Prof. Dr. Sylë Ukshini/
Për javë të tërë e kam paralajmëruar këtë libër, por pa përmendur asmjlherë me titull, edhe pse miqt e afërt ishin nlë dijeni për punln time. Me 14 shtator më në fund “Lufat nën akuzë: Nga Del Ponte te Gjykata Speciale” pata kënaëqsinlë që në Tiranë, në Institutin Shqiptar për Tsudime Ndërkombëtare (AIIS), në praninë e shumë miqve , studiuesve, diplomatëve dhe mysafirëve të tjerë, të ptomovoja librin tim më të ri dhe të zhvilloja një bashkëbisedim të hapur e të ngrohtë për çështjet që trajton ky libër. Biseda vazhdoi edhe pas përfundimit të promovimit- ndoshta dëshmi më e mire se libri tashmë ka nisur jetën e vetë përtej autorit.
Po, përse ky libër duhej të niste rrugëtimin nga Tirana?
Natyrsisht nuk është e rastsit, ka disa arsye:
E para, sepse Tirana nuk është vetëm kryqyteti I Shqipoërisë. Për Kosovën, Shqipëria ishet dhe mbeti prapavija e saj natyrore-historike, kombëtare, politike dhe njerëzore në rrugën e saj shtetëformues. Kosova bëri luftën e vet, e pagoi lirinë e vet e ndërtoi shtetin e vet, por në ditët dramatike Shqipëria u bë streha e qindar mijëra shqiptarëve të dëbuar nga Kosova.
E dyta, nga pretendimi I Crala Del Pontes te raporti I Dick Martym nën hijen e dyshimit nuk u vendos vetëm Kosova; në këtë histori u përfshi edhe Shqipëria. Prandaj, ky debat duhej të vinte edhe këtu, në Tiranë, aty ku një pjesë e kësja historie është zhvilluar dhe ku një pjesë e saj ende kërkon përgjigje.
E treta, është një arsye personale. Jam rritur në një familje ku dashuria prë Shqipërinë ishte e pakushtëzuar, përtej regjimeve dhe qeverive. Shqipëria për ne ishte më e madhe se çdo qeveri dhe më jetëgjatë se çdo regjim. Prandaj, sa hertë vij në Tiranë, ndihem si në shtëpi, sepse edhe Shqipria dhe njerëzit e saj më kanë vlerësuar dhe më kanë dhuruar dashuri të veçantë. Me këtë rast, dua t’I shpreh mirënjohjen time më të sinqertë Institutit Shqiptar për Studime Ndërkombëtare (AIIS) për organizimin e këtij promovimi dhe mikpritjen, si dhe referuesve të sotëm, prof.dr. Enver Hoxhaj, ish-minsitër i Jashtëm të Kosovës, Dr. Arian Starova, për vlerësimin dhe diskutimin përmbajtësor. Falemnderit edhe Alba Çelës për moderimin dhe për atmosferën e bukur të promovimit dhe të bashkëbisedimit.
Dhe falemnderit secilit që ishte aty. Një libër shkruhet në vetmi, por kuptimin e tij të plotë e merr vetëm kur hyn në debat me lexuesin. Libri im është një lloj pasqyre e formimit të Dhomave të Specializuara, të cilat nga fillimi e kanë devijuar misionin e tyre për çfarë ishin formuar, ndriçpimin e prtendimeve të senatorit antisqiptar dhe antiamerikan, senatorit Dick Marty, për trafikim të roganeve, një akuzë që kurrë nuk u vërtetua. Është e qartë se deri më tani kjo gjykatë ka krijuar tendencën dhe përpejkjen për të krijuar një simetri të rreme historike ndërmjet shqiptarëve të përndjekur dhe regjimit okupues të Serbisë. Çdo interpretim i akgjykimit duhet të ruajë në qendër realitetin se Serbia ishte aktori shtetëror që prodhoi dhunë në shkallë të gjerë në luftërat e shpërbërjes së Jugosllavisë, përfshirë edhe luftën e Kosovës.
Mënyra si u ndërtua kjo gjykata dhe raporti racist i Dick Marty-t kishin vetëm një qëllim krijimin e simetrisë me krimet e organizuara shtetërore serbe, në fakt verdikti i kësaj gjykate është rehabilitim i krimeve të Milosheviqit dhe relativizimi më brutal i krimeve shtetërore serbe në harkun kohor 1989-1999. Në thelb vendimi i saj ka rrënuar themelet e beismit të shqiptarëve te Perëndimi dhe ka vrarë idenë e një Kosove multietnike sipas Planit të Ahtisaarit. Veç një albanofobi e frikshme mund të çoj në dënimin e tillë dhe një synim për disiplinimin e shqiptarëve në Ballkan.
Sot “Lufta nën akuzë” e nisi rrugëtimin nga Tirana. Besoj se Tirana, Prishtina dhe Tetova duhet të komunikojnë dhe më shumë mes tyre, sepse hapësira jonë kulturore ka nevojë për më shumë qarkullim të ideve, librave, autorëve dhe debateve. Një komunikim më i denduar kulturor ndërmjet tri qendrave shqiptare do t’i jepte më shumë gjallëri, shumësi dhe forcë kultiurës mbarëshqiptare. Për librat nuk duhet të ketë kufij. Por as taksa. Sepse kultura që na bashkon nuk duhet të paguajë çmimin e kufijve që na ndajnë.