Ervin Toro
Themelues dhe President, Regjistri Kombëtar Shqiptar/
Pyet qeverinë amerikane se sa shqiptarë jetojnë në Amerikë dhe merr një shifër rreth 230 mijë. Pyet dikë që ka qenë në Paradën Shqiptare në Nju Jork, në një festival shqiptar në Boston, apo në një dasmë shqiptare në Bronx, dhe me shumë mundësi do të marrësh një përgjigje krejt tjetër. Organizatat shqiptare prej vitesh e vlerësojnë komunitetin tonë shumë herë më të madh — afër një milion. Ky ndryshim nuk është thjesht çështje shifrash. Problemi është mënyra se si jemi numëruar prej dekadash.
Një fakt që shumë njerëz nuk e dinë është se në Censusin Amerikan nuk ka një kuti të veçantë ku shkruan “Albanian”. Për t’u identifikuar si shqiptar, duhet ta shkruash vetë. Dhe shumë njerëz nuk e bëjnë.
Shqiptarët nga Kosova, Maqedonia e Veriut apo Mali i Zi shpesh regjistrohen sipas shtetit nga vijnë. Breza të mëparshëm shqiptarësh ortodoksë janë regjistruar shpesh si grekë, një histori që lidhet edhe me mënyrën se si bëheshin regjistrimet dikur në Perandorinë Osmane. Ndërsa fëmijët dhe nipërit e emigrantëve shqiptarë, edhe pse e ruajnë identitetin e tyre shqiptar, shpesh nuk e deklarojnë fare prejardhjen.
Dhe kjo duket edhe te shifrat. Në pesë publikime radhazi të Censusit, nga viti 2010 deri në 2018, numri i shqiptarëve të regjistruar ishte pothuajse i njëjtë: 191,021. 190,992. 191,463. 191,263. 191,264.
Pesë matje dhe më pak se 500 persona diferencë, në një periudhë kur të gjithë ne mund ta shihnim se komuniteti shqiptaro-amerikan po rritej. Problemi nuk ishte se komuniteti nuk po rritej. Problemi ishte se mënyra e numërimit nuk po kapte realitetin. Por tani diçka ka ndryshuar.
Në mars 2024, rregullat federale për mënyrën se si regjistrohen këto të dhëna u përditësuan për herë të parë që nga viti 1997. Përgjigjet e detajuara që njerëzit shkruajnë vetë tani kanë më shumë rëndësi dhe duhet të përfshihen në tabelimin dhe publikimin e të dhënave.
Pra, ajo që shkruajmë ka rëndësi. Komunitete të tjera e kanë kuptuar këtë prej kohësh. Armenët organizuan një fushatë të madhe për Censusin e vitit 2020, me përfshirjen e kishave, organizatave dhe mediave të tyre. Edhe komuniteti arabo-amerikan bëri të njëjtën gjë. Ne kërkuam një fushatë të ngjashme të organizuar nga komuniteti shqiptar për Censusin 2020 dhe nuk gjetëm një përpjekje të koordinuar në nivel kombëtar. Megjithatë, mbi 236 mijë njerëz shkruan “Albanian”. Pa një fushatë kombëtare. Pa një strategji të përbashkët. Pa dikë që t’ua kujtonte. Kjo duhet parë si një lajm shumë i mirë. Edhe të paorganizuar, arritëm të regjistronim pothuajse një çerek milioni shqiptarë. Imagjinoni çfarë mund të bëjmë nëse këtë herë organizohemi.
Censusi i vitit 2030 po përgatitet që tani. Ndërkohë, Regjistri Kombëtar Shqiptar po ndërton një numërim tonin — një regjistër të komunitetit shqiptaro-amerikan që nuk varet vetëm nga një formular që plotësohet një herë në dhjetë vjet. Synimi ynë është i qartë: deri në Censusin e vitit 2030, komuniteti shqiptar duhet të jetë më i organizuar, më i informuar dhe shumë më i saktë në mënyrën se si numërohet.
Regjistrimi është falas dhe zgjat vetëm dy minuta. Po ju kërkojmë diçka shumë më të thjeshtë: bëhuni pjesë e numrit tonë. Dhe kur të vijë Censusi i ardhshëm, në çfarëdo forme që të vijë, mos e lini bosh. Shkruajeni qartë, në anglisht: ALBANIAN