Dielli | The Sun

Albanian American Newspaper Devoted to the Intellectual and Cultural Advancement of the Albanians in America | Since 1909

GJUKANOVIÇI I KA PËRJASHTUAR SHQIPTARËT NGA QEVERISJA NË MALIN E ZI?!

by

Nga Ramiz LUSHAJ/

1. Para tre vitesh shqiptarët etnik nën Malin e Zi kishin një ministër për të Drejtat e Njeriut e Pakicat. Aktualisht asnjë shqiptar nga gjashtë partitë politike shqiptare në koalicionin qeverisës nuk mban detyrë të lartë në këtë shtet multietnik. Në mars 2014, para rrugëtimit të parë të shtyrë për në Uashington D.C., kryeministri malazez, Milo Gjukanoviç e emëroi për dekor politik e demagogjik një shqiptar në funksionin drejtor drejtorie në këtë ministri.

Kjo është një ulje tejet e madhe e përfaqësimit politik të shqiptarëve në struktura të shtetit malazez. Ma saktë: një përjashtim i tyre nga qeverisja e këtij shteti të vogël ballkanik.

Ky është diskriminim ekstrem ndaj shqiptarëve etnik, një përpjekje tjetër e skajshme dhe e pandalun për asimilimin e tyre.

2. Krejt ndryshe nga shqiptarët, ngjet me kroatët, komunitet i ardhur në Malin e Zi, të cilët kanë një ministër Pa Portofol në Qeverinë 19 antarëshe të Gjukanoviçit. Ajo është 56 vjeçarja Marija Vuçinoviç, e lindur në Rijeka të Kroacisë, përfaqësuese e Partisë Inisiativa Qytetare Kroate.

Nuk po shfaqim kundërshti ndaj saj, po nistue nga ky rast po e krahasimojmë me shqiptarët etnikë.

E para: shqiptarët etnik për nga popullsia shqiptarët etnik janë pesë herë ma shumë se kroatët.

Regjistri i popullsisë në Malin e Zi i dekumenton shqiptarët etnik si të katërtit, me 5 për qind, rreth 32.000 banorë, ndërsa kroatët e ardhur në vendin e gjashtë,  me 1 për qind, mbi 6.300 banorë. Faktikisht kroatët vijnë edhe pas “muslimanëve” (term popullate e shpikun në demografinë malazeze për t’i “fsheh” etnikisht shqiptarët e për t’i rritë artificialisht boshnjakët ).

E dyta: për nga besimi katolik shqiptarët etnik janë të parët në Malin e Zi, ndërsa kroatët vijnë të dytët.

E treta: gjeografia demografike e shqiptarëve është tejet e madhe në hapësira gjeo-administrative.

Shqiptarët etnik, dikur në mbi 9 mijë km2 sipërfaqe të Malit të Zi të sotëm, janë rrudhë etnikisht nga pushtimet e aneksimet e tokave të tyre, po është ulur edhe popullsia e tyre nga spastrimet etnike e asimilimet e shqiptarëve muslimanë në boshnjakë  musliman e të shqiptarëve katolikë në malazezë ortodoksë etj.  Shqiptarët në Ulqin e Tuzi shumicë, në Guci, Tivar, Rozhajë, Plavë, Podgoricë deri në 30 për qind të popullsisë, ndërsa në 10 komuna janë nën 100 banorë.

Kroatët janë komunitet i ardhur në shtetin e Malit të Zi e të përqëndruar në bregdetin Adriatik. Kryesisht kanë ngulur në komunën Tivat me 20 për qind (aty kanë edhe selinë e partisë së tyre–HGI), në Kotorr 8 për qind. Në komuna të tjera janë në një numër tepër të vogël.

E katërta: përfaqësimi politik në nivel komunar.

Shqiptarët janë shumicë në Ulqin me rreth 80 për qind e në Tuzi “komunë urbane”, që kërkon të kthehet në komunë më vete. Në Plavë-Gucinë e copëtuar në dy komuna shqiptarët ishin të dytët, priten për saktësime zgjedhjet lokale të 25 majit 2014. Në Podgoricë, Tivar e Rozhajë janë të tretët.

Kroatët janë të tretët në Tivat, në koalicion me DPS të Gjukanoviçit e me SDP, ndërsa në Kotorr të tretët, po në një numër të vogël këshilltarësh.

E pesta: Shqiptarët kanë dy herë më shumë deputetë në Parlamentin se sa kroatët.

Në Kuvendin e Podgoricës partitë shqiptare në dy koalicione partiake para e paselektorale kanë dy deputetë: Genci Nimanbegu e Nikë Gjeloshaj.

Kroatët kanë vetëm një deputet, bile i dalë me vështirësi votash (!)

3.Nga politika shqiptare në Malin e Zi, të zgjedhur e të emëruar në detyra të ndryshme, numërohen me gishtat e një dore të vetme (!) Janë dy deputetë. I porsazgjedhuri  kryetari i komunës së Ulqinit, Fatmir Gjeka, ish deputet dhe lider i PD. Dy drejtorë drejtorie në nivele qëndrore ministrore të pushtetit politik. Vetëm kaq.

Partia Boshnjakë e Rozhajës në koalicion qeverisës me Gjukanoviçin në këtë legjislaturë parlamentare ka tre deputë, një deputetë ma shumë se shqiptarët. Kjo përfaqësohet me një nënkryetar Parlamenti, me 41 vjeçarin Sulja Mustafiq, nga kuadrot kryesor të kësaj partie. Gjithashtu, ka dhe një zëvendëskryeministër, 50 vjeçarin Rafet Husoviq, prej vitit 2006 President i Partisë Boshnjake të Rozhajës, i cili në detyrën e tij ekzekutive mbulon zhvillimin rajonal dhe i stimulon veçmas boshnjakët.

Në Malin e Zi, në koft se kryejmë një përllogaritje të thjeshtë aritmetike: numrin e përgjithshëm të popullsisë multietnike të saj e pjestojmë me numrin e ministrive të Qeverisë “Gjukanoviçi 7”  del se shqiptarëve etnikë iu takon ma shumë se një ministri. Në se do të banim një krahasim me kroatët iu takojnë disa ministri. Po t’i krahasonim me boshnjakët duhej t’iu jepet e pakta një ministri edhe shqiptarëve etnik.

Mali i Zi, shtet me dy kryeqytete, pasi e la selinë e Presidentit në Çetinë e ngriti në gjysmën e dytë të shekullit XX një kryeqytet tjetër në Podgoricën shqiptare, ku vendosi selinë e Parlamentit e të Kryeministrisë. Nuk ndodh në asnjë vend të botës,  që pasi e ke pushtuar prej 100 vjetësh, aneksuar mbi gjysmën e territorit të saj, ia ngre një Parlament me kryetar e tre nënkryetar, një Qeveri me kryeministër, katër zv/kryeministra e 16 ministri, e nuk iu jep banorëve autoktonë mijëravjeçarë një vend nënkryetari paralamenti, zv/kryeministri, një post ministri?! Kur Hitleri e pushtoi Shqipërinë (1943-’44) nuk veproi si Gjukanoviçi i sotëm, po iu dha pushtet të madh shqiptarëve. Ndaj me sjelljet e tij ndaj shqiptarëve, Gjukanoviçi që hiqet si “kampion demokracie” në Ballkan është ma i keq se fashisti Hitler.

Ky përjashtim politik i shqiptarëve etnik nga qeverisja e Malit të Zi është krejt e qëllimshme nga Gjukanoviçi me të vetët, që synon asfiksimin e partive politike shqiptare, asimilimin e shpërnguljen e shqiptarëve nga trevat e veta etnike. Ndaj kemi të drejtë të pyesim botën shqiptare në Ballkan e në diasporat e saj në globin tokësor dhe botën euroatlantike në dy anët e Atlantikut: Ku janë Shqiptarët nën Malin e Zi…?!

Ky diskriminim shoven tejet i egër kundër shqiptar e anti euro-atlantik, është një tjetër arsye ma shumë për të protestuar më 8 prill 2014 në Uashington kundër Gjukanoviçit e në mbrojtje të të drejtave etnike, politike, kulturore-arsimore, pronësore, sociale të shqiptarëve etnik.

 

EDITH DURHAM DENONCOI ARROGANCEN E EUROPIANEVE PER POLITIKBERJEN NE BALLKAN

by

PO TA DINTË INGLIA MË 1914, ATO QË DI SOT,PASHICHI DO TË ISH  NË BURG/

Nga Gëzim Llojdia*/

 1.Periodiku në gjuhë të mëmësisë  së vet ,ishte ”Dielli”,që nxirte në kontinentin e largët gjuhën shqipe me rrodhanët e saj. Të martën më 6 janar ,1925 nga Bostoni,dy korniza të saj komentojnë  rreth një artikulli të “Foreign Affairs” të Londonit, që bënë fjalë për vrasjen e dukës Ferdinand me komplotin e ngjizur në Beograd si dhe më tej, gjejë një shtjellim, që sjell filoshqiptarja sic e vlerëson Dielli, Edit Durhamin për këtë ngjarje.

Në një artikull në “Foreign Affairs” të  Londonit, gazetën e të ndyerit E. D. Morel, ish-anëtar i  Parlamentit Inglis dhe një  nga  mbrojtësit më të  fortë  të Kombeve të vegjël dhe të munduar ,nga shkaku i lakmive imperialiste të fuqive të mëdha, i cili vdiq para ca kohve e veja filoshqiptare M. E. Durham provon, duke marë për bazët dokumenta të botuara nga njerës qe qenë nënpunës në governën serbe të Pashicit më 1914, komploti për vrasjen e Kryedukut Franz Ferdi­nand më 1914, ish organizuar në Beligrad me dije ,të guvenës serbe. Miss Durham në fund  të artikullit shënonkëtë paragraf:

Kish vetëm një mënyrë  për të  prurë  kriminalet  përpara  drejtësisë dhe ajo  ish-mënyra  të cilën proponoj Austria.  Po të qe që  të kishim përkrahur me tërë forcën tonë Austri­në, Z. Pashic edhe  miqtë e tij tani  mund  të  ishin  në burg të dënuar  për jetë në vent që të  qeverisin fatzezet Kroate, Malezes,Shqiptare dhe bullgare  me methutda aq gjakatare se dhe ajo me të cilën  nistën  luftën.

Për fat të keq ne ishim  lidhur me Rusinë dhe   Francën, edhe Franca kish që  më 1906 që po  e armatiste edhe e financonte Serbinë.   Lord Grey tha s’e  nuk dëshironte  që ta  bisedojë  këtë  cështje midis Austrise dhe Serbisë.  Dhe Rusia, sa ti linte penjët e intrigave vrasëse , të  Serbis sa të delnin në  dritë, zgjodhi më  mirë luftën .  Në dinte ose jo gjësendi, që  më parë Rusia për mi këtë komplot , ajo gjë  është edhe për  të  mesuar . Le të shpresojmë se    nonjt ditë Ljuba (Ministre  në  kabinet të   Pashicit 1014) do  ti i nxierë të  gjitha  në  shesh

2. Polemikat dhe mosmarrëveshjet mes Durhamit dhe Seton.

Charles King   duke i kushtuar  figurës së ndritshme  të Edit Durhamit,  mbasi shqyrton lidhjet e saj dhe polemikat mes Durham dhe Seton shkruan kështu: më  4 gusht 2000 :Një avokat i aspiratave kombëtare të shqiptarëve, vijon pak më tej : ” Pashitsch & Co ” , ajo i shkroi Seton – Ëatson në mars 1925 , duke iu referuar kryeministrit jugosllav , Nikola Pashiq ” , ” nuk kanë krijuar një Jugosllavi por kanë kryer qëllimin e vërtetë në dukje duke e bërë Serbinë e Madhe …. larg nga të qenit të çliruar pjesa më e madhe e njerëzve jetojnë nën një rregull shumë më të ashpër se më parë. ” Fshatrat ishin rrafshuar dhe mizoritë e kryera , një rekord prej veprave që mund edhe të  ket nxitur pakicat në Jugosllavi në duart e Rusisë bolshevike  që i  pëlqejnë politikës serbe dhe politikanët .Gjatë Luftës së Parë Botërore , Seton – Watson ka  themeluar revistën Evropën e re për ta bërë  kampion në emancipimin e kombësive subjekt të Evropës . Revista bëri thirrje për ” la Victoire Integrale ” , një fitore që do të njohin të drejtat kombëtare dhe në këtë mënyrë të sigurojnë një paqe të përhershme për Kontinentin . Bashkëpunëtorët e përfshirë , përveç Seton – Ëatson si editor , Tomas Masaryk,historiani rumun Nicolae Iorga , dhe shumë shkrimtarë të tjerë të rëndësishëm në çështjet ndërkombëtare , duke përfshirë Durham .

Në mars 1920, Durham i shkroi Seton – Watson  për tu ankuar për atë që ajo e pa si një paragjykim pro-serbe në Evropën e Ri dhe duke akuzuar redaktorët që me  dashje  kryenin injorimin e  shqiptarëve  të Malit të Zi dhe Kosovës :” Unë kam informacion të kohëve të fundit të cilat që prej armëpushimit serbët, kanë djegur dhe plaçkitur fshatrat shqiptare , katolike si dhe musliman . Por Neë Europe , unë e di , do të mohojë ndonjë urdhër të tillë dhe lënë të kuptojnë  se informatori ishte një gënjeshtar . Nëse e vërteta është kështu e fshehur , ajo që pyes veten është pse gjërat shkojnë keq ?

-Kjo nuk ishte një çështje e fyerje personale , tha ajo , por më tepër një ilustrim i shkëlqyer i arrogancës të pabesueshme e politikëbërësve perëndimorë në Ballkan . Nga efektivisht ndarjen e tokave shqiptare midis një Shqipërie të pavarur dhe Mbretëria e krijuar rishtazi të Serbëve , Kroatëve dhe Sllovenëve – përfundimisht për t’u bërë Jugosllavi – fuqitë evropiane kishin krijuar kushtet për ” një Armeni  të dytë” . Shqiptarët , pa artileri dhe pa aeroplanë , do të jenë në mëshirën e ushtrisë serbe , ” dhe faji do të pushojë mbi Konferencën e Paqes ” .

Durham argumentoi se zgjidhja ishte mjaft e thjeshtë për të nxjerrë vijat kufitare në mënyrë që të përfshijë sa më pak njerëz që të jetë e mundur nën sundimin e huaj . Marrëdhëniet mes Durham dhe Seton – Watson ishin tashmë të tensionuara në kohën e Konferencës së Paqes , i cili ripohoi ekzistencën e një shteti shqiptar , por iu larguan shumë pjesë të  kombit shqiptar jashtë kufijve të saj,  thotë Charles King   .

Gjatë viteve , burimi i mosmarrëveshjeve të tyre  ka evoluar nga çështjet e politikës së mosmarrëveshjeve në më shumë personale se cili ishte më i kualifikuar për të komentuar mbi çështjet ballkanike , Durham  e ka parë Seton – Watson si një honxhobonxho .Ai kishte ardhur në Ballkan nga veriu , përmes interesin e tij  me Sllovenëve dhe të kroatëve në Austro- Hungari , dhe për këtë arsye kishte pak për të thënë rreth racave shumë të ndryshme në jug .

“Çarja mes Durham dhe Seton – Watson u rrit gjatë gjithë viteve 1920 , një hidhërim të ndërsjellë që rrjedhin pjesërisht nga të kuptuarit shumë të ndryshme të politikës në Ballkan dhe, gjithnjë , mendime personale . Durham kishte filluar edhe të pohojë publikisht se profesori ka marrë mbështetje financiare nga jugosllavët dhe për këtë arsye nuk mund të llogaritet për të sigurojë një analizë  të qetë në Britani , ajo gjithashtu u ankuan për dëmet e pësuara mëtejshme personale nga Seton – Ëatson , sepse ai tani ishte një këshilltar akademik dhe ajo një gazetare  e pavarur .

Në fillim të vitit 1929, Arnold Toynbee , atëherë drejtor i Chatham House , ndërhyri si arbitër vullnetare . Ai sugjeroi, që Seton – Ëatson dhe Durham të  bashkëpunojnë në një koleksion të dokumenteve jugosllave në lidhje me vrasjen e Franc Ferdinandit për  ta botuar nga Instituti Mbretëror i Çështjeve ndërkombëtare .

Të dy Seton – Watson dhe Durham kishte botuar libra mbi vrasjen , por pikëpamjet e tyre ishin rrënjësisht të ndryshme . Llogaria e Seton – Ëaton erdhi pranë exonerating Qeverinë serbe e çdo pjesëmarrjen në vrasje . Libri Durham i ka hedhur pjesën më të madhe të fajit për të Luftës së Parë Botërore, pikërisht në Beograd .

” Durham ka  përcaktuar pozicionin e saj në një letër të gjatë për Seton – Watson në shkurt 1929. Toni dhe përmbajtja e  letrës duhet ta ketë zemëruar , sepse jo vetëm që ajo ka sulmuar reputacionin e tij si një studiues , por edhe ajo e akuzoi atë se ishte iniciator e  kritikes  fëminore, që u zhvillua mes tyre . Ajo tha se ajo kishte punuar kohë të gjatë në lidhje me çështjen e sllavëe të Jugut ” – në fakt, unë besoj se fillova  të punojë për të drejtat e sllavëve të Jugut përpara jush” – dhe se ai ka qenë një përkrahës i fortë i njohur  për kërkesat legjitime territoriale serbe .

Por kur ajo u bë më e njohur me mungesën e qytetërimit midis serbëve , ajo e kuptoi se ata ishin  të papërshtatshëm për të sunduar popujt e tjerë të Ballkanit . Prandaj kërkimin e saj për të shpëtuar shqiptarët dhe maqedonasit nga sundimi serb . Jugosllavia e re është ndërtuar ” në themel të së krimit dhe gënjeshtrës ” , një rezultat të njohur nga e kaluara serbe . “Kjo historia e serbëve ka qenë një seri  e gjatë të vrasjeve dhe që ende ata kanë provuar të jenë të  paaftë për të formuar ndonjë qeverie të qëndrueshme është një fakt i padiskutueshëm ” ,shkruan midis të tjerave në analizën e tij, të gjatë Charles King    ,ksuhtuar Edit Durhamit dhe sidomos polemikën e saj me Seton – Watson,të cilën,shkurtari e cituam në kët rradhë.

Edit Durham mbrojti të drejtat e shqiptarëve  jo vetëm në botimet esaj por edhe në kërkesat e ndryshme dhe polemikat ajo denoncoi  në vijueshmëri genocidin serb.Fjalët es aj lapidar  të cilkat periodikja shqiptare Dielli i citon të  martën më 6 janar ,1925 vlejën shumë për shqiptarët për të nderuar e vlerësuar këtë grua guximtare që në kohë të trazuara mbrojti cështjen e shqiptarëve si një bijë e këtyre trojeve.M.E Durham udhëtoi nëpër Ballkan përgjatë 20 vjetëve duke mbledhur jo vetëm folklorin dhe traditat e këtyre viseve por ajo solli edhe në pikturë dhe në botime artin e banorëve të Ballkanit.Pas botimit të librit të M.E.Durham në Shqipëri botimi i parë ,kërkova  dhe gjeta në Mezhgoranë ,shoqëruesin e saj Sadik Hoxhën me të cilin kishte biseduar më parë F.M.Rr,studiesi vlonjat që më vuri në dijeni se në atë fshatë karakoll ,një banor i tij dikur mund të kishte shoqëruar Mis Durhamin në udhëtimin e vështirë nga Tepelena në Vlorë,të miss Durhamit.

*Msc.Anëtar i Akademisë Evropiane të Arteve

 

SHQETËSIME PËR ELIMINIMIN E VOA-S SHQIP

by

 Nga Frank Shkreli/Disa ditë më parë Zëri i Amerikës transmetoi lajmin se Bordi i Guvernatorëve për Transmetimet, agjencia e qeverisë amerikane që mbikqyrë të gjitha transmetimet ndërkombëtare, përfshirë edhe Zërin e Amerikës, njoftoi hollësitë e propozimit për buxhetin e vitit financiar 2015, ku parashikohet eliminimi i transmetimeve në gjuhët e Ballkanit, përfshirë programet e VOA-s në gjuhën shqipe. Projekt buxheti për vitin e ardhëshëm, nëqoftse me të vërtetë zbatohet në formën e tanishme, do të eliminonte programet  që transmetohen për Shqipërinë, Bosnje-Hercegovinën, Maqedoninë dhe Serbinë.   Përveç këytre, projekt buxheti parashikon edhe shkurtime të tjera në programet drejtuar vendeve të tjera të botës, por shënon edhe ngritje të buxhetit për disa transmetime në gjuhë të tjera, sidomos për programet drejtuar Azisë dhe Afrikës.  Kuptohet se ky lajm nuk u prit mirë nga shumë qarqe, përfshirë natyrisht edhe gazetarët e  Zërit të Amerikës. Njoftimi i VOA-s për shkurtimet në fjalë, citoi Kryetarin e Sindikatës që përfaqëson shumë nga gazetarët e këtij enti , Z. Dave Allison, të ketë thënë me atë rast se “me eliminimin e këtyre shërbimeve, Zëri i Amerikës po “tërhiqet” nga misioni i tij historik që filloi në vitin 1942.  Ai tha se punonjësve të programeve për Ballkanin iu mbushën sytë me lotë pasi mësuan se shërbimet e tyre përballen me eliminimin.”   Megjithëse siç duket, lajmi shqetsues për eliminimin e mundshëm të programeve shqip të Zërit të Amerikës është vështirë të merret me mend dhe të absorbohet nga dëgjuesit dhe shikuesit e ri dhe të vjetër, reagimet shqetsuese në lidhje me këtë propozim kanë filluar të shfaqen privatisht dhe zyrtarisht nga komuniteti shqioptaro-amerikan si edhe nga amerikanë të cilët janë përkrahës të Zërit të Amerikës dhe të enteve të tjera të transmetimeve ndërkombëtare të Shteteve të Bashkuara. 

Unë kisha një takim të shtunën me asambleistin shqiptaro-amerikan, Z. Mark Gjonaj i cili shprehu shqetësimet e tija të thella në lidhje me eliminimin e mundëshëm të programeve të VOA-s në gjuhën shqipe.  Por ai njëkohësisht shprehu gjithashtu  gatishmërinë e sinqertë  të tij për të bërë çdo gjë të jetë e mundur për të ndaluar hyrjen në fuqi të këtij projekt-buxheti për mbylljen e programeve të VOAs drejtuar Ballkanit.  Si masë fillestare të përpjekjeve të tija në mbrojtje të VOA-s shqip, Asambleisti shqiqtaro-amerikan, Z. Mark Gjonaj i ka nisur një letër kryetarit të Bordit të Guvernatorëve për Transmetimet, Z. Jeff  Shell, ku shpreh shqetësimet e tija dhe të komunitetit shqiptaro-amerikan në lidhje me planet për shkurtimet e propozuara.  Ai i drejtohet kryetarit të Bordit, duke i “Shfaqur shqetësimet e tija të thella ne lidhje me shkurtimet e planifikuara në buxhetin e Bordit për vitin 2015, si dhe për planet për të eliminuar programet drejtuar Shqiptarëve në Ballkan.”

Në letrën e tij, kopje të së cilës i ka dërguar, ndër të tjerë, edhe  kongresmenëve amerikanë, Eliot Engel dhe Joseph Crowley, Asambleisti Mark Gjonaj thotë se, “Ndërkohë që tensionet botërore janë në rritje e sipër dhe ndërsa paqa në Ballkan nuk është stabile, tani nuk është koha për të bërë shkurtime të programeve drejtuar Shqipërisë dhe rajonit të Ballkanit.”  Z. Gjonaj vazhdon letrën e tij, duke theksuar se, “Përpjekjet e Rusisë për të zgjëruar influencën e saj në Europën Lindore, shpeshëherë nepërmjet medias së kontrolluar, nënvijon nevojën e informimit të njerëzve nga një burim i balancuar dhe i besueshëm lajmesh.” Për më tepër, thotë asambleisti shqiptaro-amerikan, ”Media vendore në Ballkan shpesh manipulohet për t’i shërbyer interesave të partive në pushtet ose individëve të fortë, në kurriz të së vërtetës, të fakteve dhe të interesave të Perëndimit.”  

Z. Gjonaj vazhdon letrën e tij, duke theksuar rolin e rëndësishëm të medias së lirë, se “Media është metoda më efektive për të diskurajuar forcat ekstremiste për të depërtuar dhe për të vendosur praninë e tyre në rajon… dhe se thelbi i konflikteve të përgjakshme në Ballkan mund t’i atribohet disinformimit dhe shtypjes së informacionit të lirë.”  Ai theksoi rëndësinë e rolit të Zërit të Amerikës në gjuhën shqipe duke shkruar se, “Komuniteti shqiptar varet në shërbimet e Zërit të Amerikës për lajme dhe informacione të balancuara dhe të pa censuruara.”   Asambleisti shqiptaro-amerikan, Z. Mark Gjonaj e përfundon letrën e tij duke thënë se, “Me qëllim që të mbrohen interesat e Shteteve të Bashkuara, Zëri i Amerikës duhet të vazhdojë të shërbejë si burim i besueshëm lajmesh dhe informacioni”.

       Ndërkaq, edhe Këshilli Kombëtar Shqiptaro-Amerikan (KKSHA) njofton se në mbështetje të VOA-s, ka filluar kontaktet me anëtarët e Kongresit amerikan si dhe me ente të ndryshme qeveritare që merren me politikën e jashtme dhe me transmetimet ndërkombëtare të Shteteteve të Bashkuara. Kryetari i bordit të Këshillit Kombëtar Shqiptaro-Amerikan, Martin Shkreli lavdëroi punën dhe rolin që VOA-s shqip ka luajtur deri tani në informimin e   shqiptarëve dhe u angazhua se organizata që ai kryeson do të bëjë çdo gjë që është e mundur që Bordi i Guvernatorpve për Transmetimet të ndryshojë propozimin e tij për eliminimin e VOA-s shqip.  Ai tha se KKSHA, nepërmjet zyrës së saj në Washington, në lidhje me këtë çështje, “Është në kontakt me anëtarët e grupit të kongresistëve që merren me çështjet shqiptare në Kongresin amerikan, për të siguruar përkrahjen e tyre, për vazhdimin e programeve të shërbimit shqip të Zërit të Amerikës.” Kryetari i KKSHA, e cilësoi Zërin e Amerikës në gjuhën shqipe si, “Një burim jetik dhe i pazëvëndsueshëm lajmesh dhe informacioni për Shqiptarët në trojet tona në Ballkan dhe më gjërë…si një burim i rëndësishëm lajmesh dhe analizash dhe si një shembëll standardesh të gazetarisë perëndimore.”

Përveç reagimeve të komunitetit shqiptaro-amerikan kundër planeve për mbylljen e programit shqip të VOA dhe të gjuhëve të tjera drejtuar Ballkanit, edhe ente amerikane dhe individë të interesuar – disa kanë reaguar publikisht e disa privatisht — por të cilët janë të vetdijshëm mbi rolin që ka luajtur dhe luan VOA në Ballkan, u janë bashkuar reagimeve kritike duke bërë thirrje për eliminimin e këtij projekt buxheti, dhe jo mbylljes të shërbimeve të VOA-s drejtuar vendeve të Ballkanit.

BBGWatch, një organizatë që merret me median botërore, në websajtin e saj pasqyron letrën e lartë-përmendur të asambleistit shqiptaro-amerikan nga Nju Jorku, Mark Gjonaj dhe njëkohësisht shpreh përkrahjen ndaj VOA-s, por edhe  shqetsimet e saj në lidhje me shkurtimet e propozuara në transmetimet ndërkombëtare të Amerikës.  BBGWatch thekson se, “Komuniteti Shqiptaro-Amerikan ka aleatë të fortë në Kongresin Amerikan, të cilët përkrahin zgjërimin dhe jo shkurtimet në transmetimet ndërkombëtare amerikane.”   BBG Watch, përmend Kongresistin Eliot Engel dhe Joseph Crowley.    BBGWatch shkruan gjithashtu se edhe enti tjetër jo-qeveritar, Komisioni për Transmetimet Ndërkombëtare (CUSIB),  është tepër i shqetësuar në lidhje me eliminimet e propozuara të programeve të VOA-s, drejtuar Ballkanit.  BBGWatch citon një burim të besueshëm dhe që i njeh mirë transmetimet ndërkombëtare të Amerikës, i cili bën thirrje për emërimin e një manaxheri të fortë që të njohë mirë organizatën dhe mënyrën se si funksionon ajo, — ashtu që t’a këthej atë në një media efektive ndërkombëtare të Shteteve të Bashkuara, e cila gëzon njëkohësisht edhe përkrahjen e grupeve të interesuara amerikane siç është komuniteti shqiptaro-amerikan dhe të tjerë.”

        Ky është vetëm fillimi. Procesi i miratimit të buxhetit për vitin e ardhëshëm financiar është një proces i gjatë dhe i koklavitur. Historikisht, buxhetet federale gjatë procesit të shqyrtimit dhe miratimit ose jo, pësojnë ndryshime të mëdha dhe shpeheherë as nuk i përngjajnë buxhetit të paraqitur tani. Kështuqë, megjithëse ka më shumë se një vit nga koha që, pas debateve të gjata e të ashpëra hyn në fuqi buxheti i vitit 2015, nuk është aspak heret që qysh tani të ushtrohet influenca e çdo personi dhe e çdo organizate që ia di vlerën VOA-s, duke kontaktuar përfaqsuesit tuaj në Kongresin dhe në Senatin Amerikan — në cilin do shtet të Amerikës që të jetoni – ashtu që eliminimi i propozuar  i programeve të VOA-s shqip të mos bëhet realitet.

 

 

Kombi “kosovar” sipas modelit të kombit jugosllav!

by

Nga Gani MEHMETAJ/

Pas vitit 1999 një grup mercenarësh shqipfolës filluan të bëjnë zhurmë të madhe për krijimin e kombit të ri, kombit “kosovar”. Model e kishin – kombin jugosllav. Propaganda integraliste e ish-Jugosllavisë arriti të sajojë surrogatin serb të “jugosllavistëve” nga martesat e përziera, nga joshja që u bënte jo serbëve për karrierë politike dhe nga presionet e tjera. Paralelisht më ta u sajua edhe kombi mysliman dhe kombi maqedonas, pjellë e imagjinatës së Titos dhe titistëve. Të gjithë këta flisnin serbisht, i takonin në pjesën më të madhe kulturës serbe ose kroate (më përjashtim të “maqedonasve” sllav që ishin diku në mes të bullgarëve, serbëve dhe vllehve të sllavizuar ). Megjithatë, kombi “jugosllav” dhe “mysliman” ishin sajesa politike, prandaj dështuan për faqe të zezë: myslimanët pësuan tragjikisht nga mungesa e identitetit dhe bredhja herë nga Lindje, herë nga Perëndimi; jugosllavët me shpartallimin e Jugosllavisë u fshehën skutave nga frika e kombeve reale që dolën në sipërfaqe me identitet të sforcuar, apo jugosllavët në pjesën më të madhe u bënë serb militant. “Maqedonasit” sllav ende përpëliten në mes të bullgarëve, vllehve dhe serbëve, por që të përbashkët e kishin dhe e kanë urrejtjen patologjike ndaj shqiptarëve.

Përderisa dy sajesat e para i takojnë historisë, sajesa e tretë “maqedonasit” sllav ende qëndrojnë në mes të Shiles e Harribdes, por zor se do t’i përballojnë historisë: kombet nuk sajohen në shekullin XX dhe nuk bëhen me dekret.

Sikur nuk mjaftoi dështimi i sajesave myslimane e jugosllave, disa mercenarë, apo minoritete me prejardhje aziatike po përpiqen të krijojnë një frankeshatjn gjuhe; kosovarishtën dhe kosovarët. Po kombi i ri “kosovar” cilën do ta ketë gjuhë zyrtare? “Kosovarishtën” që nuk do të jetë gjuha standarde shqipe, ndërsa nuk do të jetë as dialekti puro gegë, por një trajtë e të folmes lokale të periferisë me sllavizma e turqizma të bollshme, apo e të folmes së pakodifikuar, ku secili do të sjell në medie e në institucione publike gjuhën e pagdhendur të katundit të vet me  pasthirrma e klithma malësorësh, me gjysmën e shkronjave të ngrëna. Ndërsa “kosovaristët” e kryeqytetit të Kosovës flisnin një shqipe të zvetënuar, në pjesën më të madhe të përkthyer nga serbishtja, me sintaksë të çoroditur sa sllavisht aq edhe anglishten e çalë si të Tarzanit të xhunglës, ku dëshirorja është fshirë  nga përdorimi. Asnjëri prej këtyre kosovaristëve nuk të thotë kalofsh mirë, sikurse gjyshja e tyre dikur, por të urdhërojnë: kalo mirë! Shtresa urbane, bijë të “elitës jugosllave” apo të shtresave të socializmit vetëqeverisës kanë nostalgji të ndjeshme ndaj serbokroatishtes. Ata duan ta përjashtojnë shqipen letrare jo vetëm nga e folmja e përditshme, por edeh nga mediet. Çdo shprehje a togfjalësh që e përdorin në zhargonin e përditshëm, e kanë përkthyer nga ish metropola e tyre ideologjike.

Kush qëndron prapa kësaj propagande? Është vështirtë të thuhet, sepse në mjedisin prej nga vijnë nuk kanë mbështetje, por megjithatë kanë ca fonde. Disa shenja tregojnë se kryesisht nisma është e ish-integralistëve jugosllavë, pastaj e majtistëve dhe mercenarëve të të gjitha ngjyrave që i shfrytëzojnë fondet e ndryshme ndërkombëtare, me burime të dyshimta. Mjafton të thuash se do të angazhohesh për propagandimin e gjuhës lokale, të ndryshme nga gjuha që flitet në Shqipëri dhe fondet i ke të garantuara, në qarqet politike ndërkombëtare, që duan të krijojnë hendek të madh në mes të Kosovës dhe Shqipërisë, në propagandistët të cilët dikur ishin të zhurmshëm në luftën kundër nacionalizmit e irredentizmit shqiptar etj. Por një pjesë e tyre këtë gjë e bëjnë edhe nga ekscentrizmi, përkatësisht nga kompleksi i inferioritetit: “përtej alpeve bashkëkombësit tonë nuk na duan, na shpërfillin, na nënçmojnë, prandaj o burra ta bëjmë “gjuhën tonë , lëshojnë kushtrimin ata, që flasim e ta shkruajmë pa rregulla, pa shenja pikësimi, të kënaqemi duke ia bërë qefin vetës se, jemi më të mirët, më të mençurit dhe më të bukurit”. “Kosovaristët” mbështetjen më të madhe e patën nga disa medie elektronike të majta në Tiranë e në Prishtinë. A është fjala, sepse këto medie duan të nxisin debate apo për kuriozitet mediatik, është vështirë të thuhet. Mbase edhe ndonjë fond të dyshimtë nuk bënë të përjashtohet. Mediet tona marrin gjithandej fonde dhe askush nuk e di se nga vijnë.

Elementi jo shqiptar i integruar në mjedisin shqiptarë të Kosovës (shqiptar gjak përzier   me prejardhje jevge e aziatike) janë më të zhurmshmit për kombin “kosovar’, ashtu sikurse që të kësaj përkatësie janë edhe ata që e propagandojnë më së shumti ideologjinë e beduinëve të shkretëtirës në emër të fesë.

Të përpiqesh të sajosh komb në shekullin XXI, përkatësisht të përpiqesh ta ndash kombin e konsoliduar, është më shumë se veprim prej Donkishoti, është përpjekje të bësh punën e Beogradit. Të përpiqesh të rekrutosh njerëz për kombin e ri nga pjesëtarët të cilët ndjenjën kombëtare e kanë më të theksuar se asnjë komb tjetër në Ballkan, është veprim i joshqiptarëve që nuk na e duan të mirën. Natyrisht ata ndërkombëtar që e mbështesin këtë nismë, veprojnë nga prizmi pragmatik: duan të zbusin ca mllefin e Serbisë, mbase duan të integrojnë serbët në shtetin e ri, por mbi të gjitha duan ta largojnë vëmendjen e shqiptarëve nga gjakimi për bashkim kombëtar. Ndërkaq orientalët dua që në këtë mënyrë të shprishin gjaku shqiptar, ashtu sikurse po përpiqen që ta shprishin përmes përpjekje për nxitje të përçarjeve fetare. Fondet antishqiptare nuk prajnë se derdhuri nëpër xhepat e shqipfolësve.

Përpjekja e sajimit të kombit “kosovar” është përpjekje e pakuptim, shpenzim i panevojshëm i energjive dhe sakrificë e madhe: për  hir të 2-3 për qind të serbëve, të cilët megjithatë nuk do ta pranonin këtë sajesë dhe nuk do ta flisnin kurrë as gjuhën “kosovarishte’. Është më e drejtë që ne ta flasim gjuhën tonë dhe ata gjuhën e tyre, se sa të bëjmë eksperimente koti që na kushtojnë.

Euforia e festimit të 100-vjetorit të pavarësisë pata përshypjen se do të këndellte edhe një herë përgjumjen e asaj shtrese të shqiptarëve të Kosovës e të Shqipërisë që sikur iu bë zhguall breshke përkatësia kombëtare. Të topitur nga varfëria pesëdhjetëvjeçare, të molepsur nga ca ndihma humanitare me hurma e sheqerka, të vënë nën presionin e fqinjëve agresivë e shovinist, një pjesë e tyre turpëroheshin apo e fshihnin të qenit shqiptar. Të tjerët sikur po harrojnë ke e patëm mik e ke armik, kush na gjymtoi dhe kush ishte shkaktar i këtij gjymtimi. Të tretët iu kanë qepur internacionalizmit dhe kozmopolitizmit, pikërisht sepse e kanë ngarkesë të qenit shqiptar.

Euforia e theksimit të 100 –vjetorit të pavarësisë duhet të përseritet çdo vjet. Nuk mjafton vetëm tundja e flamujve, as vetëm fjalimet patetike, por lipset ringjallje e frymës së rilindësve, vënia në pah e vlerave kombëtare, e heronjve tonë, e luftës që bëmë gjatë historisë kundër pushtuesve dhe e përpjekjeve që duhet të bëjmë tash dhe në të ardhmen në forcimin e kombit tonë të bashkuar me përkatësi e mirëqenie evropiane.

Nuk është turp të jesh nacionalist, është turp ta mohosh kombin tënd e të shpikësh kombe të paqena, është jonjerëzore të shtypësh të tjerët.

NGROHJA GLOBALE

by

Nga Frank Shkreli/

Raporti i fundit i Grupit të Ekspertëve të Organizatës së Kombeve të Bashkuara (OKB) mbi Ndryshimet Klimaterike që u njoftua të hënën në Yokohama të Japonisë, paralajmëron se ngrohja globale paraqet  rreziqe, në rritje e sipër, ndaj shëndetit të njerëzve, ndaj mundësive ekonomike si dhe ndaj furnizimeve me uj dhe me ushqime, për popujt anë e mbanë botës.  Shkencëtarët e Kombeve të Bashkuara bëjnë thirrje për marrjen e masave urgjente kundër efekteve të ngrohjes globale.  Raporti thotë se bota duhet t’i kushtojë një vemendje  më serioze këtij problemi, pasi pasojat e ngrohjes globale po ndihet kudo, duke shkaktuar mungesë në ushqime, fatkeqsi natyrore dhe këto, si rrjedhim shtojnë rreziqet për shpërthime lufte.  Raporti thekson se, sot për sot, bota nuk është e përgatitur për tu përballur me ndryshimet klimaterike.  Raporti i shkencëtarve të OKB-së, shton  se komuniteti ndërkombëtar duhet të ndërmarrë veprime të menjëhershme, dhe paralajmëron se njerëzimi është sigurisht përgjegjës dhe shkaktar i ngrohjes globale, e cila mendohet se ka shkaktua thatësira, temperatura të ftohta dhe rritjen e nivelit të ujrave të deteve, anë e mbanë botës.

Reagimet ndaj këtij raporti ishin të shpejta dhe alarmuese, duke filluar nga Sekretari Amerikan i Shtetit, Xhon Kerry e deri tek Sekretari i Përgjithshëm i Kombeve të Bashkuara, Ban Ki Moon.  Xhon Kerry reagoi duke thënë se Shtëpia e Bardhë e konsideron raportin e ekspertëve të OKB-së si një thirrje për veprim dhe u bëri thirrje vendeve të botës që të zgjojnë nga gjumi sistemet e tyre politike, sepse sipas tij, “Sa më shumë që të vonojmë marrjen e masave konkrete kundër ngrohjes globale, aq më i madh bëhet rreziku”, dhe shtoi duke theksuar se: “Nëqoftse lexoni këtë raport, nuk mund të mohohet realiteti.  Andaj, nëqoftse nuk veprojmë në mënyrë dramatike dhe shpejt, shkenca na thotë se klima dhe standardi i jetesës sonë, janë në rrezik.”  Xhon Kerry shtoi se “përgnjeshtrimi i fakteve të shkencës është abuzim dhe se kostoja e mos-veprimit, është katastrofike”, për botën.

Kryediplomati amerikan tha se, “asnjë vend i vetëm nuk shkakton ngrohjen globale, dhe si përfundim asnjë vend i vetëm nuk e ndalon dot”, andaj duhet të ndërmerren masa të përbashkëta nga komuniteti ndërkombëtar, në nivel botëror duke u angazhua  njëkohësisht se Shtetet e Bashkuara po përballen me sfidën që paraqet ngrohja globale duke zbatuar “Planin e Presidentit Obama mbi Klimën” dhe shtoi se Shtetet e Bashkuara janë gati të arrijnë marrveshje me vendet e tjera, në kuadër të konventëns së OKB-së për ndryshimet klimaterike dhe ngrohjen globale.

Ndërsa, Sekretari i Përgjithshëm i Organizatës së Kombeve të Bashkuara, Ban Ki Moon dha alarmin të ënjtën në Bruksel për rreziqet që ai thotë se i vinë botës nga ngrohja e planetit.   Pasi kishte shkuar në Grinland për të parë nga afër efektet e ndryshimit të klimës në atë mjedis, udhëheqsi i OKB-së, bëri thirrje për marrjen e masave kolektive për tu përballur me këtë situatë, “në të gjitha frontet, para se të jetë tepër vonë”, tha ai.  “Ndërsa po ngrohet klima botërore”, theksoi ban Ki Moon, “akulli i Grinlandës do të shkrihet më shpejtë dhe si përfundim do të kontribojë në rritjen e nivelit të ujit që kërcënon tanimë qindëra miliona njerëz në vendet e ulëta dhe në qytetet bregdetare”, anë e mbanë botës.

Duke komentuar raportin e ekspertëve të OKB-së mbi ngrohjen globale, Ban Ki Moon tha në Bruksel, ku gjëndet për një javë tani për bisedime me zyrtarët e Bashkimit Europian mbi një numër çështjesh urgjente botërore,   se, “Qëllimi im është të bindë qeveritë e vendeve anëtare të OKB-së, si dhe bizneset botërore dhe publikun e gjërë, se ndryshimet klimaterike përbëjnë rrezik për sigurinë, begatinë dhe zhvillimin e vazhdueshëm të njerzimit në të të ardhmen”. Ai shtoi se ky fenomen ka prekur tanimë bujqësinë, shëndetin e njerëzve dhe sistemet e ndryshme ekologjike dhe eventualisht mund të prekë negativisht edhe sigurinë botërore, veçanërisht si rrjedhim i mungesës së  ushqimeve dhe ujit.  “Anë e mbanë botës”, tha Ban Ki Moon, “është e qartë se ndryshimet klimaterike po ndodhin dhe se veprimtaritë njerëzore janë shkaku kryesor i këtij fenomeni . Ne duhet të veprojmë tani mbi ato që dime nga shkenca, duke marrë masa urgjente, para se të jetë tepër vonë. Problemi është global dhe secili ka një rol për të luajtur në këtë mes”, shtoi ai dhe theksoi se Europa, jo vetëm që ka mundësitë, por ka edhe përgjegjësitë për të kryesuar përpjekjet për gjetjen e zgjidhjeve ndaj këtij problemi në kontinentin e saj dhe njëherazi të luaj edhe rolin kryesor në ndërmarrjet ndërkombëtare, si dhe në negociatat  botërore mbi ngrohjen globale, tha Sekretari i Përgjithshëm i OKB-së.

Përveç thirrjes që u bëri qeverive për angazhimin e tyre në këtë fushatë, Ban Ki Moon tha se edhe “shoqëria civile dhe sektori privat duhet të luajnë rolin e tyre të rëndësishëm”që u përket atyre duke shtuar se sektori i biznesit duhet të jetë  pjesë e zgjidhjes dhe jo shkaktar i problemit. Ai përfundoi duke thënë se për tu përballur me problemin e ngrohjes globale, “Kemi nevojë për kurajo politike, njohuri teknologjike dhe ndjeshmëri ndaj nevojave njerëzore.” Njerëzimi, tha ai, “E ka shkaktuar këtë problem dhe vetëm ne mund ta zgjdhim atë”.

Në vitet e fundit,  fenomeni i ngrohjes globale dhe ndryshimeve klimaterike ka vazhduar të jetë një çështje që ka shkaktuar kundërshtime dhe debate të ashpëra politike, pro dhe kundër.  A ka arsye për alarm, apo është ky një trillim i disa shkencëtarve dhe i disa politikanëve për përfitime personale ose ideologjike?  Megjithëse raporti i lartëpërmendur i eskpertëve të OKB-së u cilësua si, “prova më solide që mund të arrihet në cilën do fushë shkencore”, nga Organizata Meteorogjike Botërore, disa të tjerë kanë thënë se raporte të tilla përhapin panik të panevojshëm.  Madje edhe njëri prej autorëve të raportit të eskpertëve të OKB-së, Profesori Richard Tol, i Universitetit Sussex në Angli u tërhoq nga grupi që kishte shkruar raportin, duke thënë se sipas mendimit të tij, raporti — i shkencëtarve të organizatës botërore mbi paralajmërimet mbi ngrohjen globale — ishte tepër alarmist.