The Institute for the Protection of Democratic Values (IPDV) held its Annual Meeting on December 22, 2024, bringing together politicians, members of parliament, and distinguished regional and international guests. The event focused on key issues such as democracy, stability, peace, and security. As is customary, the meeting was conducted via the Zoom platform to facilitate the participation of members of parliament.

In a constructive and candid four-hour discussion, participants emphasized the importance of democratic development, the right to free expression, and regional and international cooperation as they relate to both Western and Eastern Europe. 

The four hours of the meeting debates and questions and queries, will serve for the year to come to focus on the joint areas of collaborations, regionally and internationally.

The IPDV continues to serve as a pivotal cross-border platform, encouraging dialogue and collaboration among diverse political ideologies for the collective benefit of the societies in region and beyond.

Democracy and the State of Political Affairs in the Region

Representatives from the regional countries provided insight into the political landscape in their respective states. Montenegro, North Macedonia, Albania, and Kosovo all highlighted their EU integration paths and the challenges they face in the pursuit of democratic reforms. Discussions also focused on the political stability in the region and the ongoing role of EU institutions in facilitating democratic processes.

Freedom of Speech and the Role of Social Media

Among crucial subjects of the meeting was freedom of speech and the growing influence of social media platforms in shaping public opinion and political discourse. Despite differing national policies, all participants reaffirmed the importance of protecting the fundamental right while ensuring responsible use of digital platforms. A consensus emerged that social media has become a powerful tool for political expression and citizen engagement, enabling also freedom of speech in its unique individual form but must be approached with caution to avoid undermining democratic processes.

The Role of International Justice

Vlora Jashanica– IPDV emphasized the importance of fair proceeding perceptions for the international justice and criticized how false narratives, particularly around sensitive issues like crimes, can undermine efforts to deliver fair and unbiased justice, specifying that this could indeed compromise the international justice system. 

This conversation brought attention to the ongoing struggles of the international justice system. The recent controversy surrounding Prosecutor Jack Smith’s actions, as well as past flawed reporting, specifying that false narratives risks undermining the credibility of many processes and general perception for international justice legal framework. 

IPDV calls for unity and regional and international cooperation

The meeting concluded with a renewed commitment to upholding the values of democracy, freedom of speech, and the importance of regional and international cooperation. The IPDV remains an institute for fostering dialogue that promotes justice, democratic values, freedom of speech human rights, regional and international stability.

Top Contributors: 

The Institute for Protection of Democratic Values (IPDV) would like to extend special thanks to the top contributors who provided invaluable insights during the meeting:

Drita Llolla-Montenegro Member of Parliament, Party of Socialist -DPS –offered an impactful input on political regression situation in Montenegro, democratic patterns and violations as well as the role of Albanian political representation in Montenegro. To explain the current situation in Montenegro, she stated that although change was requested and needed after a long rule of the DPS, it was led by forces influenced by Serbia through Serbian Orthodox Church and local political representatives, whose long-standing goal is to undermine institutions and geopolitical orientation of Montenegro. She added that questioning and attacking the very foundations of Montenegro, from the Constitution to national symbols, has become commonplace for the new ruling majority while foreign policy is in a worse shape today than it was during the DPS rule. To that account, she added that it is important to remind that the party she joined after they lost the elections in 2020, the DPS, led the national efforts for opening the accession talks to join the EU, to achieve the front runner position in that process, and attain the NATO membership. She also emphasized that the current coalition leading Montenegro has Europe in name only, but in terms of actions has nothing to do with Europe. She also offered a critical account of the political representation of Albanians in Montenegro, calling out the current support of some Albanian political representatives and their involvement in government as a practice which, although is presented as a measure to protect the interest if Albanians, could work against them in the long run. She added that Albanians operate in an advanced context compared to the 90s, where their rights are guaranteed by the Constitution, minority rights laws and ratified conventions. While commenting political events at a global scale, Drita stated that there is a vacuum formed for some time now between the left which to her opinion has furthered itself from its principal tenets, and the right which is offering a new alternative of conservativism that is seemingly embraced by the masses. To that account she added that it should be seen as an opportunity for the younger generation of progressive politicians to step into the arena, engage in robust grassroots activism to offer new ideas that will speak more closely to the needs of the citizens. Drita gave a stark contribution on Gender Equality, social media and critique for the use of the term populism which as she stated derives from masses that are not happy with politics as she stated people are tired of hypocrisy in politics and the elites telling them what to do.

Pranvera Resuli Albania -Member of Parliament, Socialist Party– for her valuable contribution regarding Albania’s EU integration progress and the country’s democratic advancements. Pranvera emphasized the achievements of Albania made in a short time, which were evaluated very positively by the EU mentioning also the opening of the EU First Chapter in Albania and Security Defense Partnership. Pranvera also gave stark contribution in the field of importance of preserving the democratic processes, freedom of speech. Pranvera provided detailed information for Albania recent decision to ban tick Tok use from Albania, which was purely to protect the children from challenging games harming themselves after loos of life of child as a result of such challenges informing that the decision was done in full consent and demand by parents itself in Albania. Pranvera informed that Tick Tok is not used for politics in Albania mostly is used by underaged and the recent ban of it was purely to protect the children and minors.  Pranvera mentioned also that due to high work and commitment Albania is seen as a country with stabilizing role in the Region. 

Arti Tamburi –Canada –Political Science & History Researcher-for his analysis of Serbia’s role in regional instability and his perspectives on EU integration and democratic reforms. Arti asserted that the Albanian factor in the region has become more pragmatic, and this is displayed in their acceptance to enter governmental coalitions in Montenegro and North Macedonia even with anti-Western elements. Arti mentioned that Albania by now could have done much more, emphasizing the need for change of approach and the different problems affecting Albania, also mentioning the Albanian government’s readiness to the so-called Open Balkans initiative with critique towards such approach. Arti expressed his views for the Freedom of Speech emplacing that only dictatorial/communist countries apply limits to freedom of speech which is a constitutional right to each individual in a democratic system. Arti stated that Kosovo is the most democratic country in the region. Arti also stated that the EU is more driven to stability rather than democracy itself when it comes to the region. Its validation of various problematic Balkan state governments was raised as a sterling example of this.      

Jason Gold Founder of Labour International, Central Eastern Europe, a branch of Labour Party UK that covered twenty countries in Central Eastern Europe. Gold was the Chairperson of the Labour Group -Branch for five consecutive mandates, currently engaged as IPDV Senior Affiliate. Gold contributed to the meeting with his views especially on freedom of speech, the impact of digital platforms the influence of individuals through such platforms and the importance of EU values in regional governance. Gold was focused in Montenegro, specifying the silent oppression in Montenegro which goes unnoticed as something that causes the situation to be worst in MNE. Gold also specified the false narratives that are created many times by social media and algorithms that work within social platforms. Gold also marked that in the UK there is no unlimited freedom of speech making division between hate speech and freedom of speech, as two different categories. Gold explained his experience in the UK and compared political landscape of region and the UK and the need to protect the democracy.  He also stated that the evident rise in populism of the left and right has drastically diminished objective critical debate within the body of politics. He also stated that Democracy does not end with the simple action of voting but is something that is only truly enhanced and protected by what parties and party leaders do after winning elections.

Mimosa Musa North Macedonia-Member of Parliament, VLEN/ ASH- for her contributions on democracy and gender equality and the political landscape in North Macedonia. She stated that Democracy, peace, stability and security are the basic principles of the functioning of a state within the framework of normality. There are four pillars that are inseparable and interconnected. The idea of ​​democracy derives its moral power and the attraction of the masses from two main principles.

• Individual autonomy: The idea that no one should be subject to rules that are imposed by others. People should be able to control their lives (within reason). 

• Equality: The idea that everyone should have the same opportunity to influence decisions that affect people in society. Individual autonomy in our country has been visible to some extent, while the principle of equality has often been dominated by permanent discrimination of various forms, especially against the Albanian people and women in general, and worse than that, Albanian women have been continuously discriminated against in a double way. So, in North Macedonia, it often happens that these aforementioned explanations conflict with practical reality. But we must not forget one thing, as we in North Macedonia are a country in transition and building such foundations requires time and political and institutional maturity.

Nikola Zirojević Montenegro -Member of Parliament, Social Democrat Party-for his remarks on the political situation in Montenegro, the EU’s role, and the regional challenges stemming from Serbia’s influence. Mr. Nikolla mentioned also the Kosovo situation and struggles from interference not only in Montenegro but also in the region. He also voiced his serious concerns about the security situation in Montenegro, emphasizing the strained relationships among key figures in the country’s security sector. Nikola concluded that, given the broader regional context, any responsible individual, particularly a politician, should be deeply troubled by the state of peace and security in the Balkans.

Ermina Lekaj Perjaskaj-Croatia- Ex Croatian Member of Parliament, currently serving as Special Advisor to the Minister of Foreign Affairs in Croatia, in charge for Western Balkan focusing in Kosovo, Albania and North Macedonia –Ermina stated that Croatia is democratic country, respecting democratic principles and has no process which is against the democracy. Upon the solidarity with Croatian people by the IPDV representative for the last tragic event, Ermina stated that Croatia is shocked due to such tragic event which is isolated case in Croatia. 

Ermina also stated that Croatia is EU country, driven to EU values and democracy and stability in overall.

In addition to the speeches delivered during the meeting, written contributions were submitted by Members of Parliament, who are among the active MPs from previous years’ Annual Meetings of the IPDV. These MPs participated online but were unable to speak due to overlapping schedules and demanding circumstances. Their written statements, addressing the theme of the meeting, are now presented to ensure their perspectives are included.

Vlora Dumoshi -Kosovo Member of Parliament -Democratic League LDK -part of the election list for another mandate-Kosovo is a democratic country committed to peace, stability, and security in the region. Kosovo moves forward alongside its international allies, who have supported our state from the very beginning. The path to EU integration is not only vital for Kosovo but also crucial for the stability of the entire region. Unfortunately, Serbia continues to be a destabilizing force in the region.

The involvement of women in politics is of great importance. While we have made significant progress, there is still much more work to be done to ensure equal representation and opportunities.

The preservation of democratic principles is fundamental to the future of our society. It is through upholding the values of democracy, justice, and equality that we can continue to build a prosperous and inclusive future for all. Together, we will remain steadfast in defending these principles, ensuring peace and stability for generations to come.

Valdete Idrizi Kosovo-Member of Parliament -PDK-part of the election list for another mandate 

Kosovo exemplifies resilience in democracy, striving for stability and peace through inclusivity, women’s empowerment, youth engagement and minority integration. Peace remains at the core Kosovo’s vision as we actively participate in the EU facilitated dialogue with Serbia, foster grassroots reconciliation and protect cultural heritage as a bridge between communities. However, a significant obstacle remains Serbia’s destructive role. By failing to respect agreements and acting contrary to their spirit, Serbia undermines progress and regional stability. Despite this, Kosovo continues to prioritize peace, engage in dialogue and strengthen partnership with international allies and NATO. International support such as NATO’s KFOR mission and the development of Kosovo Security Force showcase our dedication to security and regional cooperation. Regionally, Kosovo continues with the efforts also through Berlin Process and aspires to join global organizations such as UN and NATO. Despite challenges Kosovo’s vibrant youth, digital innovation and diaspora offer immense potential for growth and also peacebuilding through development. Kosovo remains determined to contribute to a stable and secure Region, standing as a model of resilience, democracy and inclusivity. 

Vlora Jashanica IPDV Founder & Representative 

Hosting and leading the discussions on the commitment to democratic values and principles, the importance of regional and international collaboration, justice, EU integration, gender equality in politics, freedom of speech, and human rights. 

In regard to the media in general, Jashanica emphasized that narratives can often be distorted by various sources operating alongside reputable mainstream media outlets. This underscores the critical importance of relying on credible mainstream media for accurate and reliable information. She also highlighted the role of social networks, which have empowered individuals to engage in discussions and broaden their outreach, contributing to the fundamental right of freedom of speech. However, Jashanica pointed out that it is ultimately up to societies to critically assess and compare information from both traditional media and social platforms, distinguishing between truth and misinformation.

Jashanica also specified the need for more effective modalities and increased efforts to end the wars in Ukraine and the Middle East. She also underscored the unrest occurring in various nations and the reactions of societies in response to the growing dissatisfaction that has surfaced in recent years.

Finally, Jashanica emphasized that IPDV maintains neutrality with regard to party affiliations, bringing together politicians from all political backgrounds to promote democracy, peace, stability, security, and cooperation both within the region and beyond.

Institute for Protection of Democratic Values 

Through the years, the Institute for the Protection of Democratic Values (IPDV), with its clear focus, mission, and orientation, has served as a key gathering point for local, regional, and international policymakers committed to supporting democracy. Through its collaborative efforts, the Institute played a significant role in advancing democratic values, fostering meaningful dialogue, and promoting democratic governance across borders. By uniting stakeholders from diverse regions and countries, IPDV has contributed to strengthening democratic institutions and addressing the challenges that threaten democratic principles.

As an independent organization, IPDV has developed its own strategies and approaches to support positive change, reinforcing the protection and promotion of democratic values. We recognize that democracy is a system that has triumphed over others that have failed, and we believe it is essential for democratic systems to continually evolve, enhancing mechanisms for improvement and intervention when necessary.

Fully aware of the challenges, IPDV remains committed to making meaningful contributions to societies both within and outside of our borders.

Prof. Dr. Fejzulla Berisha/

Ambasadori Jeffrey Hovenier: Një Figurë e Shquar dhe Ikonë e Diplomacisë Amerikane në Shërbim të Kosovës.

Jeffrey Hovenier është një nga diplomatët më të shquar amerikanë që ka shërbyer në Kosovë, duke u shndërruar në një simbol të përkushtimit të SHBA-së për stabilitetin, sigurinë dhe zhvillimin e vendit. Me një karrierë të pasur dhe përvojë të thellë në Ballkan, roli i tij si ambasador i Shteteve të Bashkuara në Kosovë ka tejkaluar funksionet tradicionale diplomatike, duke pasur një ndikim të thellë në formësimin e politikave dhe orientimin strategjik të Kosovës drejt një të ardhme demokratike dhe të integruar ndërkombëtarisht. Përmes qasjes së tij pragmatike dhe ndjeshmërisë për realitetet lokale, Hovenier ka ndikuar fuqishëm në momentet kritike për Kosovën dhe qytetarët e saj.

Hovenier ka një histori të gjatë dhe të pasur në angazhimet diplomatike, veçanërisht në Ballkanin Perëndimor. Para se të emërohej ambasador në Kosovë ai ka shërbyer në pozita të ndryshme në Departamentin Amerikan të Shtetit, duke u angazhuar në çështje që lidhen me tranzicionin demokratik, zhvillimin institucional dhe zgjidhjen e konflikteve. Një nga arritjet e tij më të spikatura ishte kontributi në përgatitjen dhe negocimin e Planit të Ahtisaarit, i cili çoi në shpalljen e pavarësisë së Kosovës në vitin 2008. Si pjesë e ekipit ndërkombëtar, Hovenier ndihmoi në krijimin e bazave për ndërtimin e institucioneve të Kosovës si shtet sovran dhe multietnik.

Gjatë mandatit të tij si ambasador, Hovenier ka treguar lidership të jashtëzakonshëm në menaxhimin e krizave, veçanërisht në veri të Kosovës. Përplasjet ndërmjet autoriteteve kosovare dhe komunitetit serb në veri, të shkaktuara nga vendosja e kryetarëve shqiptarë në komunat me shumicë serbe, kanë qenë ndër sfidat më të mëdha të tij. Në maj të vitit 2023, kur tensionet arritën kulmin dhe ndodhën përleshje ndërmjet protestuesve serbë dhe forcave të KFOR-it, Hovenier ndërmori hapa të menjëhershëm për të parandaluar përshkallëzimin e situatës. Ai zhvilloi takime intensive me liderët kosovarë dhe përfaqësuesit ndërkombëtarë për të hartuar një plan de-përshkallëzimi, duke theksuar rëndësinë e dialogut Kosovë-Serbi.

Hovenier ka qenë një mbështetës i palëkundur i dialogut të lehtësuar nga Bashkimi Evropian ndërmjet Kosovës dhe Serbisë. Ai ka theksuar se normalizimi i marrëdhënieve ndërmjet dy vendeve është thelbësor për të ardhmen euroatlantike të Kosovës. Në shkurt të vitit 2023, kur u arrit Marrëveshja e Ohrit, Hovenier luajti një rol kyç duke nxitur përkushtimin e Kosovës për zbatimin e saj, përfshirë çështjen e ndjeshme të Asociacionit të Komunave me Shumicë Serbe, duke ruajtur respektin për parimet kushtetuese të vendit.

Një tjetër prioritet i rëndësishëm i tij ka qenë forcimi i institucioneve demokratike të Kosovës. Ai ka mbështetur fuqishëm reformat në drejtësi, duke theksuar rëndësinë e një sistemi gjyqësor të pavarur dhe efektiv. Përmes mbështetjes së USAID-it dhe programeve të ambasadës amerikane, Hovenier ka kontribuar në ngritjen e kapaciteteve të prokurorive dhe gjykatave në luftën kundër korrupsionit dhe krimit të organizuar, duke përmirësuar besimin e qytetarëve në sistemin e drejtësisë.

Në fushën e sigurisë, Hovenier ka promovuar zhvillimin e Forcës së Sigurisë së Kosovës (FSK) në një ushtri profesionale, multietnike dhe të përgatitur për sfidat moderne. Në bashkëpunim me Departamentin e Mbrojtjes së SHBA-së, ai ka mbështetur programe trajnimi dhe ka ndihmuar në rritjen e kapaciteteve të FSK-së për të marrë pjesë në misione ndërkombëtare paqeruajtëse.

Përtej angazhimeve politike, Hovenier ka treguar një ndjeshmëri të veçantë për qytetarët dhe traditat e Kosovës. Ai ka marrë pjesë në aktivitete kombëtare dhe kulturore, duke riafirmuar përkushtimin e SHBA-së ndaj Kosovës. Përmes vizitave në komunat më të vogla dhe pjesëmarrjes në ngjarje publike, ai ka ndërtuar një lidhje të fortë me qytetarët, duke treguar respekt dhe solidaritet.

Jeffrey Hovenier ka lënë një gjurmë të thellë në zhvillimin e Kosovës, duke përforcuar marrëdhëniet strategjike ndërmjet Kosovës dhe SHBA-së. Përmes përkushtimit të tij, ai ka ndihmuar në konsolidimin e demokracisë, forcimin e institucioneve dhe ndërtimin e një partneriteti të qëndrueshëm me popullin e Kosovës. Ai mbetet një figurë e respektuar dhe një mik i vërtetë i Kosovës, duke përfaqësuar një nga shembujt më të mirë të diplomacisë amerikane në rajon.

Artan Nati/

“Nëse je burrë, hajde dalim jashtë,” i bërtiti Rok. Të dy burrat ishin produkte të një shoqërie që nuk pranonte poshtërimin. Ata nuk përfaqësonin vetëm veten, por edhe fiset e tyre përkatëse. Pozicioni i tyre në fiset e Hotit dhe Trieshit nuk i lejonte t’i merrnin lehtë sharjet. Për një kohë të shkurtër, Gjeku nuk tha asgjë. Të bërtiturat e tij bëheshin gjithnjë e më të forta teksa ftoi Gjekun në një duel, nga i cili nuk kishte kthim. Duke lexuar këtë paragraf nga libri “Porosia e kullës” e autorit Pashko Camaj, mund të kuptosh shumë se Shqipëria nuk ka ndryshuar shumë nga koha e pushtimit turk në shekullin e 15-të e deri në ditët e sotme. Cila është arësyeja që bijtë e shqipes, që janë aq të bashkuar kur sulmohen nga shtetet armike, luftojnë me njeri tjetrin me të njëjtin agresivitet e ndoshta edhe më keq? Ndoshta sepse ka të bëjë me nderin e tyre në zonën ku jetojnë dhe nderi është si një lloj monedhe për të përcaktuar statusin e tyre. A është ky një mallkim për ne, apo jemi të destinuar të veprojmë kështu, apo diçka tjetër?

Në fakt Shqipëria nuk ka pasur mundësi reale të krijojë një shtet të qëndrueshëm dhe aq më pak demokratik qysh prej periudhës së pushtimit turk e në ditët e sotme dhe kjo ka bërë të mundur organizimin tribal të shoqërisë. Në këtë kuptim mund të thuhet se Shqipëria, por edhe i gjithë ballkani mbaroi ciklin e mesjetës në fillim të shekullit të 20-të dhe pikërisht me shpalljen e pavarësisë. Pra vendi ynë për arësye gjeografike dhe rastësore mbeti në errësirë për pesë shekuj pa përjetuar rilindjen europiane dhe iluminizmin apo zhvillimin industrial që solli ndryshime rrënjësore shoqërore në Europë, pjesë e të cilës gjeografikisht jemi edhe ne, por që synojmë ta arrijmë edhe kulturalisht e politikisht. Në këtë kuptim mund ta quajmë shoqërinë tonë, por edhe atë ballkanike, shoqëri infantile.

Më tej në libër vazhdohet me një fenomen apo produkt të tribalizmit, i cili në thelb është tragjik, por edhe i përshkruar me vërtetësi dhe të lë të kuptosh e të përjetosh faktin se në këtë zonë, por edhe në gjithë Shqipërinë nuk kishte jetë, nuk kishte dashuri dhe evolucion. Ndoshta sepse tribalizmi i lindur si domosdoshmëri për mbijetesë dhe vazhdim të jetës, ishte kthyer në një vrasës të saj, duke e trajtuar femrën jo si individ, jo si simbol i krijimit dhe i vazhdimit të jetës dhe i evoluimit të saj, por si një mjet që vihej në funksion të fisit dhe statusit të klanit apo familjes që përfaqësonte. Ja si përshkruhet në libër ky fenomen: 

“Siç ishte zakon në Malësi, kishte ardhur një mik i përbashkët i familjes në. shtëpinë tonë, mblesi, dhe i kërkuam babait tonë të pranonte miqësinë e tij dhe t’ia jepte vajzën familjes që e kishte kërkuar. Vendimi për të ‘dhuruar’ një vajzë u mor më së shumti në bazë të familjes dhe jo të individit. Pamja ishte e rëndësishme, por pema familjare, trashëgimia dhe gjendja ekonomike ishin gjithmonë faktori kryesor përcaktues në pranimin e propozimit. Dy burra po kërkonin Lezën në atë kohë, kështu që babai ynë kishte një vendim për të marrë. Ai ndoshta ka kërkuar bekimin e nënës sonë në kohën e tyre private, por nuk dihej, pasi kryefamiljari e merrte gjithmonë këtë vendim vetëm. Fjala e tij ishte e fundit dhe dëshirat e tij duhej të përmbusheshin.”

Kultura e nderit, e rrënjosur thellë në tradita dhe norma shoqërore, ka formësuar ndërveprimet njerëzore për shekuj me radhë. Të përcaktuara nga prioriteti i respektit, reputacionit dhe identitetit kolektiv, kulturat e nderit shpesh theksojnë mbrojtjen e emrit, familjes ose komunitetit të dikujt, nëpërmjet veprimeve që mbështesin statusin dhe integritetin shoqëror. Ndërsa ka nxitur unitet dhe trimëri, ai gjithashtu mbart kompleksitete që ngrenë pyetje në lidhje me rëndësinë e tij në botën moderne.

Më tej në libër në disa dialogë me serbë dhe sllovenë, autori paraqet me realizëm një tendencë të tyre për t’i paraqitur shqiptarët si qytetar të dorës së dytë, por duke vënë në dukje edhe disa elementë pozitivë të një pakice të tyre. Nëpërmjet këtyre shembujve autori na tregon qartë se vija ndërmjet të mirës dhe të keqes nuk kalon midis fiseve dhe klaneve, as midis kombësive, partive apo shteteve të ndryshme, por ajo kalon si një fije e holle përmes zemrës të secilit prej nesh. Autori shprehet me krenari dhe vërtetësi se “feja e shqiptarit është shqiptaria” ndaj të gjitha tendencave të sllavëve për të na përçarë në mysliman e të krishterë, një karakteristikë e veçantë e jona për mbijetesë, por që tashmë kjo shqiptaria duhet zbatuar në kushtet moderne dhe realiteteve europiane, të cilat ne duam t’i përqafojmë dhe të bëhemi pjesë e natyrshme e Europës. Pikërisht problemi ynë është shqiptaria që si pjesë përbërëse ka tribalizmin, mungesën e respektit për individin dhe mbi të gjitha mungesën e individualitetit të femrës shqiptare, të motrave, nënave dhe vajzave tona, pa të cilat jeta nuk ka kuptim, nuk ka dashuri dhe nuk ka ndryshim dhe vazhdueshmëri. Ashtu siç tregohet në libër ishte motra e tij që e mbështeti dhe inkurajoi të shkonte në Amerikë, ishte motra tjetër e tij që e priti dhe strehoi dhe mbështeti për të relizuar ëndrën e tij. Duket sikur në libër heroi kryesor është autori, por në fakt janë dashuria e nënës dhe motrave të tij që bëjnë të mundur gjithçka që ai përfaqëson dhe ka arritur, është pikërisht kjo dashuri që ne e marrim si të mirëqenë dhe shpesh e abuzojmë, duke ndalur kështu edhe evolucionin e shoqërisë shqiptare dhe ndryshimin aq të domosdoshëm për t’u bërë pjesë organike e civilizimit perëndimor. 

Më tej në libër tregohet se si autori bën realitet ëndrrën e tij të mohuar në vendlindje dhe se si në një shtet ligjor, ai dhe bashkëkombësit e tij arrijnë t’i japin jetës së tyre kuptim dhe respektojnë njeri tjetrin. Po ashtu edhe femra shqiptare trajtohet e barabartë dhe e denjë si një individ që vendos vetë për të ardhmen dhe fatet e saj. Kjo është diferenca e shtetit ligjor me atë joligjor në Shqipëri, sepse kur grupet ndihen të kërcënuara, ata tërhiqen në tribalizëm. Ata mbyllin radhët dhe bëhen më të izoluar, më mbrojtës, më ndëshkues, më shumë ne kundër tyre. Sot në Shqipëri, çdo grup ndihet kështu deri diku. Minoritetet greke dhe rome, burrat dhe gratë, katolikët, ortodoksët dhe myslimanët, njerëzit e drejtë dhe homoseksualët, demokratët dhe socialistët, të gjithë mendojnë se grupet e tyre po sulmohen, ngacmohen, persekutohen, diskriminohen. Natyrisht, pretendimet e një grupi për t’u ndjerë i kërcënuar dhe pa zë shpesh përballen me talljet e një grupi tjetër, sepse kjo zhvlerëson ndjenjat e tyre të persekutimit dhe ky është produkt i tribalizmit tradicional, por edhe i tribalizmit politik që mbizotëron në vend, Ky libër shërben si një thirrje për ndërgjegjësim e veprim për krijimin e shtetit ligjor në Shqipëri si edhe për mbështetjen pa rezerva të politikave amerikane në mbështetje të Shqipërisë. Në fund të librit autori shpreh brengën e largimit nga vendlindja dhe më tej vazhdon se atdheu jeton në zemrat tona dhe se bashkëpunimi dhe kontributi në organizatën më të madhe dhe gjithëpërfshirëse Vatra, është detyrë dhe plotësim i amanetit të të parëve tanë, i cili tingëllon dhe na thërret, në çdo moment e hap të jetës tonë kudo që ndodhemi, ashtu si porosia e kullës e shprehur mjeshtërisht ne këtë libër. 

Prishtinë, 20 dhjetor 2024/

Sot në Prishtinë u mbajt mbledhja e dytë e përbashkët mes Kuvendit të Republikës së Kosovës dhe Kuvendit të Republikës së Shqipërisë, në të cilën Kryeministri i Republikës së Kosovës, Albin Kurti mbajti një fjalë rasti.

Fjala e plotë e kryeministrit Kurti:

E nderuar Presidente e Republikës së Kosovës, znj.Vjosa Osmani – Sadriu

E nderuar Kryetare e Kuvendit të Republikës së Shqipërisë, znj.Elisa Spiropali,

I nderuar Kryeministër i Republikës së Shqipërisë, z.Edi Rama

I nderuar Kryetar i Kuvendit të Republikës së Kosovës, z.Glauk Konjufca,

Të nderuar deputetë të dy republikave tona demokratike e parlamentare,

Të nderuar drejtues e përfaqësues të institucioneve qendrore e vendore,

Shkëlqesi ambasadorë dhe ju diplomatë të tjerë,

Të dashura familje të dëshmorëve, invalidë e veteranë të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës,

Të dashur qytetarë,

Sot në Prishtinë moti është i ftohtë, siç i takon në këto javë të mbylljes së vitit, por besoj se ai nuk ndikon aspak në atmosferën e ngrohtë në këtë sallë, ku janë bërë bashkë dy kuvende, ai i Shqipërisë dhe ai i Kosovës. Dhe nuk ka si të ndodhë ndryshe. Dy republikat tona janë parlamentare dhe ju, të dashur deputetë, përfaqësoni qytetarët e dy shteteve dhe pjesëtarët e të njëjtit komb. Dy shtetet tona, edhe pse të themeluara me një distancë kohore nga njëri-tjetri, janë shprehje politike e së njëjtës aspiratë shekullore të shqiptarëve për ruajtjen e identitetit dhe bashkimin kombëtar. Legjislatura e parë e Kuvendit të Shqipërisë e dalë nga zgjedhje pluraliste e njohu shpalljen Republikës së Kosovës me rezolutën e datës 21 tetor 1991. Ndjenja e vëllazërisë, vetëdija historike dhe përgjegjësia para qytetarëve që na kanë zgjedhur për t’i përfaqësuar, motivojnë mbledhje si këto.

Si kryesues i Qeverisë së Kosovës, shpreh kënaqësi që sot Kuvendet e dy shteteve bëjnë bilancin dhe vlerësimin e marrëveshjeve të nënshkruara në mbledhjet e përbashkëta qeveritare dhe që besoj se mbulojnë të gjitha fushat e veprimit shtetëror: që nga mbrojtja; infrastruktura; bujqësia; shkëmbimet tregtare; tregu i përbashkët energjetik; turizmi; lëvizja ndërkufitare pa kontrolle; njohja e kontributeve shoqërore për efekt të pensioneve; njësimi i teksteve shkollore; organizimi i veprimtarive të përbashkëta artistike e sportive; reduktimi i procedurave administrative për banim, studim, punësim e sipërmarrje e të tjera, e të tjera. Rezultatet e deritanishme të këtyre marrëveshjeve janë të prekshme për qytetarët dhe nxitëse për të vijuar më tej në këtë rrugë. Më lejoni të përmend vetëm disa nga arritjet e përbashkëta:

– Shqipëria është ndër pesë vendet e para me të cilët Kosova ka vëllimet më të mëdha të shkëmbimeve tregtare dhe partneri kryesor tregtar i Kosovës për vitin 2023 me vlerën 440 milionë euro;

– Tregu i përbashkët energjetik ALPEX “Albanian Power Exchange” është funksional;

– Lëvizja pa asnjë kontroll e qytetarëve në kufi për një periudhë 9 mujore dhe gjatë fundjavave e festave shtetërore edhe për tre muajt e mbetur, ndërkohë që po punohet për heqjen e kontrollit përgjatë tërë vitit;

– Lehtësimi i procedurave të kontrollit të produkteve me origjinë joshtazore në pikat e inspektimit kufitar;

– Hapja e 26 vendkalimeve të reja për mbi 200 mijë banorët e zonave kufitare dhe rehabilitimi i disa segmenteve rrugore të fshatrave kufitare Shqipëri-Kosovë;

– Hapja e dy zyrave doganore të Kosovës në Durrës e Porto Romano dhe reduktimi i skanimit të dyfishtë nga 100% në 10%;

– Hapja e korridoreve të reja ajrore për fluturime komerciale që kanë shkurtuar fluturimet për dhe nga Kosova;

– Ofrimin e shërbimeve mjekësore nga spitalet e zonave kufitare Kukës, Gjakovë, Prizren për banorët e tyre;

– Bashkëpunimi në aplikimin e suksesshëm të Kosovës për organizimin e Lojërave Mesdhetare në vitin 2030 dhe bashkëorganizimi i Kampionatit Evropian të Volejbollit për vajza të grupmoshave U16;

– Fondi i përbashkët për projektet teatrore dhe organizimi i festivalit mbarëkombëtar i teatrit shqiptar “Moisiu”;

– Veprimtari të shumta të përbashkëta në kinematografi, trashëgimi kulturore e muze;

– Abetarja e njëjtë mësohet në shkollat tona tash e tre vjet dhe vijon bashkëpunimi për hartimin e “Enciklopedisë shqiptare”;

– Njësimi i procedurave për regjistrimin e studentëve dhe dhënia e bursave;

– Lehtësimi i procedurave të transitit të mallrave ushtarake dhe teknologjisë me përdorim të dyfishtë;

– Bashkëpunimi për operacionet në fushën e kërkim-shpëtimit në të dy vendet;

– Platforma e përbashkët digjitale e informacionit dhe promovimit turistik e të tjera.

Të dashur deputetë të Kuvendeve tona,

Jemi të vetëdijshëm se nuk na lejohet mburrja dhe vetëkënaqësia për arritjet. Kemi shumë punë për të bërë, si Qeveri, si Kuvende dhe si administrata publike për të lehtësuar bashkëpunimet e natyrshme midis qytetarëve të dy republikave tona. Sepse, siç e ka thënë poeti dhe prozatori ynë i mirënjohur Primo Shllaku: “Kufiri ndërmjet Kosovës e Shqipërisë është si kufiri ndërmjet dy barkusheve të zemrës.” E Kuvendet kanë rol të rëndësishëm për miratimin e marrëveshjeve dypalëshe dhe po ashtu edhe për monitorimin e zbatimit të tyre.

Komisionet e përbashkëta parlamentare të ngritura enkas për marrëdhëniet dhe marrëveshjet midis dy shteteve besoj se do të ndihmonin në këtë drejtim. Kemi punë përpara, jo vetëm ndaj qytetarëve tanë, por dhe për ndihmuar për sigurinë e jetesën e dinjitetshme te shqiptarët në shtetet fqinje, në Maqedoni të Veriut, në Mal të Zi, por sidomos në Luginën e Preshevës në Serbi. Shqiptarët nën Serbi janë komuniteti etnik më i diskriminuar në Evropë, prandaj ata meritojnë vëmendje më të madhe në bashkërendimin e politikave rajonale të Republikës së Shqipërisë dhe të Republikës së Kosovës. Shqiptarët nuk janë fajtorë që janë autoktonë.

Në buxhetin e vitit të ardhshëm kemi ndarë si Qeveri e Kosovës katër milionë euro për Luginën e Preshevës. Uroj të shërbej kjo si një shembull edhe për Shqipërinë!

Shqipëria dhe Kosova aspirojnë të jetë anëtare të denja të familjes euro-atlantike dhe po marrin përgjegjësinë që u takon në lidhje me anëtarësimin në Bashkimin Evropian dhe në NATO. Pakicat kombëtare në Kosovë dhe te shqiptarët në përgjithësi janë bashkë me ne sepse ne jemi respektues dhe të përgjegjshëm ndaj tyre. Kosova dhe Shqipëria besojnë në të drejtat e njeriut, janë kontribuese të paqes dhe të sigurisë në rajonin e Ballkanit Perëndimor, prandaj dhe janë mbështetës të fuqishëm të proceseve integruese euro-atlantike. Sot më shumë se kurrë shtetet demokratike në kontinentin tonë po ndërgjegjësohen se kanë nevojë si për Bashkimin Evropian, si për NATO-n. Jo më kot, dy vendet anëtare të Bashkimit Evropian, Finlanda dhe Suedia, kohët e fundit vendosën që t’i bashkohen Aleancës së Atlantikut Verior. Neve në Kosovë na gëzon fakti që Shqipëria është anëtare e NATO-s dhe vend kandidat i Bashkimit Evropian. Kosova ka dorëzuar aplikimin për t’u bërë anëtare e Bashkimit Evropian dhe po avancon në këtë drejtim, për aq sa lejon situata ku ajo ndodhet, kryesisht për shkak të refuzimit agresiv të Serbisë për të na njohur si shtet, por edhe për shkak të mosnjohjes nga pesë vendet anëtare të BE-së. Ndërkaq NATO-ja është në Kosovë, Kosova nuk është ende në NATO.

Mirëpo, Kosova po bën hapa gjigantë drejt NATO-s. NATO nuk ka armatim të vetin, NATO e ka vetëm armatimin e shteteve anëtare dhe për dallim nga viti 2018-2020 kur kishin më pak se katër milionë euro investim në armatim, në vitet 2021-2023 kemi mbi 239 milionë euro investim në armatim dhe municion. Pra ne nuk mund të anëtarësohemi në NATO se nuk jemi mjaftueshëm të fortë por do të anëtarësohemi sepse do të bëhemi gjithnjë e më të fortë dhe nga NATO të përfitojmë sepse edhe do të kontribuojmë.

Agresioni i Rusisë në Ukrainë, rindezja e konflikteve në Lindjen e Mesme, sulmet terroriste ndaj Kosovës, ai në Banjskë dhe ky i fundit në kanalin Ibër-Lepenc, që vijnë nga e njëjta adresë, Serbia e nëse nuk është Serbia është edhe Serbia dhe Rusia bashkë, e kanë bërë këtë çështje urgjente, pra anëtarësimin e Kosovës në NATO. Forcat e Sigurisë së Kosovës është në lartësinë e detyrës që kërkojnë standardet e Aleancës dhe ne besojmë se Shqipërinë e kemi në krah të përpjekjeve tona për të tejkaluar pengesat politike ndaj anëtarësimit të Republikës së Kosovës në këtë organizatë.

Qysh në vitin e kaluar edhe në këtë vit, edhe vitin e ardhshëm ne tejkalojmë kriterin prej 2 për qind të bruto produktit vendor që është i vendosur në samitin e Wales-it para 10 vjetëve të NATO-s kur u përcaktua si kriter.

Edhe në Kosovë edhe në Shqipëri të nderuar deputetë, të dashur kolegë nga ekzekutivi, besoj që duhet t’i kushtojmë rëndësi të posaçme katër kategorive shoqërore: aktivizimit dhe të drejtave të grave që na e dyfishojnë kombin, rinisë që është energjike dhe shumëgjuhëshe si asnjë tjetër në Ballkan, diasporës që është më e madhe dhe patriotike, sërish, si asnjë tjetër nga Ballkani, dhe zhvillimit të fshatit e të malësive tona.

Në Kosovë, rritja ekonomike mesatare në këtë katër vjeçar ishte më e larta prej se kemi shpallë pavarësinë e po ashtu edhe avancimi demokratik, luftimi i korrupsionit e progresi shoqëror. Gjithashtu si asnjëherë më parë kemi shtrirë sovranitetin në veri të Kosovës, kemi integritet territorial dhe sot që po flasim në Kosovë mund të ketë akte sporadike terroriste, por nuk ka më burime të brendshme që mund të na cenojnë sigurinë apo stabilitetin.

Terrorizimi i paramilitarëve të orkestruar e të financuar nga Serbia është shprehje e pafuqisë së tyre. Dikur nuk kanë bërë akte terroriste sepse e kishin krejt në kontroll, tash që e kanë humbur kontrollin bëjnë akte terroriste por ky është fundi i tyre. Aktet e tyre terroriste janë dëshpërimi i tyre, janë fundi i sundimit të tyre.

Të nderuar të pranishëm,

Vitin tjetër, Kuvendet e Republikës së Kosovës dhe të Republikës së Shqipërisë do të riformohen, sipas vullnetit që qytetarët do të shprehin në kutitë e votimit. Cilëtdo qofshin deputetët që do t’i përfaqësojnë, unë jam i sigurt se mbledhjet e përbashkëta të dy Kuvendeve do të vijojnë me të njëjtën frymë dhe dobi publike, sikurse kjo mbledhje e sotme.

Falënderoj dy kryetarët e Kuvendeve, znj. Spiropali dhe z. Konjufca, për organizimin e saj, falënderoj Kryeministrin e Shqipërisë, z. Edi Rama, për pjesëmarrjen e tij, kryetarët e grupeve parlamentare, deputetët e pranishëm dhe të gjithëve bashkë ju uroj ditë të mbarë!

Nga Harry Bajraktari/

Me përfundimin e shërbimit të ambasadorit amerikan Hovenier në Kosovë, dua ta përgëzoj për përpjekjet e tij të palodhura për të forcuar lidhjen mes dy vendeve tona.

Ambasadori Hovenier ka punuar me përkushtim për të ndihmuar Kosovën të përballet me sfidat e saj afatshkurtra dhe afatgjata, duke u përpjekur gjithmonë për ta çuar vendin përpara.

Kur përuruam Qendrën Tregëtare “American Retail Park”, në Pejë, na u bashkua për të festuar këtë moment historik me ne. Sa herë që këshilla apo prania e tij ishte e nevojshme, ai vazhdimisht na është gjendur, duke ofruar mbështetjen e tij të palëkundur.

E përgëzoj për marrjen e Urdhrit Presidencial “Ibrahim Rugova”, një nderim i merituar, nga presidentja Vjosa Osmani, e cila shkoi me këtë rast: “Ishte me ne kur populli i Kosovës ishte viktimë e krimeve të llahtarshme, ishte me ne kur raportonte për masakrën e Reçakut, ishte me ne kur vendosnim themelet e shtetit tonë të pavarur, e ishte me ne edhe përgjatë viteve të fundit në mbrojtje të pavarësisë, sovranitetit dhe aleancës së pathyeshme me SHBA-në”.

Kjo është e vërtetë. Si diplomat, Ambasadori Hovenier ka qenë vazhdimisht i përkushtuar ndaj Kosovës, duke punuar për paqen dhe zhvillimin e saj dhe në rajon. Karriera e tij e jashtëzakonshme përfshin punën si anëtar i delegacionit të SHBA-së në Rambuje në vitin 1999, themelimin dhe drejtimin e Zyrës që shërbeu si degë e Ambasadës Amerikane në Luginën e Preshevës në vitin 2001 si dhe shërbimi si pjesë e ekipit të të dërguarit të posaçëm të OKB-së Martti Ahtisaari gjatë procesit që përcaktoi pavarësinë si statusin përfundimtar për Kosovën. Këto janë vetëm disa shembuj të kontributeve të tij të paçmueshme në vite.

E falënderoj për shërbimin e tij dhe i sukses në kapitullin e ardhshëm të jetës dhe karrierës së tij.

Zoti e bekoftë atë dhe familjen e tij! Zoti e bekoftë Kosovën dhe Shtetet e Bashkuara të Amerikës!

Harry Bajraktari është themeluesi dhe ish-botues i gazetës “Illyria” (1991-1998). Ai është një veprimtar, biznesmen dhe filantropist shqiptaro-amerikan, i nderuar me shumë çmime mes tyre edhe Nderi i Kombit nga Presidenti i Shqipërisë, Medalja Presidenciale e Kosovës për Merita si dhe Dekorata e Thirrjes Presidenciale për Shërbim nga Shtëpia e Bardhë në SHBA.