Nga Edon Alibegu/

Për shekuj me radhë, Ulqini ka qëndruar si një bastion i identitetit shqiptar — një qytet që ka përballuar perandori, ka mbijetuar luftëra, ka mirëpritur të zhvendosurit dhe ka mbrojtur popullin e vet nga vuajtja dhe zhdukja. Nga muret e lashta të Kalasë deri tek bregdeti i artë i Plazhit të Madh, Ulqini nuk ka qenë kurrë thjesht një vend. Ka qenë kujtesë. Ka qenë kuptim. Ka qenë atdhe.

Por sot, Ulqini ndodhet sërish nën rrethim — jo nga ushtri pushtuese apo kolaps politik, por nga marrëveshje të nënshkruara në heshtje. Nga pushteti që ushtrohet pa transparencë. Kjo nuk është vetëm një çështje lokale apo një projekt rajonal. Është një provë. Një provë e demokracisë. Një provë e respektit. Një provë për të parë nëse historitë dhe të drejtat e komuniteteve të vogla mund të shpërfillen përballë kapitalit të huaj.

Më 28 mars 2025, Qeveria e Malit të Zi nënshkroi një marrëveshje për qira afatgjatë me Emiratet e Bashkuara Arabe, duke ia dhënë kontrollin mbi Plazhin e Madh, Deltën e Bunës dhe potencialisht edhe Kriporen e Ulqinit për një periudhë prej 99 vitesh — gati një shekull. Kjo marrëveshje u bë pa konsultim publik, pa tenderë konkurrues dhe pa vlerësim mjedisor. Banorët e Ulqinit — mbi 75% e të cilëve janë me prejardhje shqiptare — nuk u informuan, e aq më pak u ftuan të marrin pjesë në vendimmarrje për të ardhmen e tokës së tyre.

Nuk duhet harruar: ishin pikërisht shqiptarët e Malit të Zi që me mendje të hapur dhe me zemër të bardhë dhanë votat vendimtare për arritjen e pavarësisë — jo si të huaj, por si banorë autoktonë, si pjesëmarrës të barabartë në një të ardhme të përbashkët. Ne e mbështetëm një Mal të Zi sovran me bindjen se do të ndërtonim një shtet ku të gjitha zërat do të kishin peshë, ku diversiteti do të shihej si vlerë, dhe ku asnjë qytetar nuk do të lihej pas dore. Si ish-Drejtor Ekzekutiv i Shoqatës Shqiptaro-Amerikane të Ulqinit, kam bërë gjithçka që kjo besë të nderohet — duke bashkë-organizuar festën e Ditës së Pavarësisë së Malit të Zi në Bashkinë e Nju Jorkut, jo vetëm për të festuar shtetësinë e vendit, por edhe për të theksuar rolin e shqiptarëve dhe të gjitha pakicave në ndërtimin e tij.

Por kur vendime të kësaj rëndësie merren pas dyerve të mbyllura — pa dijeninë tonë, pa pëlqimin tonë — kjo është një shenjë se besimi ynë është keqpërdorur. Se zëri ynë është i kushtëzuar. Se roli ynë në ndërtimin e shtetit mbaron sapo dikush tjetër vendos që toka jonë është në shitje.

Ajo që qeveria e quan “valorizim” në të vërtetë është komercializim i kulturës, zhdukja graduale e zërit qytetar dhe shpërbërja e një ekosistemi që për breza të tërë ka qenë i shenjtë. Nuk është zhvillim — është zhvendosje. Nuk është përparim — është fshirje.

Ulqini ka bashkëjetuar në kohë — shqiptarë, malazezë, fqinj e miq — të lidhur jo nga harmonia e përsosur, por nga historia e përbashkët dhe lidhja e thellë me këtë tokë. Zona bregdetare që është në qendër të kësaj marrëveshjeje — Plazhi i Madh, Delta e Bunës, Kriporja e Ulqinit — nuk është vetëm me rëndësi ekonomike. Ajo është një zonë ekologjike me mbrojtje ndërkombëtare, e pasur me specie të rralla, shpendë migratorë, habitate me rërë dhe zona ligatinore që ndihmojnë në përballimin e ndryshimeve klimatike. Kjo zonë ka rëndësi thelbësore për mjedisin, por edhe për vazhdimësinë kulturore dhe sovranitetin ekonomik të qytetit tonë.

Çdo verë, diaspora jonë kthehet — nga Kosova, Shqipëria, Australi, Gjermania, Zvicra, Shtetet e Bashkuara — jo si turistë, por si familje. Ju mbushni rrugët, kafenetë, plazhet; ju investoni, ndërtoni, mbështesni ekonominë vendore dhe e mbani gjallë frymën e Ulqinit, vit pas viti. Prania juaj nuk është barrë — është burim jete për këtë qytet. Ju nuk jeni të jashtëm — jeni zgjatimi i zemrës së Ulqinit. Dhe megjithatë, zëri juaj — si ai i gjithë komunitetit — u përjashtua.

Familja ime ka jetuar në Ulqin për më shumë se njëmbëdhjetë breza. Kjo nuk është një rrëfenjë — është realitet i gjallë. Dhe, si shumë të tjerë, dua që vajza ime një ditë të ecë mbi këtë tokë me krenari, duke ditur se ende i përket popullit të saj. Por pak nga pak, kjo tokë po u jepet privatëve, në heshtje, në emër të “zhvillimit” — ndërsa ata që e kanë mbrojtur për shekuj me radhë, nuk marrin asgjë më shumë se punë të përkohshme, me paga të ulëta dhe pa përfshirje të vërtetë në proceset vendimmarrëse.

Kjo nuk është strategji për zhvillim të qëndrueshëm. Është rruga drejt përjashtimit.

Vëllezër e motra në diasporë: ju e keni mbajtur Ulqinin në zemrat dhe punën tuaj për dekada. Tani është koha ta mbroni.

Shkruani përfaqësuesve tuaj politikë. Flisni me udhëheqësit e komunitetit. Ndani këtë mesazh. Nënshkruani peticionin:

👉 change.org/p/stop-devastaciji-velika-plaža-za-buduće-generacije-ne-za-privatne-interese

Kjo nuk është thjesht një çështje e Ulqinit. Është një provë e mënyrës se si merren vendimet, kush përfiton nga to dhe nëse jemi të gatshëm të qëndrojmë kur ajo që duam më shumë është në rrezik.

Robert F. Kennedy ka thënë:

“Sa herë që një njeri ngrihet për një ideal, apo vepron për të përmirësuar jetën e të tjerëve… ai krijon një valë të vogël shprese, dhe kur këto valë bashkohen nga miliona qendra guximi dhe përkushtimi, ato krijojnë një rrymë që mund të rrëzojë edhe muret më të larta të shtypjes dhe padrejtësisë.”

Le të jetë Ulqini ajo valë. Le të jetë ky momenti ynë.

Duhet të jemi të qartë:

Jo heshtjes.

Jo tradhtisë.

Jo shitjes së asaj që kurrë nuk ju përkiste.

Ulqini nuk është për shitje. As për 99 vjet. Asnjëherë.

Nuk do të heshtim.

Nuk do të lëvizim.

Nuk do të jemi viktima.

Dhe nuk do të zhdukem në heshtje.

Dr. Elmi Berisha/

Kosharja nuk është thjeshtë një emër në historinë tonë kombëtare, ajo është altar i lirisë, është pika ku sakrifica njerëzore u ngjit në përmasën më të lartë të nderit dhe ku kombi ynë rifitoi vetëdijen e forcës së vet. Është vendi ku u shfaq për herë të parë, me forcë dhe dinjitet, subjekti i vërtetë historik shqiptar: njeriu që nuk i nënshtrohet, që lufton, që organizohet dhe që fiton.

Një vit më parë, në këtë vend të shenjtë, bashkë me vëllezërit e armës komandantët Rrustem Berisha, Hisen Berisha, Musa Gjakova dhe Fadil Hadërgjonaj – u përkulëm para varreve të 114 dëshmorëve që ranë në betejën më të lavdishme të historisë moderne shqiptare. Ishte një përjetim i thellë shpirtëror. Toka dhe qielli flisnin shqip. Flisnin me zërin e Agim Ramadanit, me guximin e Sali Çekut, me qëndresën e çdo luftëtari që e shihte Kosovën të lirë para se të mbyllte sytë.

Për mua, Kosharja nuk është vetëm një kujtim i lavdisë, por një pjesë e jetës. Nuk e kam parë luftën si një ngjarje që ndodhte diku tjetër por unë e kam jetuar, e kam përjetuar dhe e kam ndihmuar nga afër. Kam pasur nderin të jem pjesë e asaj përpjekjeje madhështore në të gjitha dimensionet që ajo kërkonte: në organizim, në bashkërendim, në mobilizim dhe në lobim. Në çdo takim me zyrtarët amerikanë, në çdo veprim në emër të diasporës, në çdo ndihmë që i jepnim UÇK-së, e dija se po vepronim për jetën e një populli, për të ardhmen e një kombi.

Në atë kohë, përmes Federatës Pan-Shqiptare të Amerikës “Vatra”, bashkë me vëllezër të tjerë të përkushtuar, punuam ditë e natë për të ngritur zërin e shqiptarëve në të gjitha tribunat ndërkombëtare, për të shpjeguar drejtësinë e luftës sonë, për të siguruar përkrahjen vendimtare të SHBA-ve. Dhe ajo mbështetje nuk mungoi. Lufta jonë ishte e drejtë, ishte morale dhe ishte historike. Ne kishim të drejtën dhe kishim vullnetin, u desh vetëm që bota ta dëgjonte këtë të vërtetë. Ishte detyra jonë ta bëjmë këtë dhe e bëmë.

Në këtë kohë të lavdishme pata fatin të shërbej si këshilltar politik dhe për inteligjencë i Ministrit të Luftës, komandantit Ahmet Krasniqi një figurë që nuk ishte vetëm organizator ushtarak, por edhe një strateg me vizion të qartë për çlirimin e Kosovës. Ai besonte thellësisht në ndërtimin e një ushtrie të strukturuar, në një qëndresë të disiplinuar dhe në një projekt kombëtar që do të tejkalonte kufijtë e momentit të luftës, duke u shndërruar në një vizion afatgjatë për ardhmërinë shqiptare.

Isha me fat që, para tij, dhashë betimin më të shenjtë në jetë betimin për çlirimin e atdheut. Kujtimi dhe vizioni i kolonel Ahmet Krasniqit mbeten të paharrueshëm dhe të gjallë në ndërgjegjen tonë kombëtare. Ai ishte një model frymëzimi për të gjithë ne që kishim marrë mbi supe amanetin e madh të historisë sonë: çlirimin dhe ribashkimin kombëtar.

Jam krenar që, përveç këtij roli, pata gjithashtu përgjegjësinë për logjistikën në një kohë kur çdo hallkë e angazhimit tonë ishte vendimtare për lirinë që sot e gëzojmë.

Kosharja ishte kthesa. Ishte momenti ku u thye frika dhe u ringrit shpresa. Ishte vendi ku mori formë identiteti shqiptar: krenar, i vetëdijshëm dhe i vendosur. Ajo që ndodhi atje nuk ishte vetëm një betejë – ishte një manifest kombëtar. Ishte thirrja e përjetshme që “me paqe ose me luftë, Kosova është e jona”. Dhe Kosova u bë. Sepse kishte njerëz që nuk iu trembën sakrificës.

Sot, Kosharja është motivi ynë. Është busulla jonë morale. Na tregon drejtimin kur politika na çorodit, kur përçarja na dobëson, kur interesa të vogla na ndajnë. Kosharja është dritë, ajo ndriçon përpara dhe na kujton se kur jemi bashkë, fitojmë. Kur jemi të ndarë, humbasim gjithçka për të cilën ata ranë.

Jam krenar që isha pjesë e kësaj historie. Jam krenar që kontributi im dhe i “Vatrës” u bë pjesë e kësaj përpjekjeje epike. Jam krenar që isha bashkë me ata që dhanë gjithçka – dhe sot, përulësisht, e ndjej detyrën që t’u qëndroj besnik idealit të tyre.

Lavdi përjetë dëshmorëve të Koshares. Lavdi të gjithë atyre që me armë, me mendje dhe me shpirt ndërtuan themelet e shtetit të lirë të Kosovës.

𝑴𝒆̈𝒔𝒊𝒎𝒆 𝒂𝒎𝒆𝒓𝒊𝒌𝒂𝒏𝒆 𝒏𝒈𝒂 𝑫𝒓. 𝑩𝒍𝒆𝒅𝒂𝒓 𝑲𝒖𝒓𝒕𝒊

(Alumni i Departamentit Amerikan të Shtetit)

Më 4 prill 1968 u vra Martin Luther King Jr, emblema e njeriut të përkushtuar në mbrojtje të drejtave civile në SHBA. King u qëllua me armë nga James Earl Ray por prej dekadash ai atentat u konsiderua si komplot, për këtë arsye më 23 janar 2025, Presidenti Donald Trump nënshkroi një Urdhër Ekzekutiv që deklasifikon informacionin dhe të dhënat në lidhje me këte vrasje.

Përpos rolit të jashtëzakonshëm që King luajti në mbrotjen e të drejtave civile ai ka hyrë në histori edhe për fjalimin e tij sublim “Unë kam një ëndërr” (I Have a Dream) një fjalim publik që u mbajt prej tij gjatë marshimit në Washington D.C. Në fjalimin e tij King bëri thirrje për të drejtat civile dhe ekonomike dhe për t’i dhënë fund racizmit në Shtetet e Bashkuara. Fjalimi u mbajt përpara mbi 250,000 njerëzve nga shkallët e Memorialit të Lincoln-it në kryeqytetin amerikan. Fjalimi shënoi një nga momentet më të rëndësishme të lëvizjes për të drejtat civile dhe mbetet një ndër fjalimet më ikonike në historinë amerikane.

“Le të mos zhytemi në luginën e dëshpërimit. Edhe pse përballemi me vështirësitë e së sotmes dhe të së nesërmes, unë ende kam një ëndërr. Është një ëndërr e rrënjosur thellë në ëndrrën amerikane. Unë kam një ëndërr që një ditë ky komb do të ngrihet dhe do të jetojë kuptimin e vërtetë të besimit të tij: Ne i konsiderojmë këto të vërteta si të vetëkuptueshme, se të gjithë njerëzit janë krijuar të barabartë.

Unë kam një ëndërr që një ditë çdo luginë do të lartësohet, çdo kodër dhe mal do të sheshohet, vendet e thepisura do të bëhen të rrafshnalta dhe vendet e shtrembërta do të drejtohen dhe lavdia e Zotit do të shfaqet dhe çdo mish do ta shohë së bashku atë lavdi.

Kjo është shpresa jonë. Ky është besimi ynë. Me këtë besim, ne do të jemi në gjendje të nxjerrim nga mali i dëshpërimit një gur shprese. Me këtë besim ne do të jemi në gjendje t’i shndërrojmë mosmarrëveshjet rrëqethëse të kombit tonë në një simfoni të bukur vëllazërie. Me këtë besim ne do të jemi në gjendje të punojmë së bashku, të lutemi së bashku, të luftojmë së bashku, të vuajmë së bashku, të ngrihemi së bashku për lirinë, duke e ditur se një ditë ne do të jemi të lirë.”

Prof.Dr.Muhamet Racaj/

Metodat,mjetet dhe instrumentet Ruse për rikthimin si faktorë kryesorë ekonomik dhe ushtarako – politik në botë.

Kriza në Ukrainë që filloi kah fundi i vitit 2013 me të ashtuquajturën revolucioni i brendshëm – e inspiruar dhe ndihmuar nga BE-ja dhe SHBA-ja kundër Qeverisë jodemokratike dhe jopopullore të ish Presidentit Janukoviq dhe politikës së tij proruse në Ukrainë e hapi lojën gjeopolitike me fund të pasigurt.

Ukraina e cila varionte mes integrimit evropian dhe ndikimit të fuqishëm politik dhe ekonomik të Rusisë e filloi efektin domino që e çoi Rusinë në konflikt të hapur me BE-në dhe SHBA-në përmes vetë Ukrainës. Në fakt kjo është konfrontimi i ri-vjetër të interesave themelore kombëtare Ruse me objektivat e BE-së dhe SHBA-së,si edhe me konceptin e sigurisë kombëtare të Rusisë. Duke pasur këtë parasyshë dhe tendencat e NATO-s të kufizojë Rusinë me vendet anëtare të NATO-s ishte e qartë se orientimi i ndodhur politik në mardhëniet gjeostrategjike Rusi-NATO e kyçi alarmin e doktrinave politike ruse që në fazën fillestare të krizës në Ukrainë. Ishte krejtësishtë e qartë se Rusia nuk do ti vëzhgojë qetë ngjarjet në Kiev dhe ndryshimin e qeverisë në krye me ish presidentin Janukoviq, veçanërishtë që Krimeja dhe Ukraina lindore janë të populluar me pakicë ruse dhe në Krime. 

Nga pikëpamja politike Rusia ne krye me Vladimir Putin deklarojnë “se ndjen kërcënime serioze për sigurinë e saj kombëtare”. Kjo është kryesishtë siq deklaruan para agresioni mbi Ukrainen për shkak të qeverisë së re jostabile dhe pavendosur në Kiev në krye me Zelenskin dhe shfaqjen e nacionalizmit (Ukrainas) në Ukrainë. Duke shfrytëzuar popullatën Ruse në Krime, e cila natyrisht është pro-ruse e përcaktuar, Rusia e lëvizi efektin domino të cilin asnjë në Perëndim nuk mundeshte konkretisht ta parashikojë – planin e Putinit. Pra, përmes aneksimit të Krimesë drejt Rusisë, ngadalë por sigurt hap pas hapi u përgadit edhe për aneksimi e Ukrainës Lindore (rajoni Donetck) drejt Rusisë, me të cilën është mundësuar edhe formimi i teritorit mbrojtës Rus Kalingard i ri në jugperendim të Ukrainës dhe Moldavisë lindore në Transdnistria (ish Republika Sovjetike Pridenstrovska, sot shtet që ndodhet mes Moldavisë dhe Ukrainës, e njohur vetëm nga Rusia, Abkhazia dhe Osetia Jugore) dhe realizimin e qëllimit përfundimtar zgjerimin e mburojës mbrojtëse të kufijve perendimor Ruse. Është e vërejtur se në të gjithë këtë situatë, Putin shfrytëzon plotësishtë precedentët në politikën ndërkombëtare të shekullit të kaluar (rasti i Kosovës) si “mbrojtës të pakicës kombëtare” në Ukrainë, duke përdorur taktikën e territorit, fuqisë politike, ekonomike dhe mbi të gjitha fuqisë ushtarake. Në këtë mënyrë Putin përpiqet ti korrigjoj “gabimet” (siç i shikon ai) të paraardhësve të tij në mardhëniet ndërkombëtare që nga koha e Jelcinit. Njëkohësishtë Rusia mundet në këtë situat të destabilizojë në më shumë rajone të ish BRSS-së, para se gjithash në Abkhazi në Gjorgji, Osetinë Jugore, Nagorno Karabah në Azerbejxhan, rajone të cilat ekzistojnë si shtete të pavarura të njohura nga Rusia, me qëllim largimin e ndikimit nga Ukraina dhe bashkimin e “qetë” të rajonit të Donetsk drejt Rusisë. Rusia nuk është e shqetësuar për destabilizimin e më shumë rajoneve në të njejtën kohë siq janë ish shtete e Bashkimit Sovjetik anëtre të BE-s, dhe shtetet e Ballkanit përëndimor siq janë: Mali i zi, Bosna dhe Hercegonina dhe Kosova nëpërmes Serbis  kryesishtë përmes presionëve politike (me bllokimin e intitucioneve shtetrore), diplomatike dhe akteve terroriste  dhe në fundë edhe me presion ushtarak. 

Metodat se si Rusia do ti arijë këto objektiva, janë të panjohura për Evropën dhe SHBA-të. Megjithatë ekzistojnë numër të madh të mjeteve – instrumenteve që sigurisht do të përdoren nga Rusia në të ardhmen e afërt për shkak të aritjes të këtyre objektivave, këto i përfshijnë:

1. Pakicat ruse në vendet e ish BRSS-së,
2. Kapacitetin ushtarak dhe sistemet konvencionale të ushtrisë Ruse,
3. Përvojën luftuese të fituar në luftën në Ҫeçeni Nagorno Karabah, Transdinstria, Osetia Jugore, Gjeorgji dhe aktualisht në Ukrain dhe rajonet tjera,
4. Jostabilitet në rajonet e lartëpërmendura,
5. Prania e forcave të armatosura ruse në rajonet e lartëpërmendura dhe mundësia për shkaktimin e jostabilitetit në Gjeorgji, Ermeni (si pjesë e Komunitetit të shteteve të pavarura me bazë ushtarake ruse në territorin e vet “për preventim” të konfliktit, konflikt në Nagorno Karabah), Azerbejxhan dhe Moldavi. (kur flasim për vendet e ish BRSS-së nën ndikimin Rus, duhet të shikojmë secilin vend veç e veç, sepse situata në secilin vend është e ndryshme),
6. Kapaciteti bërthamor – në aspektin e parandalimit bërthamor,
7. Rusia vepron si shpëtimtar ekonomik,
8. Lidhja me vendet e Bashkimit Evropian dhe në Ballkanni përëndimor që janë të varur prej resurseve energjetike ruse,
9. Ndërprerjen e furnizimit me resurse energjetike në Ukrainë dhe vendet e BE-së,
10. Nënshkrimin e marveshjeve për furnizimin me resurse energjetike Kinës, Indisë dhe pjesës të vendeve Aziatike të cilat nuk janë nën ndikimin e SHBA-së,
11. Ndikimi global politik ndaj politikës ruse në OKB dhe organizatave tjera ndërkombëtare.

Këto instrumente mund të përdoren në çdo moment veç e veç ose të kombinuara me qëllim realizimin e gjeopolitikës tradicionale ruse për formimin e zonës së sigurisë minimale (zona tampon) ose brez i shteteve neutrale, të cilat janë nën ndikimin e politikës ruse, duke e shmangur me këtë drejtëpërsëdrejti kontakt mes Rusisë dhe NATO-n dhe vendet anëtare të BE-së.

Zhvillimi i krizës në Ukrainë na konfirmoi gatishmërinë e Rusisë, dhe praktikisht janë përdorur disa prej instrumenteve të lartëpërmendura dhe gatishmëria e saj të kryej destabilizim të kontrolluar të shteteve në të cilat jetojnë pakicë ruse. Kurse në Ballkanin përëndimor të kryej deszabilizim të kontrolluar të shteteve në të cilat jetojnë pakicë Serbe.Te gjitha këto veprime Rusia ne krye me Vladimir Putin i bënë  për realizimin e objektivave të saja gjeopolitike dhe kthimin e Rusisë si një prej faktorëve kryesorë ekonomik dhe ushtarako – politik në botë. 

Megjithatë BE-ja është shumë e shqetësuar për këtë fenomen. 

Gjeneral ® Piro Ahmetaj/

Sigurisht e kam ndjekur me përgjegjësi të shtuar, trufullimar e radhës së Presidentit Aleksandër Vuçiç, mbas nënshkrimit të marrëveshjes ushtarake midis Republikës së Kroacisë, Kosovës dhe të Shqipërisë. Në pamundësi t’ju pergjigjem veçmas interesimit mediave brenda dhe jashtë vendit, në vijim gjeni një përgjigje të përbashkët mbi burimin të panikut të shtirur dhe kërcënimeve delirante të z. Vučič si dhe rekomandime për paqen dhe ardhmërinë Euroatlantike të popujve të ballkanit perendimor.

Asgjë e re nuk ka ndodhur! I llahtarisur nga oshilacionet që ende bubullojnë nga “bombat e perëndimit mbi bunkrerin Milloshevicit 26 vjet më parë”; nga paranoja ballkanike e përjetësimit të pushtetit si dhe i tmerruar nga revoltat masive që pushtuan beogradin dy javë më parë, Presidenti i Serbisë Aleksandër Vučič demostroi: “revoltën e Beogradit ndaj një garë armatimesh ne rajon” duke ju referuar marrëveshjes së nënshkruar nga respektivisht 3 ministrat e Mbrojtjes në Tiranë më 18 mars.

Nuk ështe hera e parë (ka me dhjetëra në 26 vitet e fundit të pas clirimit të Kosovës nga USA/NATO) dhe sigurisht s‘ka për të qënë as e fundit. Për ta ilistruar riciklimin e dalldisjes së radhës, po sjell në vëmendje turfullimin e Tij në Janar 2024 kur: “DASh/SHBA konfirmoi shitjen e 246 raketave Javelin me vlerë prej 75 milionë $ për Forcat e Sigurisë së Kosovës, “vetëm” për të përmirësuar aftësitë mbrojtëse të Kosovës dhe ndërveprueshmërinë me NATO-n”!

Duke shprehur mbështetjen dhe komplimenta ndaj 3 ministrave nënëshkrues, në kapacitetin e ekspertit për çështjet e SK, Rajonit dhe USA/NATO (pra jo revolte patriotike), me vijim po paraqes vlerësime, përgjigje si dhe këshilla strategjike ndaj panikut të shtirur të z.Vučič.

Së pari, e këshilloj Vuçiç të vetë përmbahet, të mos vijojë të bëjë as viktimën e llastuar, as trimin e tërbuar dhe as donkishotin e moderuar duke u vetë-barazuar me Trump-in në Ballkan. Në fakt “rolin e viktimë, pra nga palë humbëse/përgjegjëse për krime ndaj njerëzimit, nuk e ka ushtruar keq dhe Serbia ka përfituar jo pak deri në 2014”! Por mjaft është mjaft !

Së dyti, në asnjë pikë, asnjë rresht dhe asnjë gërme të marrëveshjes në fjalë nuk gjej, pasi nuk ka asnjë qëllim kërcënues ose armiqësor ndaj sovranitetit dhe interesave të Serbisë. Në të kundërt, kjo marrëveshje ka pêr qëllim VETËM për ta forcuar bashkëpunimin mes 3 vendeve për: “promovimin e aftësive mbrojtëse dhe bashkëpunimin midis industrive ushtarake, forcimin e ndërveprimit nëpërmjet edukimit, trajnimit dhe stërvitjeve, kundërvënien e kërcënimeve hibride, si dhe mbështetjen pêr integrimin euro-atlantik”, përfshi sigurisht Kosovën (meqënëse kjo e tërbon Beogradin) nga çdo kërcënim potencial, që për fat te keq, mbetet e vetë-indetifikuar Serbia.

Thënë këtë, edhe pse të ashpër diplomatikisht, e gjej të qartë përgjigjen e kryeministit të Kroacisë, Andrej Plenkoviçit, që po e citoj: “Nuk ka asnjë natyrë armiqësore, dhe nuk ka nevojë të pyesim askënd, as Serbinë dhe as NATO-n”.

Së treti, për sa kontekstin e ankesës në Bruksel:“se NATO-ja nuk ka qenë e njoftuar për këtë”, e gjej si delirancë profesionale të këshilltarëve të z. Vuçiç (ose si të gjithë autokratët e ka zënë sëmundja e të gjithëditurit), si ekspert me eksperiencë më shumë se modeste në NATO, konfirmoj se iniciativat, marrëveshjet dhe projektet rajonale janë të inkurajuara nga Koncepti Strategjik i NATO-s por dhe të imponuara nga qasja pragmatike e Presidentit Trump. Si i shëmbull, përmend marreveshjet ushtarake ndermjet 3 vendeve Balltike; 3 vendeve Nordike, 7 vendeve te Vishegradit, që pavarësisht se të gjitha anetare te NATO-s, kanë nënshkruar marrëveshje të ngjashme bashkëpunimi!

Së katërti, përpara të bëjë potere për/në NATO, do duhet që Beogradi zyrtar, të qartësojë disa PSE (?) për marrveshjet e: “bashkëpunimit ushtarak (Mig-29, Raketa, Tanke) me Rusinë (?); prodhimin e raketave & dronëve me Kinën (?) blerjen e 12 avjoneve të gjeneratës së fundit “Rafalo” me Francën (?), etj! Ndërkohë, që të gjitha këto janë armatime sulmuese/vrasëse që jo vetëm kërcënojne tërësinë territoriale të Republikës së Kosovës por edhe hedhin në erë status-quonë gjeopolitike, investimin dhe interesat USA, NATO dhe BE për paqen, stabilitetin dhe axhendën Euroatltantike të 6 vendeve të Ballkanit Perëndimor.

Edhe me praktikisht do duhet të konfirmohet zyrtarisht ndaj SHBA/NATO/BE por edhe popullit Serb, pse Beogradi harxhon mbi 1.5 Miliard € në vit (pra më shumë se Kroacia, RSh dhe Kosova së bashku), për armatosjen deri në dhëmbë (me Tanke, Mig-29, Helikopter luftimi Mi-35, raketa Pantsir-s, FK-3, etj) (?); kur dihet që Serbia ka ZERO, kapacitete ose këllqe të sfidojë fuqinë ushtarake të USA/NATO/UK.

Së gjashti, ndërsa për përpjekjet për të testuar kohezionin mes 32 vendeve të NATO-s, përfshi edhe tentativën e fundit për bashkëpunim ushtarak me Hungarine, nga kapaciteti ekpertit garantoj se edhe kjo do të dështojë me turp para se Vucic të ketë ikur nga pushteti. Kjo pasi në këtë rast (për ti hedhur benzinë Ballkanit), Hungaria nuk do të tolerohet jo vetëm nga vendet e Rajonit por edhe nga Presidenti Trump, UK, Gjermania dhe jo vetëm.

Së shtati, pretendimin e presidentit Vuçiç se “ky memorandum shkel marrëveshjen e armëve të vitit 1996 të nënshkruar në Firence mes Kroacisë dhe Republikës së atëhershme Federale të Jugosllavisë, Bosnje dhe Hercegovinës (?!!)”, e gjej teresisht qesharak, pasi RFJ (që përfshinte edhe Malin e Zi) ka mbaruar/kapitulluar bashkë me të gjitha marrëveshjet në fushen e mbojtjes dhe sigurisë. Thënë këtë, është Beogradi që nën orkestrimin e Moskes ka shkelur me të dy këmbet marrëveshjen dhe miliarda $ investime të SHBA-ve për ndërtimin e masave të mirëbesimit reciprok në Ballkan (SCBM)!

Së teti, shtatë gjetjeve të sipërpërmendura, po ju shtoj edhe 3 këshilla strategjike ndaj Beogradit zyrtar: (a) Të heqë dorë nga oshilacionet për: “kufijtë e rinj shtetëror në rajon si dhe kërcënimet ushtarake ndaj sovranitetit të Kosovës”, e cila prej 1999 mbetet nën përgjësinë e KFOR/NATO-s; (b) Të mos harxhojë kot para nga taksat e popullit Serb, për armatime moderne, pasi asnjë nga 3 vendet nënshkruese dhe as të treja së bashku nuk e kërcënojmë ushtarakisht Serbinë. Në të kundërt armatosja deri ne dhëmbë e Serbisë, i shërben vetëm “luftës për përjetësimin e pushtetit ne Beograd, interesave te Kremlinit në Rajon, krimit të organizuar si dhe të ultra-nacionalistëve jo vetëm në Serbi”; (c) Revoltat e studentore, i hoqen maskën pazareve të z. Vučić, si faktor i vetëm i moderuar përkundër “rivaleve ektremistë në Beograd si dhe përpjekjeve të Tij për të pirë nga 5 nëna (Moska, Brukseli, Pekini, Parisi dhe Washingtoni)!

Në SHTESË, duke përsëritur konsiderat më të sinqerta ndaj 3 ministrave te mbrojtjes, do të këshilloja Zagrebin, Prishtinën dhe Tiranën zyrtare, që përkunder “përpëlitjeve dëshpëruese dhe kërcënimeve delekuente të Beogradit”, ta zgjerojne këtë marrëveshje edhe me 2 vendet e tjera NATO-s në rajon (Mali Zi & Maqedonia e Veriut), si dhe përtej “shpërdorimit politik” do duhet ta materializojnë me projekte konkrete si për policimin ajror, emergjencat civile, sigurinë kibernetike, ndaj të cilave asnjë nga vendet tona nuk është imun dhe as mundet kurrësesi të zhvillojë kapacitete për t‘u mbrojtur më vete.

Ndërsa posacërisht për Ministrin z. Vengu, jo vetëm që shpreh publikisht komplimente të merituara për kurorëzimin e kësaj përpjekje në Tiranë, por edhe e inkurajoj që RSh të iniciojë një vlerësim strategjik (bashkarisht me Kroacinë, Malin e Zi dhe MV rreth kërcënimeve të rajonit (e ngjashme me atë të PMR qe zhvillon NATO) për ta kërkuar/prezantuar në një mbledhje të posaçme të NAC/Bruksel. Më konkretisht në këtë vlerësim, do duhet të konsiderohen edhe shqetësimet për armatosjen deri në dhëmbë të Serbisë si dhe shpërdorimi për interesat Ruse në Rajon, etj, në mënyre që të miratohet nga 32 vendet (përfshi Franca, Hungaria, etj), si një direktivë e përbashkët ku të konfirmohen jo vetëm qëndrimet e vëndeve anëtare ndaj këtyre kërcënimeve por edhe vendosmëria zyrtare për të forcuar kohezionin dhe përpjekjet për paqen dhe axhendën e integrimit Euro-Atlantik edhe të 6 vendeve të ballkanit perëndimor.

Ndërsa faktorët politik, aktorët zyrtarë dhe strategjistët/kolegët në Zagreb, Prishtinë, Tiranë, Washington, Bruksel, etj do t’i sugjeroja që perspektivën e stabilitetit në rajon dhe bashkëpunimin me Serbinë do duhet ta para-kushtëzojnë me rikthimin e dy Masave të Mirëbesimit Reciprok (CSBM), nëpërmjet të cilave “Beogradi Zyrtare të imponohet” se: (1) Do të ruajë balancat e fuqisë ushtarake sulmuese (armatime, si Mig -29, raketa Pantsir-S dhe FK-3, etj) deri në nivelin që të mos kërcënojë integritetin territorial; (2) Nuk do të vendos instalime dhe aktivitete ushtarake (20 km distancë ajrore dhe 5 tokësorë), në kufijtë ndër-shtetërore mes vendeve të rajonit.

Nga ana tjetër, do t’i këshilloja vllazërisht faktorët e Prishtinës zyrtare që: “riciklimi i panikut të shtirur si dhe kërcënimeve delirante të Beogradit ndaj kufive shtetëror të Kosovës”, kurrësesi të mos i konsiderojnë si dhurata, por si përgjegjësi e lartë shtetërore për të ndërtuar Kosovën moderne, përtej prezencës së NATO-s (që nuk mundet të jetë e përjetshme), vendin ku qytetarët pavarësisht përkatësive etnike, fetare dhe politike të ndihen të barabartë para ligjit, si dhe faktorizimin të rolit të Kosovës nga konsumatore në kontribuese për paqen, stabilitetin demokrartik dhe për integrimin në NATO dhe BE!

Në të njejtën kohë, do të ri-këshilloja faktorët institucional në Tiranë dhe Prishtinë, që për interesa jetike kombëtare, të tejkalojnē axhendar/epshet e politikës për mbajtjen/marrjen e Pushtetit por të përulen në gjunjë para përgjegjësive shtetërore duke jetësuar Platformën e përbashkët: “2-Shtete sovrane 1-Komb i vetëm”, duke e konsultuar dhe garantuar SHBA dhe NATO se kjo “qasje/smart e vonuar” nuk kërcënon Serbinë, por do të kontribuojë si balancë racionale për paqen afatgjatë ndërmjet vendeve të rajonit.

Me këtë rast, rikonfimoj se, mbetem edhe me i përkushtuar për të kontribuar me përgjegjësi, përulësi dhe eksperiencën Euroatlantike për mbrojtjen dhe zhvillimin e interesave kombëtare si dhe për forcimin e partneritetit strategjik me USA/NATO-n!

Nga*: Gjeneral ® Piro Ahmetaj:

Senior Ekspert për SK, Rajonin dhe NATO-n,

Zv/President i Këshillit të Atlantikut; ish:

Këshilltar për Sigurinë Kombëtare në PD,

Këshilltar i Presidentit; Zv/ShShPFA,

Përfaqësues i RSh në SHAPE/NATO.