Konflikti për tokën në Velipojë po ngre pyetje thelbësore për të drejtën e pronës, interesin publik dhe mënyrën se si Shqipëria duhet të zhvillojë bregdetin e saj pa rrezikuar pasuritë natyrore dhe stabilitetin social.
Nga Cafo Boga, MDY – New York, 8 Mars 2026
Debati i fundit rreth zonës së Rrjollit në Velipojë ka nxjerrë në pah një nga çështjet më të ndërlikuara për të ardhmen e bregdetit shqiptar: balancën mes zhvillimit turistik, të drejtave të pronësisë dhe interesit publik. Konflikti mes banorëve lokalë, shtetit dhe investitorëve nuk është një fenomen i izoluar. Ai është rezultat i një historie të gjatë paqartësish në pronësinë e tokës dhe i përpjekjeve për të zhvilluar turizmin në zonat më të vlefshme të vendit.
Zona e Rrjollit dhe Velipojës ka qenë historikisht e përdorur nga banorët për bujqësi, kullota dhe aktivitete tradicionale. Gjatë periudhës komuniste shumë prej këtyre tokave u kolektivizuan dhe u konsideruan pronë shtetërore. Pas vitit 1991, me ligjin për ndarjen e tokës (Ligji 7501), pronësia u riorganizua, shpesh pa rikthyer tokën tek pronarët historikë. Kjo krijoi një situatë ku sot mbi të njëjtën tokë mund të ekzistojnë disa pretendime: pronarë historikë, banorë që e morën tokën me ligjin 7501 dhe shteti që në disa raste e konsideron tokën pronë publike.
Në këtë kontekst lind pyetja thelbësore: kur dhe si mundet shteti të marrë pronën private? Sipas Kushtetutës së Shqipërisë dhe standardeve evropiane të së drejtës së pronës, shpronësimi mund të bëhet vetëm për interes publik të qartë, si ndërtimi i rrugëve, porteve, infrastrukturës publike ose projekteve që shërbejnë drejtpërdrejt komunitetit. Edhe në këto raste, ligji kërkon që pronari të kompensohet me vlerën reale të tregut dhe të ketë të drejtë të kundërshtojë vendimin në gjykatë.
Debati në Rrjoll lind pikërisht sepse shumë banorë pyesin nëse projekti i planifikuar përbën realisht interes publik apo është kryesisht një projekt i investitorëve privatë. Kur toka kalon nga një pronar privat tek një investitor privat, roli i shtetit bëhet shumë më i diskutueshëm dhe kërkon transparencë të plotë. “Toka nuk merret pa të drejtë” thot Kanuni i Lekë Dukagjinit.
Fatkeqësisht, mënyra si është menaxhuar deri tani zhvillimi i turizmit në shumë pjesë të bregdetit shqiptar nuk ka qenë gjithmonë në përputhje me këto parime. Në vend të një vizioni të qartë për turizëm cilësor dhe të qëndrueshëm, në disa zona është lejuar ndërtim i pakontrolluar që ka dëmtuar peizazhin dhe ekosistemet natyrore. Shqipëria ka një numër të kufizuar plazhesh dhe zonash natyrore me vlerë të jashtëzakonshme, por këto pasuri nuk janë të pafundme. Ato duhet të përdoren për zhvillimin e turizmit cilësor dhe afatgjatë, jo për degradimin e tyre për përfitime afatshkurtra.
Rrjolli dhe Velipoja kanë një potencial turistik të jashtëzakonshëm. Plazhet e gjata me rërë, dunat natyrore, laguna e Vilunit, lumi Buna dhe afërsia me Shkodrën krijojnë një kombinim natyror shumë të rrallë në Adriatik. Krahasime shpesh bëhen edhe me Plazhin e Madh në Ulqin, i cili ka karakteristika shumë të ngjashme. Në fakt, Velipoja, Rrjolli dhe Plazhi i Madh në Ulqin janë pjesë e një zone të vetme gjeografike dhe ekologjike, prandaj zhvillimi i tyre kërkon një vizion më të gjerë rajonal dhe një planifikim të koordinuar.
Një element që nuk duhet neglizhuar është edhe mënyra si është menaxhuar konflikti deri tani. Mungesa e dialogut të hapur me komunitetin lokal, paqartësitë mbi pronësinë dhe perceptimi se vendimet po merren pa konsultim të mjaftueshëm kanë rritur tensionin. Nëse këto probleme nuk adresohen me sinqeritet dhe transparencë, ekziston rreziku që situata të përshkallëzohet në mënyrë të rrezikshme. Konflikte të tilla sociale, nëse nuk menaxhohen me maturi, mund të çojnë në pasoja që askush nuk i dëshiron.
Në rast se pronarët nuk arrijnë të gjejnë drejtësi brenda sistemit gjyqësor shqiptar, ata kanë gjithashtu mundësi të ndjekin rrugë ligjore ndërkombëtare. Shqipëria është palë në Konventën Evropiane për të Drejtat e Njeriut dhe çdo qytetar që pretendon shkelje të së drejtës së pronës mund t’i drejtohet Gjykatës Evropiane për të Drejtat e Njeriut në Strasburg, pasi të ketë shteruar mjetet juridike brenda vendit.
Në këtë kuptim, rasti i Rrjollit është më shumë se një konflikt lokal për tokën. Ai është një provë për mënyrën se si Shqipëria do të menaxhojë zhvillimin e bregdetit të saj në dekadat e ardhshme. Nëse ky proces bëhet me transparencë, respekt për pronën dhe dialog me komunitetin, Velipoja mund të shndërrohet në një nga destinacionet më të rëndësishme turistike të Adriatikut. Në të kundërt, paqartësitë ligjore dhe konfliktet sociale mund të pengojnë një potencial që është ndër më të mëdhenjtë që ka vendi.
Për këtë arsye, shteti shqiptar duhet ta trajtojë çështjen e Rrjollit me maturi, transparencë dhe respekt të plotë për të drejtën e pronës. Një zgjidhje e drejtë dhe e negociuar me komunitetin lokal nuk është vetëm rruga më e mençur, por edhe mënyra e vetme për të shmangur një konflikt që mund të përshkallëzohet në një skandal të madh politik apo në një krizë sociale të panevojshme. Shqipëria ka pak pasuri natyrore të këtij lloji dhe ato duhet të zhvillohen me vizion, jo me nxitim dhe improvizim. Rrjolli nuk duhet të bëhet simbol i përplasjes mes shtetit dhe qytetarëve, por një shembull se si një shtet modern di të ndërtojë zhvillimin ekonomik duke respektuar ligjin, pronën private dhe interesin afatgjatë të vendit.
“Arsyeja pse njerëzit krijojnë shoqëri është për të mbrojtur pronën e tyre.”— John Locke