s p – Page 2718 – Dielli

Kosova në 1 Tetor 1997, protesta studentore në mbrojtje arsimit shqip

October 1, 2021 by s p

SPECIALE – Gazeta DIELLI nga korrespondenti në Kosovë Behlul Jashari

PRISHTINË, 1 Tetor 2021/ Në Kosovë përkujtohet e vlerësohet protesta e fuqishme e studentëve dhe profesorëve shqiptarë të Universitetit të Prishtinës, e para 24 viteve, 1 Tetorit 1997, në mbrojtje të arsimit shqip, për lirimin e Universitetit e shkollave të okupuara e të mbyllura nga regjimi i dhunës serbe që nga viti 1991.

Të mbështetur edhe me pjesëmarrje në protesta nga rektori historik i Universitetit të Prishtinës, Ejup Statovci, drejtues të Lëvizjes Studentore në Kosovë në atë kohë ishin Bujar Dugolli, Muhamet Mavraj, Albin Kurti, Driton Lajçi, Ernest Luma e të tjerë.

Albin Kurti, tani kryeministri i Republikës së Kosovës, sot, në përvjetorin e 24-të të protestave studentore të vitit 1997, me ftesën e tij, priti në takim bashkorganizatorët e protestës që bëri kthesë politike në Kosovë dhe bëri jehonë të madhe ndërkombëtare.

Në takim ishin edhe familjarë të drejtuesit të universitetit të vetorganizuar shqiptar dhe intelektualit që priu në protestat e 1997-ës – profesorit të ndjerë Ejup Statovci, profesoresha Drita Halimi Statovci dhe znj. Anila Statovci.

Para takimit kryeministri Kurti vuri lule të freskëta te varri i profesorit Statovci, i cili së bashku me studentët organizatorë ishte në ballë të protestës masive, që për kërkesë kryesore kishte lirimin e pakusht të hapësirave universitare të uzurpuara nga regjimi serb.

Duke evokuar kujtime të viteve e ’90-ta, të rezistencës aktive dhe përpjekjes për liri, u vlerësua akademiku i rezistencës dhe juristi i qëndresës, që ishte në ballë të universitetit më 1991, kur duhej rifilluar ai si i pavarur prej pushtuesit serb, pas dëbimit nga objektet zyrtare të Universitetit të Prishtinës.

“Çdo 1 Tetor kujtojmë marshimin në protestat e 1997-ës të mijëra studentëve të veshur në të bardha, që me vullnet për liri e dëshirë për dije kërkonin lirimin e ndërtesave dhe hapësirës universitare nga regjimi i atëhershëm serb dhe përkujtojmë intelektualin që na priu profesor Ejup Statovci”, tha kryeministri Kurti.

Ai tha se më 1 Tetor të vitit 1997 u thye një heshtje dhe frikë e gjatë dhe popullit nisi t’i rikthehej dinjiteti.

U rikujtuan ditët parapërgatitore të protestave, rreziqet dhe kushtet e vështira të veprimit, si edhe zemërgjerësia e njerëzve guximtarë që dëshirës së madhe të studentëve për dije iu mundësuan vijimin e mësimeve në shkollat-shtëpi.

Në takim ishin prorektori i atëhershëm i Universitetit të Prishtinës, profesori Ahmet Geca, drejtuesit e Lëvizjes studentore ministri Xhelal Sveçla, zëvendësministri Hysen Durmishi, Bujar Dugolli, Fatban Bunjaku, Jeton Rexha, Lulëzon Jagxhiu, Mihane Salihu, Mentor Bogaj, Milot Cakaj dhe Veton Demaj.

Para 24 viteve gazeta e vetme e përditshme shqipe në Kosovë i bënte jehonë e përkrahje të madhe protestës. “Në Prishtinë dhe në 6 qytete të Kosovës Protestat paqësore u përballën me brutalitetin policor”, shkruante në mbititull e kryetitull në ballinë gazeta e rezistncës “Bujku”, e cila në një nga nëntitujt theksonte se, “Nuk ka njoftime për të vrarë, por ka të plagosur e të arrestuar”.

Legjenda e fotografisë në ballinë ishte: “Në Prishtinë dje protestuan paqësisht mbi 30.000 studentë, profesorë e intelektualë të tjerë, e mbi 100.000 qytetarë shqiptarë dolën në rrugë e sheshe për përkrahje e solidarizim, përkundër shtetrrethimit policor serb”.

Gazeta raportonte se Presidenti i Kosovës Ibrahim Rugova dënoi ashpër brutalitetin policor mbi protestuesit, se Qeveria shqiptare dënon dhunën që ushtron Beogradi mbi shqiptarët, se Ambasada e SHBA-ve është e brengosur për situatën e krijuar…

“Pas ndërhyrjes së policisë serbe kundër studentëve shqiptarë në Kosovë Kongresisti Amerikan Eliot Engëll kërkon që SHBA-të të dënojnë energjikisht Serbinë – Komuniteti ndërkombëtar nuk do të qëndrojë duarkryq për të lejuar që protestat paqësore të shtypen me dhunë”, theksonte gazeta në mbititullin, titullin e nëntitullin e një prej shkrimeve në shumë faqe.

Nga protesta e nisur në Lagjen Velania e shtëpive të shqiptarëve të shndërruara në universitet, pikërisht para 24 viteve, drejtpërdrejtë nga protesta, raportoja për Agjencinë Shtetërore Zyrtare të Lajmeve të Shqipërisë – Agjencinë Telegrafike Shqiptare (ATSH) dhe për Radio Televizionin Shqiptar (RTSH) se “në Prishtinë ka shumë studentë të plagosur pas ndërhyrjes së policisë serbe”, se “janë rrahur edhe shumë vajza – studente të Fakultetit të Mjekësisë sepse donin të ndihmonin studentët e lënduar” dhe theksoja përkrahjen e gjithë popullit për protestën. “Në tërë qytetin e Prishtinës, ku kanë dalë mbi 100,000 qytetarë, përkundër shtetrrethimit policor, mbretëron një atmosferë tepër e rëndë dhe e jashtëzakonshme”, dëshmoja si korrespondent i ATSH-së nga Prishtina përmes telefoninit në 1 Tetor 1997.

Raportimin e bëja edhe nga ambientet e Rektoratit të Universitetit të Prishtinës në lagjen Velania, ku ishte vendosur në një shtëpi private pas dëbimit të dhunshëm e të përgjakshëm të shqiptarëve të Kosovës nga objektet shkollore e universitare.

“Forcat policore kanë bllokuar edhe ndërtesën e rektoratit. Në rektorat janë strehuar shumë studentë të lënduar, ndërsa brenda hyn edhe tymi i gazit lotsjellës”, raportoja nga vendngjarja, ndërsa që në njoftimet e para për ndërhyrjen e egër të forcave serbe kundër mëse 30,000 studentëve shqiptarë protestues bëja të ditur se “për në Velani janë drejtuar dhe tanket”.

Në raportim theksohej edhe se “‘Policët e
egërsuar po shqyejnë nëpër sheshe e rrugë pankartat e studentëve
protestues. Në tërë qytetin e Prishtinës, ku kanë dalë mbi 100
000 qytetarë, perkunder shtetrrethimit policor, mbretëron një
atmosferë tepër e rënde dhe e jashtëzakonshme’,-deshmon
korrespondenti i ATSH-se nga Prishtina”.

Universiteti i Prishtinës është themeluar me ligjin e miratuar nga Kuvendi i Kosovës në 18 Nëntor 1969 edhe si kërkesë e demonstratave studentore e gjithëpopullore kosovare një vit më herët – në 1968-tën. Kuvendi themelues i Universitetit është mbajtur në 13 Shkurt 1970, ndërsa mbledhja solemne e tij dy ditë më vonë, në 15 Shkurt, dhe kjo datë është shpallur Dita e Universitetit të Prishtinës.

Gazeta e rezistencës “Bujku”, që ishte e vetmja në gjuhën shqipe në Kosovë në atë kohë, kryeredaktor-themelues i së cilës isha, që sfidonte ndalimin e dhunshëm të gazetës tradicionale Rilindja, para 30 viteve – në 3 Shtator 1991 shkruante në titujt e ballinës: “Pushteti serb pengoi fillimin e mësimit në shkollat shqipe në Kosovë – Fillimi i vitit shkollor shtyhet deri më 1 Tetor – Serbia mbyll shkollat e shqiptarëve”. Në numrin pasues shkruante: “U ndalua gazeta ‘Bujku’ e 3 Shtatorit (viti 1991). U ndalua sepse shkroi se policia serbe nuk lejoi nxënësit shqiptarë të hyjnë në shkolla”…

Gazeta nuk u ndal edhe kur u ndalua, vijoi të dalë duke qenë pjesë e lëvizjes e luftës për liri e pavarësi, me orientim e përcaktim të fuqishëm perëndimor euroatlantik…

As nga fillimi i Tetorit e as muajëve e viteve në vijim pushteti okupues i Serbisë nuk hapi dyert e shkollave e të Universitetit të Kosovës për shqiptarët…

Gazeta “Bujku” e 3 Tetorit 1991 në ballinë kishte kryetitullin “Shkollat janë tonat, ato nuk i japim”, ndërsa mbititullin “Në tërë Kosovën protestë e qetë e nxënëseve, studentëve, arsimtarëve dhe prindëve shqiptarë”. Një nga titujt tjerë ishte: “U arrestuan dhe u maltretuan shumë pjesëmarrës të protestës së qetë”.

Nga protestat kudo në Kosovë kundër mbylljes së shkollave shqipe botoheshin edhe fofografi me raportimet në ballinë e në faqet vijuese të gazetës “Bujku”…

Titujt e gazetës si dëshmi i lexoj edhe në një film dokumentar nga greva e urisë e gazetarëve e shkrimtarëve shqiptarë, të nisur nga simboli i rezistencës Adem Demaçi, në Pallatin e Shtypit Rilindja në Prishtinë, të zhvilluar nga 24 Maji deri në 3 Qershor të vitit 1993.

Trokëllima e telexit, të lidhjes së vetme të mundëshme nga Prishtina në Tiranë në atë kohë, të raportimeve që bëja për Agjencinë Shtetërore Zyrtare të Lajmeve të Shqipërisë, duke nisur nga 24 Maji 1992 i zgjedhjeve të para pluraliste në Kosovë, hapë filmin dokumentar të xhiruar gjatë grevës njëmbëdhjetëditëshe. Flas në dokumentar: “Këtu është zyra e telexit të Rilindjes. Nga ky telex për çdo ditë dërgojmë raporte, informata për Agjencinë Telegrafike Shqiptare, në Tiranë. Ja, në këto momente jemi duke u përpjekur ta marrim lidhjen…Presim… Lidhjet janë tepër të dobëta…”

Në atë mbrëmje të 31 Majit 1993, të ditës së tetë të grevës së urisë, dr. Gani Demolli, themelues i shërbimit mjekësor “Nëna” në kohën e dëbimit të dhunshëm të shqiptarëve edhe nga spitalet, derisa po kujdesej për shëndetin e grevistëve duke qëndruar ditë e natë pranë tyre po vijonte të bënte me kamerën e tij edhe një film dokumentar dëshmi kohe për rezistencën deri në flijim…

***

“NA E MORËN SHKOLLËN…”

Para 29 viteve, në 2 Tetor 1991, kam shkruar këtë skicë me titull “Na e morën shkollën…”, botuar të nesërmen – në 3 Tetor 1991 në gazetën e rezistencës “Bujku”:

Dy tetor ’91, ora tetë e tridhjetë e pesë, gjashtë, shtatë…minuta. Përjashta shkollës fillore “Hasan Prishtina” në Prishtinë, në rrugë, shumë fëmijë – nxënës, edhe arsimtarë e prindër të fëmijëve shqiptarë. Te dyert e shkollës – policia.

Brenda në shkollë, nga dritaret e mëdha, shihen klasët e zbrazëta, edhe klasë ku mësim ka vetëm – serbisht.

Nxënësve dhe arsimtarëve shqiptarë nuk u lejohet të hyjnë në shkollë. Në sytë e fëmijëve lotët: “Na e morën edhe shkollën…”

Fëmijët serbë e malazez nga dritaret e shkollës i gërgasin fëmijët shqiptarë, ua ngrenë tre gishtërinj, i shajnë…(O zot, a edhe fëmijët i mbushën mizori, si mundet i madhi t’ia jepë të voglit atë mësim të keq?!)

Fëmijët shqiptarë as që shikojnë andej. I shikojnë punët e veta dhe protestojnë qetë, me urti. Nuk ua tremb qetësinë as aeroplani ushtarak plot zhurmë që fluturon mbi qytet, mbi kokat e tyre. Duket se asgjë më nuk u bën përshtypje, nuk i tremb, as ai “zog frikësimi” në hava.

Qëndrojnë, protestojnë, nuk pajtohen kurrësesi t’ua marrin shkollën.

Shkollën me emrin e bukur të tribunit Hasan Prishtina. Ai ua mëson nga përjetësia e librat edhe këtë trimëri të urtisë…

***

DISA NGA RAPORTIMET E MIA TË 30 SHTATORIT E 1 TETORIT 1997:

https://groups.google.com/forum/?hl=en#!msg/bit.listserv.albanian/izCKtqqUjSs/RWH7-u3CFCsJ

PROTESTAT NE KOSOVE FILLOJNE ME 1 TETOR -Keshilli Organizativ

PRISHTINE, 30 shtator /ATSH-Behlul Jashari/ – Keshilli
Organizativ ne nivel te Universitetit te Prishtines vendosi dje
qe protestat paqesore te studenteve per lirimin e objekteve te
pushtuara shkollore e universitare do te fillojne me 1 tetor,
beri te ditur njeri nga udheheqesit e Unionit te Pavarur te
Studenteve, Albin Kurti.
“Pas takimeve qe paten perfaqesuesit e studenteve ne
Keshillin Organizativ ne nivel te Universitetit te Prishtines,
per protestat paqesore studentore, me presidentin e Republikes
se Kosoves dr. Ibrahim Rugova, si dhe me delegacionin e diplomateve
europiane dhe amerikane, qe qendruan dje ne Kosove, konfirmojme
edhe nje here qe protestat do te fillojne me 1 tetor 1997″,
thuhet ne vendimit e Keshillit Organizativ.
Unionit i Pavarur i Studenteve te Universitetit te Prishtines.
do te jape sot nje konference per shtyp./MY/kled/

PROTESTAT PAQESORE NE KOSOVE DO TE FILLOJNE NESER PARADITE

PRISHTINE, 30 shtator /ATSH/- Ne Kosove protestat paqesore
studentore per lirimin e objekteve te pushtuara arsimore do te
fillojne me 1 tetor ne oren 10:30, -behet e ditur per ATSH-ne
nga Keshilli Organizativ i Universitetit te Prishtines.
Protestat e studenteve, te debuar 7 vjet me pare nga objektet
shkollore dhe universitare prej autoriteteve serbe do te fillojne
me marshimin drejt qendres se qytetit te Prishtines, ku do te
kalohet pergjate shetitores kryesore te qytetit dhe me pas ne
lagjet e tij.
Studentet do te mbajne distiktiva si shenja identifikuese
dhe eshte kerkuar qe ata te jene te veshur me te bardha nga
brezi e lart. Ne protesta nuk do te kete brohoritje, pasi te gjitha
mesazhet dhe kerkesat e studenteve do te jene te shkruara neper
pankarta.
Kujdestaret per mbajtjen e rendit do te jene studente qe do te
mbajne shirit te kuq, kurse studentet vezhgues te protestave
do te mbajne shirit te kalter.
Ne kete menyre do te veprohet edhe ne qytetet e tjera te
Republikes se Kosoves, ne te cilat ndodhen shkollat e larta te
Universitetit te Prishtines.
Keshilli Organizativ i ka bere thirrje qytetareve qe te
solidarizohen me kete proteste paqesore te studenteve duke dale
se bashku me ta ne rruge dhe duke iu nenshtruar me perpikeri
strategjise se studenteve. Qytetaret duhet te jene te qete e te
heshtur, -kumtohet nga Keshilli Organizativ.
Sot ne Prishtine, nje dite para fillimit te protestave,
Unioni i Pavarur Studentor do te zhvilloje nje konference
shtypi. /B.J/AG/kled/

Emil Krebs – gjeniu poliglot që dinte shqipen

September 30, 2021 by s p

Ramize Ferati

Emil Krebs ishte sinolog, përkthyes dhe diplomat që ka shërbyer në Ministrinë e Jashtme të Gjermanisë për plot 37 vjet. Ai në mënyrë të dëshmuar ka komunikuar në 68 gjuhë të ndryshme, ka përkthyer zyrtarisht nga dhe/ose në 45 gjuhë dhe gjatë angazhimit të tij ka punuar me më shumë se 100 gjuhë, dialekte dhe varietete gjuhësore. Duke e lënë pas kardinalin italian Giuseppe Mezzofanti (1774-1849), i cili për shkak të zotërimit të rreth 57 gjuhëve dhe themeluesin e shkollës së gjuhëve, amerikanin, Maximilian Delphinus Berlitz (1852- 1921) për shkak të komunikimit të tij në rreth 58 gjuhë, të cilët deri tani janë konsideruar si poliglotët më të njohur të të gjitha kohërave, në bazë të hulumtimeve të deritanishme supozohet se Emil Krebs është gjeniu më i madh gjuhësor në historinë e njerëzimit. Deri para rreth dy dekadash, Emil Krebs ka qenë tejet pak i njohur për publikun e gjerë. Përjashto disa shkrime të shkurtra në gazeta, të cilat ishin publikuar kryesisht me rastin e vdekjes së tij, Krebs çuditërisht fare pak është përmendur në literaturën shkencore gjuhësore. Këtë fakt, pa mëdyshje, por jo pa qëllim, e ka ndryshuar me angazhimin e tij intensiv, stërnipi i tij, Eckhart Hoffmann, që kur rastësisht i ra në duar një artikull gazete e më pastaj në një libër rreth varrezave të qytetit Stahnsdorf zbuloi emrin e stërxhaxhait të tij në listën e 30 njerëzve të famshëm, të varrosur në varrezat e këtij qyteti. Që nga ai moment Hoffmann pareshtur dhe me një zell të paparë ka gjurmuar dhe mbledhur artikuj, fotografi e shkrime, ka gërmuar në arkiva institutesh e bibliotekash, ka bashkorganizuar ekspozita, e ka zhvilluar intervista me ata pak njerëz, të cilët qoftë edhe në mënyrë të tërthortë kanë poseduar njohuri dhe informacione rreth jetës dhe veprës së Emil Krebsit, duke ofruar kështu një burim të pashtershëm të materialeve e literaturës tejet të çmueshme që shërben për hulumtim. Një ekspozitë e organizuar nga Ministria e Jashme Federale me iniciativë të Hoffmann-it e shfaqur po aty në mars të vitit 2020 do të ndryshojë përfundimisht perceptimin rreth figurës dhe do t’i japë kahe tjetër rezonancës për veprën e hiperpoliglotit Krebs. Emil Krebs u lind më 15 nëntor të vitit 1867 në Freiburg dhe ishte njëri nga nëntë fëmijët e çiftit Gottlob und Pauline Krebs. Mësimet e para të fillores i ndoqi në Esdorf, në atë kohë territor i Perandorisë Prusiane, ose Opoczka meqenëse sot i takon Polonisë. “Monsiör, sche edutieh franzeiz. Wollez parler awek moi?“ („Zotëri, unë po mësoj frëngjisht. A dëshironi të flisni me mua?”). Me këto fjalë i qe drejtuar mësuesit të tij Emili nëntëvjeçar, i cili me një fjalorth gjermanisht-frëngjisht që kishte gjetur, kishte nisur të mësonte vetë gjuhën frënge. Në atë kohë, as nxënësi e as mësuesi i tij nuk do të kishin imagjinuar se tri dekada më vonë, Emil Krebs do të konsiderohej fenomen në vetvete e do të admirohej për aftësitë e tij të jashtëzakonshme gjuhësore, për të cilat do të dekorohej madje edhe nga princi prusian e perandori kinez. Deri në përfundim të gjimnazit në vitin 1887 Emili do të zotëronte katër gjuhët që i kishte mësuar në shkollë: gjuhën latine, greke, frënge, hebraike; dhe tetë gjuhë të tjera që i kishte mësuar në mënyrë autodidakte: greqishten e re, anglishten, italishten, spanjishten, rusishten, polonishten, arabishten dhe turqishten. Gjatë studimeve në Universitetin Friedrich Wilhelm në Breslau, Krebs megjithatë do të merret me shkencat e drejtësisë dhe teologjisë. Detyra si jurist i ri dhe më vonë si gjykatës në Gjykatën Mbretërore në Berlin nuk e përmbushnin dot Emil Krebsin, mbase sepse ajo fushë nuk e ushqente pasionin e tij për gjuhët dhe për shkak se për synim kishte angazhimin e tij në shërbimin diplomatik. Në Seminarin e Gjuhëve Orientale, në Universitetin Friedrich Wilhelm në Berlin që ishte themeluar me qëllim për t’iu ofruar nëpunësve të Ministrisë së Jashtme, por edhe përfaqësuesve të posaçëm tregtarë njohuri të gjuhës, kulturës dhe qytetërimit të Kinës së atëhershme, Krebs u mor me sinologji dhe i thelloi studimet e tij në turqisht.Pas përfundimit të provimeve, në vitin 1893 Krebs angazhohet në Ministrinë e Jashtme Perandorake në Berlin dhe dërgohet si përkthyes në Dërgatën e Perandorisë së Prusisë në Peking, Kinë ku do të shërbejë për rreth 25 vjet. Për aftësitë e tij të rralla gjuhësore, njohuritë në shkencë, politikë, histori, kulturë dhe ekonomi të Kinës dhe jo vetëm, Krebs gëzonte besim dhe autoritet të shquar nga të gjithë njerëzit që kishin fatin ta njihnin, përfshirë këtu edhe personalitete të shquara qeveritare e oborrtare. Për angazhimin e tij shembullor gjatë bisedimeve paqësore në mes të fuqive të huaja dhe qeverisë kineze nga fundi i vitit 1900 deri në vjeshtën e vitit 1901, Emil Krebs ishte dekoruar nga perandori kinez me Urdhërin e “Dragoit të dyfishtë”. Gjatë kohës së qëndrimit të tij në Kinë Krebs tashmë kishte arritur të vetëmësonte edhe një sërë gjuhësh të tjera, disa nga to jo fort të njohura, si gjuha burjate që i përket familjes së gjuhëve mongole dhe është e ngjashme me disa dialekte në Mançuri, gjuhën aravake që i takon familjes së gjuhëve indiane dhe është më së shumti e përhapur në Amerikën Latine, gjuhën gurajate, gjithashtu pjesë e familjes së gjuhëve indiane që përpos në Indi, flitet edhe në Pakistan, Bangladesh, Singapor dhe disa shtete afrikane, gjuhën tokare që flitet në rajonin e Uigurisë në Kinën perëndimore, apo gjuhën e rrallë vede që i takon grupit të familjes së gjuhëve indo-evropiane dhe është paraardhëse e sanskritishtes. Mbresëlënëse dhe mister në të njejtën kohë ishte edhe koha tejet e shkurtër, e cila i nevojitej Emil Krebsit për të mësuar një gjuhë. Holandishten, p.sh. Krebs e kishte mësuar brenda vetëm 14 ditësh, ndërsa gjuhën armene brenda katër javëve.Krahas detyrës së Përkthyesit të parë, në Peking dhe Shanghai Krebs ishte shquar edhe për aftësitë e tij diplomatike dhe kishte shërbyer edhe si diplomat në koloninë prusiane në Kiatschu. Megjithëkëtë ai me vetëdije e kishte refuzuar ngritjen në shërbimin diplomatik, gjegjësisht gradimin në konsull për t’iu përkushtuar me vendosmëri, edhe pas caktimit të tij këshilltar legate nga Perandori gjerman dhe Mbreti i Prusisë Vilhelm II, studimit të gjuhëve. Pas prishjes së marrëdhënieve diplomatike midis Perandorisë së Prusisë dhe Kinës, Krebs kthehet në Berlin. Studimeve të gjuhës dhe kulturës shqiptare Emil Krebs besohet t’iu ketë përkushtuar para vitit 1917. Sikurse kishte vepruar gjatë mësimit të gjuhëve të tjera, në saje të regjistrit të literaturës së bibliotekës së tij, Krebs për të mësuar gjuhën shqipe, si bazë ka përdorur Dhjatën e Re të përkthyer nga Konstandin Kristoforidhi në dialektin gegë dhe botuar në Konstandinopojë në vitin 1872, sikurse edhe përkthimin e së njëjtës në dialektin toskë, të botuar nga Shtëpia Botuese Bashkimi i Kombit, në Manastir në vitin 1910. Më pastaj, përpos kombinimit gjermanisht-shqip do të shërbehej me fjalorë dhe gramatika edhe nga gjuhë të tjera, si greqisht, italisht e latinisht me autorë si Konstandin Kristoforidhi, Angelo Leotti, Gustav Weigand, Gustav Meyer, Hil Mosi, Aleksander Xhuvani, Max Lambertz e shumë të tjerë. Po sipas regjistrit të lartpërmendur, literatura e përzgjedhur nga Krebs lë të supozohet se ai edhe gjuhën shqipe e kishte mësuar për qëllime dhe deri në nivel të përkthimit në fushën e diplomacisë. Krahas literaturës për mësimin e gjuhës, Krebs nga aspekti historik, politik e kulturor është ballafaquar gjatë leximit dhe analizës së veprave të shquara, si “Historia e Skënderbeut” të Fan Nolit, “Historia e Shqipërisë” dhe “Bagëti e Bujqësi” të Naim Frashërit, “Pushka e tradhtarit” nga Zef Harapi, “Këngët kombëtare” nga Lef Nosi, “Hi dhe Shpuzë” nga Lumo Skendo, si dhe një sërë gazetash të kohës në gjuhën shqipe.Përtej kësaj, Emil Krebs edhe vetë e kishte vërtetuar nivelin e njohurive të tij në shqip në një listë të përpiluar me dorë në vitin 1922 me gjuhët që ka zotëruar: “Shqipen e di mjaftueshëm, sa për të përkthyer nga kjo gjuhë, nëse do të kisha një fjalor.” Emil Krebs vdiq më 31 mars 1930, pasi nuk i mbijetoi një sulmi në tru. Me qëllim të kërkimeve shkencore truri i Emil Krebsit që prej vdekjes së tij akoma ndodhet i konservuar në Qendrën Kërkimore në Jülich, në afërsi të Düsseldorf-it. 21 vjet pas vdekjes së Emil Krebsit shkencëtarët e kësaj qendre bashkë me gjetjet shkencore prezantojnë të publikuar një fotografi të trurit të hiperpoliglotit Krebs me të cilat vërtetojnë një zhvillim jashtëzakonisht të theksuar të lobit të përkohshëm “lobus temporalis” të trurit, funksionet kryesore të së cilit përfshijnë kuptimin e gjuhës, përvetësimin e kujtesës, perceptimin dhe përpunimin e informacionit dëgjimor, etj.Deri në ditët e sotme, nuk është hulumtuar ende, nëse dhe çfarë ka përkthyer Krebs në dhe nga gjuha shqipe, apo nëse pas konsolidimit të njohurive të tij të shqipes ka ruajtur ndonjë komunikim për t’u veçuar. Pothuajse e pahulumtuar shkencërisht akoma, është posaçërisht metoda me të cilën është shërbyer Krebs për të vetëmësuar gjuhët e huaja. Vetë Emil Krebs, megjithë talentin dhe angazhimin e jashtëzakonshëm, nuk besohet të ketë shkruar ndonjë libër shkencor, dhe as qe treguar i interesuar ta bartte dijen e akumuluar përmes ndonjë angazhimi në ligjerim, apo mësimdhënie. Të publikuar deri më sot janë një sërë artikujsh dhe përkthimesh nga turqishtja nga fusha e drejtësisë, ndërsa duhet veçuar dy artikuj kritikë me tituj “Veprimtaria gjermane në Kinë” dhe “Politika e brendshshme dhe e jashtme kineze”, të publikuar në revistën “Der Neue Orient” në vitin 1920, si dhe përfundimi i përkthimit të përmbledhjes së shkruar me dorë i teksteve të arteve folklorike kineze, të njohur si “Teatri i hijeve”, apo “Loja e hijeve” në kinezishten moderne dhe më pas në gjermanisht, të cilin e kishte nisur, por nuk e kishte përfunduar para vdekjes, sinologu Vilhelm Grube.Fatmirësisht Emil Krebs ka lënë një bibliotekë të pasur me rreth 5700 tituj në më shumë se 120 gjuhë të ndryshme, e cila përbën një thesar të çmueshëm për hulumtime ndër tjerash në fushën e gjuhësisë, përkthimit, por edhe të neurologjisë. Kërkimet e mëtejme në këtë aspekt jo vetëm që do të përbënin një kontribut dhe vlerë të shtuar në shkencë, por para së gjithash do të nderonin në mënyrë të merituar talentin e rrallë dhe mrekullinë vetë, Emil Krebs.© 2021 PanAlbanica. Të gjitha të drejtat autoriale janë në pronësi të PanAlbanica-s. Lejohet ribotimi i materialeve vetëm duke cituar burimin.

TENSIONI NË VERI TË KOSOVËS SI NJË TEST PËR SIGURINË KOMBËTARE DHE REPUBLIKËN

September 30, 2021 by s p

EDITORIAL NGA ELMI BERISHA

Ditët e fundit Kosova ishte kryelajm në mediet në Ballkan, Europë e deri dhe në mediat perëndimore. Vendimi i qeverisë së Kosovës për heqjen e tabelave “KS” dhe zëvendësimi i tyre me “RKS” ka shkatuar pakënaqësi dhe tension në Veriun e Kosovës. Një vendim qeverie që ka alarmuar intitucione e liderë që nga Ballkani, Europa e deri në Shtetet e Bashkuara të Amerikës. Përplasja dhe tensioni në veri është një test delikat për sigurinë kombëtare të shtetit të Kosovës mbi të gjitha. Sulmet e fundit ndaj institucioneve publike në veri të vendit nga strukturat kriminale dhe ilegale të mbështetura nga Serbia dhe frymëzuar nga Rusia, detyrojnë domosdoshmërisht shtetet e mëdha perëndimore të marrin masa të menjëhershme për vendosjen e dialogut, në të kundërt pasojat do të jenë të pa menaxhueshme. Vendimi i qeverisë erdhi si pasojë e zbatimit të një marrëveshjeje teknike mes Kosovës dhe Serbisë që daton në vitin 2011, për lëvizje të lirë dhe që u finalizua në Bruksel më 14 shtator të vitit 2016. Nisur nga kjo marrëveshje vleftshmëria e tabelvae “KS” ishte për 5 vite, përkatësisht deri më 15 shtator 2021, kur ishte paraparë të jetë afati i fundit i heqjes nga përdorimi i këtyre tabelave, një çështje kjo teknike që ka shkaktuar tension të panevojshëm deri në kufijtë e një përplasjeje eventuale në Mitrovicë. Djegia e ndërtesës së Qendrës së Regjistrimit të Automjeteve në Zubin Potok dhe ngjarja në Zveçan në mënyrë kategorike nuk duhet ta cenojnë paqen e rrezikojnë jetën e sigurinë publike të qytetarëve por të mbahen të izoluara si incidente dhe shkaktarët të marrin dënimin e merituar prej organeve ligjzbatuese. Qasja e institucioneve të Kosovës me qëllim zbatimin e kësaj marrëveshje për lëvizje të lirë, është parë në Serbi nga qarqet nacionaliste e mediat atje si një përpjekje qeveritare kundër qytetarëve serbë në Kosovë. Faktori politik shqiptar në Ballkan, diaspora me kontaktet e saj dhe lobimin e fuqishëm, mediat dhe intelektualët më në zë të kombit shqiptar duhet ta demaskojnë publikisht te ndërkombëtarët dhe mediat në Perëndim frymën huliganiste, nacionaliste, përçarëse dhe urryese të ruso-serbëve që një vendim të thjeshtë qeverie duan ta përdorin për konflikt e destabilizimit të rajonit të Ballkanit. Ky vendim qeverie duhet lexuar nga të gjithë pa emocion dhe inetresa e ndjeshmëri speciale, por si një element i qënësishëm i lëvizjes së lirë dhe shkëmbimeve të lira mes popullit serb dhe atij shqiptar në Kosovë. Çdo tentivë për përvetësim dhe njëanshmëri të kësaj situate nuk e ndihmon as Kosovën, as Serbinë, aq qytetarët e tyre dhe aspiratat e përbashkëta në rrugën europiane dhe euroatlantike. Çdo element radikalist, çdo provikim, dhe çdo akt barbar duhet të ndalet me çdo kusht. Persona me të kaluar kriminale dhe të frymëzuar nga aksi Beograd-Moskë për ansjë moment nuk do të duhet të tolerohen pasi asnjë veprim mesjetar i tyre nuk e justifikon përdorimin e dhunës, dëmtimin e pronës publike, mungesën e respektit ndaj ligjit, ndaj njëri-tjetrit, ndaj paqes, gjuhës së urrjetjes, konfliktin dhe barbarizmin. Kthimit drejt dialogut institucional, zhveshja nga çdo lloj ndjeshmërie naciaonaliste ekstreme e fryme radikale, aspirata për të ecur përpara në paqe e zhvillimin mes popujve e vendeve tona janë ruga e vetme për të dalë nga tensioni, konflikti dhe dhuna ku segmente të caktuara e kanë orientuar këtë përplasje të panevojshme. Një tension i ri në Veri të Kosovës është minim i marrëveshjeve të arritura deri tani, i rrugës drejtë paqes mes shqiptarëve të Kosovës e serbëve, është një kthim pas në rrugëtimin e gjatë përpara drejtë integrimit të plotë në BE të dy vendeve. Paqja e brishtë e arritur deri tani nuk duhet të shkatërrohet në një çast të vetëm. Kosova e Serbia kanë rrugë të gjatë përpara e sfida që kapërcëjnë politikën dhe orekset nacionaliste të ditës. Dialogu, njohja e pavarësisë, paqja mes njëri-tjetrit dhe bashkëjetesa në harmoni janë të vetmet rrugë që na çojnë përpara dhe e bëjnë të lumtur e të bukur jetesën mes dy kombeve e shteteve tona. Si shqiptaro-amerikanë forcën, sulmet, dhunën dhe provokimet serbe në Veri të Kosovës i konsiderojmë jo vetëm të papranueshme por i refuzojmë me përbuzje e neveri si shfaqje të shekullit të kaluar. Çdo shpellar e radikal nuk duhet të tolerohet për të ndëshkohet me forcën më të ashpër të ligjeve të vendit. Shkatërruesit e paqes duhet të ndëshkohen maksimalisht me qëllim që ajo që është ndërtuar të mos shkatërrohet kurrë. Aktet që cënojnë sigurinë kombëtare të Republikës së Kosovës, Institucionet Demokratike, rendin dhe sigurinë publike të qytetarëve në Kosovë, lirinë, të drejtën dhe pronën e qytetarëve në Kosovë integritetin territorial, paqen dhe sigurinë në Ballkan duhet të marrin ndëshkim të rëndë dhe institucionet ndërkombëtare, organet ligjzbatuese në Kosovë e gjetkë të mos rrinë duarkryq përballë kësaj situate të rëndë. Ky është një moment delikat që klasa politike, institucionet dhe qytetarët e Kosovës do ta kalojnë me suskes me ndihmën e Institucioneve të Bashkimit Europain dhe Aleatit të Përjetshëm të Kombit Shqiptar, Shteteve të Bashkuara të Amerikës. Kancelaritë Perëndimore duhet ta kuptojnë se serbët dhe rusët janë mjeshtra të krijimit e amplifikimit të tensioneve e konflikteve me bazë artificiale për të përfituar politikisht e kombëtarisht në një rrafsh të gjërë gjeografik, politik e diplomatik. Çdo plan ogurzi i serbëve e rusëve për konflikte të reja në Ballkan duhet të dënohet me ashpërsinë më të egër. Ballkani ka kaluar mjaft konflikte dhe trazira në të kaluarën dhe një vatër e re konflikti do e shkërmoqte komplet harmoninë e bashkëjetesën e popujve në gadishullin e Ballkanit. Shtetet e ballkanit duhet të shohin nga Europa dhe jo ti “nxjerrin sytë” njëri-tjetrit. Përplasja dhe dhuna janë akte të paparanueshme për qytetërimin perëndimor, pjesë e së cilit ëndërrojmë të bëhemi kaq kohë. Agresioni i vazhdueshëm kundër Kosovës dhe destabilizimi i Ballkanit nga Serbia e Rusia duhet të ndalet me çdo kusht. Serbisë i duhet bërë e qartë një herë e përgjithmonë se ka mbaruar koha e saj dhe ëndrrave radikale nacionaliste, përjetësisht. Kosova është fakt real dhe historik, pavarësia e Kosovës është e pakthyeshme. Asgjë nuk e pengon dhe s’do ta pengojë ecjen përpara të Kosovës, shqiptarëve në viset shqipfolëse e kudo në botë. Kosova zhvillohet, përparon e lulëzon çdo ditë. E ardhmja e shtetit të Kosovës dhe qytetarëve të saj janë familja e madhe perëndimore, Bashkimi Europian dhe strukturat euroatlantike. Për aq kohë sa do të ekzistojë Amerika, po kaq jetëgjatë e të fuqishëm do të jenë shqiptarët, shtetet dhe kombi ynë.

AGIMI I LIRISË…

September 30, 2021 by s p

Shukrije Ramadani bashkëshortja e Heroit të Kosovës Komandant Agim Ramadanit, në një rrëfim ekskluziv për gazetën Dielli – Organ i Federatës Panshqiptare të Amerikës VATRA, dhënë Editorit Sokol Paja, rrëfen pas në kohë jetën e heroit të Kosovës Agim Ramadanit, fëmijërinë, familjen, pasionet, pengjet, pëndjekjen dhe represionin prej serbëve, rënien heroike dhe betejën e sotme të UÇK për drejtësi.

FËMIJËRIA E AGIM RAMADANIT

Ka lindur më datën 3 maj të vitit 1963 në Zhegër të Gjilanit. Zhegra është një fshat i bukur pitoresk me kodra e pllaja të bukura. Grykë e mrekullueshme e Karadakut, e cila gjithmonë ka qenë krenare për mikpritje, bujari e trimëri. Si fëmijë ishte i njohur në fshatin e tij me mbi 5000 banorë për zgjuarsinë e tij në shkollë dhe humorin e lehtë që e paraqiste përmes parodive para publikut në orët e shpeshta letrare. Ishte vazhdimisht kryetar apo zëvendës-kryetar shkolle, udhëheqës i Klubit Letrar dhe i Klubit të Artistëve të rinj dhe shkolla mburrej me çmimet e para, të cilat vazhdimisht i fitonte Agimi.

SHUKRIJA DHE AGIMI, NJË DASHURI QË NË BANKAT E SHKOLLËS

Ishim bashkërisht në të njëjtën gjeneratë në shkollën fillore ‘’Bashkimi”, që sot mban me krenari emrin e Agim Ramadanit. Deri në klasën e tetë e kisha kundërshtarin më të madh, ngaqë ishte më i fortë se unë në shumë drejtime. Kur ai ishte kryetar shkolle, unë duhet te kënaqesha me titullin zëvendës Kryetare apo e kundërta. Në çdo pjesë teatrale luante sherrin apo kundërshtarin tim. Se di kur u dashuruam, por duhet të ketë qenë diku pas përfundimit të shkollës së mesme. Kishim filluar të ëndërronim dhe planifikonim bashkë për të shkuar dhe studiuar në Akademi Ushtarake në Kroaci. Po ëndërronim se si ti futeshim armikut nga brenda. Për fatin tim jo të mirë unë nuk arrita që t’i bashkohem Agimit, pasi që asokohe u dënova si kundërshtare e pushtetit për pjesëmarrjen në demonstratat e vitit 1981.

LARGIMI NË KROACI PËR STUDIME

Kjo bëri që nuk mu lejua të studioja bashkërisht me të në Kroaci. Pushteti na kishte prishur planet e përbashkëta, por asnjëherë nuk na theu në dashurinë tonë për njëri-tjetrin. Në kryeqytetin e Kroacisë, Agimi kishte kaluar nëpër shumë vështirësi, vuajtje dhe pengesa që vetëm e vetëm mos ta përfundonte Akademinë. Ata kishin shkuar aq larg saqë ia ndaluan martesën me mua, ngaqë unë isha shpallur irredentiste, nacionaliste e çka jo tjetër. Letrat e shumta që i ne i dërgonim njëri-tjetrit për të përmbushur mallin e pritjes më duhej t’ia shkruaj me adresën e një serbe në gjuhën serbe që t’i lejonin t’i merrte. Ishte vërtetë pushtet i egër, por duket se me egërsisë e tij na bënte më të forte dhe më këmbëngulës për ta luftuar në çdo hap. Jo rastësisht thuhet se ajo që nuk të vret të bën edhe më të fortë. Sapo diplomoi në ditën e dytë të diplomimit u martuam ashtu siç i kishim premtuar njëri-tjetrit dhe jeta filloi me sfidat e reja të punës ku kundërshtarët nuk harronin t’ia rëndonin çdo hap. Por, ai ishte më i fortë, më i zgjuar dhe më i vendosur se ata. Ngaqë e dinte se vetëm duke ua njohur dobësitë dhe duke përfituar nga njohuritë e shumta mund t’i mundnim në fushën ku ata ishin më të fortë, në armatë e armatim. Për 5 vite me radhë sa jetuam në Kroaci ku na lindën dy djemtë Jetoni dhe Edoni, ai përgatiti, mbështeti dhe aftësoi grupe të rinjsh, të cilët e ndjenin veten të rrezikuar nga pushteti dhe mbështetjen e vetme e gjenin te oficerët e guximshëm, të cilët ishin të paktë në ish Armatën Jugosllave. Ditën fundit, që iku nga ushtria ai me vete mori 5 djemtë e fundit shqiptarë, që kishin mbetur në armatë, i shpërndau në shtëpitë e tyre në Kosovë, me urdhrin që vetëm të njoftonin familjet që ishin gjallë dhe të nesërmen të gjithë të largoheshin nga Kosova bashkë me ne dhe dy fëmijët tanë.

LARGIMI FAMILJARISHT DREJTË ZVICRËS

Në fund të dhjetorit 1990 ikëm për në Zvicër, ku na u bashkuan edhe 3 ushtarët e tij dhe që nga ajo ditë ende jetoj në Zvicër, bashkë me djemtë Jetonin, Edonin dhe vajzën Lorinën, e cila është e martuar tani dhe ka vajzën e saj Emën dhe me fëmijët e Jetonit; nipin Agimin e Kolosin dhe mbesën Katanën. As në Zvicër nuk e patëm lehtë në fillim. Ishim vendosur në qendra refugjatësh, ku ishin grumbulluar mijëra të rinj dhe familje nga Kosova, të cilët kishin ikur nga represioni serb. Por, me kohë e morëm veten, u punësuam të dytë dhe krijuam qerdhen tonë të ngrohtë pas shumë peripecish e sulmesh mbi Agimin. Dora e zgjatur serbe kujdesej për mos rehatinë tonë edhe në Zvicër. Kështu që në vitin 1995 na dogjën shtëpinë ku jetonim me 3 familje tjera, por fati Agimi qëlloi në shtëpi bashkë me djalin e vogël dhe arriti t’i shpëtonte të gjithë banorët, të cilët u ngujuan brenda nga paniku dhe zjarri i madh që kaploi shtëpinë menjëherë. Unë isha në fshatin afër ku punoja si mësuese për fëmijët tanë në gjuhën shqipe dhe policia na propozoi të gjenim banim tjetër, por as në vendbanimin tjetër se patëm lehtë. Rreth një vit më pas në postën tonë na arriti një paketë e vogël, që mu duk e dyshimtë dhe në vend se ta hapja thirra policinë, të cilët alarmuan tërë bllokun ku jetonim dhe për dy vite s’kisha të drejtë te hapja letrat e as pakot pa praninë e policisë.

UNË DO TË SHKOJ ATJE KU MË THËRRET GJAKU I FËMIJËVE DHE I NJERËZVE TË PAFAJSHËM QË VRITEN, VETËM PSE JANË SHQIPTARË

Këto bënin që Agimi të stërvitej vazhdimisht dhe të ishte i gatshëm për luftë në çdo moment dhe nga momenti kur Familja Jashari u flijua heroikisht, ai më nuk priti as kërkesë e as urdhër nga udhëheqja e Kosovës dhe Komandanti i Përgjithshëm, por para kolegëve të tij oficerë deklaroi: “Unë do të shkoj atje ku më thërret gjaku i fëmijëve dhe i njerëzve të pafajshëm që vriten, vetëm pse janë shqiptarë”. Iu bashkua luftës dhe me 23 mars, 1998 dhe ra në Altarin e Lirisë më 11 prill, 1999. Për aksionet e shumta dhe suksesin e tyre mund t’ju flasin ata që përjetuan udhëheqjen e Agimit dhe mbrojtjen e tij në kohë lufte. Por, fakt është që sa ishte Agimi gjallë nga aksionet e shumta që udhëhoqi asnjëherë nuk iu vra asnjë ushtarë, ngaqë prioritet kishte mbrojtjen dhe sigurinë e çdo ushtari të tij. Ata i konsideronte si fëmijët e tij. Amaneti i vetëm që më la si në shaka, sa ishte në Zvicër për të rekrutuar të rinjtë tanë për në luftë, më luti “se në rast se më ndodh gjë, të lutem mos mi rëndo shokët‘‘. Dhe kjo më ndihmoi të qëndroja krenare para tyre kur shkova në Koshare pasi më thanë se ishte plagosur, gjë që s’ishte e vërtetë ngaqë ai kishte vdekur në vend nga plumbi i snajperës, e cila e kishte tejshkuar nga krahu në zemër.

DERISA TË MOS MBETET KËMBË ARMIKU NË ATDHEUN TONË…

Kur Komandant, Rrustem Berisha, deshi të mi dorëzonte armët e Agimit e luta që armët e Agimit të mos pushonin deri të mos mbetej këmbë armiku në atdheun tonë dhe armën e krahut të Agimit ia dorëzova atij, ndërsa armën e dorës shokut të tij, Xhafer Gashit. Ajo që ka qenë më e vështira gjatë kësaj kohe sa kam qëndruar në luftën e Koshares, ku kam bartur uniformën e Agimit dhe armët e tij, ishte gënjeshtra që më duhej tu thonim ushtarëve se Agimi ishte gjallë dhe për momentin ishte i zanun në frontin tjetër. Kjo ishte e domosdoshme ngaqë armiku kërkonte dobësimin e radhëve të UÇK-së, duke shpërndarë frikë e mosbesim. Ushtarët ishin të lidhur me Agimin, ngaqë ai u printe në çdo betejë dhe sfida që vet t’i bindja se Agimi ishte gjallë ishte sfidë e rëndë emocionale, por edhe gënjeshtër që më ndihmonte ta kaloja dhimbjen më lehtë. Nga njëra anë ngaqë s‘doja ta pranoja realitetin dhe nga ana tjetër ngaqë sa mendonin se ai ishte gjallë jetonte vërtetë si udhëheqës i tyre. Gjatë asaj kohe në telefonin satelitorë veterani, Sali Qeku, e thirrte vazhdimisht, ngaqë ende se dinte se çka kishte ndodhur dhe Xhaferi ma ofroi mua telefonin me lutjen t’i përgjigjesha. Kur u përgjigja unë veterani i habitur me pyeti pse isha aty. Përgjigja ime ishte e shkurtë, ‘‘Ti e din ku asht Agimi jam edhe unë‘‘. Ai e kishte kuptuar se Agimi nuk ishte më dhe pas një jave edhe ai iu bashkua në Altarin e Lirisë.

JETA PA AGIM RAMADANIN, KRENARI, DHIMBJE, TRISHTIM…

Jeta ime pa Agimin nuk ishte e lehtë. Humba shokun e fëmijërisë, dashurinë e vetme, me të cilën u rrita dhe trishtimi vazhdon të jetë pjesë e përditshmërisë, njëjtë si krenaria e mburrja që kisha një shok trim të pa zëvendësueshëm. Vazhdoj të sillem njëjtë me të në zemër, duke u përpjekur çdo moment për të plotësuar një dëshirë të tij të pa realizuar, një udhëtim të mbetur peng, një ekspozitë të dëshiruar për ta parë apo realizuar diku, e mijëra dëshira të mbetura peng, që e kam vështirë t’i plotësoj, mbi të gjitha ai deshi lumturinë time dhe të fëmijëve të tij dhe të gjithë fëmijëve të Kosovës, për të cilët u flijua. Uroj që gjeneratat e reja të marrin mësim nga dashuria deri në flijim për atdheun. Fëmijët tanë tani janë rritur dhe e kam shumë më lehtë, kam mbështetjen e tyre të vazhdueshme si të Jetonit, Edonit dhe Lorinës, e cila ka lindur në Zvicër dhe ka qenë misi i babit. Sa i përket përkujtimeve dhe nderimit nga shteti i Kosovës mendoj se nuk është bërë mjaft as për Agimin tim e as për mijëra Agim të tjerë që na sollën lirinë. Ngaqë përkujtimi në datat e caktuara shihet si mundësi për paraqitje të vlerave personale e për shumicën është i bezdisshëm dhe i panevojshëm tani pas 23 vitesh. Po sillemi sikur lufta ka qenë e panevojshme dhe heronjtë e viktimat e luftës kanë shkuar më kot për gjeneratat që s’duan të njohin pjesën tonë të vuajtjeve, sfidave dhe ëndrrave të këputura në gjysmë për ardhmërinë e tyre të lirë. Por, çdo popull që harron historinë e vet është i detyruar ta rikujtojë përmes përsëritjes. Kështu të pakën thuhet dhe unë shpresoj shumë dhe lutem që kjo të mos na ndodhë kurrë! Miqtë e Agimit, vazhdojnë të mbesin miqtë tanë t’i përkrahim dhe mbështesim si na përkrahën dhe mbështetën ata gjatë dhe pas luftës.

LUFTA E UÇK NDAJ OKUPATORIT SERB E DREJTË DHE E NDERSHME

Lufta e UÇK-së ishte luftë mbrojtëse e një populli që me decenie të tëra u pengua qëllimshëm në arsimim, edukim, siguri, ekonomi e shëndetësi. Po mos të ishte e tillë nuk do të mund të gëzonte përkrahjen e aleatëve si NATO-ja dhe Bashkimi Evropian. Djemtë e vajzat, që iu përgjigjen kësaj mbrojtje ishin gjaku më i pastër i kombit që synoi lirinë dhe në bashkëpunim me forcat aleate po e gëzojmë sot. Të gjykosh për luftën, e cila ishte e domosdoshme në mbrojtje të një populli që po shfarosej në mënyrën më bizare, është jo e logjikshme, por të gjykosh për vepra të padrejta personale është e drejtë edhe detyrë e çdo gjykate.

KUSH ISHTE AGIM RAMADANI (3 MAJ 1963 – 11 PRILL 1999)

Heroi i Kosovës Agim Ramadani i njohur në luftë si komandant “Katana’ ishte komandant i Brigadës 138, komandant i Zonës Operative të Dukagjinit, në Koshare. Ishte strateg i lartë dhe udhëheqës i dashur. Ishte njëri prej komandantëve më të shquar dhe më aktivë të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës. Ra dëshmorë më 11 Prill 1999 në Koshare. Ai dhe vepra e tij do të kujtohet dhe nderohet përjetë.

Ilirët në protohistori

September 30, 2021 by s p

(Origjina, kultura dhe përhapja e tyre)

Bardhyl Adem Selimi

Një ndihmesë e vlefshme për historinë tonë

Protohistoria, sipas enciklopedisë, është periudha nga bronzi e deri kur njerëzit ende nuk kishin histori të shkruar, por kishin elementët e tjerë kulturorë, si bashkëjetesa në grupe shoqërore, punimi i tokës dhe mbarështimi i bagëtisë, zejtaria, gjuha e folur etj

Profesori Ibrahim Osmani – Kelmendi rreket të ndriçojë këtë protohistori të ilirëve, paraardhësve tanë. Referenca janë të shumta dhe bashkëkohore kur ai jetoi deri 1979.

Djaloshi nga Presheva i kreu studimet e mesme në shkollën e mirënjohur si “Medreseja e Madhe e Kral Aleksandrit” në Shkup, mandej studioi për histori në Beograd, Peruxhia dhe Zagreb. Si shumë të rinj të asaj kohe, jo vetëm kureshtarë, por edhe të vetëdijshëm për fatet e gjysmës së kombit shqiptar të mbetur në Ish Jugosllavinë Mbretërore, Ibrahimi pëlqeu të hulumtojë në histori, për t’iu përgjigjur gjithë atyre teorive të gënjeshtra të historianëve sllavë për prejardhjen e shqiptarëve. Dhe Kosova kishte shumë nevojë për këtë!

Që kur jepte mësim në Normalen e Prishtinës të hapur në 1941 pas bashkimit të pjesës më të madhe të Kosovës me shtetin amë, ai bashkëpunoi me drejtorin e atëhershëm, Rexhep Krasniqin dhe hartoi tekste për nxënësit. Por, kur në vitin 1943, Kosova kërcënohej seriozisht nga një ripushtim sllav, që mundësohej edhe nga bashkëpunimi i komunistëve jugosllavë me ata shqiptarë, sidomos pas prishjes së Marrëveshjes së Mukjes, ai e kuptoi se para se të kërkojë histori, atdheu kërkonte pushkë e zemër që të mos e shqyejnë të tjerët. Kështu, Ibrahimi e la pendën dhe hodhi në krah pushkën që e përdori me shumë vullnet për mbrojtjen e Preshevës dhe trevave të tjera shqiptare.

Vetëm pasi Kosova dhe viset e tjera n ëish Jugosllavi u pushtuan me ndihmën e partizanëve nga Shqipëria, për të mos vijuar një luftë vëllavrasëse, prof. Kelmendi mori rrugën e mërgimtarit politik në kampet e Greqisë, së bashku me qindra luftëtarë të tjerë, në mes tyre edhe tim atë dhe Luan Gashin e Abdyl Hencin. Bashkë me tim atë, nga viti 1953 ai mërgoi në Australi ku vijoi punën si mësimdhënës dhe hulumtues shkencor, duke shfrytëzuar arkivat e shumë shteteve dhe literaturën përkatëse.

Tërë kohën ai punoi në kuadër të Partisë së Ballit Kombëtar, bashkëpunoi me revistat e emigracionit politik dhe mori pjesë në konferenca shkencore. Prandaj emri i tij ishte lakuar dhe vetë ai ishte shigjetuar shpesh nga regjimet komuniste në Jugosllavi dhe Shqipëri. Mjerisht, nuk jetoi gjatë.

Dorëshkrimet e tij, fatmirësisht, i mblodhi, i ruajti dhe i përgatiti për botim një nip i tij, juristi Feti Shaipi bashkë me të shoqen e Fetiut, Hyrijen.

Kur i kam parë tre libra të tij, dhuruar nga Fetiu, më ka ardhë shumë keq që kryetari i atëhershëm i Akademisë së Shkencave të Shqipërisë, arkeologu Myzafer Korkuti, i pranoi me një farë përçmimi. Sidoqoftë, vlerat e prof. Ibrahimit nuk kanë humbur. Në fund të korrikut 2021, presidenti i Shqipërisë e dekoroi atë me “Urdhërin e Skënderbeut”.

Mblodhi Bardhyl Adem Selimi, 29 shtator 2021