Prof.Dr.Fejzulla BERISHA/

Për të thelluar më tej analizën e sigurisë së Kosovës në kuadër të mbështetjes ndërkombëtare nga SHBA dhe Turqia, dhe për të ilustruar më konkretisht ndikimin e këtyre dy aktorëve të fuqishëm ndërkombëtarë, mund të shqyrtojmë më gjerësisht dhe të analizojmë rolin e tyre në kontekstin global, duke u fokusuar në raste të ngjashme të mbështetjes ndërkombëtare për shtete që kalojnë përmes periudhave të pasigurisë dhe krizës. Kjo do të na ndihmojë të kuptojmë më mirë rëndësinë e angazhimit të SHBA dhe Turqisë për sigurinë dhe stabilitetin e Kosovës në kuadër të politikës globale të sigurisë dhe mbrojtjes.

1. SHBA dhe Turqia si Aktorë të Sigurisë: Roli në Stabilizimin e Rajonit të Ballkanit

SHBA dhe Turqia kanë luajtur një rol të rëndësishëm në stabilizimin e rajonit të Ballkanit pas Luftës së Ftohtë dhe veçanërisht pas periudhës së Luftës në Kosovë (1998-1999). Pas ndërhyrjes së NATO-s në Kosovë, këto dy shtete janë bërë akterë kyç në ruajtjen e sigurisë rajonale dhe forcimin e kapaciteteve të Kosovës për t’u integruar në strukturat ndërkombëtare. Roli i SHBA dhe Turqisë është i lidhur ngushtë me angazhimin në krijimin e një Ballkani të qëndrueshëm, të sigurt dhe të integruar në Bashkimin Evropian dhe NATO.

A. SHBA dhe Stabiliteti Rajonal Pas Luftës së Kosovës (1999)

Pas misionit të NATO-s në Kosovë, SHBA ka mbajtur një prani të fortë në rajon dhe ka luajtur një rol kyç në stabilizimin e situatës në Ballkan. Pjesëmarrja e SHBA në operacione të NATO-s dhe angazhimi i saj për mbështetje diplomatike dhe ushtarake për shtetet e Ballkanit kanë pasur një ndikim të drejtpërdrejtë në ruajtjen e sigurisë dhe stabilitetit të Kosovës.

Prania ushtarake e SHBA dhe mbështetje e vazhdueshme: Në vitin 1999, pas intervenimit të NATO-s në Kosovë, SHBA ka ofruar një mbështetje të jashtëzakonshme për strehimin e trupave të NATO-s dhe ka luajtur një rol kyç në misionin e KFOR-it (Forca e NATO-s për Kosovën). SHBA ka ofruar ndihmë për forcimin e sigurisë në rajon, duke kontribuar me trupa, burime logjistike dhe mbështetje financiare për operacionet ndërkombëtare.

KFOR dhe trajnim i forcave të sigurisë të Kosovës: Pjesëmarrja e SHBA në KFOR ka ofruar një mundësi për trajnimin e forcave të sigurisë të Kosovës, duke siguruar një mbështetje për ndihmën e Kosovës në krijimin e institucioneve të saj të sigurisë, përfshirë Policinë e Kosovës dhe Ushtrinë e Kosovës. Pas shpalljes së pavarësisë në vitin 2008, SHBA ka vazhduar mbështetjen për forcimin e kapaciteteve të sigurisë, përmes trajnimeve dhe ndihmës teknike.

Mbështetje për forcimin e sundimit të ligjit: SHBA ka ofruar asistencë të madhe për forcimin e sundimit të ligjit dhe luftën kundër korrupsionit dhe krimit të organizuar në Kosovë. Kjo ka përfshirë mbështetje për ngritjen e institucioneve të drejtësisë dhe forcimin e kapaciteteve të institucioneve kosovare në menaxhimin e sigurisë dhe administratës.

B. Turqia dhe Mbështetje për Kosovën

Pas 1999, Turqia ka pasur një angazhim të ngjashëm për stabilitetin e Kosovës. Roli i Turqisë ka qenë gjithashtu thelbësor në mbështetje të Kosovës, përmes marrëdhënieve bilaterale dhe mbështetjes diplomatike. Ndërsa Turqia ka qenë një mbështetës i fuqishëm i integrimit të Kosovës në organizata ndërkombëtare, ajo gjithashtu ka luajtur një rol të rëndësishëm në mbështetje ushtarake dhe diplomatike për sigurinë e Kosovës.

Misioni i Turqisë në Kosovë: Turqia ka kontribuar me trupa të KFOR-it dhe ka ofruar ndihmë për ndihmën në menaxhimin e pasluftës dhe forcimin e kapaciteteve të sigurisë. Po ashtu, ka pasur ndihmë nga Turqia në ndihmën për rindërtimin e Kosovës dhe zhvillimin e infrastrukturës kritike.

Diplomacia dhe mbështetje për njohjen e Kosovës: Turqia ka lobuar për njohjen e Kosovës nga shtetet e tjera, përfshirë ato të rajonit dhe nga shtetet më të mëdha si Kina dhe Rusia. Kjo ka përfshirë mbështetje për integrimin e Kosovës në organizata ndërkombëtare si Kombet e Bashkuara (OKB) dhe organizata të tjera rajonale.

2. Rastet Krahasuese të Mbështetjes Ndërkombëtare për Sigurinë e Shteteve të Tjera Pas Konflikteve të Ndërlikuara

Të shohim disa raste të tjera ku shtetet kanë kërkuar mbështetje ndërkombëtare pas periudhave të konflikteve të pasigurisë dhe kanë marrë ndihmë të ngjashme nga aktorë të fuqishëm ndërkombëtarë si SHBA dhe Turqia. Këto raste ofrojnë perspektiva të rëndësishme për të kuptuar se si mbështetje të ngjashme mund të sigurojnë stabilitetin dhe sigurinë e një shteti.

A. Rasti i Bosnjë-Hercegovinës Pas Luftës

Pas Luftës së Bosnjës (1992-1995), Bosnja dhe Hercegovina kaloi nëpër një periudhë të pasigurisë dhe pasluftës, duke kërkuar mbështetje ndërkombëtare për të ndihmuar në ruajtjen e sigurisë dhe integritetit të saj. SHBA dhe Turqia kanë luajtur një rol të madh në këtë proces.

SHBA dhe ndihma për sigurinë e Bosnjës: Pas Marrëveshjes së Dejtonit (1995), SHBA ka ofruar mbështetje të rëndësishme për stabilitetin e Bosnjë-Hercegovinës. Pjesëmarrja e trupave të SHBA në misionin SFOR të NATO-s ka kontribuar në ruajtjen e sigurisë dhe ka siguruar një periudhë stabiliteti pas luftës.

Turqia dhe mbështetje për integrimin e Bosnjë-Hercegovinës: Turqia ka ofruar mbështetje diplomatike dhe ka ndihmuar në lobimin për integrimin e Bosnjë-Hercegovinës në organizata ndërkombëtare, përfshirë Bashkimin Evropian dhe NATO-n.

B. Rasti i Ukrainës Pas Krizës së Krimesë (2014)

Një tjetër shembull krahasues është Ukraina pas aneksimit të Krimesë nga Rusia në vitin 2014. Ukraina ka kërkuar mbështetje të fuqishme nga SHBA dhe NATO për të siguruar sovranitetin e saj dhe për të parandaluar më tej ndërhyrjen ruse.

SHBA dhe ndihma ushtarake për Ukrainën: SHBA ka ofruar ndihmë të madhe ushtarake dhe diplomatike për Ukrainën, duke siguruar mbështetje të drejtpërdrejtë në mbrojtjen e territorit të saj dhe forcimin e kapaciteteve të saj mbrojtëse. Ky angazhim ka pasur një ndikim të rëndësishëm në forcimin e sigurisë së Ukrainës dhe në ruajtjen e sovranitetit të saj.

Turqia dhe ndihma për Ukrainën: Po ashtu, Turqia ka ofruar ndihmë diplomatike dhe ka lobuar për mbështetje ndërkombëtare për Ukrainën, duke ndihmuar në përpjekjet e saj për të marrë mbështetje nga aleatët ndërkombëtarë dhe për të përballuar agresionin e Rusisë.

Angazhimi i SHBA dhe Turqisë për sigurinë e Kosovës është pjesë e një modeli të gjërë të mbështetjes ndërkombëtare që këto shtete kanë ofruar për shtetet që kalojnë periudha pasigurie dhe krizash të thella. Nëpërmjet mbështetjes diplomatike, ushtarake dhe ekonomike, SHBA dhe Turqia kanë siguruar stabilitetin e rajonit me theks të veçantë Kosovën.

Me rastin e 27-vjetorit të Epopesë së Dukagjinit, përkatësisht betejës së 24 marsit 1998 të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës me forcat pushtuese të Serbisë, kryetari i Kuvendit të Republikës së Kosovës, Glauk Konjufca, bëri homazhe në Kompleksin Memorial “Dëshmorët e Kombit” në Gllogjan.

Kryetari i Kuvendit tha se forcat e armikut e rrethuan Gllogjanin duke synuar që ta thyejnë atë vatër të rezistencës frymëzuese, por trimëria, vendosmëria dhe gatishmëria për të luftuar deri në fund, i dha mesazhin e qartë Serbisë okupatore se asnjë rrethim nuk do të mund ta shuante përpjekjen për liri.

“Atë ditë kumboi fuqishëm thirrja e lirisë, që u bë frymëzim për të gjithë popullin shqiptar e në mbarë Kosovën, duke dhënë shembullin e lartësuar të rezistencës me armë në duar, të sakrificës në emër të aspiratës sonë të përbashkët çlirimtare”, theksoi kryetari Konjufca.

Duke përkujtuar këtë betejë të shndritshme dhe sakrificën sublime të dëshmorëve, kryetari Konjufca tha se vepra e tyre heroike do të mbetet e paharruar, duke frymëzuar gjeneratat e tanishme dhe brezat e ardhshëm.

“Dëshmorët dhe të gjithë të rënët janë ata që i hapën rrugën ngritjes së Republikës sonë dhe ne kurrë nuk duhet të harrojmë se sa shumë u desh të përpiqemi e të japim për të fituar lirinë. Lavdi Himë Haradinajt, Gazmend e Agron Mehmetajt, që me gjakun e tyre e shënuan madhështinë e Epopesë së Dukagjinit, si dhe të gjithë dëshmorëve që dhanë jetën për liri”, tha kryetari Konjufca.

Hisen Berisha/

Në kontekstin e zhvillimeve të fundit në fushën e sigurisë, përfshirë diskutimet në Konferencën e Sigurisë në Mynih, Kosova po përballet me sfida dhe përgjegjësi të rëndësishme për forcimin e mbrojtjes dhe avancimin e partneritetit strategjik me SHBA-në.

Për një periudhë të caktuar, ishte shqetësues distancimi nga programet amerikane të sigurimit të pajisjeve dhe armatimeve, përfshirë programin e shitjeve apo blerjeve nga ne, Foreign Military Sales (FMS), si dhe reduktimin e bashkëpunimit të Forcës së Sigurisë së Kosovës (FSK) me Gardën Kombëtare të Iowa-s. Këto zhvillime ngritën pikëpyetje mbi qëndrueshmërinë e mbështetjes strategjike nga SHBA-ja dhe ndikimin e tyre në përputhshmërinë e FSK-së me standardet e NATO-s.

Megjithatë, marrëveshja e fundit për avancimin e bashkëpunimit në fushën e mbrojtjes sinjalizon një rikthim dhe forcim të këtij raporti jetik, duke vendosur themelet për një aleancë më të thellë dhe të qëndrueshme në mbrojtjen e Kosovës.

Në këtë drejtim, përveç forcimit të marrëdhënieve me SHBA-në, Kosova po konsolidon gjithashtu bashkëpunimin rajonal në fushën e mbrojtjes.

Në kuadër të një ofensive diplomatike të Kroacisë për forcimin e bashkëpunimit në Evropën Juglindore, ministrat e Mbrojtjes të Kroacisë, Shqipërisë dhe Kosovës pritet të nënshkruajnë në Tiranë Deklaratën për Bashkëpunimin Trilateral Ushtarak.

Kjo marrëveshje synon të forcojë aftësitë mbrojtëse të tri vendeve, të rrisë bashkëpunimin në industrinë e mbrojtjes dhe të përmirësojë ndërveprimin ushtarak përmes edukimit, trajnimeve dhe stërvitjeve të përbashkëta.

Pavarësisht se kjo deklaratë nuk përfaqëson një pakt ushtarak, ajo shënon një angazhim për një bashkëpunim më të thellë mes tre vendeve, duke ndihmuar në ndërtimin e një arkitekture mbrojtëse më të koordinuar dhe më rezistente ndaj sfidave të sigurisë në rajon.

Forcat e Armatosura të Kosovës janë dizajnuar dhe po ndërtohen mbi bazën e standardeve të NATO-s, me asistencën profesionale dhe teknike të SHBA-së përmes programeve si Defence Institute of Reform Initiative (DIRI). Ky program ka qenë kyç në analizën e fushës së sigurisë, rreziqeve, kërcënimeve, misionit dhe doktrinës ushtarake të FSK-së, përfshirë trajnimin, planifikimin dhe strukturën organizative.

Marrëveshja e re e nënshkruar me SHBA-në forcon këtë trajektore, duke siguruar një mbështetje të zgjeruar për ngritjen e kapaciteteve strategjike, përfshirë zhvillimin e mbrojtjes ajrore me krijimin e një flote ajrore.

Me një rishqyrtim të avancuar strategjik, Kosova mund të orientohet drejt blerjes së avionëve modernë luftarakë nga Izraeli, për të rritur aftësitë e saj mbrojtëse dhe për të reduktuar varësinë nga kapacitetet e aleatëve në rast të një kërcënimi.

Marrëdhënia e ngushtë me SHBA-në, përmes partneritetit me Gardën Kombëtare të Iowa-s dhe trajnimeve të përbashkëta, ka qenë shtylla kryesore e zhvillimit të doktrinës ushtarake të FSK-së.

Marrëveshja e re garanton jo vetëm ruajtjen, por edhe avancimin e këtyre standardeve përmes përfshirjes së Kosovës në programet e mbrojtjes amerikane dhe shkëmbimeve ushtarake, duke e bërë atë një partner më të aftë dhe të integruar me aleatët perëndimorë.

Në një kontekst më të gjerë strategjik, Kosova duhet të synojë ngritjen e raporteve të mbrojtjes me SHBA-në në një nivel më të lartë, duke ndërtuar një “Traktat të Mbrojtjes së Përbashkët”, të ngjashëm me atë që SHBA-ja ka me Korenë e Jugut. Një marrëveshje e tillë do të siguronte angazhim afatgjatë të SHBA-së për mbrojtjen e Kosovës, duke garantuar një përgjigje automatike në rast të kërcënimeve të jashtme dhe duke vendosur një prani të përhershme të kapaciteteve amerikane në vend.

Për të shmangur pasojat e një strategjie të paqartë dhe për të garantuar një mbrojtje të qëndrueshme, Kosova duhet të ruajë dhe të thellojë orientimin e saj strategjik drejt SHBA-së dhe NATO-s.

Marrëveshja e fundit dhe angazhimi në bashkëpunimin trilateral me Kroacinë dhe Shqipërinë duhet të shërbejnë si bazë për këtë objektiv, duke e pozicionuar Kosovën si një aleate të besueshme dhe një pjesë të pandashme të arkitekturës së sigurisë euroatlantike.

Nga Kristina Nano

Kandidate për Doktoraturë, JMU, SHBA/

Në çdo demokraci të zhvilluar, zgjedhjet konsiderohen si një mekanizëm i rinovimit dhe përparimit.

Ato duhet të jenë momenti ku shoqëria zgjedh mes alternativave të ndryshme për të ndërtuar një të ardhme më të mirë.

Por në Shqipëri, fushatat elektorale nuk janë hapësira e ideve të reja, programeve vizionare dhe alternativave ndryshe; përkundrazi, ato janë një ritual i riciklimit, një qark i mbyllur i së shkuarës, ku gara zhvillohet mes figurave të njëjta dhe modeleve të dështuara të qeverisjes.

Në zgjedhjet e 11 majit 2025, Edi Rama kërkon mandatin e katërt, duke premtuar integrimin në Bashkimin Evropian si premtimin final të qeverisjes së tij.

Sali Berisha kërkon rikthimin e tretë, duke pretenduar se tashmë ka përvojën e duhur për të qeverisur “më mirë” se herët e tjera. Ndërsa aktorët e tjerë politikë, qofshin të rinj apo të vjetër, kërkojnë “shansin e parë” në një sistem të dominuar nga figura që kanë sunduar skenën politike shqiptare për 30 vitet e fundit.

Një analizë e thjeshtë e këtyre fakteve na vë përballë një pyetje thelbësore: A mund të ndërtohet e ardhmja mbi një të shkuar të konsumuar?

A mund të ketë vizion një politikë e mbërthyer në figura që kanë udhëhequr për dekada dhe që e shohin të ardhmen vetëm përmes perspektivës së dominimit të tyre të vazhdueshëm?

Këto zgjedhje nuk po ofrojnë alternativa reale, por një garë mes të shkuarave.

Shqipëria ka nevojë për një lidership vizionar, një udhëheqje që nuk kërkon pushtetin si një qëllim në vetvete, por si një mjet për të realizuar një projekt madhor kombëtar.

Në filozofinë politike dhe teorinë e lidershipit, një lider i vërtetë nuk matet me kohën që ka kaluar në pushtet, por me transformimin që ka sjellë në shoqëri.

Max Weber, në analizën e tij mbi autoritetin dhe legjitimitetin, dallon tre lloje të autoritetit: tradicional, karizmatik dhe racional-ligjor (Weber, “Politics as a Vocation”, 1919).

Në Shqipëri, kriza e lidershipit vjen nga një kombinim i keq i karizmës së vjetëruar dhe autoritetit tradicional të liderëve që i kanë kaluar dekadat në politikë, pa u zëvendësuar nga një klasë e re e aftë për të sjellë racionalitet dhe inovacion në qeverisje.

Teoria e “qarkullimit të elitave” e Vilfredo Pareto argumenton se përparimi shoqëror vjen përmes ndryshimit të elitave politike dhe ekonomike.

Në Shqipëri, ky qarkullim ka dështuar sepse elitat e vjetra janë bërë të pazëvendësueshme, duke krijuar një oligarki politike.

Edi Rama dhe Sali Berisha nuk janë më thjesht liderë, por institucione të një sistemi që riciklon vetveten.

Asnjëri prej tyre nuk po kërkon të ndërtojë një vizion të ri për vendin por të dy po kërkojnë legjitimimin e së kaluarës së tyre, jo ndërtimin e së ardhmes.

Joseph Schumpeter, në teorinë e tij të “shkatërrimit krijues”, argumenton se çdo ekonomi dhe çdo sistem politik duhet të lejojë hyrjen e ideve të reja dhe largimin e atyre të vjetruara (Schumpeter, “Capitalism, Socialism and Democracy”, 1942).

Shqipëria, përkundrazi, nuk ka ndërtuar asnjë mekanizëm institucional që të lejojë qarkullimin e elitave.

Kur të njëjtët liderë dominojnë politikën për më shumë se 30 vjet, shkatërrimi krijues zëvendësohet me një cikël degradues të stagnimit.

Lidershipi vizionar nuk është thjesht një çështje e ndryshimit të figurave, por mbi të gjitha një çështje morali, drejtimi dhe inovacioni në qeverisje.

James MacGregor Burns, në teorinë e tij mbi lidershipin transformues, thotë se liderët e mëdhenj janë ata që “ngrejnë aspiratat morale të shoqërisë dhe krijojnë kushte për ndryshime afatgjata” (Burns, “Leadership”, 1978).

Liderët e sotëm të Shqipërisë nuk e bëjnë këtë.

Ata nuk ofrojnë një projekt kombëtar, nuk promovojnë virtytet e përbashkëta dhe nuk përpiqen të krijojnë një identitet të fortë demokratik e zhvillimor për vendin.

Një fushatë elektorale nuk është thjesht një betejë për vota, por një hapësirë ku lidershipi duhet të tregojë vizionin e tij për të ardhmen.

Në Shqipëri, fushatat janë kthyer në akte marketingu dhe teatër politik, ku premtimet nuk bazohen në politika të realizueshme, por në propagandë.

Platoni, në “Republika”, na mëson se shteti duhet të udhëhiqet nga njerëz me virtyt dhe dituri, jo nga ata që thjesht e zotërojnë artin e manipulimit (Plato, “Republic”, 375 BC).

Në këtë kontekst, Edi Rama dhe Sali Berisha nuk janë liderë transformues, por mjeshtër të mbijetesës politike.

Ata nuk propozojnë një Shqipëri të re, ata propozojnë vazhdimin e dominimit të tyre mbi Shqipërinë.

Shqipëria nuk ka më nevojë për politikanë që premtojnë “t’ia marrin dorën qeverisjes”, por për liderë që kanë një vizion të qartë për 50 vitet e ardhshme të vendit.

Nëse demokracia është një sistem që lejon përmirësimin e vazhdueshëm, atëherë zgjedhjet duhet të jenë momente ndryshimi dhe rinovimi.

Por në Shqipëri, zgjedhjet janë shndërruar në procesin ritual të ripërsëritjes së të njëjtave figura dhe të njëjtave ide të dështuara.

Jean-Jacques Rousseau, në “Kontratën Sociale”, thotë se “një komb është i lirë vetëm kur ai ka mundësinë të zgjedhë të ardhmen e tij pa u kushtëzuar nga e kaluara” (Rousseau, “The Social Contract”, 1762).

Shqipëria sot nuk është e lirë në këtë kuptim pasi e shkuara vazhdon të dominojë të tashmen dhe të shantazhojë të ardhmen.

Përse Shqipëria nuk ka një fushatë zgjedhore ku garojnë ide të reja?

Përse nuk kemi alternativa të formuluara mbi bazën e programeve reale të zhvillimit?

Përse liderët e rinj nuk arrijnë të dalin përpara dhe të sfidojnë sistemin e riciklimit të së vjetrës?

Përgjigja është e thjeshtë, sepse politika shqiptare nuk është krijuar për të prodhuar liderë vizionarë, por për të ruajtur status quo-në.

Zgjedhjet e 11 majit 2025 janë një tjetër dëshmi e krizës së lidershipit në Shqipëri.

Nuk mund të ketë progres të vërtetë për sa kohë që të shkuarat e konsumuara vazhdojnë të dominojnë skenën politike.

Nëse Shqipëria dëshiron një të ardhme të ndritur, duhet të çlirohet nga riciklimi dhe të përqafojë lidershipin vizionar, moral dhe transformues.

Dhe kjo nuk është vetëm detyrë e politikanëve, por e çdo qytetari shqiptar.

Përfundimisht pas një maratone të numërimit sipas të dhënave nga Komisioni Qendror i Zgjedhjeve të merkurën me 5 mars ka përfunduar numërimi i të gjitha votave të zgjedhjeve të 9 shkurtit, ndërsa subjektet politike kanë afat dy ditor për ankesa e më pas do të bëhët çërtifikimi i rezultatëve, ku hapet mundësia për formimin e qeverisë së re, ku LVV si partia e parë në zgjedhje duhet të dalë me propozime konkrete në afat optimal sepse në sajë të momenti aktual gjeopolitik duhet menjanuar animozitetet personale e partiake për të gjetur zgjidhje të pranueshme në favor të mrojtjës së sovaranitetit e integritetit të Kosovës.

Nail Draga

Sipas të dhënave të KQZ-së, Lëvizja Vetëvendosje(LVV) në koalicion me Guxo dhe Alternativa ka marrë 396.022 vota apo 42.27% dhe i takojnë 48 deputet, Partia Demokratike(PDK) është e dyta me 196.353 vota(20.96%) dhe do të ketë 24 mandate, Lidhja Demokratike (LDK) ka fituar 171.249 vota (18.28%) dhe do t´i ketë 20 deputetë. Ndërsa AAK/Nisma ka fituar 66.226 vota(7.07%) dhe 8 deputetë. Nga ana tjetër Lista Serbe ka fituar 9 deputetë, ndërsa një ulëse nga komuniteti serb e ka fituar partia e Nenad Rashiqit. Cekim se Albin Kurti ka fituar 337 mijë vota duke qenë individi me i votuar deri më tash në Kosovë.

KQZ-së ka bërë të ditur se dalja në votime ka qenë 40.59 për qind, pa llogaritur votat me kusht dhe ato të diasporës. Numri i qytetarëve me të drejtë vote në vendvotime ishte 1 milion e 970 mijë e 944 votues, derisa për herë të parë votën e tyre kanë mundur ta hedhin 125 mijë e 852 votues të rinj. Nëse përjashtojmë problemin me Webfaqen e KQZ, qytetarët dëshmuan pjekuri politike, duke dëshmuar se kemi të bëjmë me proces zgjedhor si në vendet demokratike.

Zgjedhjet model për regjionin

Në zgjedhjet e 9 shkurtit është përshtypje e përgjithshme se qytetarët e Kosovës dëshmuan vlera demokratike, sepse zgjedhjet përfunduan pa incidente. Ndonëse shteti më i ri i pavarur në regjion, zgjedhjet në Kosovë mund të shërbejnë lirisht si model për disa vende të regjionit, sepse qytetarët dëshmuan pjekuri politike në ndërtimin e kapacitetëve shtetërore të Kosovës. Madje edhe sistemi zgjedhor me lista të hapura mund të shërbejë si model për vendet e regjionit të cilët kanë mbetur peng të modeleve të vjetar të cilët për kohën janë të demodura, sepse qytetarët duan të votojnë për kandidatin me të preferuar e jo për ate të cilin iu servon partia.

Nuk ka dilemë se kemi të bëjmë me një demokraci zgjedhore përkatësisht kalimin nga revolucionit zgjedhor në evolucion qeverisës, duke dëshmuar se Kosova ka kapacitet demokratik për qeverisje moderne sipas standardëve evropiane.

LVV e para por me rënie të mbeshtetjës

Ndonëse kishim një fushatë e cila dallohej nga të mëparshmët në çdo aspekt, ku sulmohej me të gjitha mjetet pushteti, përkatësisht LVV, nga ana e opozitës e mediave, megjithate LVV dual subjekti më i votuar me 42.27% që është rreth 8% më pak se në vitin 2021. Një nder shkaqet e rënies së mbeshtetjës së LVV qendron në faktin se një numër i konsideruar i votuesve të cilët në vitin 2021 kanë mbeshtetur presidentën Vjosa Osmani, duke ia shkëputur një numër të konsideruar votuesish LDK tash i janë kthyer LDK, apo gjetiu, që përafërsisht paraqet shifrën prej 8%. Po ashtu nga LVV janë shkëputur dy deputetë të cilët kanë pasur mbeshtetësit e tyre, është dëshmi e mjaftueshme për të kuptuar se në një situatë e tillë LVV ia ka arritur për të ruajtur trupin e vet votues.

Nga ana tjetër nga opozita(PDK,LDK), ndonëse kanë pasur rritje në krahasim me vitin 2021, por nuk iu kanë dalur llogaritë, sepse elektorati votues ka vlerësuar angazhimin e tyre opozitar, e sidomos kohën e tyre kur ishin në pushtet, ku janë përfshi në afera të ndryshme jo vetëm korruptive.

Cekim se diaspora kësaj here, përveç se ka ardhur në Kosovë për të votuar, ata kësaj here kanë votuar edhe në përfaqësitë diplomatike(ambasada e konsulata) rreth 15.000 vota si dhe me postë(64.000), çështje e cila është interpretuar sipas qasjeve të ndryshme nga individë dhe subjektët politike.

Të gjithë kundër LVV

Duke analizuar situatën para dhe gjatë fushatës zgjedhore, në skenën politike të Kosovës, LVV është përballuar me kundërshtarë të ndryshëm, si brenda nga opozita, mdeiat, rrjetët sociale, Serbia, faktori ndërkombëtar etj.,por megjithate LVV e Kurtit, ngadhnjëu, duke dalë parti e parë, me defercë të madhe ndaj kundërshtarëve politikë. Ishin qytetarët qe me vërdiktin e tyre dëshmuan duke votuar sipas preferencave të tyre, duke i dhënë mbeshtetje me të madhe LVV.

Të tejkalohën animozitetet personale

Numrat e publikuara për subjektët politike dëshmojnë se asnjë subjekt apo koalicion politik nuk ka fituar shumicën sikurse në vitin 2021, kur LVV fitoj 50.02%, andaj pas çërtifikimit të rezultatëve formimi i qeverisë së re duhet të realizohet në një afat optimal, përmes formimit te një koalicioni. Ndërsa se si do të jetë forma e tij , fillimisht i takon LVV si partia e parë në zgjedhje të dalë me propozimin konkret në lidhje me këtë çështje. Varësisht prej rrethanave aktuale shoqërore e politike, në regjion e më gjerë, aktorët politik, duhet të tejkalonjë animozitetet personale e partiake, për të gjetur zgjidhje të pranueshme në favor të mbrojtjës së sovranitetit e integritetit të Kosovës. Çdo shmangie nga një qasje e tillë do të ishte disfatë e përgjithshme, sepse momenti gjeopolitik nuk pranon akrobacione politike të cilët mund të jenë më pasoja për Kosovën si tani dhe në të ardhmën.

(Mars 2025)