Nga Fuat Memelli/

Sivjet për të kënaqur shqiptarët e Bostonit e qytetet rreth tij, erdhën nga Shqipëria këngëtarët e shquar, vëllezrit Endri e Stefi Prifti si dhe Valbona Mema. Ishin të ftuar nga grupi i shokëve “ Çunat e Bostonit”. Është ky një grup shokësh nga Shqipëria, Kosova e treva të tjera shqiptare. E kanë quajtur grupimin e tyre “Çuna..”, por në fakt shumica janë burra të martuar e me fëmijë. Ajo që i bashkon është miqësia, është shpirti djaloshar. Një pjesë e tyre u bënë anëtarë të degës së Vatrës në Boston në takimin që u organizua më 17 dhjetor të këtij viti. Mentor Maksutaj, kryetar i degës së Vatrës më thotë se deri tani numëri i antëtarëve ka aritur në 85, shifër e kënaqshme kjo për një kohë të shkurtër. E çelën koncertin vëllëzrit Endri e Stefi me këngët e bukura korçare, për të vazhduar më pas me këngë të krahinave të tjera. Këngët shhqiptare i “ndezin” zemrat e emigrantëve, pasi janë këngë që sjellin “aromë” Shqipërie, Kosove e të trojeve të tjera shqiptare, ku kanë lindur e janë ritur. I duket sikur sjellin zërat e të afërmve të tyre që i mungojnë këtu në Atdheun e dytë. Me këngëtarët bashkohen edhe zërat e pjesëmarrësve që më ngjajn me një kor të madh pa dirigjent. Herë pas here vëllezrit korçarë ndrrohen me këngëtaren e Shqipërisë së mesme, Valbona Mema. Edhe këngët e saj i “ngjitin” pjesëmarrësve, pasi këngët tona tani janë “pronë” e gjithë shqiptarëve kudo ku jetojnë. Emigrantët bëjnë foto me këngëtarët. Janë këto copëza kujtimesh në prag të largimit të vitit të vjetër dhe mbritjes së Vitit të Ri. Pyes Ardi Bocovën, i cili është një nga organizatorët e kësaj veprimtarie, për numërin e pjesëmarrësve dhe ai më thotë se në sallë janë 240 veta. Është një shifër jo e pakët kjo.

Në një moment kur Endri dhe Stefi i kishin lënë skenën Valbonës, i pyes për koncertet që do japin në Amerikë dhe punët e tyre të fundit në Shqipëri. Endri më thotë :” Pyet Stefin se këtë kemi ”zëdhënës” të grupit. Stefi më tha se veç Bostonit, nesër do këndojnë për shqiptarët e Detroitit, ditë tjetër për ata të Teksasit e më pas për ata të Konektikës. Për punët e tyre të fundit në Shqipëri, më thotë se më 21 dhjetor kanë publikuar një këngë të re kushtuar Krishtlindjeve me titull “Vetëm një natë”. Tekstin dhe kompozimin e ka bërë këngëtari i njohur korçar , Mihallaq Andrea. Kjo është kënga e parë në Shqipëri që i kushtohet Krishtlindjeve, thotë Stefi. Më tregon gjithashtu se në Televizionin News 24, për natën e Vitit të Ri kanë regjistruar një program, ku veç tyre do ketë të ftuar edhe këngëtarë të tjerë. Ky program do vazhdojë çdo të hënë. Me këngën e bukur “Kuq e zi” që këndohet nga të mëdhenj e të vegjël në gjithë trevat shqiptare si dhe urimin “Gëzuar Vitin e Ri ! ”, u mbyll ky koncert i bukur.

---

---

Nga Aurenc Bebja*, Francë – 29 Dhjetor 2023

“Le Quotidien” ka botuar, të premten e 27 korrikut 1923, në faqen n°2, një shkrim rreth një legjende që përflitej asokohe në Paris mbi martesën “me qira” të  grave shqiptare, të cilin, Aurenc Bebja, nëpërmjet blogut të tij “Dars (Klos), Mat – Albania”, e ka sjellë për publikun shqiptar :

Martesa “me qira” e femrave shqiptare është vetëm një legjendë

Në Shqipëri mund të martohesh “për një vit”! Kështu na siguroi një shkresë e fundit që raportonte fundin tragjik të një gruaje të re, e vrarë nga i shoqi për arsye xhelozie të tepërt, një shqiptar që ishte martuar me të për një vit “me kontratë”.

Xhelozia dhe vrasja fatkeqësisht gjenden në të gjitha vendet. Por martesa me afat është sigurisht diçka e re – ose të paktën një ide e re që ndoshta traditat e vjetra të Lindjes na sjellin.

Unë doja detaje. Kështu shkova të gjej të ngarkuarin me punë të Shqipërisë në Paris, zotin Xhemil bej Dino. Por legjenda u shpërbë menjëherë.

Martesa “me qira” nuk njihet nga ligji shqiptar. Ajo që është e vërtetë është se krahas martesës së krishterë të pandryshueshme dhe të pandreqshme, ashtu si tek ne, ekzistonte deri në vitet e fundit, për popullsinë myslimane, legjislacioni turk, i cili lejonte një divorc të lehtë të pranuar nga palët, data e të cilit mund të caktohej paraprakisht pa rrezikun e një kundërshtimi. Por e gjithë kjo nuk është më vetëm temë e romaneve.

Fryma moderne fryn nëpër malet e Shqipërisë. Republika e re dëshironte një Kod të stilit francez dhe martesa civile, tashmë e detyrueshme, është po aq solemne dhe plot angazhime të përjetshme sa në bashkinë më pariziane.

Z. Xhemil Bej Dino i buzëqesh naivitetit me të cilin ne mirëpresim në Francë thashethemet më fantastike për zakonet e këtyre vendeve lindore, të cilat më shumë magjepsin imagjinatën tonë sesa tërheqin vëmendjen tonë serioze.

“Vendi ynë, më siguron ai, është tashmë krejtësisht perëndimor dhe i modernizuar si një reagim kundër dominimit turk që na ka kacafytur prej kaq kohësh.

Mësuesit tanë së shpejti do të kenë futur kudo kulturën evropiane. Nuk do të ketë asnjë fshat të vogël pa shkollën e tij. Mësuesit janë më të paguarit nga të gjithë nëpunësit tanë civilë. (Kjo, të paktën, nuk është kopjuar nga zakonet perëndimore!)

Ne kemi një gjimnaz në Korçë dhe disa shkolla profesionale në lulëzim.

Raca është e zgjuar, aktive. Nuk jam unë ai që e pohon këtë, kërkon ndjesë z. Xhemil bej Dino, është z. De Pourtalès që ka ardhur për të deklaruar në Lidhjen e Kombeve se në shkollën e Tiranës 70 % e nxënësve janë mbi nivelin e fëmijëve të të njëjtës moshë të shkollave amerikane.

Ne jemi ndonjëherë më demokratë se ju, më thotë sërish z. Xhemil bej Dino. Në shkollat tona të arsimit të ulët të cilat janë pothuajse falas, por me vende të kufizuara, fëmijët e prindërve të varfër kanë të drejta prioritare. Në fakt besohet se familjet e pasura mund t’i dërgojnë djemtë e tyre për të studiuar jashtë vendit.”

Tani pres që në një vend kaq të etur për të qenë në krye të gjithçkaje, gratë mund të jenë gjyqtare, ambasadore, ministre.

Të themi të vërtetën, feminizmi shqiptar, i mbushur me hijeshi orientale, më shumë pasqyron respektin që gëzojnë femrat atje sesa shpall dëshirën për të njohur barazinë e gjinive.

Megjithatë, z. Xhemil Bej Dino më siguron se nëse ndonjë grua do të kërkonte të drejtën e votës në emër të një numri të madh të grave shqiptare, Asambleja Kushtetuese “me kënaqësi do t’ia akordonte”.

Dhe asgjë më e mirë se kjo deklaratë nuk pasqyron përzierjen kurioze që ndërthur, në këtë vend misterioz, ndikimin e traditave orientale dhe guximin e një brezi të ri krenar për ndërtimin kaq të shpejtë të institucioneve moderne dhe i etur për progres. — H.B.

Baca Rexhep Galin Balidemaj ngrihet si një hero në sytë e mi, ai është frymëzim për gjeneratat e tjera, jo për shkakun e moshës së tij, por për shkakun e qëndrimit si burrë, në burgjet serbe që i morën një pjesë të jetës së tij. Baca Balidemaj luftoi me pushkë në dorë kundër bishës naziste. Në demonstratat e studentëve të Kosovës në vitin 1981 merr pjesë së bashku me ta dhe arrestohet nga serbët.

Është piloti i parë shqiptar në Zagreb ku fillon punën si shqiponjë e qiejve në vitin 1948.

Energjia dhe vitaliteti i tij janë të pashterrshme edhe pse është në këtë moshë të thyer, ndonëse pamja e tij ma heq nga fjalori “pleqërinë”.

Ai është shqiponjë, është shqiponjë që vetëm fluturon hapësirave pafund!

Bacën sa herë që e takoj në aktivitete të ndryshme nuk pret të vesh ta takosh, por me një sjellje prej nje xhentëllmeni të vërtetë vjen dhe të puth dorën, më pyet për shëndetin dhe pastaj fillon tregon histori aq interesante, saqë shpesh herë më rrëmben rrëfimi i Tij dhe harroj përse kam shkuar në aktivitet sidomos, kur disa prej tyre fillojnë dhe mbarojne vetem me valle rreth e rrotull pa plan dhe program të posaçëm…

Sa mirë bëj që dëgjoj bacën, ose siç i thonë:

Mandela i Plavës dhe i Gucisë!

26 dhjetor, 2023

New York

Sokol Demaku/

Një traditë që entuziastë të shoqatës shqiptare me aktive në mërgatë Qendra Kulturore Shqiptare Migjeni me seli në qytetin e vogël industrial por pitoresk Borås edhe këtë vitë gëzuan voglushët shqiptar të cilët nuk janë të pakët këtu me dhurata të cilat Babadimri nga Kosova ua ndau atyre në tubimin madheshtore me rastin e festave të fund vitit në lokalet e Medborgarskola, lokale të cilat edhe QKSH Migjeni ie shfrytëzon për realzimin e aktiviteteve te saja kulturore pasi që ka një bashkëpunim të ngusht me ketë organizatë shoqërore për organzimin e kurseve mësimore në lendë të ndryshme në këtë qytet.

Ishte një event i përgatitur nga mësues të gjuhë amtare dhe nxënës të shkollave fillore të cilët ndjekin mësimin e gjuhës amtare në shkollat e qytetit me recitime, këngë dhe valle shqiptare. Ishte kënaqësi të dëgjoje gjuhën dhe fjalët e ëmbla të gjuhë shqipe kur theksoheshin aq ëmbël dhe bukur nga ata fëmijë shqiptar të cilët me zellë dhe vullnet ndjekun mësimin e gjuhës amtare në menyrë që mos të harrohet gjuha dhe tradita shqiptare edhe këtu në mërgatë.

NJë mes shqiptar me kengë, valle dhe recitime shqip, një shoqërim mes prindërve dhe fëmijëve qe aq shumë kanë nevojë të komunkojnë dhe lozin e këndojnë shqip, të cilöën vite me rdhë këtu ua mudnëson QKSH Migjeni dhe se sipas asaj që thotë Bahtir Latifi organziator nga kryesia e QKSH Migjeni me aktivitete të tilla për fëmije dhe prindër do vazhdohet edhe vitin që vjen nën kujdesin dhe organzimine QKSH Migjeni.

Fjalë miradie u degjuan nga fëmjët sepse ishte një surprizë për ta që Babadimir nga Kosova tu sjellë dhurata këtu në Suedin e largët. Edhe për prindërit ishte një befasi kjo dhe ata ndjeheshin krenar me fëmij¨ået e tyre me ketë rast, e mësuesja e Gjuhës shqipe këtu Qerime Gurguri falenderon QKSH Migjeni për mundësin e oragnzimit të një aktiviteti të tillë kulturor me shumë vlera për fëmijët shkollar këtu. Ajo ishte kreatorte erecitimeve, këngëve dhe valleve të përgatitura nga nxënës këtu. Dhe thotë se shpåresson qe vitin tjetër numri i fëmijëve në pritjen e Babadimrit kosovar të jetë shumë më i madh si dukur që kishte mbi 150 fëmijë nëpritje.

Ishte madheshtore kur Babadimir me thesin e tij në shpin hyuri në sallë dhe hapi thesin me dhuratat e sjellura për voglushë këtu dhe fjalët e tija për fëmijet dhe prindërit që ata të jenë të sjelleshëm, të dejgueshëm ,nxës shembullore në shkollë dhe shtëpi. Ai për të gjithë kishte sjellë dhurata të cilatë fëmijët i morën me gëzim. QKSH Migjeni ishte kudjesur për åpamjen e fëmijëve dhe secilit i kishte dhurua nga një kapele festive.

Në fund u degjuan fjalë mirënjohje për QKSH Migjeni në Borås dhe kërkesë për një bashkëpunim me të ngushtë mes shkolles, prindërve dhe QKSH MIgjeni.

E Babadimir kosovar me thesine tioj në krah u largua nga salla duke vazhdua rrugëtimin e tij për kush e di ku apo në cilin qytet të Suedisë.

Falmderit QKSH Migjenio, falmnderit, Babadimri kosovar, falmnderit fëmijë e prindër për një aktivitet kaq madheshtor në këtë fund viti me aq shumë rezultate të arritura në veprimatrin kulturore në mërgatë.