në Buones Aires. Quhem Raul Omar Colacino.  Mëma ime është me origjinë nga Frascineto, quhet Maria Colacino. Stërgjyshja ime ishte  Doenica Pellicano dhe arbëreshe e Frascinetos. Ajo  ka lindur në 1866- dhe ka vdekur në 1963.  

Mamaja ime për të mbajtur ggallë kujtimin e rrënjëve të saj krijoi shoqatën” Frascineto”.  Në ketët shoqatë jemi mbi 200 veta. Kemi krijuar një Frascineto në minaturë në Buenos Aires. 

Bashkohemi dhe festojmë festat tona tradicionale. 

Mblidhemi shpesh. 

Kultura culinaria arbëreshe është prezente në çdo festë që organizojmë.

Sa here që mblidhemi  vajzat  veshin kostumin arbërsh të gjysheve të tyre që e sollën me vete.  Kostumi është identiteti ynë. Ky element na dallon na bënë të veçante.

Manifestet i shkruajmë arbërisht  Flisnim arbërisht midis nesh. Ndihemi arbëresh në gjak. Kemi ende “ndjenjën e apartenencës\ përkatësisë”.

Shqipërinë nuk e njohë, nuk kemi patur lidhje. Ata nuk janë kujtuar asnjëherë për ne. Ne kemi qenë gjithmonë. Ata as në fjalor nuk na kanë.  Ne Skënderbeun e kujtojmë. Me Kosovën deri diku mbajmë ndonjë kontakt.  Shpesh postojmë në rrjetet tona memorjen e Skënderbeut. Ne jem, jemi akoma të gjallë. E duam Shqipërinë. Është një mëmë e madhe, por duam ta ndjejmë..

  Nëpërmjet teknologjisë kërkojmë të mbajmë lidhjet tona të botës arbëreshe. Ka shumë për të bërë por ne në atë aaoqeanin e madh jemi një pikëz që kërkojmë të jemi të gjallë nga “ pitoni” asimilim.  

Eështë hera e parë që vini në Frasnitë\ Frascineto? 

• Jo! Është hera e tretë . Sa herë që vij aq herë emocionohem,por në Ceremoninë “Vallja” kam ardhur  për herë të parë. Nuk kisha marrë pjesë asnjëherë drejtpërdrejt. E kisha pritur me vite, dhe sot jam këtu mes vëllezërve arbëresh. Kam sjellë me vete edhe kostumin arbëresh të mëmës sime dhe ja kam dhuruar shoqatës arbëreshe të drejtuar nga ish mësuesja Lucia Martino. Doja që një kujtim të mëmës sime të ngelej ku janë rrënjët. Në të njëjtën kohë me këtë veprim dua që të gjithë ata që largohen për një kohë nga vendi i tyre mos të harrojnë rrënjët. Mirë ishte të ktheheshin atje ku kanë hedhur hapat e para, ku kanë derdhur lotët, ku kanë ndierë aromat e katundit të tyre, ku kanë parë për herë të parë malin, e kanë ndeshur ajrin për herë të parë kur dolën në dritë, e mbi të gjitha mos të harrojnë gjuhën, këtë gjuhë arbëreshe që mëma ime shpesh ma përsërit: gjuha jonë është më e bukura, dhe më e lashta në botë! 

Raul, ju faleminderit për fjalët,për emocionet që më dhuruat, dhe nëse do të kujtoheni ju lutem një përqafim të ngrohtë nga bota shqiptare mëmës suaj,  që iu ka rritur dhe edukuar me këtë frymë arbërore! (Në vijim një almanak me fotografi)

Ornela Radovicka 

Qëndra albanologjike mbi kulturën dhe gjuhën arbëreshe themeluar në 1980 

Aktivitete nga bota arbëreshe në Argjentinë . 

Tradicioni kulinaria arbëreshe në Argjentinë 

Raul dhuron shoqatës arbëreshe në Frascineto drejtuar nga ish mësuesja Lucia Martin kostumin arbëresh të mëmës së tij 

Bujar Leskaj/

Me keqardhje mësova që miku im, piktori i shquar modernist e antikonformist, ish- i burgosuri politik nga diktatura komuniste, pedagogu Ali Oseku ndërroi jetë në moshën 80- vjeçare.

Ali Oseku ishte artisti, i cili asnjëherë nuk u përshtat me metodat krijuese të Realizmit Socialist. Në pikturat e tij nuk ka figura. Në të njëjtën kohë që njëri shikon një mal, një tjetër shikon format e kraterit të një vullkani. Ishte një piktor guximtar e modernist i lindur.

Ali Oseku në vitet ‘70 bënte pjesë në piktorët e rinj, të cilët eksperimentonin një art “ndryshe” nga ai i realizmit socialist.

Ishte “verbuese” për frymën e realizmit socialist “drita” e pikturave e skenografive të tij, çka solli në vitet ’70 jo vetëm burgosjen e më pas privimin nga jeta artistike, por edhe që detyruan autorin që të digjte veprat e tij…

Nga ajo kohë mbetën vetëm “Portreti i nënës” e “Portret burri”…

Bashkëkohës i disa prej emrave më të shquar të artit shqiptar, Ali Oseku në vitet 1959 – 1963 ndoqi liceun artistik “Jordan Misja”. Në vitin 1969, u diplomua për pikturë në “Akademinë e Arteve të Bukura”, Tiranë. Nga viti 1970 deri në vitin 1973 bëhet skenograf i “Teatrit Kombëtar të Operas dhe Baletit”.

Ishte një nga artistët e dënuar me burg në vitin 1975 në burgun famëkeq të Spaçit, pasi ishte dërguar për riedukim më 1973. U dënua sepse vepra e tij u cilësua moderne. Pas daljes nga burgu (1979), punoi si punëtor krahu pa të drejtë të ekspozimit deri në vitin ’91, kur iu kthye krijimtarisë duke qenë kurator në Galerinë Kombëtare të Arteve dhe më pas pedagog e shef katedre në Akademinë e Arteve të Bukura.

Nga viti 1998 deri në vitin 2014, u bë Profesor i Asociuar dhe Përgjegjës i Departamentit të Grafikës në “Akademia e Arteve të Bukura”, Tiranë. Në vitin 2014 e në vazhdim, piktor në krijimtarinë e lirë.

Me ndryshimet e sistemit politik në Shqipëri pas viteve ’90, mjeshtri Ali Oseku u bë një ndër emrat më të lakuar në artin pamor shqiptar.

Ka realizuar një numër të madh pikturash dhe ka marrë pjesë në disa ekspozita brenda dhe jashtë vendit, pas shembjes së regjimit komunist.

Ekspozita e tij e fundit u hap në 2023 me titull: “All light we cannot see” – E gjithë drita që nuk mund të shohim.

Ai ishte gjithmonë krenar për origjinën e tij gjakovare.

Ali Oseku nuk vdes kurrë. Thjesht ai do të pushojë pak në paqe për të ngjyrosur qiellin me dritën, elegancën, shpirtin e lire dhe bujarinë e tij!

I paharruar, Mjeshtër i Madh , fisniku

Ali Oseku !

Ornela Radovicka

Qëndra albanologjike themeluar nga At Bellusci 1980 \ Frasnitë\ Kalabri/

Ditën e Martë 2 Prill 2024 arbëreshët festuan “Dita e Valljes”. Për ata që nuk kanë dëgjuar kurrë për këtë ceremoni zhvillohet ditën e martë pas pashkëve tek arbërershët e Kalabrisë në qytezat Frascineto e Civita, të cilat janë ngulime arbërteshe. Ceremonia, formën më antike e kanë ruajtur arbëreshët e Frasnitës, ndërsa tek në Civita ka marrë forma më “moderne”.

Dua të rikujtoj se Frasnita është një ngulim ku në gjirin e saj ka mbajtur “trurin i Arbërisë” së Kalabrisë. Në këtë qytezë lindën, krijuan dhe vepruan personalitet të botës arbërdshe që punuan dhe punojnë me mish e me shpirt si: Vincenzo Dorsa 1823-1885, Achille Parapugna, Bernando Bilota, Emanuele Giordano, Francesco Solano, Domenico Bellizzi , Beniamin Frascini, Papas Domenico Magnelli, Luca Perrone, Costantino Arcuri, Antonio Bellisci, Agostino Giordano e shumë të tjerë.

Ceremonia “ Vallja” është pjesë e ciklit të Pranverës, por në brëndësi të saj shoqërohet me rituale të tjera si rapsodi për Skënderbeun, për eposin Konstandini e Durentina, Puthja e kafkës, Pjelzat, Motërmat etje .

Vallja, është një tip koreografi e formuar nga të rejat arbërshe të veshur me kostum tradicionale, të cilët lidhen si hallkat e zinxhirit, nëpërmjet një shamie në formën trekëndëshi, të udhëzuar nga dy figura të veçanta, që nuk janë gra, por dy burra të cilët nuk janë me kostum tradicional ( sepse burrat arbëresh nuk e ruajtçn veshjet e tyre)të cilët quhen “flamurtarë” (bartës).

Në rolin e tyre këta “Flamurtarë” sa të heshtur por edhe aq “ bartës” pozicionohen njëri në fillim, dhe tjetri në fund e së bashku gjarpërojnë nëpër rrugët e gjitonisë duke kënduar. Kënget, në ceremonisë së Valljes janë thirrje, janë klithma, dhe rrjedhin herë lehtë dhe herë si një ujvarë e furishme. Grupe të tilla vërshojnë nëpër rrugë dhe majnë një formë ritmi.

Jo më pak se 10 vjet, Dita e Valljes në Frasnitë ishte një tetër i vërtet, mbushur me rituale të tjera si psh: fitorja e e madhe e udhëheqësit trim shqiptar Gjergj Kastrioti Skënderbeu kundër sulmeve të armiqve pushtuesit, përkatësisht të martën pas Pashkëve, 24 prill 1467. Ushtria e vogël shqiptare mundi ushtrinë turke, të udhëhequr nga Ballabani, duke kursyer qytetin e Krujës.

(Në foto imitimi i ushtarëve të Skënderbeut, të cilët kanë kapur rob ushtarët otoman, gjatë ceremonisë së Vallja në Frasnitë 2014)

Këngët në këtë ceremoni janë një polifoni e gjallë.

Forcën rrengjethëse,ceremonia arrin kur këndojmë vargjet e Rapsodisë “Kostandini e Jorundina”. Ishte pikërisht ajo “Besë” e dhenë që e bënë kaq të shenjtë një të vdekur të ngrihet nga varri, për të mbajtur fjalën e premtuar.

“Ish nj’mëm shum e mir

E kish nënd bil hadhjar

E të dhjetëtën nj’vash

Çë jathojen Jurendin;

sa t’e kishen mbë krushqi”

Riti ,Tintori

Riti “Tintori”\blozaxhinjtë. Ky rit simbolizon ruajttjen e gjuhës arbërshe. Cilido që nuk dinte gjihën arbërshe identifikohej nëpërmjet një vule të zezë që iu lihej mbi fytyrë, kush nuk ishte arbërsh në ditën e ceremonisë së valles. Mjaftonte i drejtohej mysafirit që të shqiptonte frazën tipike “tumac me qiqrra / tagliatelle e ceci”. Arbëreshët kishin zgjedhur këtë shprehje për të konfermuar identitetin, sepse popullsia vëndase nuk shqiptonte dotë shkronjë “q”

Tintorët shërbenin edhe për një tjetër mision: Të evitonin rrëmujat gjatë ceremonisë së Valljes, të shkaktuar ndonjëherë nga pjesmarrës të popullsisë “jo arbëreshe” apo të ritit latin, që kishin si qëllim për të prishur festën. Karakteristikë ishte se tintorët iu linin shenjë vetëm burrave burrave dhe jo të grave.

Pjelzat\Pjellorët

Një tjetër rit, që zhvillohej në Ceremoninë Vallja, që mbi jetoi deri gjatë viteve 60\70 ishte edhe riti Pjelzat(pjellorët). Meshkujt e Frasnitës veshur me kostumin e grave parakalonin të Martën e Pashkëve në sheshin ku bëhej ceremonia “Vallja” për kryer vallëzime korale.

Riti i pjelzave praktikohej jo vetëm në Frasnitë, por edhe në katundin fqinj arbëresh Cifti. Ky rit pjesë e ciklti pranveror simbolizonin “diversitetin” ndryshushmërinë\llojshmërinë e natyrës, shperthimin e saj, sythëzimin, alegoria e shumëfishimit.

Ceremonia e Valljes, është jo vetëm emozionuese, por ajo merr dimensione, në hapsirë dhe në kohë, duke e shëndërruar atë në një: muze, teatër, filarmoni humane të përcjellë në shekuj kulturën, historinë, gjuhën e këtij populli të mbrekulluseshëm. Shumë studiues i ka tërhequr kjo mënyre e organizimit të tyre dhe midis tyre edhe të madhin Ernest Koliqin.

Në ditën e Valljes së djeshme 2 Prill 2024 grupet e ftuara, si edhe shumë mysafirë të ardhur nga Shqipëria, Kosova, diaspora kërkonin që ti jepnin deri diku jete e mbështetje ceremoniosë. Mendoj se vendi i këtyre grupeve ishte jo të bashkoheshin me Ritin “ Vallja”, sepse kështu “ kontaminonin” identitetin e kësaj ceremoni të ruajtur në shekuj, por duhet të bëhen vetëm si pjesëz i këtij spektakli

Në rrugë kishin dalë ata pak arbëresh që frymojnë në këtë qytezë tashmë të shpopulluar. Dukeshin të heshtur, një dozë e lehtë malinkonie lexhet në sytë e tyre, por dëshira për të ndjekur këtë manifesim iu jepte vështrimit të tyre ato xixëllonja, që vetëm shpirtat e mallëngjyeshëm shënojnë në vështirm.

Për Ditën e Valljes 2024, ishin bërë përpjekje duke ftuar edhe grupet e tjera si :

Ajri i Lumit nga San Martino di Finita. Kreshnikët e Lirisë – San Benedeto Ullano, Shqiponjat e Santa Sofia D-Epiri . Me gjithë përpjekjet që kishin bërë për organizimin e Ditës së Pashkëve, mungonte ajo pjesëmarrja e gjallë që meritojnë në të vërtet “dita e Valljes”.

Mungonte shpirtit i fort i Arbërit.

Një Arbëri që po shuhet nga dita në ditë!

Një Arbëri që po kalon në konfuzion nga dita në ditë!

Një Arbëri që mungon pat’hosi !

Një Arbëri që po shuhet gjuha!

Një Arbëri që po dalim nga dita në ditë nga Arkitektura e të parëve të tyre !

Një Arbëri që pothuajse shumica e figurat politike vijnë vetëm Flash, për mos të thënë se vijnë sa për tu dukur!

Një Arbëri që e prek, por nuk pranon Agoninë e saj!

Një Arbëri me fasada dhe aspak “organike”!

Një Arbëri e lënë vetëm, për ata pak që punojnë!

Një Arbëri e përçarë!

Një Arbëri që po lëngon!

Një Arbëri e asimiluar në gjuhë nën moshën 40 vjeç.

Mungonte forca e “Appartenencës”.

Edhe pse me gjithë këto “minuse” mos harrojmë se Arbëria ngelet me hajthin e saj, si një mozaik apo afresk antik, që edhe pse deri diku i dëmtuar ngelet me emocionet e saj, me historinë e saj, me të veëantën e saj, sepse Arbëria nëng mund të vdes!

Në vijim disa foto nga ceremoni “Vallja” 2024

Julika Prifti/

Në një nga sallat e katit të tretë të hotel Plaza, Tiranë, sot në orën 12 u organizua festimi i 90 vjetorit të Artistes së Popullit Margarita Xhepa. Dukej si një takim artistik në kohë me artistë, regjisorë, aktorë e artdashës të skenës të moshave të ndryshme. Shumë miq dhe adhurues erdhën të festojnë jetën dhe karrierën e artistes së shquar të skenës së teatrit dhe kinematografisë shqiptare.

Salla e madhe ishte ndarë në dy pjesë. Në pjesën ku u ulën mbi një qind të ftuar shihej një ekran i madh me fotografi nga role të ndryshme të luajtura në vite nga artistja e dashur. Në pjesën tjetër të sallës e cila ishte ndarë me perde të rëndë të zezë ishte ngritur një “muze” me foto e stenda ku ishin vendosur objekte nga rekuizita artistike e roleve teatrale e kinematografike. Aty kishte libra e gazeta me artikuj për të. Në një kënd ishin vendosur edhe disa manekine me kostumet e përdorura prej saj në shfaqjet që kemi parë në teatër, në kinema apo në foto albume.

Artisja shqiptare me karrierë 70 vjeçare hyri në sallë e shoqëruar nga motra e saj. U përshëndet me të njohur e dashamirës. Shumë prekës ishte momenti i takimit me shoqen e saj të viteve të para, aktoren ikonë të artit skenik dhe ekranit Tinka Kurti. Pas përshëndetjeve e urimeve nga përfaqësues zyrtarë si Ministri i Ekonomisë, Financës dhe Kulturës Blendi Gonxhe, Margarita Xhepa, e quajtur nga kritika “Mbretëresha e Skenës” i falënderoi të gjithë pjesëmarrësit, adhuruesit dhe kolegët me shumë dashuri.

“Përfytyroni një vajzë të brishtë, me fustan me lule, me kërcinjtë të lartë e këmbë të zbathura që bariste midis rrugëve tërë baltë të Myzeqesë… E tillë isha dhe unë,” rrëfen ajo. “Sa herë që e sjell ndërmend Lariskën e vogël, siç më thërrisnin në vegjëli, aq më tepër më ngjan se ato bashkë me kujtimet e fëmijërisë janë “zahire” për tërë jetën. Dhe unë i kam marrë ato me vete, si në baulet e pajës.”

Në këtë takim respekti, dashurie e mirënjohje e shumë brezave dukej forca e artit të vërtetë dhe të artistes që ka lënë gjurmë shumëvjeçare në artin shqiptar që nga vitet pas çlirimit e deri sot. Margarita ka sjellë mbi 100 role në skenën e teatrit dhe 40 filma artistikë. Ajo e vazhdon karrierën filmike në produksione të reja si Bolero në Vilën e Pleqve (2022) etj.

Gëzuar 90 vjetorin Margarita jonë e dashur. Edhe 100!