Patrik Berisha drejtori i “Lynoa AI Studio” në Zvicër rrëfen për “Diellin” projektin «Skanderbeg – Eagle of the Mountains», një serial kinematografik me tetë episode për heroin kombëtar Gjergj Kastrioti- Skënderbeun, i prodhuar tërësisht me inteligjencë artificiale.
Intervistoi: Sokol Paja
1. I nderuar z.Berisha si lindi ideja për të realizuar një serial të plotë kinematografik për Gjergj Kastrioti Skënderbeun dhe pse vendosët ta tregoni historinë e tij përmes inteligjencës artificiale?
Partneri im i biznesit dhe unë kemi ndjekur nga afër zhvillimin e inteligjencës artificiale gjatë viteve të fundit. Megjithatë, për një kohë të gjatë i bënim vetes të njëjtën pyetje që po i bënin shumë njerëz: ku duhet të fillojmë dhe si mund ta shndërrojmë këtë teknologji në diçka me vlerë reale?
Rreth gjashtë muaj më parë vendosëm të mos mendojmë më vetëm për të, por të fillojmë ta ndërtojmë. Investuam fondet tona në projekt dhe zgjodhëm Skënderbeun sepse, pavarësisht rëndësisë së tij të jashtëzakonshme historike, historia e tij pothuajse nuk është përfaqësuar fare në kinematografinë moderne. Filmi i fundit i madh për të është realizuar më shumë se 70 vjet më parë. Ne menduam se mund të japim kontributin tonë për komunitetin duke e sjellë historinë e tij tek një brez i ri.
Synimi ynë përfundimtar shkon shumë më larg se seriali aktual. Ne duam të krijojmë një trilogji kinematografike, ku secili film do të zgjasë të paktën 90 minuta, në mënyrë që t’i kushtojmë kësaj historie kohën dhe burimet që meriton.
Pse AI? Sepse inteligjenca artificiale u jep krijuesve të pavarur një nivel lirie që më parë thjesht nuk ekzistonte. Populli ynë dhe historia jonë shpesh janë gjendur mes interesave dhe narrativave të fuqive më të mëdha. Teknologjia na jep mundësinë ta tregojmë historinë tonë, në mënyrën tonë, pa pasur nevojë për lejen apo mbështetjen financiare të një studioje të madhe.
2. “Skanderbeg – Eagle of the Mountains” përbëhet nga tetë episode dhe është realizuar tërësisht me AI. Cilat kanë qenë sfidat më të mëdha gjatë këtij procesi dhe çfarë e ka bërë këtë projekt veçanërisht ambicioz?
Sfida më e madhe është padyshim financimi. Kompaninë dhe projektin po i financojmë kryesisht me kursimet dhe fondet tona. Të dy vazhdojmë të punojmë paralelisht me këtë projekt, por jemi jashtëzakonisht të përkushtuar për t’i ofruar publikut një eksperiencë që ia vlen vërtet të shikohet.
Ambicia jonë nuk është thjesht të krijojmë “përmbajtje të mirë me AI”. Ne duam të prodhojmë filma dhe seriale kinematografike që me kalimin e kohës të mund të konkurrojnë me disa nga produksionet më të mira në botë. Ne mendojmë shumë më gjerë për Lynoa. Të konkurrojmë një ditë me platforma dhe studio si Netflix mund të tingëllojë shumë ambicioze sot, por pikërisht në atë drejtim duam ta zhvillojmë kompaninë.
3. Sa i rëndësishëm ka qenë hulumtimi historik në ndërtimin e personazhit dhe ngjarjeve të serialit? Si jeni kujdesur që përdorimi i AI të mos cenojë autenticitetin e figurës së Skënderbeut?
Baza historike është jashtëzakonisht e rëndësishme për ne. Për figura historike si Skënderbeu, ne njohim shumë nga ngjarjet kryesore, betejat, aleancat dhe zhvillimet politike. Por historia nuk mund të na tregojë çdo bisedë që ka ndodhur pas dyerve të mbyllura.
Për shembull, nuk mund ta dimë saktësisht se çfarë i ka thënë një baba djalit të tij në një moment privat qindra vite më parë. Kjo, në mënyrë të pashmangshme, lë hapësirë për interpretim kinematografik.
Qasja jonë është që të respektojmë kornizën historike të dokumentuar, duke përdorur njëkohësisht lirinë krijuese për t’u dhënë jetë personazheve dhe marrëdhënieve mes tyre.
Në të njëjtën kohë, ne po krijojmë një produksion kinematografik, jo një dokumentar. Duam që publiku të argëtohet dhe të krijojë një lidhje emocionale me historinë. Për këtë arsye seriali përmban edhe shumë aksion dhe dramatizim. Sfida është të gjejmë ekuilibrin e duhur mes autenticitetit historik dhe një historie që e mban shikuesin të përfshirë.
4. Çfarë mundësish të reja i ofron inteligjenca artificiale një studioje të pavarur për të realizuar një produksion kinematografik që deri pak vite më parë do të kërkonte buxhete dhe ekipe shumë më të mëdha?
Inteligjenca artificiale po ndryshon rrënjësisht ekonominë e industrisë së filmit. Studiot e pavarura sot mund të tentojnë të realizojnë produksione që vetëm disa vite më parë do të kërkonin ekipe shumë të mëdha, infrastrukturë komplekse dhe buxhete të jashtëzakonshme. Kjo krijon një mundësi të re për sipërmarrësit dhe krijuesit e pavarur që të hyjnë në një industri që më parë ishte jashtëzakonisht e vështirë për t’u depërtuar.
Vizioni ynë afatgjatë është ta shfrytëzojmë këtë ndryshim teknologjik për ta ndërtuar Lynoa-n si një studio serioze ndërkombëtare.
Por ekziston edhe një keqkuptim se me AI papritur mund të realizosh një film të tërë me disa qindra dollarë. Kjo nuk është e vërtetë. Me disa qindra dollarë ndoshta mund të krijosh një skenë mbresëlënëse prej 15 sekondash. Por krijimi i një produksioni të tërë kinematografik, duke ruajtur të njëjtat personazhe, fytyra, ambiente dhe cilësi vizuale në qindra skena, kërkon jashtëzakonisht shumë punë, eksperimente, fuqi kompjuterike dhe burime. Ne kemi investuar tashmë një shumë të konsiderueshme pesëshifrore në këtë projekt, sepse kemi dashur që produksioni ynë i parë i madh të japë një mesazh të qartë për atë që Lynoa është në gjendje të bëjë. Tani shpresojmë që rezultati përfundimtar ta dëshmojë këtë.
5. Çfarë mesazhi dëshironi t’i përcillni publikut shqiptar dhe ndërkombëtar përmes “Skanderbeg – Eagle of the Mountains” dhe cilat janë planet e Lynoa AI Studio pas përfundimit të sezonit të parë?
Mesazhi është shumë i qartë: kjo është historia jonë dhe ky është heroi ynë. Ne duam ta tregojmë këtë histori me vetëbesim. Nuk jemi të interesuar të ecim mbrapa; duam ta çojmë historinë tonë përpara, ta prezantojmë tek një brez i ri dhe, me kalimin e kohës, edhe tek një publik ndërkombëtar.
Hapi ynë i ardhshëm i madh është financimi. Deri më tani kemi vendosur qëllimisht të mos kontaktojmë investitorë, sepse fillimisht donim të ndërtonim diçka konkrete. Donim që njerëzit të shihnin se çfarë është në gjendje të bëjë Lynoa, në vend që t’u prezantonim vetëm një ide në letër.
Tani që seriali po i afrohet përfundimit, jemi të hapur për bisedime me investitorë.
Po synojmë të sigurojmë rreth 500,000 USD për fazën e ardhshme, potencialisht përmes crowdfunding-ut, investimit direkt në një shoqëri zvicerane, ose një kombinimi të të dyjave. Me këtë financim, synimi ynë është të fillojmë prodhimin e një filmi të plotë kinematografik dhe ta çojmë nivelin e produksionit dukshëm më lart.
Ne jemi të bindur se do t’ia dalim. Për ne, pyetja nuk është aq nëse mund ta ndërtojmë Lynoa-n në diçka të madhe, por më shumë: kush dëshiron të bëhet pjesë e këtij rrugëtimi me ne?
Kemi respekt të madh për studiot e mëdha dhe të konsoliduara, por nuk frikësohemi prej tyre. Synimi ynë është të dëshmojmë se një brez i ri studiosh të pavarura, të fuqizuara nga inteligjenca artificiale dhe të drejtuara nga krijues ambiciozë, mund të ofrojë një eksperiencë kinematografike të jashtëzakonshme.