Prof. Dr. Fejzulla Berisha/

Ambasadori Jeffrey Hovenier: Një Figurë e Shquar dhe Ikonë e Diplomacisë Amerikane në Shërbim të Kosovës.

Jeffrey Hovenier është një nga diplomatët më të shquar amerikanë që ka shërbyer në Kosovë, duke u shndërruar në një simbol të përkushtimit të SHBA-së për stabilitetin, sigurinë dhe zhvillimin e vendit. Me një karrierë të pasur dhe përvojë të thellë në Ballkan, roli i tij si ambasador i Shteteve të Bashkuara në Kosovë ka tejkaluar funksionet tradicionale diplomatike, duke pasur një ndikim të thellë në formësimin e politikave dhe orientimin strategjik të Kosovës drejt një të ardhme demokratike dhe të integruar ndërkombëtarisht. Përmes qasjes së tij pragmatike dhe ndjeshmërisë për realitetet lokale, Hovenier ka ndikuar fuqishëm në momentet kritike për Kosovën dhe qytetarët e saj.

Hovenier ka një histori të gjatë dhe të pasur në angazhimet diplomatike, veçanërisht në Ballkanin Perëndimor. Para se të emërohej ambasador në Kosovë ai ka shërbyer në pozita të ndryshme në Departamentin Amerikan të Shtetit, duke u angazhuar në çështje që lidhen me tranzicionin demokratik, zhvillimin institucional dhe zgjidhjen e konflikteve. Një nga arritjet e tij më të spikatura ishte kontributi në përgatitjen dhe negocimin e Planit të Ahtisaarit, i cili çoi në shpalljen e pavarësisë së Kosovës në vitin 2008. Si pjesë e ekipit ndërkombëtar, Hovenier ndihmoi në krijimin e bazave për ndërtimin e institucioneve të Kosovës si shtet sovran dhe multietnik.

Gjatë mandatit të tij si ambasador, Hovenier ka treguar lidership të jashtëzakonshëm në menaxhimin e krizave, veçanërisht në veri të Kosovës. Përplasjet ndërmjet autoriteteve kosovare dhe komunitetit serb në veri, të shkaktuara nga vendosja e kryetarëve shqiptarë në komunat me shumicë serbe, kanë qenë ndër sfidat më të mëdha të tij. Në maj të vitit 2023, kur tensionet arritën kulmin dhe ndodhën përleshje ndërmjet protestuesve serbë dhe forcave të KFOR-it, Hovenier ndërmori hapa të menjëhershëm për të parandaluar përshkallëzimin e situatës. Ai zhvilloi takime intensive me liderët kosovarë dhe përfaqësuesit ndërkombëtarë për të hartuar një plan de-përshkallëzimi, duke theksuar rëndësinë e dialogut Kosovë-Serbi.

Hovenier ka qenë një mbështetës i palëkundur i dialogut të lehtësuar nga Bashkimi Evropian ndërmjet Kosovës dhe Serbisë. Ai ka theksuar se normalizimi i marrëdhënieve ndërmjet dy vendeve është thelbësor për të ardhmen euroatlantike të Kosovës. Në shkurt të vitit 2023, kur u arrit Marrëveshja e Ohrit, Hovenier luajti një rol kyç duke nxitur përkushtimin e Kosovës për zbatimin e saj, përfshirë çështjen e ndjeshme të Asociacionit të Komunave me Shumicë Serbe, duke ruajtur respektin për parimet kushtetuese të vendit.

Një tjetër prioritet i rëndësishëm i tij ka qenë forcimi i institucioneve demokratike të Kosovës. Ai ka mbështetur fuqishëm reformat në drejtësi, duke theksuar rëndësinë e një sistemi gjyqësor të pavarur dhe efektiv. Përmes mbështetjes së USAID-it dhe programeve të ambasadës amerikane, Hovenier ka kontribuar në ngritjen e kapaciteteve të prokurorive dhe gjykatave në luftën kundër korrupsionit dhe krimit të organizuar, duke përmirësuar besimin e qytetarëve në sistemin e drejtësisë.

Në fushën e sigurisë, Hovenier ka promovuar zhvillimin e Forcës së Sigurisë së Kosovës (FSK) në një ushtri profesionale, multietnike dhe të përgatitur për sfidat moderne. Në bashkëpunim me Departamentin e Mbrojtjes së SHBA-së, ai ka mbështetur programe trajnimi dhe ka ndihmuar në rritjen e kapaciteteve të FSK-së për të marrë pjesë në misione ndërkombëtare paqeruajtëse.

Përtej angazhimeve politike, Hovenier ka treguar një ndjeshmëri të veçantë për qytetarët dhe traditat e Kosovës. Ai ka marrë pjesë në aktivitete kombëtare dhe kulturore, duke riafirmuar përkushtimin e SHBA-së ndaj Kosovës. Përmes vizitave në komunat më të vogla dhe pjesëmarrjes në ngjarje publike, ai ka ndërtuar një lidhje të fortë me qytetarët, duke treguar respekt dhe solidaritet.

Jeffrey Hovenier ka lënë një gjurmë të thellë në zhvillimin e Kosovës, duke përforcuar marrëdhëniet strategjike ndërmjet Kosovës dhe SHBA-së. Përmes përkushtimit të tij, ai ka ndihmuar në konsolidimin e demokracisë, forcimin e institucioneve dhe ndërtimin e një partneriteti të qëndrueshëm me popullin e Kosovës. Ai mbetet një figurë e respektuar dhe një mik i vërtetë i Kosovës, duke përfaqësuar një nga shembujt më të mirë të diplomacisë amerikane në rajon.

Artan Nati/

“Nëse je burrë, hajde dalim jashtë,” i bërtiti Rok. Të dy burrat ishin produkte të një shoqërie që nuk pranonte poshtërimin. Ata nuk përfaqësonin vetëm veten, por edhe fiset e tyre përkatëse. Pozicioni i tyre në fiset e Hotit dhe Trieshit nuk i lejonte t’i merrnin lehtë sharjet. Për një kohë të shkurtër, Gjeku nuk tha asgjë. Të bërtiturat e tij bëheshin gjithnjë e më të forta teksa ftoi Gjekun në një duel, nga i cili nuk kishte kthim. Duke lexuar këtë paragraf nga libri “Porosia e kullës” e autorit Pashko Camaj, mund të kuptosh shumë se Shqipëria nuk ka ndryshuar shumë nga koha e pushtimit turk në shekullin e 15-të e deri në ditët e sotme. Cila është arësyeja që bijtë e shqipes, që janë aq të bashkuar kur sulmohen nga shtetet armike, luftojnë me njeri tjetrin me të njëjtin agresivitet e ndoshta edhe më keq? Ndoshta sepse ka të bëjë me nderin e tyre në zonën ku jetojnë dhe nderi është si një lloj monedhe për të përcaktuar statusin e tyre. A është ky një mallkim për ne, apo jemi të destinuar të veprojmë kështu, apo diçka tjetër?

Në fakt Shqipëria nuk ka pasur mundësi reale të krijojë një shtet të qëndrueshëm dhe aq më pak demokratik qysh prej periudhës së pushtimit turk e në ditët e sotme dhe kjo ka bërë të mundur organizimin tribal të shoqërisë. Në këtë kuptim mund të thuhet se Shqipëria, por edhe i gjithë ballkani mbaroi ciklin e mesjetës në fillim të shekullit të 20-të dhe pikërisht me shpalljen e pavarësisë. Pra vendi ynë për arësye gjeografike dhe rastësore mbeti në errësirë për pesë shekuj pa përjetuar rilindjen europiane dhe iluminizmin apo zhvillimin industrial që solli ndryshime rrënjësore shoqërore në Europë, pjesë e të cilës gjeografikisht jemi edhe ne, por që synojmë ta arrijmë edhe kulturalisht e politikisht. Në këtë kuptim mund ta quajmë shoqërinë tonë, por edhe atë ballkanike, shoqëri infantile.

Më tej në libër vazhdohet me një fenomen apo produkt të tribalizmit, i cili në thelb është tragjik, por edhe i përshkruar me vërtetësi dhe të lë të kuptosh e të përjetosh faktin se në këtë zonë, por edhe në gjithë Shqipërinë nuk kishte jetë, nuk kishte dashuri dhe evolucion. Ndoshta sepse tribalizmi i lindur si domosdoshmëri për mbijetesë dhe vazhdim të jetës, ishte kthyer në një vrasës të saj, duke e trajtuar femrën jo si individ, jo si simbol i krijimit dhe i vazhdimit të jetës dhe i evoluimit të saj, por si një mjet që vihej në funksion të fisit dhe statusit të klanit apo familjes që përfaqësonte. Ja si përshkruhet në libër ky fenomen: 

“Siç ishte zakon në Malësi, kishte ardhur një mik i përbashkët i familjes në. shtëpinë tonë, mblesi, dhe i kërkuam babait tonë të pranonte miqësinë e tij dhe t’ia jepte vajzën familjes që e kishte kërkuar. Vendimi për të ‘dhuruar’ një vajzë u mor më së shumti në bazë të familjes dhe jo të individit. Pamja ishte e rëndësishme, por pema familjare, trashëgimia dhe gjendja ekonomike ishin gjithmonë faktori kryesor përcaktues në pranimin e propozimit. Dy burra po kërkonin Lezën në atë kohë, kështu që babai ynë kishte një vendim për të marrë. Ai ndoshta ka kërkuar bekimin e nënës sonë në kohën e tyre private, por nuk dihej, pasi kryefamiljari e merrte gjithmonë këtë vendim vetëm. Fjala e tij ishte e fundit dhe dëshirat e tij duhej të përmbusheshin.”

Kultura e nderit, e rrënjosur thellë në tradita dhe norma shoqërore, ka formësuar ndërveprimet njerëzore për shekuj me radhë. Të përcaktuara nga prioriteti i respektit, reputacionit dhe identitetit kolektiv, kulturat e nderit shpesh theksojnë mbrojtjen e emrit, familjes ose komunitetit të dikujt, nëpërmjet veprimeve që mbështesin statusin dhe integritetin shoqëror. Ndërsa ka nxitur unitet dhe trimëri, ai gjithashtu mbart kompleksitete që ngrenë pyetje në lidhje me rëndësinë e tij në botën moderne.

Më tej në libër në disa dialogë me serbë dhe sllovenë, autori paraqet me realizëm një tendencë të tyre për t’i paraqitur shqiptarët si qytetar të dorës së dytë, por duke vënë në dukje edhe disa elementë pozitivë të një pakice të tyre. Nëpërmjet këtyre shembujve autori na tregon qartë se vija ndërmjet të mirës dhe të keqes nuk kalon midis fiseve dhe klaneve, as midis kombësive, partive apo shteteve të ndryshme, por ajo kalon si një fije e holle përmes zemrës të secilit prej nesh. Autori shprehet me krenari dhe vërtetësi se “feja e shqiptarit është shqiptaria” ndaj të gjitha tendencave të sllavëve për të na përçarë në mysliman e të krishterë, një karakteristikë e veçantë e jona për mbijetesë, por që tashmë kjo shqiptaria duhet zbatuar në kushtet moderne dhe realiteteve europiane, të cilat ne duam t’i përqafojmë dhe të bëhemi pjesë e natyrshme e Europës. Pikërisht problemi ynë është shqiptaria që si pjesë përbërëse ka tribalizmin, mungesën e respektit për individin dhe mbi të gjitha mungesën e individualitetit të femrës shqiptare, të motrave, nënave dhe vajzave tona, pa të cilat jeta nuk ka kuptim, nuk ka dashuri dhe nuk ka ndryshim dhe vazhdueshmëri. Ashtu siç tregohet në libër ishte motra e tij që e mbështeti dhe inkurajoi të shkonte në Amerikë, ishte motra tjetër e tij që e priti dhe strehoi dhe mbështeti për të relizuar ëndrën e tij. Duket sikur në libër heroi kryesor është autori, por në fakt janë dashuria e nënës dhe motrave të tij që bëjnë të mundur gjithçka që ai përfaqëson dhe ka arritur, është pikërisht kjo dashuri që ne e marrim si të mirëqenë dhe shpesh e abuzojmë, duke ndalur kështu edhe evolucionin e shoqërisë shqiptare dhe ndryshimin aq të domosdoshëm për t’u bërë pjesë organike e civilizimit perëndimor. 

Më tej në libër tregohet se si autori bën realitet ëndrrën e tij të mohuar në vendlindje dhe se si në një shtet ligjor, ai dhe bashkëkombësit e tij arrijnë t’i japin jetës së tyre kuptim dhe respektojnë njeri tjetrin. Po ashtu edhe femra shqiptare trajtohet e barabartë dhe e denjë si një individ që vendos vetë për të ardhmen dhe fatet e saj. Kjo është diferenca e shtetit ligjor me atë joligjor në Shqipëri, sepse kur grupet ndihen të kërcënuara, ata tërhiqen në tribalizëm. Ata mbyllin radhët dhe bëhen më të izoluar, më mbrojtës, më ndëshkues, më shumë ne kundër tyre. Sot në Shqipëri, çdo grup ndihet kështu deri diku. Minoritetet greke dhe rome, burrat dhe gratë, katolikët, ortodoksët dhe myslimanët, njerëzit e drejtë dhe homoseksualët, demokratët dhe socialistët, të gjithë mendojnë se grupet e tyre po sulmohen, ngacmohen, persekutohen, diskriminohen. Natyrisht, pretendimet e një grupi për t’u ndjerë i kërcënuar dhe pa zë shpesh përballen me talljet e një grupi tjetër, sepse kjo zhvlerëson ndjenjat e tyre të persekutimit dhe ky është produkt i tribalizmit tradicional, por edhe i tribalizmit politik që mbizotëron në vend, Ky libër shërben si një thirrje për ndërgjegjësim e veprim për krijimin e shtetit ligjor në Shqipëri si edhe për mbështetjen pa rezerva të politikave amerikane në mbështetje të Shqipërisë. Në fund të librit autori shpreh brengën e largimit nga vendlindja dhe më tej vazhdon se atdheu jeton në zemrat tona dhe se bashkëpunimi dhe kontributi në organizatën më të madhe dhe gjithëpërfshirëse Vatra, është detyrë dhe plotësim i amanetit të të parëve tanë, i cili tingëllon dhe na thërret, në çdo moment e hap të jetës tonë kudo që ndodhemi, ashtu si porosia e kullës e shprehur mjeshtërisht ne këtë libër. 

Prishtinë, 20 dhjetor 2024/

Sot në Prishtinë u mbajt mbledhja e dytë e përbashkët mes Kuvendit të Republikës së Kosovës dhe Kuvendit të Republikës së Shqipërisë, në të cilën Kryeministri i Republikës së Kosovës, Albin Kurti mbajti një fjalë rasti.

Fjala e plotë e kryeministrit Kurti:

E nderuar Presidente e Republikës së Kosovës, znj.Vjosa Osmani – Sadriu

E nderuar Kryetare e Kuvendit të Republikës së Shqipërisë, znj.Elisa Spiropali,

I nderuar Kryeministër i Republikës së Shqipërisë, z.Edi Rama

I nderuar Kryetar i Kuvendit të Republikës së Kosovës, z.Glauk Konjufca,

Të nderuar deputetë të dy republikave tona demokratike e parlamentare,

Të nderuar drejtues e përfaqësues të institucioneve qendrore e vendore,

Shkëlqesi ambasadorë dhe ju diplomatë të tjerë,

Të dashura familje të dëshmorëve, invalidë e veteranë të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës,

Të dashur qytetarë,

Sot në Prishtinë moti është i ftohtë, siç i takon në këto javë të mbylljes së vitit, por besoj se ai nuk ndikon aspak në atmosferën e ngrohtë në këtë sallë, ku janë bërë bashkë dy kuvende, ai i Shqipërisë dhe ai i Kosovës. Dhe nuk ka si të ndodhë ndryshe. Dy republikat tona janë parlamentare dhe ju, të dashur deputetë, përfaqësoni qytetarët e dy shteteve dhe pjesëtarët e të njëjtit komb. Dy shtetet tona, edhe pse të themeluara me një distancë kohore nga njëri-tjetri, janë shprehje politike e së njëjtës aspiratë shekullore të shqiptarëve për ruajtjen e identitetit dhe bashkimin kombëtar. Legjislatura e parë e Kuvendit të Shqipërisë e dalë nga zgjedhje pluraliste e njohu shpalljen Republikës së Kosovës me rezolutën e datës 21 tetor 1991. Ndjenja e vëllazërisë, vetëdija historike dhe përgjegjësia para qytetarëve që na kanë zgjedhur për t’i përfaqësuar, motivojnë mbledhje si këto.

Si kryesues i Qeverisë së Kosovës, shpreh kënaqësi që sot Kuvendet e dy shteteve bëjnë bilancin dhe vlerësimin e marrëveshjeve të nënshkruara në mbledhjet e përbashkëta qeveritare dhe që besoj se mbulojnë të gjitha fushat e veprimit shtetëror: që nga mbrojtja; infrastruktura; bujqësia; shkëmbimet tregtare; tregu i përbashkët energjetik; turizmi; lëvizja ndërkufitare pa kontrolle; njohja e kontributeve shoqërore për efekt të pensioneve; njësimi i teksteve shkollore; organizimi i veprimtarive të përbashkëta artistike e sportive; reduktimi i procedurave administrative për banim, studim, punësim e sipërmarrje e të tjera, e të tjera. Rezultatet e deritanishme të këtyre marrëveshjeve janë të prekshme për qytetarët dhe nxitëse për të vijuar më tej në këtë rrugë. Më lejoni të përmend vetëm disa nga arritjet e përbashkëta:

– Shqipëria është ndër pesë vendet e para me të cilët Kosova ka vëllimet më të mëdha të shkëmbimeve tregtare dhe partneri kryesor tregtar i Kosovës për vitin 2023 me vlerën 440 milionë euro;

– Tregu i përbashkët energjetik ALPEX “Albanian Power Exchange” është funksional;

– Lëvizja pa asnjë kontroll e qytetarëve në kufi për një periudhë 9 mujore dhe gjatë fundjavave e festave shtetërore edhe për tre muajt e mbetur, ndërkohë që po punohet për heqjen e kontrollit përgjatë tërë vitit;

– Lehtësimi i procedurave të kontrollit të produkteve me origjinë joshtazore në pikat e inspektimit kufitar;

– Hapja e 26 vendkalimeve të reja për mbi 200 mijë banorët e zonave kufitare dhe rehabilitimi i disa segmenteve rrugore të fshatrave kufitare Shqipëri-Kosovë;

– Hapja e dy zyrave doganore të Kosovës në Durrës e Porto Romano dhe reduktimi i skanimit të dyfishtë nga 100% në 10%;

– Hapja e korridoreve të reja ajrore për fluturime komerciale që kanë shkurtuar fluturimet për dhe nga Kosova;

– Ofrimin e shërbimeve mjekësore nga spitalet e zonave kufitare Kukës, Gjakovë, Prizren për banorët e tyre;

– Bashkëpunimi në aplikimin e suksesshëm të Kosovës për organizimin e Lojërave Mesdhetare në vitin 2030 dhe bashkëorganizimi i Kampionatit Evropian të Volejbollit për vajza të grupmoshave U16;

– Fondi i përbashkët për projektet teatrore dhe organizimi i festivalit mbarëkombëtar i teatrit shqiptar “Moisiu”;

– Veprimtari të shumta të përbashkëta në kinematografi, trashëgimi kulturore e muze;

– Abetarja e njëjtë mësohet në shkollat tona tash e tre vjet dhe vijon bashkëpunimi për hartimin e “Enciklopedisë shqiptare”;

– Njësimi i procedurave për regjistrimin e studentëve dhe dhënia e bursave;

– Lehtësimi i procedurave të transitit të mallrave ushtarake dhe teknologjisë me përdorim të dyfishtë;

– Bashkëpunimi për operacionet në fushën e kërkim-shpëtimit në të dy vendet;

– Platforma e përbashkët digjitale e informacionit dhe promovimit turistik e të tjera.

Të dashur deputetë të Kuvendeve tona,

Jemi të vetëdijshëm se nuk na lejohet mburrja dhe vetëkënaqësia për arritjet. Kemi shumë punë për të bërë, si Qeveri, si Kuvende dhe si administrata publike për të lehtësuar bashkëpunimet e natyrshme midis qytetarëve të dy republikave tona. Sepse, siç e ka thënë poeti dhe prozatori ynë i mirënjohur Primo Shllaku: “Kufiri ndërmjet Kosovës e Shqipërisë është si kufiri ndërmjet dy barkusheve të zemrës.” E Kuvendet kanë rol të rëndësishëm për miratimin e marrëveshjeve dypalëshe dhe po ashtu edhe për monitorimin e zbatimit të tyre.

Komisionet e përbashkëta parlamentare të ngritura enkas për marrëdhëniet dhe marrëveshjet midis dy shteteve besoj se do të ndihmonin në këtë drejtim. Kemi punë përpara, jo vetëm ndaj qytetarëve tanë, por dhe për ndihmuar për sigurinë e jetesën e dinjitetshme te shqiptarët në shtetet fqinje, në Maqedoni të Veriut, në Mal të Zi, por sidomos në Luginën e Preshevës në Serbi. Shqiptarët nën Serbi janë komuniteti etnik më i diskriminuar në Evropë, prandaj ata meritojnë vëmendje më të madhe në bashkërendimin e politikave rajonale të Republikës së Shqipërisë dhe të Republikës së Kosovës. Shqiptarët nuk janë fajtorë që janë autoktonë.

Në buxhetin e vitit të ardhshëm kemi ndarë si Qeveri e Kosovës katër milionë euro për Luginën e Preshevës. Uroj të shërbej kjo si një shembull edhe për Shqipërinë!

Shqipëria dhe Kosova aspirojnë të jetë anëtare të denja të familjes euro-atlantike dhe po marrin përgjegjësinë që u takon në lidhje me anëtarësimin në Bashkimin Evropian dhe në NATO. Pakicat kombëtare në Kosovë dhe te shqiptarët në përgjithësi janë bashkë me ne sepse ne jemi respektues dhe të përgjegjshëm ndaj tyre. Kosova dhe Shqipëria besojnë në të drejtat e njeriut, janë kontribuese të paqes dhe të sigurisë në rajonin e Ballkanit Perëndimor, prandaj dhe janë mbështetës të fuqishëm të proceseve integruese euro-atlantike. Sot më shumë se kurrë shtetet demokratike në kontinentin tonë po ndërgjegjësohen se kanë nevojë si për Bashkimin Evropian, si për NATO-n. Jo më kot, dy vendet anëtare të Bashkimit Evropian, Finlanda dhe Suedia, kohët e fundit vendosën që t’i bashkohen Aleancës së Atlantikut Verior. Neve në Kosovë na gëzon fakti që Shqipëria është anëtare e NATO-s dhe vend kandidat i Bashkimit Evropian. Kosova ka dorëzuar aplikimin për t’u bërë anëtare e Bashkimit Evropian dhe po avancon në këtë drejtim, për aq sa lejon situata ku ajo ndodhet, kryesisht për shkak të refuzimit agresiv të Serbisë për të na njohur si shtet, por edhe për shkak të mosnjohjes nga pesë vendet anëtare të BE-së. Ndërkaq NATO-ja është në Kosovë, Kosova nuk është ende në NATO.

Mirëpo, Kosova po bën hapa gjigantë drejt NATO-s. NATO nuk ka armatim të vetin, NATO e ka vetëm armatimin e shteteve anëtare dhe për dallim nga viti 2018-2020 kur kishin më pak se katër milionë euro investim në armatim, në vitet 2021-2023 kemi mbi 239 milionë euro investim në armatim dhe municion. Pra ne nuk mund të anëtarësohemi në NATO se nuk jemi mjaftueshëm të fortë por do të anëtarësohemi sepse do të bëhemi gjithnjë e më të fortë dhe nga NATO të përfitojmë sepse edhe do të kontribuojmë.

Agresioni i Rusisë në Ukrainë, rindezja e konflikteve në Lindjen e Mesme, sulmet terroriste ndaj Kosovës, ai në Banjskë dhe ky i fundit në kanalin Ibër-Lepenc, që vijnë nga e njëjta adresë, Serbia e nëse nuk është Serbia është edhe Serbia dhe Rusia bashkë, e kanë bërë këtë çështje urgjente, pra anëtarësimin e Kosovës në NATO. Forcat e Sigurisë së Kosovës është në lartësinë e detyrës që kërkojnë standardet e Aleancës dhe ne besojmë se Shqipërinë e kemi në krah të përpjekjeve tona për të tejkaluar pengesat politike ndaj anëtarësimit të Republikës së Kosovës në këtë organizatë.

Qysh në vitin e kaluar edhe në këtë vit, edhe vitin e ardhshëm ne tejkalojmë kriterin prej 2 për qind të bruto produktit vendor që është i vendosur në samitin e Wales-it para 10 vjetëve të NATO-s kur u përcaktua si kriter.

Edhe në Kosovë edhe në Shqipëri të nderuar deputetë, të dashur kolegë nga ekzekutivi, besoj që duhet t’i kushtojmë rëndësi të posaçme katër kategorive shoqërore: aktivizimit dhe të drejtave të grave që na e dyfishojnë kombin, rinisë që është energjike dhe shumëgjuhëshe si asnjë tjetër në Ballkan, diasporës që është më e madhe dhe patriotike, sërish, si asnjë tjetër nga Ballkani, dhe zhvillimit të fshatit e të malësive tona.

Në Kosovë, rritja ekonomike mesatare në këtë katër vjeçar ishte më e larta prej se kemi shpallë pavarësinë e po ashtu edhe avancimi demokratik, luftimi i korrupsionit e progresi shoqëror. Gjithashtu si asnjëherë më parë kemi shtrirë sovranitetin në veri të Kosovës, kemi integritet territorial dhe sot që po flasim në Kosovë mund të ketë akte sporadike terroriste, por nuk ka më burime të brendshme që mund të na cenojnë sigurinë apo stabilitetin.

Terrorizimi i paramilitarëve të orkestruar e të financuar nga Serbia është shprehje e pafuqisë së tyre. Dikur nuk kanë bërë akte terroriste sepse e kishin krejt në kontroll, tash që e kanë humbur kontrollin bëjnë akte terroriste por ky është fundi i tyre. Aktet e tyre terroriste janë dëshpërimi i tyre, janë fundi i sundimit të tyre.

Të nderuar të pranishëm,

Vitin tjetër, Kuvendet e Republikës së Kosovës dhe të Republikës së Shqipërisë do të riformohen, sipas vullnetit që qytetarët do të shprehin në kutitë e votimit. Cilëtdo qofshin deputetët që do t’i përfaqësojnë, unë jam i sigurt se mbledhjet e përbashkëta të dy Kuvendeve do të vijojnë me të njëjtën frymë dhe dobi publike, sikurse kjo mbledhje e sotme.

Falënderoj dy kryetarët e Kuvendeve, znj. Spiropali dhe z. Konjufca, për organizimin e saj, falënderoj Kryeministrin e Shqipërisë, z. Edi Rama, për pjesëmarrjen e tij, kryetarët e grupeve parlamentare, deputetët e pranishëm dhe të gjithëve bashkë ju uroj ditë të mbarë!

Nga Harry Bajraktari/

Me përfundimin e shërbimit të ambasadorit amerikan Hovenier në Kosovë, dua ta përgëzoj për përpjekjet e tij të palodhura për të forcuar lidhjen mes dy vendeve tona.

Ambasadori Hovenier ka punuar me përkushtim për të ndihmuar Kosovën të përballet me sfidat e saj afatshkurtra dhe afatgjata, duke u përpjekur gjithmonë për ta çuar vendin përpara.

Kur përuruam Qendrën Tregëtare “American Retail Park”, në Pejë, na u bashkua për të festuar këtë moment historik me ne. Sa herë që këshilla apo prania e tij ishte e nevojshme, ai vazhdimisht na është gjendur, duke ofruar mbështetjen e tij të palëkundur.

E përgëzoj për marrjen e Urdhrit Presidencial “Ibrahim Rugova”, një nderim i merituar, nga presidentja Vjosa Osmani, e cila shkoi me këtë rast: “Ishte me ne kur populli i Kosovës ishte viktimë e krimeve të llahtarshme, ishte me ne kur raportonte për masakrën e Reçakut, ishte me ne kur vendosnim themelet e shtetit tonë të pavarur, e ishte me ne edhe përgjatë viteve të fundit në mbrojtje të pavarësisë, sovranitetit dhe aleancës së pathyeshme me SHBA-në”.

Kjo është e vërtetë. Si diplomat, Ambasadori Hovenier ka qenë vazhdimisht i përkushtuar ndaj Kosovës, duke punuar për paqen dhe zhvillimin e saj dhe në rajon. Karriera e tij e jashtëzakonshme përfshin punën si anëtar i delegacionit të SHBA-së në Rambuje në vitin 1999, themelimin dhe drejtimin e Zyrës që shërbeu si degë e Ambasadës Amerikane në Luginën e Preshevës në vitin 2001 si dhe shërbimi si pjesë e ekipit të të dërguarit të posaçëm të OKB-së Martti Ahtisaari gjatë procesit që përcaktoi pavarësinë si statusin përfundimtar për Kosovën. Këto janë vetëm disa shembuj të kontributeve të tij të paçmueshme në vite.

E falënderoj për shërbimin e tij dhe i sukses në kapitullin e ardhshëm të jetës dhe karrierës së tij.

Zoti e bekoftë atë dhe familjen e tij! Zoti e bekoftë Kosovën dhe Shtetet e Bashkuara të Amerikës!

Harry Bajraktari është themeluesi dhe ish-botues i gazetës “Illyria” (1991-1998). Ai është një veprimtar, biznesmen dhe filantropist shqiptaro-amerikan, i nderuar me shumë çmime mes tyre edhe Nderi i Kombit nga Presidenti i Shqipërisë, Medalja Presidenciale e Kosovës për Merita si dhe Dekorata e Thirrjes Presidenciale për Shërbim nga Shtëpia e Bardhë në SHBA.

Eneida Jaçaj/

Rikthimi i Presidentit të zgjedhur të SHBA-ve, Donald Trump, në Shtëpinë e Bardhë, për një mandat të dytë katër vjeçar, pritet të forcojë ekonominë e brendshme amerikane dhe të rishikojë marrëdhëniet diplomatike në aspektin e luftës si rregullator i botës, duke zgjidhur konfliktin Rusi-Ukrainë dhe në Lindjen e Mesme. Në zgjedhjet e 5 nëntorit 2024, Trump ka siguruar votën popullore dhe elektorale, ku ka arritur të fitojë 2.5 milionë vota më shumë krahasuar me zgjedhjet e 2020-ës; ndërsa arriti të marrë 312 vota elektorale nga 538 gjithsej; në 2020 arriti të sigurojë vetëm 232 vota. Kjo fitore e Trump është një këmbanë alarmi për ekonominë amerikane në radhë të parë, pasi populli është i pakënaqur me rritjen e çmimeve, taksave, etj, dhe e pa të nevojshme rikthimin e tij në Presidencë duke i dhënë votën, pasi ai ka premtuar se do t’i rikthejë Amerikës madhështinë, duke nënshkruar marrëveshje tregtare, duke larguar emigrantët pa dokumenta, duke rritur buxhetin ushtarak për t’i dhënë më shumë peshë dhe rëndësi SHBA-ve, etj. Gjithashtu, ajo që vlen për t’u theksuar është se fitorja e Donald Trump-it do të jetë një shuplakë e fortë në arenën ndërkombëtare ndaj kampit të luftës, pasi është etiketuar si një figurë emblematike e paqes, pasi nuk ka provokuar asnjë konflikt në botë, gjatë mandatit të tij të parë presidencial.

Por, le të ndalemi në fatin e luftës Rusi-Ukrainë, i cili është një konflikt shumë delikat dhe zhvillohet në Europë, se çfarë rrjedhe do të marrë pas marrjes së detyrës së Presidentit Trump, në 20 janar. Presidenti i zgjedhur ka premtuar edhe gjatë fushatës elektorale, se do të ndalojë luftën në Ukrainë, duke hyrë në bisedime me Vladimir Putin. Sa e mundur do të jetë kjo? Në 4 vitet e fundit, bota është futur në një qerthull të rëndë mosmarrëveshjesh, në një arenë të nxehtë lufte, e cila nëse do të thellohet akoma më shumë dhe nuk do të përdoren mjetet diplomatike për t’u dhënë zgjidhje konflikteve, globi do të tronditet nga themelet dhe do të vendoset një rend i ri botëror, ku shtetet më të fuqishme do të konkurrojnë me njëri-tjetrin, për të dominuar dhe për të drejtuar politikën në arenën ndërkombëtare. Thellimi i luftës në Ukrainë, me fitoren e Vladimir Putinit si rezultat, do të ishte një kërcënim për vetë SHBA-të dhe globin, pasi qëllimi i Rusisë ka qenë i kahershëm që në Luftën e Ftohtë për të dominuar. Nga ana tjetër, Rusia është e interesuar që Serbia dhe Kosova të hyjnë në luftë me njëra-tjetrën, duke i dhënë mbështetje maksimale Vuçiçit, pasi kërkon të ushtrojë ndikimin e saj në Ballkan.

Ndoshta Trump nuk ka shumë përvojë në çështjet diplomatike ndërkombëtare, por është aq i mençur sa të kuptojë lojën e Putinit. Afrimi i flotës ushtarake të NATO-s në kufi me Rusinë, ishte edhe një nga arsyet e fillimit të luftës në Ukrainë, ku Putin e kërcënoi SHBA-në, dhe gjithashtu ka kërcënuar edhe shumë shtete të tjera nëse do të ndihmojnë me armatime Ukrainën. Gjatë mandatit të tij të parë, Trump u përpoq të vendoste marrëdhënie të mira me Putin, por nga ana tjetër i vendosi edhe sanksione. Kështu që Trump do të gjejë një rrugë për t’i dhënë fund luftës. Ekspertë të çështjeve diplomatike thonë se konflikti do të zgjidhet me kompromis, por që me shumë mundësi ajo që do të humbë më shumë është Ukraina sesa Rusia. PhD. Lutfi Bilalli, njohës i Gjeopolitikës dhe Autor i tre librave për Ukrainën, për gazetën “Dielli”, sqaron situatën aktuale dhe jep disa zgjidhje për konfliktin Rusi-Ukrainë. “Presidenti i sapozgjedhur amerikan Donald Trump , në fokusin e tij në politikën e jashtme, prioritet do ta ketë dhënien fund të luftës në Ukrainë. Ai tani më ka emruar të deleguarin e tij për Ukrainën, ish-gjeneralin në pension z. Keith Kellogg. Presidenti Trump si duket dëshiron që përmes takimit me presidentin rus, Vladimir Putin, në të ardhmen e afërt të ridizanjojnë një marrëveshje mbi baza të gjendjes në terren që do nënkuptonte një pozicion jo të mirë për integritetin territorial të Ukrainës. Sigurisht në tavolinë mund të jenë disa zgjidhje: 1.Demilitarizimi në vijat ndarëse në terrerin e luftimeve -që defacto do ishin vijat ndarëse -vijat e kontrollit rus në katër regjone në pjesën lindore të Ukrainës ( Luhansk, Donbas, Zaporozhe dhe Kherson, tre regjionet e fundit me një përqindje mbi 50% nën kontrollin e forcave okupuese ruse). Kjo do ishte një lloj modeli i Qipros dhe aspak i dëshiruar për interesat ukranise, por dhe të vet perëndimorëve. 2.Çështja e Krimesë do trajtohej si “temë e kryer” në këmbim me pjesën e katër regjioneve në Ukrainen Lindore? 3.Një autonomi e lartë pë katër regjionet lindore në kuadër të Ukrainës (pa prezencë ushtarake ukrainase-zonë e demilitarizuar-Statuse speciale). 4.Heqja dorë e Ukraines për anëtarësim në Nato ( noratorium për një periudh ), dhe e drejta e Ukrainës për rikthim të territoreve të humbura përmes rmetodave diplomatike. 5.Anëtarësimi i Ukrainës në Nato dhe Unionin Evropian, si kompromis për “heqje dorë” nga territoret e pushtuara ruse në Ukrainën Lindore dhe Krimenë. 6.Tërheqja e trupave ruse nga territoret e pushtuara në Ukrainë dhe statusi i Krimesë, fatëkeqsisht zgjidhje vështirë e realizuar”, thekson Bilalli.

Lutfi Bilalli shprehet se do të jetë e vështirë, por SHBA do të luftojë që ta mbajë sa më larg Ballkanit, Rusinë. “A do arrijë presidenti i ri amerikan, Donald Trump, pas 20 janarit ta “disiplinojë” Putinin dhe a do ketë sukses Trump ta rikthejë Rusinë në taborrin e Perëndimit, me qëllim të largimit nga aleanca me Kinën (ridefinimi i rendit të ri botëror me dominim amerikan)? Apo në planin afatgjatë amerikanët do presin një “Jelcin të ri ” në Rusi? A do kemi një lloj “Jalte II” nga një marrëveshje Trump-Putin dhe interferim rus në Ballkan? Rusia është sponzoruesi numër 1 i interesave serbe në Ballkan në veçanti ndaj aspiratave serbe në lidhje me Kosovën, por edhe me shqiptarët në përgjithësi. Shpresa e vetme për të ndaluar hovin rus në Ballkan janë amerikanët dhe interesat e tyre që Rusinë ta lënë sa më larg Ballkanit. A do kemi një arkitekturë të re të gjeopolitikës në Ukrainë dhe Evropë ( por edhe në Ballkan ) nga e ardhmja e fatit të Ukrainës, mbetet pyetje dilematike. Viti 2025, shpresojmë të jetë viti i përfundimit të luftës në Ukrainë, por me një finale enigmatike: “Paqe me drejtësi apo Tokë për paqe””, thotë Bilalli.

Gjithashtu, edhe eksperti i sigurisë, Fatjon Softa, jep një mendim të tijin, ku shprehet se lufta do mbyllet me kompromis, por Rusia nuk do dalë pa gjë. “Lufta mbyllet vetëm me kompromise, Rusia është e lodhur nga sanksionet dhe nga lufta, dhe Putin nuk mund të dalë pa lavdi. Trump ka armik Kinën, në ndryshim më radikal se politikat e Biden. Janë raporte që janë underground, komunikime, interesa të mëdha ekonomike dhe gjeopolitika, që po ndryshojnë. Biden largohet duke lënë një fushë të minuar dhe me shumë problematika. Trump do përqëndrohet te rritja e brendshme ekonomike, duke ulur shpenzimet në veçanti për Naton, duke detyruar aleatët e saj të investojnë mbi bazën e detyrimit”, shprehet Softa. Pra, situata është delikate ku do të dominojnë më shumë interesat e më të fortëve, ndërsa më të dobtit janë ata që do të vuajnë pasojat. E rëndësishme është që toka e minuar të zëvendësohet me një tokë për paqe, ku të mos ketë më viktima lufte, pasi populli i pafajshëm është ai që vuan pasojat, ndërsa kokat e mëdha ndajnë miliardat dhe forcojnë pushtetin e tyre.