Nga Arian Galdini/

Është interesante të shqyrtosh të gjitha ngritjet ciklike politike të doktrinave dhe zërave që veshin qyrkun nacionalist në Shqipëri e ndër ne shqiptarët, madje edhe në Trevat e tjera ku ne jetojmë në Ballkan, prej vitit 1912 e deri sot.

Psh, mëvetësimin e quajtëm arritje se shpëtuam një copëz Shqipërie e lamë peng të tjerat.

Princ Vidin e përzumë se nuk donim një të huaj mbi krye prandaj edhe i besuam Haxhi Qamilit që gërthiste DumBabën ndërsa sytë dhe zemrën i kishte në Stamboll.

Ahmet Zogu e rrëzoi Fan Nolin me ushtrinë e Pashiqit për të ndërtuar shtetin e shqiptarëve, por pa Manastirin.

Enver Hoxha hyri në Tiranë me Miladin Popoviçin dhe Dushan Mugoshën, e pastaj e braktisi Titon për Stalinin dhe Hrushovin për Maon, por kur ngeli edhe pa Maon u kujtua për Kosovën në vitin 1981.

Sali Berisha në vitin 1990 erdhi si lideri i demokratëve i cili ndër të tjera e kishte edhe nacionalizmin si kauzë të shprehur.

Derisa u përplas me “të pestët” dhe përqafoi Nicholas Gage dhe Grekët.

Derisa u përplas me Ibrahim Rugovën dhe përqafoi Adem Demaçin, pastaj pasi e quajti UÇK organizatë terroriste marksiste – leniniste, iu përvesh Rambujesë, e kështu me radhë.

Derisa në Maqedoni iu turr Abdurrahman Halitit dhe PPD për të ndihmuar Gligorovin dhe dobësuar nëpërmjet përçarjes faktorin shqiptar atje.

E kështu me radhë e me radhë e me radhë.

Fatos Nano nuk ka nevojë të shqyrtohet sepse ai kurrë nuk e eksploroi nacionalizmin, kësisoj endej nga Kreta ku pinte whiskey me Milosheviçin në Athinë për uzo me Papandereun.

Ilir Meta vraponte për shoqni me Xhinxhiçin e Tadiçin por nuk harronte të merrte ndonjë dekoratë nga Athina.

Edi Rama sa erdhi në krye të Qeverisë u vërsul drejt Erdoganit, u vëllazërua me Vuçiçin dhe nuk la kurrë pas dore asnjë autokrat ballkanik.

Prej vitit 2013, kemi një marrëdhënie lineare të patrazuar miqësore e vëllazërore të Edi Ramës me Vuçiçin, por asnjë Kryeministër i Kosovës kurrë nuk e pati fatin të ishte i mirëpritur zemërhapur nga Kryeministri i Shqipërisë pas 2013.

Edi Rama kurrë nuk e gjeti as mik e as bashkëpunëtor as Isa Mustafën, as Ramush Haradinajn, as Abdullah Hotin e as Albin Kurtin.

Ka një përpjekje romantike e propagandistike për ta kompensuar këtë mungesë të madhe me një “miqësi speciale” mes Edi Ramës dhe Hashim Thaçit, e megjithatë asgjë nuk e mbush dot honin e thellë të mos-shkuarjes fatale mes Kryeministrit të Tiranës me Kryeministrin e Prishtinës.

Nga ana tjetër kemi parë fraksione të vogla politike të cilat nacionalizmin e kanë instrumentalizuar si kauzën e tyre partiake.

Kemi parë Aleancën KuqeZi disa vite më parë në Shqipëri e cila për shumë muaj u kthye në parti politike që ngjasonte me dhomat e zhveshjes së futbollistëve ku të gjithë ulërisnin për fitore para ndeshjes, e pas humbjes shkonin në PUB të qanin ndërsa rrëkëllenin birra duke sharë arbitrat për padrejtësi.

Cilat ishin tezat e AKZ?

Bashkim Kombëtar, jemi KuqeZi, Kreshniku është më i madh se Berisha, Meta, Rama e madje e ka në xhepin e vogël edhe Albin Kurtin.

Kaq.

Pas ndeshjeve elektorale, Kreshniku iku dhe u bë shqiptar i Diasporës dhe analist mediatik.

Liderit Nacionalist i ranë brekët kuqezi dhe veshi tunikën e opinionistit kuqezi.

Çuditërisht, askush nuk u ndal kurrë të pyeste, po çfarë u bë me atë masë njerëzore e cila u ndërzye elektoralisht nga “dhoma e zhveshjes” së AKZ?

Kush e bëri atë eksperiment social, politik dhe elektoral në Shqipëri?

Ç’qëllim kishte ai eksperiment?

Nëse ju kujtohet, eksperimenti lindi me kauzën e detit, prej ngaku u ngjiz edhe një “shoqëri e re” mes PS dhe Ankarasë.

Pakti i Detit me Greqinë ra në Kushtetuese dhe Edi Rama u prit pak ditë para fitores së zgjedhjeve në qershorin e 2013, nga Erdogani në Kryeqytetin e Turqisë.

Pakti i Ramës me Erdoganin sigurisht që do e bënte të panevojshme aleancën apo koalicionin e PS me AKZ.

Kështu që Kreshnikut ia zhveshën mantelin kuqezi dhe e lanë të sillej ca kohë vërdallë për të kuptuar çfarë kishte ndodhur.

Interesant është fakti se “çunakët” e asaj kohe rreth Kreshnikut, u thirrën që ta braktisnin dhe linin vetëm Liderin KuqeZi dhe ata u bindën pa bërë as gëk e as mëk.

Kush i thirri?

Kush ua kërkoi ta prisnin në besë e ta linin vetëm “Liderin e tyre Kuqezi”?

Edi Rama fitoi në 2013 me Ilir Metën e nuk i duhej fare më asnjë votë nga “dhoma e zhveshjes” së AKZ.

Atëherë me durim Edi Rama si Kryeministër me bashkëkryetar koalicioni Ilir Metën, nisi projektin e “Timonierit të vetmuar”.

Prej sa i hyri kësaj hullie, Edi Rama nisi të mendonte për çdo votë, përfshirë edhe ato eksperimentalet nacionaliste të “dhomës së zhveshjes” AKZ.

Por si do ti siguronte këto vota pa një marrëdhënie të mirë me Kryeministrin e Prishtinës?

E thjeshtë.

I duhej një “luftë” me dron dhe top futbolli.

E kush mund t’i vinte në ndihmë përveçse “vëllai” Vuçiç?

Mjaftoi një ndeshje futbolli, e një propagandë spektakolare mbi rrezikun e një lufte që mund të lindtte nga një ballist dhe gjithçka u vu në skenë përsosmërisht.

Vuçiçi ia mundësoi edhe “Kalin” e Beogradit prej nga ku Edi Rama si shqytar kuqezi shkoi dhe bëri thirrje për Pavarësinë e Kosovës mu në mes të kryeqendrës së shkjajve.

Të gjithë e besuan dhe imazhi i Edi Ramës filloi të konstruktohej si “Kreshniku KuqeZi”.

Kreshnikut të AKZ ia zbathën brekët dhe i kthyen në kravatë për Kreshnikun e Rilindjes.

E për të mos u zgjatur më tej, e bëra të gjithë këtë parashtrim që të kuptohet tashmë lehtë kur unë them se sipas meje, nuk ka asnjë konflikt mes Edi Ramës dhe Qirjako Micotaqis.

Gjithçka po shkon fjollë sipas planit.

Micotaqis ka nevojë për votat e Agimit të Artë, e për rrjedhojë i duhet Fredi Beleris dhe i bën punë çdo “sherrnajë” me Edi Ramën.

Edi Ramës i duhet “kravata kuqezi” që të vijojë ti marrë i qetë votat e “dhomës së zhveshjes AKZ”, por edhe të vijojë ta mbajë të kuruar imazhin e Liderit Madhështor të Shqiptarëve që po na ngre lart dinjitetin kudo e ngado në botë.

Është i gjithi operacion i përbashkët propagandistik dhe elektoral.

Nga ana tjetër, Edi Rama qëllimisht “përfshihet” në mes të zgjedhjeve me zhvillimet në Maqedoninë e Veriut sepse e di që rezultati zgjedhor atje do të rikthejë Partinë e Ish – Kryeministrit Gruevski.

Për rrjedhojë, Ali Ahmeti tashmë i detyruar të pranojë daljen në Opozitë pas 2 dekadash shndërrohet me apo padashje në kavaletë për telajon e imazhit patriotik dhe dinjitar të Edi Ramës, kurse Albin Kurti paradoksalisht fajësohet për rikthimin e “Antishqiptarëve” në krye të Qeverisë së Shkupit.

E njëjta ka ndodhur me Dritan Abazoviçin.

Tejmbështetja e sheqerosur e Edi Ramës për ishKryeministrin e parë shqiptar të Malit të Zi, solli në pushtet Partitë Proserbe e Proruse në Podgoricë.

Tirana dhe Prishtina duken si dy akse të kundërta.

Edi Rama mbështet ata që janë kundër Albin Kurtit edhe në Luginën e Preshevës, edhe në Maqedoninë e Veriut edhe në Mal të Zi.

Albin Kurti mbështet këdo që është vetëm me të e kundër kujtdo.

Dhe rezultati është ky.

Maqedonia e Veriut me Mickovskin dhe VLEN këtej e tutje do ketë një pozicionim politik në përplasje me Perëndimin.

Dhe ne e dimë që kur në vendet e Ballkanit ka rryma politike që përplasen me Perëndimin, janë shqiptarët ata që e vuajnë.

Njëlloj po ndodh në Mal të Zi.

Vetë Kosova e Albin Kurtit është në një kurs përplasjeje a së paku mospërputhjeje me Perëndimin.

Paradoksalisht Albin Kurti është gjithashtu “nacionalist i madh” por që nuk e ka problem t’i japë mbështetje VLEN në Maqedoninë e Veriut e kështu të sjellë në pushtet Partinë “AntiShqiptare” VMRO – DPMNE.

Paradoksalisht Albin Kurti njëlloj përçan partitë e Luginës së Preshevës dhe ata të Malit të Zi, duke sjellë realitete absurde si pasojë dhe ardhjen në pushtet të Partive Proruse dhe Proserbe në Podgoricë.

A ma shpjegon dot dikush se si është e mundur që “nacionalizmi shqiptar” gjithmonë shfaqet në forma të tilla përçarëse kur ne jemi të gatshëm të bëjmë pakte me çdo djall rajonal, mjafton që të fitojmë mbi njëri – tjetrin e secili të shkëlqejë si “Çifligari” i Feudit të vetë, por askush të mos guxojë të veprojë vërtetësisht për bashkimin???

A ma shpjegon dot vallë dikush këtë “kompleksin e Fitores me Ushtrinë e Pashiqit”, që ne e kemi tek çdo lider shqiptar prej Ahmet Zogut e këndej???

Si mundet një Lider nacionalist në Prishtinë të bashkëjetojë me “Kosovarizmin” dhe “Gruevskizmin”?

Si mundet një lider nacionalist në Shqipëri të bashkëjetojë me Erdoganizmin, Orbanizmin, Melonizmin dhe Vuçiçizmin?

Si mundet që Kreshniku i AKZ u bën thirrje shqiptarëve të Greqisë sot që ta presin Kreshnikun e Rilindjes me flamuj kuqezi në Athinë, kur edhe bufi e kupton se çdo manifestim kuqezi në Kryeqytetin e Greqisë do të tërbojë “demin” e Agimit të Artë, e për rrjedhojë do t’i bëhet shërbim fantastik elektoral Qirjakos së NeaDemokracia???

Mos harroni, se babai i Qirjakos që sot ka bust në Dropull, falë Edi Ramës ka qenë “antishqiptar” i kulluar.

Mos harroni se motra e Qirjakos, Dora Bakojanis po udhëheq çuditërisht “lojën pro anëtarësimit” të Kosovës në KiE, ndërkohë që Albin Kurti i tha jo.

A po na rrethojnë “fqinjët” apo kësaj radhe jemi “vetërrethuar”?

Nga Rafael Floqi 

Figura Fjala Hello e shkruar në disa gjuhë duke përdorur tastet e zeza të tastierës

Ne mund të zhvillojmë biseda çuditërisht të thella nëpër gjuhë të ndryshme duke përdorur aplikacione të thjeshta në telefonat tanë. Por edhe pse këto aplikacione po marrin një shtytje të re nga AI, ato ende mund të çojnë në disa momente të sikletshme pasi s’janë  në gjendje të japin qartë idenë e kuptimin. 

Aplikacionet e sotme të përkthimit të gjuhës janë si makina vetë-drejtuese: tepër të dobishme, premtuese, afër pjekurisë dhe pothuajse tërësisht të mundësuar nga makineritë. Por është e habitshme që teknologjia madje ekziston por dhe gabimet janë ende të mëdha . Megjithatë, përkthimi me makina është ende i ngathët ndonjëherë, nëse jo i vështirë.

Në epokën tonë të globalizmit, komunikimi ndërkulturor është një aspekt i rëndësishëm për të kuptuar dhe bashkëvepruar me njerëzit nga kultura të ndryshme. Megjithatë, përkthimi nga një gjuhë në tjetrën vjen me pengesa të shumta dhe sfida të mëdha, veçanërisht kur përdoren mjetet automatike si Google Translate.

Një prej pengesave kryesore është humbja e nuancave kulturore dhe gjuhësore gjatë përkthimit. Ndërsa një përkthim i thjeshtë mund të japë kuptimin bazë të një teksti, ai nuk i kap dot shprehjet unike, frazat idiomatike ato dialektore apo kontekstin kulturor që janë të rëndësishme për një kuptim të plotë.

Gjithashtu, një problem tjetër është gabimi i përkthimit, i cili mund të sjellë shpesh keqkuptime serioze. Mjetet automatike të përkthimit nuk janë gjithmonë të sakta në kuptimin e fjalisë së caktuar në kontekstin e saj origjinal. Kjo mund të çojë në gabime të rënda që ndikojnë në cilësinë e komunikimit.

Për të tejkaluar këto pengesa, është e rëndësishme të kuptojmë se përkthimi është më shumë se thjesht zëra dhe fjalë të shkruara. Është një proces i ndërlikuar i qëllimshëm për të kuptuar dhe transmetuar kulturën dhe shpirtin e një gjuhe në tjetrën. Për këtë arsye, është e nevojshme të përdorim mjetet automatike të përkthimit me kujdes dhe të preferojmë përkthimin nga njerëzit e ditur në fushën e tyre.

Në fund të fundit, duke e kuptuar dhe respektuar pengesat e përkthimit, mund të ndërtojmë një komunikim ndërkulturor më të suksesshëm dhe të thellojmë marrëdhëniet ndërmjet njerëzve nga kultura të ndryshme.

Merr parasysh bisedën e fundit që pata me fqinjin tim, Andre, i cili emigroi nga Rusia vitin e kaluar. Duke folur pak ose aspak anglisht, Andre është duke lundruar në “Ëndrrën Amerikane” pothuajse tërësisht përmes Google Translate, aplikacioni më i popullarizuar i përkthimit të fjalës në të folur, i lançuar për herë të parë 10 vjet më parë.

Nëpërmjet telefonit të tij, Andre dhe unë mund të zhvillojmë biseda çuditërisht të thella se nga është ai, si mendon, se si mund ta ndihmojmë njëri-tjetrin dhe për çfarë shpreson ai. Por në më shumë se një rast, Google Translate nuk arriti të komunikonte atë që Andre po përpiqej të shprehte, gjë që na detyroi të dy të ngrinim supet dhe të buzëqeshnim gjatë gabimit.

Megjithatë, ndërsa kompjuterët bëhen më të zgjuar, Google, Apple, Microsoft dhe të tjerë po shpresojnë të heqin plotësisht pengesën gjuhësore që unë dhe Andre ndamë atë ditë. Por do të duhet mësim më i shpejtë i makinerive që kjo të ndodhë, gjë që “mund të kalojë disa vite”, pranoi një zhvillues programesh me të cilin fola.

Jo se pritja ka rëndësi. Në fakt, shumë konsumatorë habiten kur mësojnë se sa të mira janë tashmë aplikacionet e përkthimit të sotëm. Për shembull, kjo video ….tregon tre studiues të Microsoft duke përdorur softuerin e përkthimit të drejtpërdrejtë të kompanisë për të zhvilluar një bisedë në shumë gjuhë. Videoja është shtatë vjeçare. Por kur ua tregova disa miqve, ata reaguan sikur e kishin parë të ardhmen.

“Teknologjia që rrethon fushën e përkthimit ka bërë një rrugë të gjatë në një kohë shumë të shkurtër,” thotë Erica Richter, një zëdhënëse për DeepL, një shërbim i përkthimit me makineri i vlerësuar me çmime që licencon teknologjinë e tij për Zendesk, Coursera, Hitachi dhe biznese të tjera. “Por kjo nuk ka ndodhur paralelisht me ndërgjegjësimin e konsumatorëve për to.”

Unë jam një rast i tillë. Megjithëse kam shkruar për teknologjinë për gati 20 vjet, nuk e kisha idenë se sa të shkathët ishin Google Translate, Apple Translate, Microsoft Translator dhe Amazon Alexa derisa fillova të hulumtoj këtë histori pas takimit tim fatal me Andre. Teknologjia ende nuk është e aftë për përkthim të menjëhershëm siç prisni nga një përkthyes i drejtpërdrejtë njerëzor. Por përkthimi i bazuar nga fjalimi në të folur, nga teksti në të folur ose nga foto në tekst është tepër i fuqishëm.

Dhe po përmirësohet nga viti në vit. “Translate është një nga produktet që kemi ndërtuar që përdor tërësisht inteligjencën artificiale”, thotë një zëdhënës i Google. “Që nga lansimi i makinës së përkthimit  të Google në 2016, ne kemi parë përmirësimet më të mëdha në saktësinë për të përkthyer fjali të tëra dhe jo vetëm fraza.” 

Në të njëjtën kohë, gjysma e gjashtë aplikacioneve që kam provuar për këtë histori ndonjëherë prishin edhe përshëndetjet themelore. Për shembull, kur i kërkova Siri dhe Microsoft Translator të konvertonin “Olá, tudo bein?” nga portugalishtja në anglisht, të dy u përgjigjën saktë: “Përshëndetje, si jeni?” Google Translate dhe Amazon Alexa, nga ana tjetër, dhanë një fjalë më fjalë për fjalë dhe të sikletshme, “Përshëndetje, gjithçka është në rregull?” ose “Përshëndetje, a është gjithçka në rregull?” Jo një dështim total. Por nuanca e mjaftueshme për të shkaktuar hezitim apo konfuzion nga ana e dëgjuesit.

Sigurisht! Këtu janë disa shembuj të shprehjeve të përkthyera gabim nga anglishtja në shqip:

1. Originali në anglisht: “The early bird catches the worm.” Përkthimi gabim: “Zogu i hershëm kap gjuhën.” Koment: Përkthimi i gabuar nuk kap kuptimin e saktë të shprehjes anglisht “The early bird catches the worm,” që nënkupton se ai që fillon punën herët, përfiton më shumë.

2. Originali në anglisht: “Actions speak louder than words.” Përkthimi gabim: “Veprimet flasin më fort se fjalët.” Koment: Përkthimi gabon në transmetimin e kuptimit të shprehjes, pasi nuk kap idenë se veprimet tregojnë më shumë se fjalët.

3. Originali në anglisht: “Every cloud has a silver lining.” Përkthimi gabim: “Çdo re ka një vizë argjendi.” Koment: Përkthimi gabon në interpretimin e shprehjes, pasi nuk transmeton kuptimin se edhe në momentet më të vështira, ka diçka pozitive që mund të dalë prej tyre.

4. Originali në anglisht: “Bite the bullet.” Përkthimi gabim: “Kafsho plumbin.” Koment: Përkthimi gabon në përcaktimin e kuptimit të shprehjes, pasi nuk transmeton kuptimin e saktë që nënkupton të marrësh vendime të vështira ose të përballesh me diçka pa nguruar.

5. Originali në anglisht: “Break a leg!” Përkthimi gabim: “Thyej një këmbë!” Koment: Përkthimi gabon në kuptimin e shprehjes, pasi nuk e përcakton përqafimin pozitiv të të ftuarit për fat të mirë përpara një përformimi ose një aktivitet të rëndësishëm.

Me fjalë të tjera, teknologjia e përkthimit është e ngjashme me shkrimin mbresëlënës, por shpesh të ngathët që nxjerr ChatGPT.  Punon. Është inkurajuese. Është një shenjë e kohës. Por rezultati shpesh ndihet jonjerëzor, nëse jo çorientues.

Sidoqoftë Google Translate është si një urë gjuhësore që lidh kulturat, një ndërmjetës dixhital i të kuptuarit në një botë ku gjuha është pengesë dhe urë.”

Megjithatë, është ende mjaft e mirë për të ndryshuar botën. “Ne përpunojmë mbi një miliard përkthime çdo ditë në Translate”, thotë i njëjti përfaqësues i Google. “Dhe ne kemi lançuar së fundmi më shumë veçori të fuqizuara nga AI për të ofruar ndërgjegjësim kontekstual, duke përfshirë aftësinë për të përkthyer imazhe me Lens, që ju mundëson të kërkoni atë që shihni me aplikacionin tuaj të kamerës.”

Nga ana e tij, Microsoft, i cili përfshin një ekran të dobishëm të ndarë për njerëzit përballë njëri-tjetrit në aplikacionin e tij të përkthimit shumë të vlerësuar, krenohet me numra të ngjashëm. “Tani kemi mijëra biznese që përdorin teknologjinë tonë për të bërë përkthim në grup, në kohë reale dhe të dokumenteve në 141 gjuhë, si dhe miliona përdorues aktivë që përfitojnë nga biseda e drejtpërdrejtë përmes Microsoft Translator,” thotë Marco Casalaina, zëvendës president i produktit për Azure AI të Microsoft.

Kur bëhet fjalë për përkthimin me makinë, ekzistojnë në thelb dy mjete për konvertimin e gjuhëve: modele të vogla gjuhësore, si lloji me burim të hapur që Microsoft përdor “për të qenë i shkathët, përsëritur më shpejt dhe për të shkallëzuar në mënyrë efektive në pajisjet e rëndësishme të përdoruesve” dhe modele të mëdha gjuhësore. si lloji i pronarit DeepL që u shet 100,000 klientëve.

Disa thonë se qasja e fundit është më e saktë dhe më e shpejtë, por ka kompensime: më pak gjuhë të mbështetura (vetëm një e katërta e 140 totalit për modelet e gjuhëve të vogla) dhe pa akses jashtë linje, shefi mes tyre. Por siç thotë Richter i DeepL, “Ne nuk ofrojmë përkthim jashtë linje, pasi pajisjet fundore nuk ofrojnë cilësinë që duam kur punojmë në cloud.”

Çfarë është më pas, atëherë, për aplikacionet e përkthimit? Big Tech është nëna për momentin.

“Ne nuk spekulojmë,” thotë një publicist i afërt me Apple, i cili prezantoi për herë të parë aplikacionin e tij të Përkthimit të fuqizuar nga Siri në 2020. “Së shpejti, ne do të zgjerojmë shërbimin tonë të internetit për t’u dhënë përdoruesve më shumë mundësi për përkthimin e përmbajtjes së bazuar në imazhe. pavarësisht se si e kërkoni, “thotë përfaqësuesi i Google nga ana e tij, DeepL po zhvillon përmirësime të rëndësishme të të folurit “duke nisur më vonë këtë vit”.

Nga ana e tjetër sa më e vogël dhe e lëvruar të jetë një gjuhë aq më shumë vështirësi ka. Përkthimi automatik në gjuhë të vogla është një sfidë për shkak të disa faktorëve. Shqipja është një nga këto flitet nga rreth 7 milion folës në trojet tona dhe në diasporë. 

   Mungesa e burimeve: Gjuhët e vogla zakonisht kanë më pak burime të digjitalizuar dhe të strukturuar në internet, çka bënë që algoritmet e përkthimit automatik të kenë më pak informacion për t’i përdorur për të mësuar dhe për të krijuar modele të besueshme të përkthimit.

    Mungesa e korpusit të përkthimit: Algoritmet e përkthimit automatik përdorin korpuset e të dhënave të përkthimit për të mësuar shenjat dhe për të ndërtuar modelet e tyre. Gjuhët e vogla kanë më pak materiale të përkthyera në dispozicion, çka e bën më të vështirë për algoritmet të krijojnë modele të sakta përkthimi.

    Kompleksiteti i strukturës gjuhësore: Disa gjuhë të vogla kanë struktura gjuhësore më komplekse ose kanë koncepte që janë të vështira për të përkthyer në gjuhë të mëdha. Algoritmet e përkthimit automatik mund të kenë vështirësi për të kapur këto nuancat dhe për t’i përkthyer ato në mënyrë të saktë. Sidomos në gjuhë fleksive si shqipja kuptimi në anglisht ose anasjelltas do të duket qesharak.\ shikoni këtë titull në shqip dhe përkthimin automatik në shqip nga siti  politiko.al të një lajmi tragjik të ditëve të fundit 

Shqip : “Thoja ishalla nuk është njeri”, rrëfehet peshkatari që gjeti trupin e 9-vjeçares në lumin Buna.

Anglisht: “I said the island is not human”, confesses the fisherman who found the body of the 9-year-old girl in the Buna river.

Shikoni fjala me prejardhje turke (kulturore ishallah ) është përkthyer nga afërsia me tinguj fjalën shqipe “ishull”.

Konteksti kulturor dhe historik: Gjuhët e vogla shpesh kanë kontekste kulturorë dhe historikë të veçantë që duhet të merren parasysh gjatë përkthimit. Përkthimi automatik nuk mund të kuptojë gjithmonë këto nuancat dhe mund të sjellë përkthime të gabuara ose të pazakonta për shkak të mungesës së këtij konteksti.

Për këto arsye, përkthimi automatik i gjuhëve të vogla është një sfidë komplekse dhe zakonisht nuk ofron përkthime të sakta dhe të besueshme, kjo vjen edhe për shqipen dhe përkthimin ne gjuhet e mëdha . Është më mirë të përdorni përkthimin nga njerëzit të cilët janë të njohur me këtë gjuhë dhe kulturën e saj për të siguruar një përkthim cilësor dhe të saktë.

Por asnjë nga këto nuk do të ishte e mundur pa inteligjencën artificiale, sipas çdo zhvilluesi me të cilin fola. “Ndërsa AI vazhdon të zhbllokojë mundësi të reja përkthimi, ne do të heqim pengesat e mbetura gjuhësore”, thotë Casalaina i Microsoft. “Teknologjisë i duhen vetëm disa vite për të evoluar”, shton Richter i DeepL.

A është i saktë 100% Google Translate? Epo, përgjigja e shkurtër është kjo: Po, Google Translate është shumë i saktë në pjesën më të madhe. Në disa raste, është 94%+ i saktë! Në fakt, është një nga mjetet më të vlerësuara të përkthimit kur bëhet fjalë për saktësinë e përkthimit, megjithëse saktësia e saktë do të varet nga çiftet e gjuhëve që keni zgjedhur.

Siç dëshmojnë bisedat e mia ndonjëherë të ngathëta me Andre, teknologjia e sotme e përkthimit është kryesisht fantastike, por nganjëherë ende konfuze. Duke pasur parasysh se makinat kanë “folur” për vetëm 10 deri në 20 vjet, megjithatë, është e vështirë të besohet se sa të mirë janë bërë në të kuptuarit dhe përkthyer atë që speciet tona kanë bërë për 200,000 vjet.

Google Translate is the babel fish of our digital age, swimming through languages to bring us closer together in understanding.”

“Google Translate është peshku babel i epokës sonë dixhitale, që noton nëpër gjuhë për të na sjellë më afër në mirëkuptim”. 

Por siç thonë italianët “Traduttore traditore” shih sa e fortë e koncize është kjo thënie në Italisht  çdo përkthim në shqip si “ Përkthyesi është tradhtar” është aq e pafuqishme në formë në krahasim me thënien italiane. 

Kur kjo vlen për përkthimin njerëzor mendo më për atë me software  i cili megjithatë mund të mos jetë mrekulli, por është shumë afër.

Capisce?

Satirë nga Rafael Floqi/

Një Raport i Vërtetë (ose Jo?)

Në një ngjarje të paprecedentë, Shqipëria është shpallur kampioni i fundit për lirinë e medias në rajon. Kryeministri Edi Rama, duke u përgjigjur ndaj raportit të Reporterëve PA Kufij, ka hedhur poshtë çdo pretendim dhe ka shpallur se Shqipëria është “kryesuesja e fundit” në këtë fushë. Por le të hedhim një vështrim më të thellë në këtë çështje:

1. “Raporti është Gënjeshtra!”

Kryeministri Rama, me një humor të rrallë, e cilësoi raportin si “gënjeshtra”. Ai tha: “Në Shqipëri nuk ka gjyqe ndaj gazetarëve, as dhunë policore ndaj tyre. Përse të jemi të fundit? Ne jemi të parët në të gjitha gjërat!” Në fakt, ai kërkoi që raporti të ndryshohet në “Shqipëria – Kampioni i Parë për Lirinë e Medias!”.

2. “Tallje dhe Fantazi”

Kryeministri Rama nuk ndalet këtu. Ai akuzoi raportin për “tallje” dhe “fantazi”. Sipas tij, gazetarët janë të lirë të shkruajnë çfarë të duan, por duhet të kenë parasysh se “fantazitë” nuk janë të lejuara. Në fakt, ai sugjeroi që raporti të përfshijë edhe ndonjë histori me drakulla dhe ufo.

3. “Liria e Medias është Nën Kërcënim Globalisht!”

Kryeministri Rama, duke u bërë filozof, tha: “Liria e medias është nën kërcënim globalisht. Por këtu në Shqipëri, ne kemi një lloj lirie të veçantë: lirinë e mediokritetit!” Ai shtoi se gazetarët shqiptarë janë të lirë të shkruajnë çfarë të duan, por vetëm nëse është e pakuptueshme dhe e paqëndrueshme.

4. “Qeveria është e Gatshme!”

Kryeministri Rama nuk la asnjë gjë pa thënë. Ai deklaroi se qeveria është “e gatshme të marrë të gjitha përgjegjësitë e nevojshme”. Por pyetja është: për çfarë? Për të ndihmuar në përballjen e kësaj tendence? Për të forcuar të drejtat e gazetarëve? Jo, për të gjetur një mënyrë për të bërë lirinë e medias edhe më mediokre!

Përfundimi

Ndërsa Shqipëria vazhdon të renditet e fundit për lirinë e medias, kryeministri Rama ka një mesazh për të gjithë: “Mos u shqetësoni! Ne jemi të parët në të gjitha gjërat, edhe në të qenit të fundit!”

Për më shumë lajme të çuditshme, ndiqni “X” – gazeta e preferuar e mediokritetit!

Almarina Gegvataj/

TIRANË, 4 maj/ATSH/- Tre monumente të Heroit Kombëtar, Gjergj Kastrioti Skënderbeu, iu shtuan sot komunave arbëreshe në Kalabri; San Sofia,San Basile dhe Zangarona. Pothuajse në çdo qendër te fshatrave arbëreshe ngrihet busti i Heroit Kombëtar si simbol që mban gjallë indetitetin arbëror.

Në këtë kontekst, ceremonia e sotme e inaugurimit të busteve në të tre komunat bëri bashkë me Presidentin Bajram Begaj, banorët arbëreshë, autoritetet lokale, shqiptarë të Shqipërisë të ikur pas viteve ’90 si edhe personalitete nga Shqipëria, Kosova, Mali i Zi, Maqedonia e Veriut dhe Italia.

Presidenti Begaj i cili i dhuroi arbëreshëve dy buste, shprehu falenderim ndaj pjesëmarrësve duke përshëndetur në veçanti të rinjtë dhe fëmijët të pranishëm në këtë festë kombëtare.

“Kam ardhur të mbaj fjalën që ju dhashë tetorin e kaluar, sepse për ne shqiptarët, fjala e dhënë nuk është mit, por realitet’, u shpreh Presidenti Begaj gjatë ceremonisë inauguruese të bustit të Skendërbeut.

“Është vizita e dytë në Kalabri dhe kjo vizitë më mbush me krenari për faktin që të gjitha institucionet italiane, duke filluar nga presidenti i rajonit të Kalabrisë, prefektet e këtyre komuave dhe e gjithë media janë intersuar dhe kanë promovuar gjithçka në lidhje me Arbërin. Patjetër që projekti Arbëria dhe Shqipëria, tashmë edhe Kosova dhe shqiptarët që jetojnë në Maqedoninë e Veriut apo në Malin e Zi, do të kenë një bazë të shëndetshme për të zhvilluar marrëdhëniet e tyre. Këto marrëdhënie nuk do të ishin në këtë ditë sot dhe nuk do të zhvilloheshin nëse ju 6 shekuj me parë do të kishit haruar nga vinit, prandaj është momenti t’ju them: faleminderit të gjithëve ju, secilit një e nga një, dhe të gjitha komunave arbëreshe për çfarë keni bërë për të ruajtur gjuhën arbëreshe, çfarë keni bërë për të transmetuar identitetin tonë kombëtar me veshje, traditat dhe kulturën tonë”, u shpreh ai.

Kreu i shtetit theksoi se do të vijojë të japë ndihmën e tij, frymëzuar nga modeli i arbëreshëve i vlerësimit dhe promovimit të historisë aq të rëndësishme për ruajtjen e identitetit përballë sfidave te kohës.

“Arbëreshët vërtet ikën nga vendlindja e tyre, po erdhën këtu në vendlindjen e re ne Itali. Erdhën këtu dhe ruajtën e mbajtën me vete gjuhën, veshjet, kulturën,traditën, këngën dhe vallen, morën me vete kujtimin e tyre për Skënderbeun, identitetin e tyre kombëtar. Nga sot Skënderbeu në këtë shesh nuk do të jetë më një kujtim, por do të jetë gjithmonë një jetesë së bashku me ju. Çdo ditë ju do të shikoni monumentin e tij kaq të lartësuar në këtë vepër kaq të realizuar”, u shpreh Presidenti Begaj i cili këshilloi brezat e rinj, shkollat tona, mësuesit tanë dhe shkrimtarët të jenë promovues të vlerave kombëtare.

Duke vlerësuar figurën e Skënderbeut, si strateg të përbashkimit që përcaktoi të ardhmen e popullit tonë drejt Evropës, Presidenti Begaj u shpreh se edhe sot ai është simbol për të gjithë shqiptarët kudo janë, në atdhe apo Diasporë.

Ndërkohë në San Basile, ceremonia u shoqërua dhe me një ekspozitë fotografike të artistit Vlasov Sulaj mbi rrugëtimin na shqipërianë Kalabri të monumentit të punuar nga skulptori Ardian Pepa.

Nga Zangarona, pas inagurimit të bustit të Heroit tonë Kombëtar, Gjergj kastriotit, kreu i shtetit ftoi të rinjtë arbëreshë të shndrrohen në ambasadorë të vlerave historike, kulturore,i dentitare të Arbërisë.

“ Dua t’ju inkurajoj të vazhdoni të jeni ambasadorë të vlerave tuaja. Përdorni çdo mjet që keni në dispozicion, nga teknologjia, deri te mediat sociale, për të treguar historinë tuaj unike dhe për të ndikuar pozitivisht në komunitetin tuaj emë gjerë. Jini krenarë për atë që jeni dhe atë që përfaqësoni!

Tregojuni botës për thesaret e këtushme, bukurinë e veshjeve, për argjendarinë dhe zbukurimet e kostumeve tuaja karakteristike, qëprodhohen në mënyrë artizanale nga rrobaqepës duarartë. Ekspozoni artin e mrekullueshëm tëpikturës së shprehur gjatë gjashtë shekujshhistorie. Përhapni meloditë e këngëve dhe motivet e valleve të gëzueshme. Në këtë rrugëtim do të na keni në krah!”- u shpreh Presidenti Begaj.

Join 100+ Albanian American Organizations at the 3rd Annual Gjergj Kastrioti Skenderbeu Street Fair on May 19, 2024!

Together, we will celebrate Albanian history, traditions, & culture with live music, food, games, and much more!

Vendor, sponsorship, & journal ad opportunities are available!

For more information please email skenderbeufair@gmail.com or call 347-398-6161.

Please share the flyer on all social media platforms.

Thank you for you for your continued support!

Respectfully,

Mark Gjonaj

“Kur t’i bashkojmë kokat, do t’i bashkojmë tokat.”