-Përvjetorët e Lidhjes Shqiptare të Prizrenit në Kosovë janë shënuar tradicionalisht në kërkim të lirisë, edhe kur ishte e ndaluar, në rrethanat e rënda të dhunës dhe okupimit. Në 10 Qershorin  e vitit 1997 të pragluftës derisa ishim në aktivitetet e shënimit të përvjetorit të Lidhjes Shqiptare bashkë me ekipin e gazetës së përditshme të rezistencës “Bujku”-Rilindja  u ndaluam nga policia serbe në Prizren/

-Presidenti historik Ibrahim Rugova në akademinë solemne kushtuar 125 vjetorit të Lidhjes Shqiptare të Prizrenit, ku si gjithmonë thekonte mirënjohjen më të madhe dhe miqësinë e përhershme të Kosovës për Shtetet e Bashkuara të Amerikës: Jemi krenarë me Lidhjen e Prizrenit që reflekton edhe në kohën tonë për të mirë. Lidhja e Prizrenit ishte përcaktuar për t’u inkuadruar me shtetin e vet shqiptar në botën perëndimore. Në 10 Qershor të vitit 1878 në Prizren delegatë nga të gjitha viset shqiptare themeluan institucionet: Kuvendin Kombëtar, Qeverinë, Sektorin Diplomatik dhe Forcat Mbrojtëse – Ushtrinë e vet/ 

Gazeta DIELLI nga korrespondenti në Kosovë Behlul Jashari

PRIZREN,  Qershor 2024/  Festimet tradicionale nisin edhe në këtë 10 Qershor 2024 në kryeqytetin e Lidhjes Shqiptare në Prizren, me pjesëmarrje të shqiptarëve e përfaqësuesëve institucionalë e politikë të tyre edhe nga të gjitha trojet tjera etnike.

Kremtimi i 146 vjetorit të Lidhjes Shqiptare të Prizrenit është  në axhendën e aktiviteteve të Komunës së Prizrent, qytetit më të madh jugor të Kosovës afër kufirit me Shqipërinë, ku edhe vendosen lule në monumentin e Lidhjes së Prizrenit e do ketë edhe koncerte festive e manifestime tjera edhe për 25 vjetorin e lirisë.

 Shtatoret e tre liderëve historikë Abdyl Frashërit, Sylejman Vokshit dhe Ymer Prizrenit në Kompleksin e Lidhjes Shqiptare të Prizrenit janë përuruar në 25 Nëntor 2018, në vitin e 140 vjetorit të Lidhjes Shqiptare të Prizrenit, në kuadër  të Vitit Mbarëkombëtar Gjergj Kastrioti Skënderbeu, në një veprimtari ku kanë marrë pjesë drejtues të lartë institucionalë e politikë të Shqipërisë e të Kosovës.

Në 25 vitet e lirisë në Prizren e në qytetet e tjera kosovare aktivitetet e përvjetorëve të Lidhjes Shqiptare vijojnë me festimet e ditëve të çlirimit, duke nisur me Ditën e Lirisë e Paqes – 12 Qershorin, ditën kur në vitin 1999 forcat shpëtimtare të NATO-s prirë nga Shtetet e Bashkuara të Amerikës nisën të hyjnë në Kosovën e shkatërruar nga lufta, me mëse 12 mijë shqiptarë të vrarë e 6 mijë të zhdukur, afër një milon të dëbuar – shumica drejt Shqipërisë, me 400 qytete e fshatra të djegura. Gjatë luftës forcat serbe kanë djegur edhe Kompleksin Monumental të Lidhjes Shqiptare të Prizrenit, i cili u rinovua në Kosovën e lirë.

Përvjetorët e Lidhjes Shqiptare janë shënuar tradicionalisht në Kosovë, në qytetin e Prizrenit, në kërkim të lirisë, edhe kur ishte e ndaluar, në rrethanat e rënda të dhunës dhe okupimit nga regjimi serb.  Edhe në atë kohë veprimtaritë kushtuar Lidhjes Shqiptare të Prizrenit i kam raportuar vit pas viti për Agjencinë Shtetërore Zyrtare të Lajmeve të Shqipërisë – Agjencinë Telegrafike Shqiptare, duke nisur si korrespondenti i parë nga Kosova i mediave të Shqipërisë – nga 24 Maji 1992 i zgjedhjeve të para pluraliste presidenciale e parlamentare në Kosovë.

Në 10 Qershorin  e vitit 1997 të pragluftës derisa isha në aktivitetet e shënimit të përvjetorit të Lidhjes Shqiptare me ekipin e gazetës së përditshme të rezistencës “Bujku”-Rilindja, bashkë me fotoreporterin Ilaz Bylykbashi e shoferin Faik Binça,  u ndaluam nga policia serbe në Prizren, e cila po na mbante në shënjestër të armëve dhe na mori e asgjasoi fotot – filmin e aparatit fotografik, por kurrë nuk arriti të ndalojë aktivitetet dhe raportimet për Lidhjen Shqiptare.

 Edhe në atë ballafaqim me forcat okupatore serbe arritëm të shpëtojmë fotot që kishim fshehur dhe u botuan me raportin duke nisur nga faqja e parë me legjendën “Vizitorë të shumtë dhe orë historike, dje në Komplksin Memorial të Lidhjes së Prizrenit”. Raporti që e shkruaja i botuar në numrin e 11 Qershorit 1997 në gazetën e rezistencës “Bujku”  në ballinë kishte mbititullin “Në Kosovë u shënua 119-vjetori i Lidhjes Shqiptare të Prizrenit”, titullin “Program kombëtar edhe për sot e të ardhmen” dhe nëntitujt “Në Prizren dje u mbajt akademia solemne në temën: Lidhja Shqiptare e Prizrenit, roli i saj dhe porosia politiko-kombëtare.-Kompleksin e Lidhjes Shqiptare të Prizrenit e vizituan mijëra shqiptarë nga gjithë Kosova e trojet e tjera etnike”.

Një nga mestitujt ishte “Mesazhet e Lidhjes Shqiptare të Prizrenit aktuale deri në bashkimin kombëtar”. Në raportin që vijonte edhe në faqen e dytë të gazetës theksohej edhe: “Derisa ktheheshin nga Prizreni, në të dalë të qytetit, policia ndaloi rreth gjysëm ore, bastisi e i pyeti për qëllimin shkuarjes në Prizren edhe ekipin e reporterëve të “Rilindjes” – “Bujkut”, që po ktheheshin në Prishtinë, (Behlul Jasharin, Iljaz Bylykbashin dhe Faik Binçen)”.

Përvjetorët e Lidhjes Shqiptare të Prizrenit në Kosovë festohen në liri vetëm nga Qershori i vitit 1999, i hyrjes së forcave shpëtimtare të NATO-s.

 “Në saje të përpjekjeve të përbashkëta dhe me ndërhyrjen e NATO-s më 12 Qershor të vitit 1999 Kosova u lirua”¸ theksonte Presidenti historik Ibrahim Rugova në akademinë solemne kushtuar 125 vjetorit të Lidhjes Shqiptare të Prizrenit, ku si gjithmonë thekonte mirënjohjen më të madhe dhe miqësinë e përhershme të Kosovës për Shtetet e Bashkuara të Amerikës.

“Jemi krenarë me Lidhjen e Prizrenit që reflekton edhe në kohën tonë për të mirë”, shprehej Rugova dhe theksonte se, “Lidhja e Prizrenit ishte përcaktuar për t’u inkuadruar me shtetin e vet shqiptar në botën perëndimore”.

“Më 10 Qershor të vitit 1878 u mblodhën në Prizren delegatë nga të gjitha viset shqiptare, themeluan institucionet: Kuvendin Kombëtar, Qeverinë, Sektorin Diplomatik dhe Forcat Mbrojtëse – Ushtrinë e vet”, shprehej  Presidenti historik i Kosovës Ibrahim Rugova. 

Atëherë, në vitin 2003, gjatë tre ditëve, duke filluar nga data 9 Qershori, Kosova festonte 125 vjetorin e Lidhjes Shqiptare të Prizrenit me manifestime të organizuara nën përkujdesjen e Presidentit Rugova, i cili ditën e parë njoftonte se ka dekoruar 37 personalitete të njohura nga Kosova, Shqipëria, viset e diaspora shqiptare, si dhe nga Shtetetet e Bashkuara të Amerikës e vende të tjera të botës me Dekoratën Medalja e Artë e Lidhjes Shqiptare të Prizrenit.
Njëherësh, Presidenti i Kosovës Ibrahim Rugova ka dekoruar të gjithë themeluesit dhe veprimtarët e Lidhjes së Prizrenit me Dekoratën Hero i Kosovës.

“Në kuadër të shënimit të 125 vjetorit të Lidhjes Shqiptare të Prizrenit dhe në bazë të kompetencave kushtetuese të gjithë themeluesit, duke filluar nga Ymer Prizreni, Abdyl Frashëri, Sylejman Vokshi, Vaso Pashë Shkodrani, Ferid e Shaqir Curri, e veprimtarë të ndryshëm i kam shpallë Hero të Kosovës”, theksonte Presidenti Rugova. 

Në akademinë solemne kushtuar 125 vjetorit të Lidhjes Shqiptare të Prizrenit merrnin pjesë përfaqësuesit më të lartë të institucioneve të Kosovës, përfaqësues të pushtetit lokal të asambleve komunale, përfaqësues nga Shqipëria, Maqedonia dhe nga të gjitha trevat shqiptare, si dhe nga diaspora. Ishte i pranishëm në këtë solemnitet edhe Naltmadhnia e Tij trashëgimtari i Fronit Shqiptar Leka Zogu I me bashkëshorten.

  “Kufiri i ëndrrës” ishte reportazhi futuristik që kam shkruar në fundvitin 1997, botuar 3 Janar 1998 në Prishtinë në gazetën e rezistencës e pjesë e lëvizjes e luftës për liri e pavarësi “Bujku”, kryeredaktor i parë-themelues i së cilës isha, e që sfidonte ndalimin e gazetës së vetme shqipe në Kosovë Rilindja nga regjimi okupues serb. Në atë reportazh në kohë të rënda okupimi paralajmëroja “festimin gjithëkombëtar të pritjes së vitit jubilar të Lidhjes Shqiptare të Prizrenit, kuvendit historik për kufijtë e atdheut”, ku do shkonte edhe personazhja, vajza nga Lurasi, që po mbaronte studimet në Gjirokastër, e nisur nga jugu-Janina drejt veriut të “kufirit të ëndrrës” – Mollës së Kuqe…

Ishte ky reportazhi i tretë i ardhmërisë në kohën e viteve të rënda të okupimit, kur me shkrimet futuristike e shihja dhe e përshkruaja Kosovën e së ardhmes, të lirë, shtet, të ëndërrave.

I pari ishte reportazhi futuristik me titull “Një ditë e një viti që vjen”, i shkruar dhe  dërguar nga Prishtina drejt Tiranës në 27 Dhjetor 1995.

Ndërsa, reportazhi i dytë futuristik ishte “Udhëtimi për në Prizren…”, botuar në Prishtinë e Tiranë në 31 Dhjetor 1996.

Shumë nga ato që shkruaja në reportazhet futuristike atëherë e që dukeshin si ëndërra,  që ishin ngjarje të fantazuara-parashikuara, tashmë janë realizuar në Kosovën e lirë nga Qershori 1999 dhe të pavarur tashmë 16 vite nga 17 Shkurti  historik 2008, të njohur deri tani nga 117 shtete të botës anëtare të Organizatës së Kombeve te Bashkuara.

Artan Nati/

Ne kemi nevojë për diçka për të besuar. Nuk ka rëndësi se çfarë. Zoti, Buda, Zeusi ose larg qoftë lideri partiak, qeveria etj. Të gjithë kemi nevojë për besim. Kjo është ajo që na jep shpresë, të shpresojmë se ka diçka më të mirë atje, diçka për të cilën të përpiqemi. Shpresa është ajo që na shtyn të ngrihemi nga shtrati, duke shpresuar se do të realizojmë atë projekt të madh apo shpresa të bësh krenar familjen me arritjet personale etj.

Kur mendojmë për fenë, shpesh mendimi i parë është për një qenie hyjnore ose një thelb shpirtëror që na lidh me diçka më të madhe se ne. Megjithatë, me një shqyrtim më të thellë, feja mund të shihet edhe nga një këndvështrim tjetër: si një mekanizëm kontrolli dhe manipulimi ( gjithashtu religjoni politik ose partiak). Ky koncept merr kuptim në se feja shihet e ndarë nga koncepti i një perëndie ose perëndish, mund të përdoret si një mjet për pushtet dhe kontroll.

Feja, gjatë historisë, është përdorur si mjet për të ushtruar kontroll mbi popullsinë. Ky kontroll nuk është në thelb i lidhur me besimin në një zot, por më tepër me strukturat dhe hierarkitë që krijojnë organizatat fetare. Duke vendosur një sërë besimesh dhe praktikash si ‘të vërteta absolute’, këto institucione kërkojnë respektim të palëkundur, shpesh dekurajues ose ndalues ​​të plotë të pyetjeve ose mospajtimit me praktikat e ndjekura. Nga një këndvështrim anarkist apo më saktë humanist, vetëkontrolli dhe individualizmi janë vendimtare. Megjithatë, shumë mësime fetare promovojnë të kundërtën: nënshtrimin dhe konformitetin. Duke indoktrinuar individë që në moshë të re, fetë shpesh zbatojnë një botëkuptim që e vendos autoritetin fetar si arbitrin përfundimtar të së vërtetës dhe moralit. Ky proces ndrydh mendimin kritik dhe autonominë individuale, të cilat janë thelbësore për një shoqëri të lirë dhe vetëqeverisëse. Fetë shpesh pretendojnë një monopol mbi moralin, duke diktuar atë që është e drejtë dhe e gabuar bazuar në doktrinat e tyre. Ky monopolizim mund të çojë në një mentalitet shoqëror ku udhëzimi moral nuk kërkohet brenda arsyetimit dhe ndjeshmërisë së individit, por nga një autoritet i jashtëm. Një kornizë e tillë është në kundërshtim me parimin humanist të vetëkontrollit, ku individët janë përgjegjës për gjykimet e tyre morale. Disa fe pohojnë nocionin e ‘të drejtës hyjnore’, veçanërisht në kontekstin e udhëheqësve dhe sundimtarëve. Ky koncept është përdorur historikisht për të justifikuar pushtetin absolut të monarkëve dhe liderëve të tjerë, duke sugjeruar se autoriteti i tyre sanksionohet nga një fuqi më e lartë. Ky besim minon parimet e vetëqeverisjes dhe barazisë, parimet qendrore të humanizmit dhe iluminizmit. Ndërsa besimi në një zot ose perëndi është një çështje personale e spiritualitetit, struktura e fesë si institucion shpesh largohet nga këto rrënjë shpirtërore. Në rolin e saj si një mjet për kontroll dhe manipulim, feja mund të bëhet një pengesë për mendimin e lirë, vetëpronësinë dhe autonominë individuale. Njohja dhe sfidimi i strukturave të pushtetit brenda institucioneve fetare është thelbësore për ata që mbrojnë idenë e një shoqërie të bazuar në parimet humaniste demokratike.

Por nëse do të braktisnim të gjithë fenë tradicionale përgjithmonë, mendoj se do të kishim akoma një lloj besimi, ndonëse të çuditshëm dhe ndoshta të papërshtatshëm dhe eksperienca botërore tregon se mund të jetë tragike. Ne shqiptarët e provuam në mënyrë tragjike këtë eksperiment çnjerëzor. Karl Marksi, duke folur për fenë si opium për popullin, arriti të krijojë një fe të re me emrin komunizëm, dogmë, e cila u zbatua dhe u përpunua nga diktatori Lenin dhe pasuesi tij, përfaqësuesi i vetë djallit në tokë, Stalini. Enver Hoxha, si dishepull i djallit në Shqipëri, mbolli terror, persekutim e varfëri në Shqipëri. Të njëjtën gjë mund të themi edhe për fashizmin. Kjo vlen të thuhet edhe për diktaturat teologjike në lindjen e mesme si në Iran, Arabinë Saudite etj.

Ne duhet të kujtojmë gjithmonë se të menduarit racional dhe besimi kanë gjëra të rëndësishme për të thënë për mënyrën se si jetojnë njerëzit, sepse të dyja u zhvilluan përmes mençurisë së shumë brezave. Duke i bashkuar këto këndvështrime të ndryshme duke i mbajtur ato nën kontroll me logjikë dhe mirësi, ne mund të fillojmë të planifikojmë për një të ardhme më të mirë.

Rilindasit shqiptarë e kuptuan mundësinë e përçarjes së vendit dhe ishte pikërisht Vaso Pasha që thoshte se “Feja e shqiptarit osht shiptaria”. Duke përdorur këtë metaforë, sepse Shqiptaria nuk është fe, ai bëri thirrje për bashkim. Vaso Pasha me kete poezi beri thirrje për bashkim sepse Perandoria Osmane nuk i njihte etnitë dhe përdorte sistemin e miletit duke i ndarë shqiptaret mysliman në turq, ata ortodoks në serb e greke e ata katolik ne romak. Pra shqiptarët do të ishin tre përbërës të një identiteti dhe jo një identitet i ndarë më tresh. Kjo gjithashtu shërbeu si nxitje dhe ndërgjegjësim për popullin por edhe për autoritetet fetare se feja dhe autoritetet duhet të bashkërendonin mendimin kritik e atë fetar në funksion të Shqipërisë dhe shqiptarizmës. Rilindasit tanë gjithashtu duke evokuar figurën e Skënderbeut, të cilën autoritetet otomane dhe me mbështetje të autoriteteve fetare në vend e kishin ndaluar, bënë të mundur përdorimin e arësyes dhe të mendimit kritik në funksion të çështjes kombëtare. Gjithashtu mbreti Zog dhe komuniteti mysliman, në nderim të traditës shqiptare, por edhe në respekt të përkatësisë europiane të Shqipërisë, ndaloi ferexhenë dhe faljen në gjunjë, duke respektuar traditën tonë, sepse ulja në gjunj konsiderohet si vdekje morale për Shqiptarin. Mbreti Zog në bashkëpunim me komunitetin mysliman ndaluan gjithashtu qylafin turk për burrat, duke treguar se humanizmi dhe përkatësia perëndimore e Shqipërisë ishin prioritare dhe mundësuan triumfin e kombinimit të besimit fetar me humanizmin dhe iluminizmit europian. Ne mund të krijojmë një shoqëri që vlerëson përvojat e ndryshme njerëzore duke i qëndruar ende ideve të arësyes, empirizmit dhe kërkimit të së vërtetës, nëse pranojmë se çdo person ka vlerë më vete dhe pranojmë besimet e tij të ndryshme. Mendoj se anëtarësimi i Shqipërisë në Konferencën Islamike, apo involvimi dhe favoreve që u bëhen disa vendeve islamike me rregjime diktatoriale apo tendenca të theksuara diktatoriale, nuk e ndihmojnë çështjen shqiptare dhe europianizimin e vendit. Politikanët, tanë për interesa të ngushta personale dhe partiake, kanë shitur interesat e vendit dhe kanë lejuar që Shqipëria të shkasë në korrupsion galopant dhe krimi i organizuar i ka dhënë damkën më të errët shtetit tonë si “narkoshtet”. Bashkëpunimi i shtetit, intelektualëve dhe komunitetit fetar nën frymën e humanizmit dhe përkatësisë europiane shqiptare është e vetmja garanci për integrimin e Shqipërisë në Komunitetin Europian.

Mendoj se për shumë nga ne ka çudi, frikë dhe shpesh marrëzi të shohim Krijuesin brenda Krijimit. Ne mund të shohim se ne vetë i krijojmë gjërat. Ne zbulojmë. Ne shpikim. Ne krijojmë. Ne krijuam shkrim, art dhe muzikë. Nuk është aspak një çudi për të parë se krijimet mund të jenë rezultat i një krijuesi, dhe se krijimi (ne në këtë rast ne) gjithashtu fillojmë të krijojmë.

Shumica prej nesh janë të aftë të kuptojnë se është normale të jemi mjaft të përulur për të thënë se misteri më i madh nga të gjithë është aktualisht përtej njohurive tona.

A e krijuam ne Zotin? Askush nuk mund ta thojë sepse është përtej kapacitetit njerëzor . Por në mënyrë të qartë, ne krijuam fetë si një mënyrë për të eksploruar dhe zgjeruar përfshirjen tonë në një univers të fuqishëm mahnitës.

Albin Kurti/

Sot u bënë 25 vite nga dita e nënshkrimit të Marrëveshjes së Kumanovës, e cila i dha fund luftës në Kosovë, në rrafshin ushtarak e teknik dhe në atë juridik e ndërkombëtar. Më 9 qershor 1999, në Kumanovë u nënshkrua Marrëveshja Tekniko-Ushtarake mes Forcës Ndërkombëtare të Sigurisë (KFOR) dhe qeverive të Republikës Federative të Jugosllavisë dhe Republikës së Serbisë.

Rruga për negociata u shtrua pasi Republika Federative e Jugosllavisë e pranoi më 3 qershor planin e paqes të ofruar nga i dërguari i Bashkimit Evropian, Presidenti i Finlandës, Martti Ahtisaari dhe i dërguari i Rusisë, ish-kryeministri Viktor Chernomyrdin. Plani parashihte tërheqjen e të gjitha trupave të armatosura serbe nga Kosova dhe hyrjen e paqeruajtësve në Kosovë nën një mandat të OKB-së.

Më 7 qershor, negociatat në Kumanovë ishin pezulluar pasi palët nuk po pajtoheshin për kushtet e marrëveshjes. Pas rifillimit të negociatave, në marrëveshjen e arritur më 9 qershor 1999, ishte vendosur që të gjitha forcat e armatosura serbe dhe jugosllave, pra njësitet ushtarake, policore dhe të tjera, të tërhiqeshin plotësisht nga territori i Kosovës deri më 20 qershor. Andej kufirit, u caktua një hapësirë prej 25 kilometrash si Zonë e Sigurisë Ajrore dhe një hapësirë prej 5 kilometrash si Zonë e Sigurisë Tokësore, brenda të cilave ndalohej hyrja e forcave serbe dhe jugosllave. Gjatë tërheqjes së tyre nga Kosova, forcat e armatosura serbe kryen krime deri në orët e fundit, sikur që janë rastet e vrasjeve të civilëve në komunën e Podujevës, prej nga u tërhoqën drejt Merdarës më 19 qershor.

Marrëveshja e Kumanovës u arrit pas 78 ditësh bombardime të 19 shteteve të NATO-s mbi Jugosllavi; pas gati dy vitesh luftë me qindra masakra dhe mbi 10 mijë viktima civile; dhjetë vite pasi Serbia ia kishte suprimuar autonominë Kosovës më 1989 dhe 86 vite pas pushtimit fillestar të Kosovës nga Serbia më 1912/1913. Marrëveshja e Kumanovës u nënshkrua në emër të KFOR-it nga Gjeneral Michael David Jackson, kurse në emër të qeverisë së Jugosllavisë dhe në emër të qeverisë së Serbisë, nga Gjeneral Svetozar Marjanoviq nga Ushtria Jugosllave dhe nga Gjeneral Obrad Stefanoviq, nga Ministria e Punëve të Brendshme.

Bombardimet e NATO-s mbi Jugosllavi pushuan më 10 qershor 1999. Një ditë më pas, më 11 qershor, ushtarët e Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës hynë në Prishtinë, kurse po atë ditë ushtarët e KFOR-it filluan të hyjnë në Kosovë. Gjatë dhjetë ditëve në vijim të gjitha forcat e armatosura serbe dhe jugosllave e lëshuan territorin e Kosovës. Pas shumë vuajtjesh nën regjimet e Serbisë pushtuese, Kosova u çlirua dhe populli i saj nisi ndërtimin e një etape krejt të re historike.

Duke i kujtuar ditët e fundit të luftës në Kosovë dhe ditët e para të çlirimit të Kosovës nga Serbia pushtuese. Sepse populli dhe shteti i Kosovës janë mirënjohës e falenderues për ndihmën dhe mbështetjen ndërkombëtare teksa nuk harrojnë dhe nuk falin krimet e Serbisë!

Me ftesë të shoqatës shqiptaro-amerikane në Missouri të SHBA-së, më datë 1 dhe 2 qershor, Sekretari i Parë në Misioni Konsullor të RKS-së, në Iowa/SHBA, z. Fatmir Rrahmanaj, vizitoi komunitetin shqiptar dhe gjithashtu kryesinë e kësaj shoqate.

Qëllimi i vizitës ishte që fillimisht të takohej me komunitetin në këtë zonë, meqenëse deri me tani nuk kishte pasur ndonjë vizitë nga përfaqësuesit e institucioneve të shtetit të Kosoves si dhe adresimi i të gjithë nismave të marra nga republika e Kosovës.

Fillimisht z. Rrahmanaj, u bëri thirrje të gjithë shtetasve të Republikës së Kosovës, që përmes platformes e-Diaspora, të bëjnë regjistrimin e tyre dhe të familjarëve deri në fund të muajit gusht 2024, kjo në kuadër të procesit të regjistrimit të popullsisë, ekonomive familjare dhe banesave. Po ashtu komuniteti u njoftua nga afër me aktivitetet e misionit konsullor, si dhe sherbimet të cilat mund ti marrin në zyrën konsullore të Iowa-s.

Festa e Abetares në Missouri

Ndërsa të nesermen më datë 2 qershor 2024, me rastin e festës së Abetares si dhe festës së Lakrorit, z. Rrahmanaj, mori pjesë në këto aktivitete kulturore të cilat ishin organizuar nga shoqata Iliria. Hapjen e aktiviteve e bëri Kryetari i Shoqates z. Besian Gjika, ndërsa më pas nxënësit e shkollës shqipe recituan vjersha të ndryshme, kënduan dhe shfaqën pjesë teatrale të organizuara nga mësuesit e tyre. Pas aktivitetit të nxënësve, pjesëmarresit u sherbyen me pije dhe ushqime tradicionale të cilat ishin përgatitur me shumë kujdes nga nënat shqiptare.

Në fjalimin e tij para pjesëmarresve, z. Rrahmanaj tha:

Të dashur fëmijë,

Të nderuar prinder,

Të gjithë ju pjesëmarrës,

Kam kënaqesinë time që sot jam me ju, dhe para jush me rastin e festës së Abetarës këtu në Missuri të SHBA-se.

Për të gjithë në,festa e Abetares është ngjarje e veçantë, por me e veçant është për të gjithë fëmijët e klasave të para.

Procesi i të mesuarit fillon me hapa shumë të vegjel, me nga një shkronjë në ditë, fëmijet tanë synonjn dhe do të arrini qëllimin jetesor, atë të edukimit dhe shkollimit universitar dhe pas univeristar.

Me këtë, ju të dashur femijë, po hyni në universin e madh të dijës, në botën e madhe të librit e shkencës. Shumë nga ju neser do jeni mësues, mjek, jurist, economist, inxhinier dhe shkenctare të fushave të ndryshme.

Për të gjithë ne Abetarja është një libër i shenjtë, dhe si e tille u ka rezistuar sfidave nga me të ndryshmet, dhe është pikërisht kjo që na bashkon e na bënë krenarë, jo vetem në trojet tona por edhe tej oqenait, edhe ketu në Shtetet e Bashkuara të Amerikes.

Abetarja jonë ka 36 shkronja të arta, me të cilat u rriten, u edukuan shumë breza. Mësimi i gjuhes shqipe sot në mërgatë, gjuhës sonë të shenjtë, përkunder ndikimit të globalizmit, deshmon se është patriotizem.

Ndërsa kombin e mbajnëdhe ruajn patriotët, sot të gjithë ju këtu, jeni patriotë, sepse jo vetem që nuk e harroni gjuhën, por e ruani atë me fanatizem.

Fëmijët nuk janë vetem e ardhmja e popullit shqiptar, ata janë edhe e tashmje, sepse se bashku me Abetaren po na bashkoni në cdo cep të botes. Andaj, “Abetarja jonë është një udhrrefyes dhe një shembull i mirë edhe për ndërtimin e shtetit dhe rritjen e dashurisë ndaj trojeve tona.

Urime të gjithë nxënësve Festa e Abetares! Shkëlqefshi gjithmonë në mësime dhe në jetë!

Urime edhe Ju prindër të nderuar dhe faleminderit shumë për bashkëpunimin tuaj!

Nga Ndrek Gjini*/

Zgjedhja mes luftës dhe paqes

Në zgjedhjet për Parlamentin Evropian (PE), që do të mbahen nga 6 deri më 9 qershor 2024, do të zgjidhen 720 anëtarë nga 27 shtetet anëtare të BE-së. Gjermania (96 vende), Franca (81), Italia (76), Spanja (61), Polonia (53) dhe Rumania (33) dominojnë në përfaqësim. PE përbëhet nga shtatë grupe politike kryesore. Rreth 400 milionë votues janë të ftuar të votojnë, me çështje kyçe si lufta kundër varfërisë, shëndeti publik, pavarësia energjetike, krijimi i vendeve të punës, migrimi dhe mbrojtja.

BE-ja midis Euroskepticizmit dhe Euro-optimizmit

Euroskepticizmi ka qenë në rritje pas çdo mandati pesëvjeçar. Zgjedhjet e ardhshme të PE-së do të përcaktojnë nëse do të forcohen pro-sovereigistët, federalistët apo konfederalistët. Vullneti i votuesve për të marrë pjesë është në rritje, më së shumti në shtetet që përfitojnë nga fondet e BE-së. Zgjedhjet do të ndikojnë në drejtimin e BE-së dhe raportet e brendshme midis shteteve anëtare.

Diferencimi në spektrin politik të djathtë

Spektri politik i majtë ka pësuar një thyerje të dukshme që nga kriza financiare. Partia Popullore Evropiane (EPP) po përjeton një ndarje midis partive tradicionale konservatore dhe atyre të ekstremit të djathtë. Analistët parashikojnë një konfrontim midis “Sorosjanëve” dhe “Orbanjanëve” në zgjedhjet e ardhshme, veçanërisht në Evropën Juglindore dhe Qendrore. Ndërsa disa shtete ndihen të margjinalizuara. Roli i shteteve të Evropës Lindore në BE duhet të rritet për të shmangur një ndarje të përhershme.

Ulja e moshës së votimit në 16 vjeç

Ulja e moshës së votimit do të zgjeronte bazën e votuesve dhe do të rriste legjitimitetin e zgjedhjeve. Austria, Belgjika, Malta dhe Gjermania kanë dhënë tashmë të drejta votimi për 16-vjeçarët. Ndërkohë, shumë vende të BE-së ende ndalojnë individët nën 18 vjeç të votojnë në zgjedhjet për PE. Ky ndryshim do të kontribuonte në një ndikim më të balancuar të gjeneratave të ndryshme në vendimmarrjen lokale, kombëtare dhe evropiane. Prandaj, ulja e moshës së votimit në 16 vjeç do të ndihmonte të rinjtë të kenë të thonë fjalën e tyre në formësimin e të ardhmes së tyre.

Politika e zgjerimit të BE-së

Zgjerimi i BE-së ka qenë shpesh i nxitur nga krizat. Invasioni rus në Ukrainë paraqet një mundësi për BE-në që të iniciojë mekanizma për të përshpejtuar zgjerimin. Vendet e Ballkanit Perëndimor janë të shqetësuara se do të margjinalizohen nëse BE-ja fokusohet në Ukrainë, Moldavi dhe Gjeorgji. Politikat e BE-së në Ballkanin Perëndimor janë perceptuar shpesh si të pa sinqerta. Për të shmangur humbjen e këtij rajoni, është thelbësore që BE-ja të angazhohet më sinqerisht dhe të integrojë më shumë vendet e Ballkanit Perëndimor në strukturat e saj.

BE-ja midis luftës dhe paqes

BE-ja, e cila filloi si një projekt paqeje pas Luftës së Dytë Botërore, duhet të ruajë paqen përballë sfidave aktuale si pushtimi rus i Ukrainës dhe konfliktet në Gaza. Zgjedhjet e ardhshme evropiane do të përcaktojnë nëse Evropa do të jetë një kontinent lufte apo paqeje.

Zgjedhja e Presidentit të Komisionit Evropian – Mungesa e Lidershipit Vizionar

Një nga detyrat kryesore të Parlamentit të ri Evropian do të jetë zgjedhja e Presidentit të Komisionit Evropian. Kandidatët aktualë përfshijnë Ursula von der Leyen (EPP), Terry Reintke (Të Gjelbrit), Nicholas Schmit (Socialistët) dhe të tjerë. Ursula von der Leyen kërkon rizgjedhje, por mund të jetë koha që një kandidat nga Evropa Lindore të marrë këtë pozicion. Zgjedhjet e ardhshme janë vendimtare për të ardhmen e BE-së, pasi reforma të gjera janë të domosdoshme për mbijetesën dhe kapërcimin e krizës së saj të brendshme. Një politikë e bashkuar e jashtme dhe e mbrojtjes është gjithashtu e nevojshme për evoluimin e vazhdueshëm të BE-së. BE-ja mbetet një destinacion tërheqës për jetesë dhe punë, siç dëshmohet nga numri i madh i migrantëve që synojnë të jetojnë dhe punojnë në BE.

————————————–

*NDREK GJINI

MA, UNIVERSITY OF GALWAY, IRELAND