Përgatitur nga Rafael Floqi/
Një stuhi dimërore me përmasa historike ka përfshirë Shtetet e Bashkuara, duke shkaktuar kaos në transport, ndërprerje masive të energjisë elektrike dhe duke vënë në provë kapacitetet e emergjencës shtetërore dhe federale. Më shumë se 190 milionë njerëz në 37 shtete janë vendosur nën alarme dimërore, ndërsa temperaturat kanë rënë 10 deri në 40 gradë nën mesataren sezonale, duke krijuar një nga episodet më të ashpra të dimrit në dekada.
Paralizë në transport ajror dhe tokësor
Stuhia ka goditur rëndë transportin ajror, me mbi 11,800 fluturime të anuluara vetëm gjatë fundjavës dhe mijëra të tjera të vonuara. Aeroporte kyçe si Dallas–Fort Worth, Charlotte, Nashville, Oklahoma City dhe Boston janë përballur me ndërprerje masive. Kompanitë ajrore, përfshirë American Airlines, kanë pezulluar një numër rekord fluturimesh, ndërsa udhëtarët janë këshilluar të kontrollojnë vazhdimisht aplikacionet dhe njoftimet zyrtare për rimbursime dhe rirezervime.
Ligji amerikan detyron kompanitë ajrore të rimbursojnë plotësisht biletat e fluturimeve të anuluara, pavarësisht arsyes, edhe nëse biletat janë blerë si “jo të rimbursueshme”. Megjithatë, linjat ajrore nuk janë të detyruara të mbulojnë shpenzime për ushqim apo akomodim në raste moti ekstrem, pasi konsiderohet “ngjarje e pakontrollueshme”.
Në New Jersey, i gjithë shërbimi i transportit publik – autobusë, trena, metro të lehta dhe shërbimi për personat me aftësi të kufizuara – është pezulluar për arsye sigurie. Në shumë shtete, autoritetet kanë ulur kufijtë e shpejtësisë në autostrada, kanë ndaluar qarkullimin e kamionëve të rëndë dhe u kanë bërë thirrje qytetarëve të qëndrojnë në shtëpi.
Qytete të mëdha nën borë dhe akull
Nju Jorku dhe rajoni përreth po përballen me temperaturat më të ulëta të shumë viteve. Bashkia ka aktivizuar planin e emergjencës dimërore, duke pajisur mijëra kamionë të pastrimit të mbeturinave me plugje bore. Autoritetet kanë shpërndarë paraprakisht solucion kripe dhe kripë të thatë, ndërsa qytetarët mund të ndjekin në kohë reale lëvizjen e mjeteve të pastrimit të borës përmes platformës “PlowNYC”.
Në Columbus, Ohio, autoritetet kanë paralajmëruar se kjo stuhi mund të hyjë në pesë apo dhjetë stuhitë më të mëdha të historisë së qytetit, me reshje deri në 14 inç borë në vetëm 48 orë. Edhe me mobilizimin maksimal të mjeteve dhe personelit, bashkia ka pranuar se rrugët nuk do të mund të mbahen të pastra vazhdimisht.
Në Filadelfia, meteorologët kanë paralajmëruar një sasi “të jashtëzakonshme” reshjesh akulli (sleet), ekuivalente me disa inç shi të ngrirë, një fenomen veçanërisht i rrezikshëm për rrjetin elektrik dhe sigurinë rrugore.
Ndërprerje të energjisë dhe rrezik për infrastrukturën
Më shumë se 145 mijë familje dhe biznese kanë mbetur pa energji elektrike, kryesisht në Teksas, Luiziana, Nju Meksiko dhe shtetet jugore. Akulli i trashë mbi linjat elektrike dhe pemët ka shkaktuar rrëzime masive shtyllash, duke rritur frikën për ndërprerje shumëditore të energjisë, veçanërisht në Karolinën e Jugut dhe Virxhinia.
Guvernatorët në disa shtete kanë paralajmëruar hapur qytetarët se mund të mbeten pa energji, pa ujë dhe pa ngrohje për disa ditë, duke e cilësuar situatën si katastrofë potenciale. Qendrat e ngrohjes janë hapur në dhjetëra qytete për personat vulnerabël, të pastrehët dhe familjet pa ngrohje.
Gjendje emergjence dhe përgjigjja federale
Deri tani, 17 shtete dhe Distrikti i Kolumbias kanë shpallur gjendje emergjence. Presidenti Donald Trump ka miratuar deklarata emergjence federale për një sërë shtetesh, duke hapur rrugën për ndërhyrjen e FEMA-s dhe fondet federale për mbrojtje emergjente, pastrim, riparime dhe mbështetje logjistike.
Sekretarja e Sigurisë Kombëtare, Kristi Noem, ka theksuar se shtetet mbeten në vijën e parë të reagimit, ndërsa qeveria federale vepron si mbështetje. FEMA ka parapozicionuar furnizime, ekipe menaxhimi incidentesh dhe njësi kërkim-shpëtimi urbane, të gatshme për t’u dislokuar në zonat më të goditura.
Të ftohtë ekstrem: rrezik për jetën
Përveç borës dhe akullit, i ftohti ekstrem përbën kërcënimin më serioz. Rreth 151 milionë njerëz janë nën alarme për temperatura të ulëta, me ndjesi termike që zbresin deri në –30 dhe –50 gradë Fahrenheit në zonat veriore. Edhe qytete si Çikago, Uashington, Filadelfia, Dallasi dhe Bostoni po përjetojnë ndjesi termike nën zero, një rrezik i drejtpërdrejtë për shëndetin publik.
Meteorologët paralajmërojnë se ky do të jetë një episod i zgjatur të ftohti, me temperatura nën ngrirje që mund të zgjasin deri në 10 ditë në disa zona të verilindjes.
Jeta e përditshme nën presion
Dyqanet ushqimore në qytete si Nju Jorku janë përballur me rafte bosh, ndërsa qytetarët janë furnizuar me ushqime bazë, ujë, bateri dhe mjete ngrohjeje. Shërbimet e dërgesave ushqimore dhe pakove kanë paralajmëruar vonesa ose pezullime të përkohshme, ndërsa disa aplikacione kanë vendosur tarifa shtesë për mot të keq, që u kalojnë drejtpërdrejt shoferëve.
Në disa zona urbane, zjarre në ndërtesa banimi – të ndodhura pak para ose gjatë stuhisë – kanë lënë qindra persona pa strehë, duke shtuar presionin mbi shërbimet sociale dhe Kryqin e Kuq Amerikan.
Apel i përbashkët: Qëndroni në shtëpi
Mesazhi i përbashkët nga presidenti, guvernatorët, kryetarët e bashkive dhe shërbimet e emergjencës është i qartë: qëndroni në shtëpi, shmangni udhëtimet e panevojshme dhe ndiqni udhëzimet lokale. Autoritetet theksojnë se vetëm kështu ekipet e pastrimit, emergjencës dhe shpëtimit mund të punojnë në mënyrë efektive dhe të shpëtojnë jetë.
Kjo stuhi dimërore nuk është thjesht një episod i rëndë moti, por një test serioz për infrastrukturën, menaxhimin e emergjencave dhe solidaritetin shoqëror në Shtetet e Bashkuara. Ndikimet e saj pritet të ndihen edhe ditë, ndoshta javë, pas kalimit të reshjeve.