Dijetari, filologu dhe historiani shqiptar Hasan Kaleshi (Kërçovë-Meqedoni 1922- Prishtinë-Kosovë 1976), orientalist me famë evropiane dhe anëtar i Akademisë Shkencore Arabe në Kajro që nga 1967, u promovua pas mjë mungesë të gjatë me festimin e 100 vjetorit (7 mars 2022-6 mars 2023) me ribotimin e veprave të zgjedhura në 10 vëllime me nja 4000 faqe në Prishtinë (Shtëpia botues Dija). Gjatë këtij viti bashkëpunëtorët e tij që punuan me të në Degën e Orientalistikës në Universitetin e Prishtinës, në krye me Prof.Feti Mehdiun, mbledhën dhe botuan 10 vëllime me punime të tij të zgjedhura në gjuhë të ndryshme që i dinte dhe në të cilat i botonte punimet e tij : shqip, serbo-kroatisht, anglisht, frëngjisht, turqisht e arabishte. Kuptohet,shumica e vëllimve (7) u botuan në shqip, kurse nga një në anglisht e frëngjisht, serbokroatisht,arabisht dhe në turqisht që po del me numër 11 gjatë ktij viti. Me fjalë të tjera,100 vjetori i Hasan Kaleshit vetëm hapi rrugën për kthimin në skenë shkencore të një dijetari unik që fliste e shkruante në 10 gjuhë dhe njehte mirë arkivat e Vjenës dhe Stambollit , por që u anashkalluar për arsye të ndryshme.
Një dëshmi për këtë e kemi botimin e ri që doli në Shkup më 2023 me punime të zgjedhura të Hasan Kaleshit me titull “Studime folologjike dhe historiografike”, që e përgatitën dy filologë të njohur që e përcollën mirë punën shkencore të Hasan Kaleshit: Qemal Murati dhe Feti Mehdiut. Në krahsimi me kompletin ( 1-10) që e botoi shtëpia botuese “Dija” në Prishtinë, kësaj here librin botoi Instituti i trashëgimisë shpirtërore shpirtërore e kulturore të Shiptarëve (Shkup 2023), pra një institucion shkencor me peshë për sudimet albanologjike në Maqedoninë e Veriut.
Libri me 475 faqe ndahet në katër pjesë : 1.Stududime mbi veprën e Sami Frashërit, 2. Gjurmime filologjike-gjuhësore,3.Çështje kulturë-historike dhe 4.Kritika e recensione. Vlen të përmendet këtu se shumica e këtyre punimeve të Hasan Kaleshit u botuan bashkërisht për harë të parë, kurse një pjesë e tyre u botua më parë në disa vëllime të Kopmletit për arsye teknike.
Kur merret parasysh se gati një e treta e punimve të Kaleshit në këtë botim kanë të bëjnë me Sami Frashërin, të cilët zbërthenin aspekte të reja në vitet 50 e 60 të shek.XX të kësaj figure historike , pra në kohën kur u huq emri i Sami Frashëriit nga gjimnazi në Prishtinë që mbante emrinin e tij gjatë 1941-1955 dhe u zevendësua me emrin serb Ivo Llolla Ribar, shifet ç’kontribut bëne Kaleshi vetëm në këtë segment shkencor. Me vonë,këto punime të Kaleshit hapën rrugë për studime e përkthime të veprave të Sami Frashërit që po vazhdojnë deri me tani,pasi që pritet gjatë 2024-2025 të dalë një komplet i ri me vepra të zgjedhura të Sami Frashërit,të përgatitur nga ishbashkëpuntorë dhe ishstudentë të Kaleshit.
Në lidhje me këtë mund të vështrohet pjesa e dytë e punimeve fillologjike-gjuhësore që zbërthenin po ashtu aspekte tjera kur u botuan në vitet 60 të shek.XX në saj të njohjës tij së tij gjuhët evropiane dhe orientale,sikurse “Ndiket orientale në tregimet popullore shqiptare” dhe “Disa apekte të luftës për alfabetin shqip në Stamboll” e tjera. Në këto punime vërehet sa njohja e tij me arkivat e Vjenës dhe Stambollit ndihmoi për të na sjellë të dhëna të panjohura deri atëherë.
Në pjesën e tretë “Çështje kulturë-historike” na sjellë punime origjinale që sollën risi për historiagrafinë shqiptare sikurse “Depërtimi turk në Ballkan dhe Islamizmi: Faktorët ruajtjes së qenësisë etnike dhe kombëtare të popullit shqiptar” dhe “Çfarë të dhënash na japin kronikat osmane për luftrat shqiptaro-tuke në shekullin XV” e tjera. Disa punime zgjuan interesim dhe diskutime gjë që ishte nomale sepse Kaleshi prekte me guxim disa dogma të imponuara në historiografinë shqiptare gjatë regjimit komunist në Shqipëri dhe në Jugosllavi.Punimi i tij “Depërtimi turk në Ballkan” ishte thjeshtë një tezë që e shtroi më herët Jakov Milaj në Librin e tij “Raca shqiptare”(Tiranë 1944),por tani Kaleshi e paraqiti me një qasje të re në bazë të burimeve të ndryshme duke hapur rrugën për gjurmime e mendime të ndryshme. Koha tregoi se kjo tezë vlente në disa raste,përkatësisht jashtë Shqipërisë 1912. Kështu,dihet se Greqia u kujdes ti dëbonte çamët muslimanë gjatë 1923-1945 në Turqi dhe në Shqipëri sepse e kishte më lehtë t’i greqizonte çamët orthodoksë. Po ashtu,Qemal Murati në parathëmien e librit tregon se si shkoi puna e asimilimit të shqiptarëve në Maqedoni në zonën limitrove të Rekës së Epërme të Gostivarit pas 1912,ku shqiptarët orthodoksë u asimiluar në serbë dhe shqiptarët myslimanë mbetën shqiptarë(f.15).
Në pjesën “Kritika dhe recensione” kemi disa punime që tregonin guximin shkencor e Kaleshit sikurse “Rusifikimi i botimeve në Shqipëri” që e botoi më 1953,duke kritukuar përjashtimin e ribotimeve të veprave të Fishtës dhe Konicës “sepse veprat e tyre u vunë në indeksin e veprave të ndaluara si në kohën e inkoizicionit”,kurse e kritikon imponimin e politikës së ditës në letërsinë e re shqiptare “pasi Bedri Spahiu mori rolin e Zhdanovit në Shqipëri”(f.425-426).
Libri ka dy parathënie të Qmal Muratit dhe Feti Mehdiut që japin përgjegjen në pyetje që po shtrohet kohëve të fundit: Përse opusi i Hasan Kaleshit vlersohet ndryshe në Shqipëri e Maqedoni në krahsim me Kosovën? Vërtetë,Kaleshi e kreu gjiminazin “Sami Frashëri” në Prishtinë më 1943 dhe vazhdoi studimet e orientalistikës në Beograd (1946-1951) dhe u bë një nga gjenerata e parë të intektualëve shqiptarë në Kosovë. Kështu,ai mori pjesë në themellimin e Institutit albanologjik në Prishtinë më 1953 (i cili u mbyll më 1955) dhe u kthye në këtë institut kur rihap më 1967,kurse më 1970 kaloi në Degën e historisë nëUniversitetin e Prishtinë që u hemellua atë vit, ndërsa e themelloi Degën e Orientalistikës dhe mbeti shefi i sad deri në vdekje më 1976.
Në dy parathëniet dhe dy pasthëniet e këtij libra kemi të dhëna që sqarojnë anateminë e një rrethi politiko-kulturor në Kosovë që kishte ndikim në institucionet shkencore të asaj kohë. Kështu,ndonëse Kaleshi ishte akademik i parë shqiptar,pasi u zgjodh anëtar i Akademisë shkencore arabe në Kajro më 1967 dhe kishte famë evropiane,ai nuk hyri më 1975 në Shoqatën e Shkencave Arteve të Kosovës,e cila ishte bërthamë e Akedimisë së Shkencave dhe Arteve të Kosovës që u formua më 1978.
Në parathënien e gjatë të Q.Muratit nxirret në pah aspekti politik i kësaj anatemi jo shkencore ndaj Kaleshit,e cila u paraqit në shesh me rastin e 100 vjetorit të lindjes dhe të botimit të veprave të zgjedhura të tijt në 10 vëllime. Ky botim nxorri shumë rise për gjeneratën që lindi në Kosovë pas 1999, ndaj u shtrua me të drejtë pyetja : si mund të anashkallohet një figurë e këtill nga institucionet shkencore ku punonte Kaleshi? Në lidhje me këtë Q.Murati e vlerson Kaleshin si “dijetar i angazhuar për kauzën shqiptare,i prerë dhe i guximshëm, që ishte i pari që u morë me studimin e figurave kombëtare ..si me Gjergj Fishtën,kur profesorët e “patriotët” të tjerë nuk kishin pasur guxim t’ia përmendin as emrin”(f.10 ).Tani,ajo gjeneratë që nuk kishte guxim ta përmend emrin e Fishtës deri në vdekjen e Kaleshit,mori vendim të pashkruar për “anashkalimin” e Kaleshit kur u bë në vendimmarrje ,kurse me botimin e veprave të zgjedhura të Kaleshit në 10 vëllime ai vendim për “anashkallimin” e Kaleshit doli në shesh.Kështu,Q.Murati kritikon paraqitjen e shkrimtarit Mehmet Kraja,tani Kryetar i Akademisë së Shkencave dhe Arteve të Kosovës,për deklaratën e tij në një intervistë televizive më 7.04.2022 se Kaleshi “u anashkalluar në kohën kur ishte gjallë dhe pas vdekjes..sepse ai mbronte tezat serbe për shqiptarët”. Qemal Murati vetëm më këto punime të Kaleshit ,të botuar nga një institucion shkencor me peshë në Shkup,konsideron se mendimin për Kaleshin si shkencëtar e japin vetëm filologët dhe historianët e jo kryetar i Akademisë “i cili nuk është as historian as filolog i mirëfilltë”(f.12).
Është e vërtetetë se mund të kontestohet ndonjë mendim të Kaleshit në një punim të tij, por nuk mund të “anashkallohet” Kaleshi me një vendim të pashkruar dikur e tani i shprehur vonë më 2022 ,sepse opusi i Kaleshit që ende është në botim gjatë 2023-2024 është tani në duar të gjeneratës së re të filologëve dhe histrianëve shqiptarë,që ka përfituar prej punimeve të Kaleshit duke shkuar edhe larg, për çka do flasim më vonë për rast konkret në Shqipëri.

*Join us in celebrating the 16th Anniversary of Kosova’s Independence @ NY City Hall.*

********

Date: Monday, February 26, 2024

Time: 6 P.M. SHARP

Location: 1 City Hall, New York, NY, 10007

*RSVP IS REQUIRED*

If you have not already, please RSVP at the link below.

https://council.nyc.gov/…/kosova-independence…/

I look forward to celebrating with you all.

Respectfully,

Mark Gjonaj

_”Ai qe nuk e don kombin, nuk e don as Zotin, as vetveten.” – MG_

Prishtinë, 23 shkurt 2024/

Kryeministri i Republikës së Kosovës, Albin Kurti, i shoqëruar nga zëvendëskryeministri i parë, Besnik Bislimi dhe zëvendësministri i Punëve të Jashtme dhe Diasporës, Kreshnik Ahmeti, takoi ambasadorët e shteteve të QUINT-it dhe Shefin e Zyrës së Bashkimit Evropian në Kosovë.

Qëllimi i takimit ishte informimi dhe koordinimi për temat aktuale.

Fillimisht u diskutua mbi anëtarësimin e Kosovës në Këshillin e Evropës. Kryeministri Kurti i falënderoi shtetet e QUINT-it për mbështetjen e vazhdueshme dhe i informoi ata mbi hapat që po ndërmerr vendi ynë në këtë proces, duke i adresuar rekomandimet nga Raporti i Juristëve Eminent. Kryeministri deklaroi se presim avancim në procesin e anëtarësimit, si domosdoshmëri për forcimin e mëtutjeshëm të drejtësisë dhe sundimit të ligjit, dhe mbrojtjen e të drejtave të njeriut të të gjitha komuniteteve në Kosovë.

Kryeministri theksoi dhe nevojën që BE-ja të heqë sa më shpejt masat ndëshkuese ndaj vendit tonë, pasi arsyet për të cilat janë vendosur kanë pushuar qysh në shtatorin e vitit të kaluar, kur qeveria ka bërë veprimet në krijimin e bazës ligjore për mundësimin e procesit të zgjedhjeve të parakohshme në katër komunat në veri të Kosovës.

Prof. Sylë Ukshini/

Është e vërtetë se Beogradi dhe Moska që nga paslufta mbrojnë qëndrimin se Kosova që nga nxjerrja jashtë e Serbisë në qershor të vitit 1999 është shkatërruar dhe se aty mbretëron korrupsioni, grupet islamiste dhe se Kosova ka krijuar kushte të papërballueshme jetese për serbët në Kosovë dhe se tash po ushtronin “sulme të përhapura dhe sistematike ndaj civilëve serbë”.

Pjesë e këtij narracioni është edhe justifikimi i përfshirjes së Beogradit në agresionin serioz terrorist në veriun e Kosovës në shtatorin e vjetëm. Tash ky agresivitet shpërfaqet me viktimizimin tradicional të serbëve lokal, një skenar i ngjashëm në Donbasvë, për ta vënë në pyetje ekzistimin e Kosovës shtet duke aluduar te përdorimi i forcës për ta riintegruar territorin.

Ky përshkallëzim i retorikës armiqësore dhe agresive serbe dhe ruse rrjedh nga referenca e përsëritur se Kosova është gjoja territor i “okupuar”. Andaj nuk është e rastësishme referenca e Vuçiqit për rikthimin me forcë të Nagorni Karabahut nga Azerbejxhani, i cili kishte qenë nën kontrollin e armenëve që nga shpërbërja e Bashkimit Sovjetik e deri më 2003. Ky diskurs nuk është i rastësishëm, por kopje e platformës politike të “botës ruse”.

Këtë sfidim serbo-rus të Kosovës si shtet e shohim edhe në artikullin e para 4 viteve, në qershor të vitit 2020, i publikuar në disa gjuhë të huaja, ku kërkohet po ashtu që Gjykata Speciale të marrë vendime sa më shpejt ndaj “kriminelëve” të UÇK’së. Shpeshherë, pas pavarësisë, armikun e jashtëm e kemi zëvendësuar me hapjen e një fronti të ri politik, ai i luftës së brendshme. Ndoshta më lehtë po duket, lufta kundër armikut të jashtëm sesa krijimi i një shteti dhe shoqërie moderne. Kemi një zell të madh për ta luftuar “armikun e brendshëm”.

Rafael Floqi/

NASHVILLE, Tenn. (AP) – Ish-presidenti Donald Trump premtoi të përdorte një mandat të dytë në Shtëpinë e Bardhë për të mbrojtur vlerat e krishtera dhe madje sugjeroi se do të mbronte ikonografinë qendrore të besimit, duke paralajmëruar një kongres të transmetuesve fetarë të enjten mbrëma se e majta dëshiron “të rrëzojë kryqe”.

“Mos harroni, çdo regjim komunist gjatë historisë është përpjekur të shkatërrojë kishat, ashtu si çdo regjim fashist është përpjekur t’i bashkojë dhe t’i kontrollojë ato,” u tha Trump qindra të pranishmëve brohoritës në Konventën Ndërkombëtare të Mediave të Krishtera të Mediave të Transmetuesve Fetar Kombëtar në Nashville. . “Dhe, në Amerikë, e majta radikale po përpiqet t’i bëjë të dyja.”

“Ata duan të rrëzojnë kryqe ku të munden dhe t’i mbulojnë me flamuj të drejtësisë sociale”, shtoi Trump. “Por askush nuk do të prekë kryqin e Krishtit nën administratën Trump, ju betohem.”

Komentet e Trump pasqyrojnë përqafimin e tij të nacionalizmit të krishterë, një besim që është i fuqishëm në mesin e ungjillorëve konservatorë të cilët thonë se themeluesit e SHBA synonin që vendi të ishte një komb i krishterë. Disa ithtarë besojnë se Kushtetuta e SHBA-së është frymëzuar nga Zoti dhe se qeveria federale duhet ta shpallë SHBA-në një komb të krishterë, të mbrojë vlerat e krishtera ose të ndalojë zbatimin e ndarjes së kishës nga shteti.

Trump thotë se ai mbështet fuqimisht IVF pasi vendimi i gjykatës në Alabama ushtron presion të ri mbi republikanët. Trump është i favorizuar në zgjedhjet paraprake republikane, ku fusha dikur e mbushur me njerëz është zvogëluar vetëm tek ai dhe ish-ambasadorja e tij në Kombet e Bashkuara, Nikki Haley. Mbledhja e mediave të krishtera, ku sponsorët shpërndanë kapele bejsbolli te bardha dhe kuq, me të shkruar “Make America Pray Again”, ishte një territor jashtëzakonisht miqësor për ish-presidentin, fjalimi i të cilit shpesh ndihej më shumë si një tubim sesa një fjalim i qetë në kongres. “E majta po përpiqet të turpërojë të krishterët”, tha Trump. “Ata po përpiqen të na turpërojnë. Unë jam një i krishterë shumë krenar.”

Trump e ngriti turmën në këmbë në mënyrë të përsëritur dhe shpesh mbrojti rekordin e tij për abortin, duke përfshirë emërimin e tre gjyqtarëve konservatorë të Gjykatës së Lartë që ndihmuan në rrëzimin e vendimit Roe kundër Wade. Por ai veçanërisht nuk përmendi vendimin e Gjykatës së Lartë të Alabama që ka shtyrë ofruesit atje të ndalojnë fekondimin in vitro pasi gjyqtarët vendosën që embrionet e ngrira mund të konsiderohen fëmijë sipas ligjit shtetëror.

Fushata e rizgjedhjes së Presidentit Joe Biden lëshoi një deklaratë të zbrazët për këtë çështje të enjten vonë, duke ironizuar vëmendjen ndaj mungesës së reagimit të Trump ndaj “vendimit IVF të Alabamës për të cilin ai është përgjegjës”.

Në vend të kësaj, Trump përdori fjalimin e tij për t’u mburrur se ai kishte përdorur mandatin e tij të parë për të bërë “më shumë për të mbështetur lirinë fetare se çdo administratë në histori”.

“Entuziazmi për këto zgjedhje që vijnë në nëntor është shumë më i madh se sa ishte në vitin 2016 apo 2020”, tha ai. “Shumë më e madhe, nuk është as një garë.”

Tennessee mban paraprakisht, më 5 Mars, Super të Martën kur shumë shtete anembanë vendit votojnë dhe mund ta çojnë Trumpin në majë të pretendimit të nominimit republikan.

Disa liderë fetarë fillimisht hezitonin të qëndronin pas Trumpit me shumë divorce kur ai kandidoi për herë të parë për president në vitin 2016, por tani ata janë ndër bazën e tij kryesisht besnike “Make America Great Again”.

Kjo përkundër një historie personale që është bërë më e kontrolluar vitet e fundit, përfshirë Trump që është paditur në Nju Jork në lidhje me pagesat e parave të heshtura që i janë bërë një aktoreje pornografike në përpjekje për të mbuluar një lidhje jashtëmartesore.

“Kur ai doli në skenë, njerëzit ishin skeptikë,” tha Troy Miller, president dhe CEO i Transmetuesve Fetar Kombëtar. “Por unë mendoj se, ndërsa ata kanë mësuar më shumë dhe kanë dëgjuar të fliste Donald Trump, e vetmja gjë që dëgjoj gjatë gjithë kohës nga njerëzit … është se ata me të vërtetë ndihen sikur Donald Trump i kupton ata dhe kjo është lidhja më e madhe që njerëzit bëjnë është , “Ky është një djalë në politikë që na merr, që na kupton, që nuk flet si elitar dhe flet poshtë me ne.”