Me 15 tetor 2023, Qendra Kulturore Shqiptare Amerikane dhe Shkolla e Gjuhës Shqipe në Lewisville, TX pat nderin të mirëpret Oficerin e Aviacionit Ushtarak të SHBA-ve – Edmond Smajli. Z. Smajli u prit ngrohtësisht nga të rinjtë dhe fëmijët shqiptarë të cilët ndjekin mësimin në Shkollën Shqipe. Ai zhvilloi bisedë të këndshme me pjesëmarrësit, duke ndarë informata në lidhje me edukimin e tij, përvojën e veçantë të fluturimit të aeroplanëve të Aviacionit Ushtarak, sfidat, si dhe ambiciet. Fëmijët ishin të magjepsur nga kjo mundësi e shkëlqyer për të biseduar me një pilot të dalluar shqiptar. Ata dhe ato patën numër të pafund të pyetjeve dhe kurreshtja e tyre nuk kishte kufinj.

Gjithashtu, z.Smajli u prezantua me Qendrën tonë Kulturore, ku takoi shqiptarë që udhëheqin biznese, individë tjerë të dalluar, si dhe anëtarët e Bordit të Komunitetit Shqiptar Amerikan.

Ne duam ta falënderojmë pafundësisht z. Smajli që ndau kohën për t’u bashkangjitur në këtë ngjarje, për të inspiruar fëmijët tanë dhe për të takuar anëtarët e Komunitetit Shqiptar. Jemi vërtet mirënjohës për përkushtimin e tij, si ndaj karrierës ashtu edhe ndaj komunitetit, dhe mezi presim ta shohim atë të ketë suksese edhe më të mëdha në udhëtimin e tij si pilot.

On October 15, 2023, the Albanian American Cultural Center and the Albanian Language School in Lewisville, TX had the incredible privilege of hosting 1st Lt. Edmond Smajli, a pilot in the U.S. Air Force. Mr. Smajli was warmly welcomed to meet with the young Albanians and children that attend Albanian School. He engaged in a heartfelt conversation, sharing insights about his education, his thrilling experiences flying Air Force planes, the challenges he’s faced, and his aspirations. The children were absolutely fascinated by this remarkable opportunity to converse with a distinguished Albanian pilot. They had an abundance of questions, and their curiosity knew no bounds.

In addition, Mr. Smajli had the chance to explore our Community Center, where he met fellow Albanian business professionals, distinguished individuals, and AACC board members.

We extend our heartfelt appreciation to Mr. Smajli for taking the time to join our event, inspiring our children, and connecting with other members of the Albanian community. We are truly grateful for his dedication to both his career and his community, and we look forward to seeing him soar to even greater heights in his journey as a pilot.

Prof.Dr. Roland Gjini/

Në vitin 1908, menjëherë pas shpalljes së Hyrjetit (Kushtetutës) nga Turqia, në Elbasan ngrihen dy klube patriotike dhe kulturore, “Bashkimi” dhe “Vllaznia”. Këto klube u bënë vatra të zgjimit të ndërgjegjes kombëtare dhe veprimtare të përhapjes së shkollave dhe arsimit shqip. Klubi “Bashkimi” hapi një shkollë nate në vitin 1908, ku punonin si mësues Josif Haxhimima, Simon Shuteriqi, Hasan Mezja etj. Ky klub ndihmoi në përhapjen e arsimit në fshatrat e Shpatit. Klubi “Bashkimi” mbante lidhje me klubin e Manastirit kryetar i të cilit ishte patrioti i shquar nga Bërzeshta, Halit Bërzeshta. Më 5 shkurt të vitit 1910 klubet patriotike “Bashkimi” dhe “Vllaznia” organizuan një miting madhështor me pjesëmarrjen e mijëra vetëve për mbrojtjen e gjuhës shqipe dhe të alfabetit të saj.

Në mars 1910 të dy klubet patriotike, “Bashkimi” dhe “Vllaznia” bashkohen në një klub të vetëm me emrin “Bashkimi i ri”. Ky klub i zgjeruar punoi dhe veproi më tej për zgjimin e ndërgjegjes kombëtare te populli i Elbasanit, jo vetëm për të mbrojtur e përhapur arsimin shqip, por edhe për zgjerimin e lëvizjes së armatosur antiturke në vitet 1911-1912. 

Në vitin 1920 formohet në Elbasan shoqëria kulturore “Afërdita” me drejtues Ahmet Hastopallin dhe Ahmet Gashin. Në verën e vitit 1920 u organizua banda muzikore e kësaj shoqërie, që shëtiste rrugicë e më rrugicë e shtëpi më shtëpi të qytetit, duke ekzekutuar himne e marshe, për të mbledhur ndihma për luftëtarët trima që luftonin në Vlorë kundër pushtuesit italian. Në fund të gushtit të vitit 1920, banda e shoqërisë “Afërdita” u ftua në Vlorë për të festuar fitoren mbi italianët. Kjo bandë shkoi në Vlorë dhe në 3 shtator dha koncerte në festimet e mëdha që u kryen në këtë qytet me rastin e çlirimit.

Tiranë – “Përgjegjësia finale ligjore në procesin e ratifikimit të shumicës së marrëveshjeve dhe angazhimeve rajonale i takon parlamenteve. Kjo e bën të qartë edhe një herë më shumë nevojën për një angazhim më të fortë të parlamenteve në këtë proces, jo vetëm për të shtuar zyrtarisht legjitimitetin e tij demokratik, por edhe për t’i kthyer premtimet në realitet përmes procesit të ratifikimit të marrëveshjeve rajonale dhe shtyrjes së zbatimit të tyre. Që parlamentet të jenë pjesë e Procesit të Berlinit, ka qenë një nga nismat që kam nisur, si deputete, në 2015 për të cilën sot jam e kënaqur teksa e shoh të bëhet realitet”- tha Sekretarja e Përgjithshme e Këshillit të Bashkëpunimit Rajonal (RCC) Majlinda Bregu, në Konferencën Parlamentare me temë “Roli i Parlamenteve në Procesin e Berlinit” organizuar nga Kuvendi i Shqipërisë, me mbështetjen e nismës së Dialogut Parlamentar të Procesit të Berlinit dhe RCC sot në Tiranë.

“Ndërsa vlerësojmë arritjet e bëra në kuadër të Procesit të Berlinit dhe përcaktojmë të gjitha veprimet e nevojshme për të bërë më shumë hapa përpara me CRM 2.0 të ri dhe më transformues, ky është gjithashtu një moment kritik për parlamentet për të rritur mirëkuptimin dhe bashkëpunimin e ndërsjellë mes tyre dhe me qeveritë përkatëse, për të luajtur plotësisht rolin e tyre në këtë kuadër të ri të bashkëpunimit rajonal, i cili krahas integrimit brenda rajonit, do të synojë një aderim më të afërt në tregun e vetëm të BE-së”, përfundoi Bregu.

Në takimin ishin të pranishëm anëtarë të parlamenteve nga Ballkani Perëndimor dhe përfaqësues të organizatave dhe komiteteve rajonale dhe ndërkombëtare, që i paraprin Samitit të Procesit të Berlinit të hënën, më 16 tetor në Tiranë, ku krerët e gjashtë shteteve të Ballkanit Perëndimor pritet të nënshkruajnë vazhdimin e marrëveshjeve të lëvizshmërisë me Marrëveshjen Rajonale për Njohjen e Ndërsjellë të Kualifikimeve Profesionale për infermierët, mamitë, farmacistët dhe kirurgët veterinarë.

Një pengesë e veçantë për lulëzimin e kulturës shqiptare në Perandorinë Osmane, përveç qëndrimit përgjithësisht armiqësor të autoriteteve turke, ishte ende mungesa e një alfabeti të pranueshëm të gjuhës shqipe. Në fillim të vitit 1879, Komiteti qendror ngriti një komision për alfabetin nën drejtimin e Sami Frashërit dhe për ta trajtuar përsëri problemin e drejtshkrimit. Alfabeti i krijuar nga Sami Frashëri, që pastaj u miratua nga komisioni, ishte një sistem fonetik i mbështetur kryesisht në shkronja latine, duke i shtuar edhe disa shkronja greke e cirilike. Më 12 tetor 1879, nga anëtarë të shquar të bashkësisë shqiptare në Konstantinopojë u ngrit ajo që përmendëm më parë – Shoqëri e të shtypuri shkronja shqip, e cila kryesohej nga Sami Frashëri. Pas ndalimit të veprimtarive të saj, Shoqëria e shpërnguli selinë në Bukuresht, ku u shtypën shumë libra në gjuhën shqipe – ndër ta edhe veprat kryesore të Naim e Sami Frashërit. Atje, për shembull, u botuan tekstet shkollore në gjuhën shqipe të shkruara nga Sami Frashëri: Abetare e gjuhësë shqip, Bukuresht 1886, Dheshkronjë, Bukuresht 1888 dhe Shkronjëtore e gjuhësë shqip, Bukuresht 1886, kjo e fundit – e para gramatikë shkollore e shqipes.

Kur u krijua, mes 28 anëtarëve themelues, nëntë ishin nga Vilajeti i Janinës, ndër ta përfaqësues të familjeve të bejlerëve të vilajetit: Ferid pashë Vlora, Mehmet Ali pashë Vrioni, vëllezërit Vejsel dhe Ibrahim bej Dino, Mustafa bej Janina, Sejfullah bej Zavalani, Ahmed Shefki Gjirokastra si dhe Abdyli me Samiun. Ndër anëtarët 10 ishin myslimanë, përpos dr. Ibrahim Starovës, katërmbëdhjetë ishin ortodoksë nga Korça e Gjirokastra (Jani Vreto Postenanasi), katër ishin katolikë nga Shkodra (Vaso pashë Shkodrani, Ndoc Xhuxha, Nikollë e Gjon Bonati). Mund të përmendet edhe Mullà Daut Boriçi, i cili më 1882 i propozoi autoriteteve osmane që të botoheshin abetare dhe gramatika shqipe me shkronja arabe.

Shoqëria e të Shtypurit Shkronja Shqip ose Shoqëri e të shtypurit shkronjavet shqip ishte një organizatë patriotike e intelektualëve shqiptarë, që promovonin botimet në gjuhën shqipe, veçanërisht tekste shkollore, të cilat ishin jashtëzakonisht të rëndësishme për arsimin e brezave të rinj, e themeluar më 12 tetor 1879 në Stamboll, kryeqytetin e Perandoria Osmane me nismën e Komitetit të Stambollit.

Lista e themeluesve siç figuron tek statuti (Kanonizma) në shtypshkronjën e A. Zelici:

M. Ferid Vlora

Mehmed Ali Vrioni

Vejsel Dinua

Ibrahim Dinua

Abdyl Frashëri

Sami Frashëri

Mustafa Janina

Sejfullah Zavalani

Ahmed Shefkiu Gjinokastriti

Pashko Vasa Shkodrani

Ndoc Xhuxhi

Nikollë Bonati

Gjon Bonati

Koto Hoxhi

Koto Sotiri

Pandeli Sotiri

Nano Petri Saraqinishtasi

Nikollë Stavro Vasua Qestoratasi

Anastas Kostandin Frashëri

Vasil’ i P. Ndrekosë Postenanasi

Danil’ i Dh. Adamit Oparaku

Mihal’ i A. Plumbit Përmetasi

Konstandin’ i N. Haxhopullit Ixgarasit

Vasil’ i Vangjelit Delvinasi

Harallamb’ i P. Pulëshitësit Delvinasi

Janço-Kosta Ogrenasi

Ioan-Vretua Postenanasi

Problemi i alfabetit vazhdoi të preokupojë figurat udhëheqëse të lëvizjes kombëtare edhe në vitet e ardhshme. Më 14-22 nëntor 1908, në qytetin maqedonas të Manastirit u mbajt një kongres për të vendosur përfundimisht për alfabetin. Kongresi u thirr me nismën e shoqërisë letrare Bashkimi nën Gjergj Fishtën, dhe u kryesua nga Mid’hat bej Frashëri, i biri i Abdyl Frashërit. Në Kongresin e Manastirit, sikundër dihet, morën pjesë delegatë katolikë, ortodoksë e myslimanë nga Shqipëria e jashtë saj, ndër ta Shahin Kolonja, Ndre Mjeda, Hilë Mosi dhe Sotir Peci. Tre alfabetet kryesore që u hodhën për diskutim ishin: alfabeti që përmendëm i Stambollit, i hartuar nga Sami Frashëri, alfabeti i Bashkimit i mbështetur nga Gjergj Fishta dhe shoqata e tij letrare Bashkimi e Shkodrës dhe alfabeti Agimi i shoqërisë letrare Agimi të përfaqësuar nga Ndre Mjeda. U zgjodh një komision prej njëmbëdhjetë delegatësh i kryesuar nga Fishta, dhe pas dy ditë debatesh ata vendosën të mbështetnin dy alfabete: një formë të modifikuar të alfabetit të Stambollit të Sami Frashërit, i cili po përdorej më gjerë asokohe, dhe një alfabet të ri latin gati të njëjtë me atë të Bashkimit për ta pasur më të lehtë shtypjen e librave jashtë Shqipërisë.

Përgatiti: Albert Vataj

Monda Mara/

Me emocionet e fillimit, nisëm ditën e djeshme kursin e mësimit plotësues të gjuhës dhe kulturës shqiptare, në shkollën shqipe “Mësonjëtorja” Brescia. Të pranishëm në çeljen e vitit të ri shkollor 2023 – 2024, nxënës, prindër, mësues, të ftuar të ndryshëm, si dhe Pietro Ghetti, consigliere comunale Comune di Brescia.

Jemi të lumtur që këtë vit këtij kursi të gjuhës shqipe, por edhe njohjes së zakoneve, traditave, kulturës sonë, i shtohen nxënës të rinj, me dëshirën dhe kuriozitetin për të mësuar më tepër rreth prejardhjes së tyre shqiptare. Gjithashtu trupës sonë pedagogjike i është bashkuar edhe një mësuese e re, Matilda Troka.

Mirëseardhjen nxënësve ia uroi, koordinatori i shkollës Ahmet Bendo. Ai theksoi rëndësinë që ka gjuha shqipe në formimin e identitetit tonë kombëtar. Ndërsa mësuesit e kësaj shkolle, pasi u prezantuar përpara të pranishmëve, theksuan rëndësinë e bashkëpunimit shkollë – prind, si çelës në mbarëvajtjen e këtij misioni.

Pietro Ghetti, përfaqësues i arsimit në Comune di Brescia, në përshëndetjen e tij, përgëzoi mësuesit dhe koordinatorin për përkushtimin dhe gadishmërinë për t’iu mësuar këtyre nxënësve gjuhën amtare.

Në mbyllje një nga veprimtaritë më të pëlqyera për nxënësit tonë, vallja popullore, uli siparin e kësaj ceremonie të shkurtër.

Suksese nxënësve të të gjitha shkollave shqipe në mërgim dhe u shtofshin sa më shumë këto kurse të gjuhës dhe kulturës shqiptare!