Sejdin Xhaferaj

President

Besi Association Inc./

Kishim nderin të mirëpresim nderin e saj, gjykatësen Edit Shkreli, gjyqtaren e parë shqiptaro-amerikane, në shkollën tonë “Fol Shqip”. Ajo u mirëprit nga Kryetari i Shoqatës Besi, Z. Sejdin Xhaferaj, nënkryetari Nexhad Xhaferaj dhe Sekretari Halil Hoxha, si dhe nga ekipi i komitetit të shoqatës Besi, Medina Xhaferaj, Medina Hoxha dhe Servete Xhaferaj, së bashku me anëtarët e shoqatës dhe prindërit e nxënësve të shkollës shqipe “Fol Shqip”. Prania dhe angazhimi i Gjykatëses Shkreli me fëmijët tanë ishte vërtetë e veçantë dhe e paharrueshme. Ajo shoqërohej nga këshilltari z.Ramazan Lika. Edit Shkreli inkurajoi fëmijët që të besojnë në veten e tyre dhe të ndjekin pasionet e tyre, duke thënë: “Si gjykatëse, kam mësuar se çdo ëndërr është e mundur me punë të palodhur dhe përkushtim.”

Pas mbarimit të mësimit, kremtuam 28 Nëntorin, Ditën e Pavarësisë së Shqipërisë, me mësuesit, nxënësit, prindërit, dhe anëtarët e Shoqatës “Besi”, përfshirë anëtarët e bordit dhe komitetit. Prindërit dhanë një mbështetje të jashtëzakonshme, duke sjellë ushqime, ëmbëlsira dhe pije, dhe duke u angazhuar aktivisht në këtë festë. Ata kontribuuan me gëzim dhe entuziazëm për të bërë këtë ngjarje një sukses të madh. Kjo është një dëshmi e dashurisë dhe përkushtimit të prindërve për fëmijët e tyre dhe për zhvillimin e kulturës sonë. Festuam së bashku, kërcyen dhe gëzuan, dhe nxënësit tanë treguan talentin e tyre dhe pasurinë e trashëgimisë kulturore që na bën krenarë.

Ishte një ditë e mbushur me gëzim, unitet dhe krenari, dhe jemi shumë mirënjohës ndaj prindërve të nxënësve tanë dhe gjithë komunitetit për mbështetje të vazhdueshme. Festivali i 28 Nëntorit është një kujtesë e rëndësishme e bashkimit tonë dhe e dashurisë për traditat dhe identitetin tonë.

From Skender ASANI/

The patriot and publicist of the National Revival, Petro Nini Luarasi, rightly emphasized that the unification of the alphabet that was achieved at the Congress of Manastir in 1908, it was called an emergency by the patriots of the early years of the 20th century. After exhaustive and sometimes bitter discussions, the Congress of Manastir approved a unique alphabet, which was based on the Istanbul’s alphabet with a few changes (ë, e, p, x) and along with those letters, the congress decided to use another Latin alphabet, uniting the two alphabets for those sounds that are missing in the Latin alphabet.

The newspapers and magazines of the time also wrote about the importance and resonance of the decisions of the Congress of Manastir. For example, the “National Calendar” of 1909 wrote: “It is one of the greatest events for the Albanian nation… This congress was convened to put an end to the issue of the “ABC”, to decide that the Albanian language should be written with a pair of letters and not like before when everyone built the ABC as they pleased…”

The press of the time also widely reported on the practical effects that the adoption of a common alphabet in Manastir, and as a result, many initiatives were launched by the Albanian elite to open schools, associations, clubs and newspapers, which would be based on the alphabet newly approved at the Congress of Manastir.

Initially, the first school was opened in Elbasan, followed by the one in Tirana, continuing with the opening of schools in Korça, Berat, Kolonja, etc. Several large clubs were also opened in Istanbul, Thessaloniki, Skopje, Egypt, Manastir, Ioannina, as well as several smaller ones in other Albanian cities. Immediately after the Congress of Manastir, many newspapers in the Albanian language were also opened, such as: “Liria”, “Shkupi”, “Drita”, “Bashkimi”, “Korça”, “Rrufeja”, etc.

At the Congress of Manastir, 116 years ago, not only was the Albanian alphabet standardized, but a great compromise was also reached between the different layers of the Albanian intellectual elite of that time, which, although coming from different religious and regional origins, found the perfect formula of coexistence and harmony among themselves. This formula produced the Western vision in the cultural and educational consciousness of the Albanians, separating the Albanian wagon of Euro-Atlantic aspirations from the Asian train.

With the unified alphabet of the Albanian language, where Latin letters dominated, the Albanians, although suffering in recent years under Ottoman captivity, put an end to the dilemmas and hesitations about where their ethno-cultural identity should be oriented.

Freed from identity dilemmas, Albanians found it very easy to establish bridges of cooperation and communication with their neighbors and with more distant peoples. This was made possible primarily by the Latin alphabet, which over time produced a cooperative cultural climate with other languages ​​and cultures. In the pages of magazines and newspapers of the time published in Albanian, journalistic and literary articles by Balkan and European authors began to be published, and this enabled the ice of prejudices and stereotypes to melt, at least a little, on the thick surface created by the policy of Balkan alliances, guided by the ideas of hegemony and chauvinism.

Now, 116 years after the Congress of Manastir, when the Albanian language has been consolidated and standardized within the codes of communication and public interactivity, we still have a lot of work to do to ensure that this language finds its place in the conditions when the world is increasingly moving towards globalization and digitalization. This fact increases the responsibility of users of the Albanian language, both in the private and public and official spheres, creating an efficient mechanism to protec the Albanian language from the effects produced by major languages, such as English and other languages.

Today, when we are celebrating a double holiday – the 116th anniversary of the Congress of Manastir and the 17th anniversary of the founding of the ISCHA, we would like the future of the Albanian language to be closely linked to our common goals for a Euro-Atlantic future.

I wish that we can also build our individual and collective destinies on this future!

Skopje, 22. 11. 2024

Kjo pjesë e historisë së trashëgimisë kulturore e kombëtare për kohën e njësimit të Alfabetit të shqipes, ka mbetur jashtë kufinjve të Shqipërisë zyrtare.

Prof.Skënder Karaçica, Çikago

Njësimi i Alfabetit të shqipes në Manastir (1908) po i mbushë 116 vjetë të fjalës e të shkrimit shqip me alfabetin latin dhe në frymën e kombit, të arsimit e të shkollës shqipe me orientim të hises të participomit të vlerava me popujt evropianë. Koha e Kongresit të Alfabetit ishte një nga ngjarmjet e mëdha kombëtare, ku elita intelektuale e kohës i kishte vënë vetës për detyrë të njësimit të Alfabetit të Gjuhës Shqipe e për të nisur shtegëtimin për ditën e pavarësisë së Shqipërisë më 28 nëntor 1912.

Pa njësimin e tiparave të shqipes me një Alfabet unik e me shkronja të frymës evropiane ashti siç janë edhe vetë kombi shqiptar në hapësirën etnike me frymë e orientim evropian, nuk mund të kemi shtetin e pavarur të Shqipërisë, thuhej në kronikat e kohës. Kjo kohë e ndërtimit të godinës së shqipes me shkronjat e alfabetit të njësuar, u krijuan vijat e qarta kombëtare për arsimin e edukimin e brezave, të shkollës shqipe, të administratës dhe të familjes shqiptare me shenjën dalluese të gjuhës së lashtë shqipe me pasaportën indo-evropiane.

Për historinë e Kongresit të Manastirit janë shkruar me dhjetra botime shkencore për historinë e njësimit të alfabetit janë mbajtur tryeza shkencore në institutet të gjuhës e të kulturës kombëtare, ligjërata në universitetet në Titranë, Prishtinë e Tetovë si dhe teza të doktoranturës të studiuesve të rinj shqiptarë. Në dritën historike të Kongresit të ABC-së tashti kjo pjesë e trashëgimisë gjuhësore, të kulturës, të frymës së kombit shqiptar është transformuar dhe ka shkuar në organizimin e Kongresit të Drejtshkrimit në Tiranë(1972) për njësimin e shqipes si një nga tiparët më njësitë gramatikore për të gjithë shqiptarët.

Në 116-vjetorin e Kongresit të Manasatirit dhe koha e njësimit të alfabetit me shkronja latine e më orientim evropian ka ardhur koha që të marrim nismën zyrtare të dyja shteteve të Shqipërisë zyrtare dhe të Shqipërisë tjetër Kosovë (term i Dritëro Agollit,nënvizimi im) që Ndërtesa e Kongresit të Alfabetit të vëhet në mbrojtje të organizatës ndërkombëtare për kulturë e arsim UNESCO.

Për këtë nismë të Ndërtesës së Kongresit të Manastirit, vjen nga fakti se kjo pjesë historike e trashëgimisë gjuhësore, të kulturës, të historisë ka mbetur jashtë kufinjve të Shqipërisë zyrtare dhe e njëjta ka mbetur më shumë në margjinat e kohës pa ndonjë status të mbrotjes në shtetin e Maqedonisë së Veriut. Në këtë ndërtesë, më shumë po i kushtohet punës së bizesit e ka mbetur në duart e askujt ndonëse për shtetin në fjalë kjo shenjë dallluese të shqipes, të kulturës, të historisë shqiptare nuk ka ndonjë interesim për mbrojtjen dhe paurimin e saj me vlerat e shkrimit të kohës në Tiranë, Prishtinë, Shkup si dhe në qarqert ndërkombëtare të historisë së shqipes e të kulturës shqiptare në Vjenë, Zagreb dhe në institucionet e arbëreshëve në Zarë e në Itali.

Koha për vënjën në mbrotje të Ndërtesës së Kongresit të Manastirit në UNESCO do të ishte në krah të ruajtjes së trashëgimisë shqiptare për njësimin e alfabetit të shqipes dhe rrugëtimi për participimin e vlerave tona me popujt liridashës në Evropë dhe në botë. Kësaj trashëgimie historike duhet me i dalë zot të dyja shtetet shqiptare Shqipëria e Kosova si dhe faktori politik shqiptar në Shkup, institucionet shkencore në krah me Universitetin në Tetovë.
Foto: wikipedia.org

▪︎ “Aria e Lekës” nga opera SKËNDERBEU e Prenk Jakovës, mes arieve më të mira botërore tek “SAIMIR”, albumi më i ri në CD i kryetenorit shqiptar me famë botërore Saimir Pirgu

Të shkruash që Saimir Pirgu është në majat e interpretimit botëror të operas është tashmë e ditur. Po ashtu i njohur është fakti që Ai asnjëherë nuk e ka ndarë veten nga skena shqiptare, në çdo kohë. Për këtë do të mjaftonte një krahasim i thjeshtë i ardhjeve të Tij në Shqipëri me atë të kujtdo artisti tjetër të njohur, ku padyshim Saimiri është në krye të angazhimeve për vendin e tij. Së fundi erdhi me dy qëllime, interpretoi në operan Toska me solistët, korin dhe orkestrën e Teatrit Kombëtar të Operas dhe Baletit dhe solli albumin e tij më të fundit në CD, me titullin SAIMIR!

Albumi ka në përmbajtje ariet më të bukura të operistikës botërore të interpretuara prej SAIMIRIT, me orkestrën e njohur të “De la Comunitat Valenciana”, me dirigjent Antonino Fogliani. Për albumin, firmat serioze diskografike si Les Artes, NAXOS etj, bashkë me Saimirin do të organizojnë ture promovimi në Wien, Pragë, Sofie, Prishtinë, Barcelonë, Zyrih, Berlin, London. Washington, Tokyo etj.

Ky album ka një veçori, një e tillë syresh që do të duhet të tërhiqte vëmendjen e kujtdo që ka preokupim lartësimin dhe promovimin e Shqipërisë dhe artit të saj. Ashtu si pa kuptuar, në mes të titujve të kryearieve botërore dhe emrave të mëdhenj të krijuesve të tyre, qendron edhe “Aria e Lekës” nga opera SKËNDERBEU me kompozitor Prenk Jakovën dhe libretist Llazar Siliqin. Fuqia e Saimirit është e tillë saqë e përfshin natyrshëm muzikën tonë kombëtare në mes të muzikës së madhe europiane e botërore, e me zërin e tij të mrekullueshëm lartëson tiparet e saj kudo ku kjo CD transmetohet dhe luhet, duke bërë kështu atë që as institucionet nuk do ta bënin dot kaq cilësisht, promovimin e Shqipërisë përmes artit në elitat kulturore botërore.

I tillë është Saimiri, pa i thënë kush e pa financim shtetëror a privat të dedikuar për këtë gjë, e çon muzikën tonë në sallat më prestigjioze të artit muzikor në botë, me fuqinë e atdhedashurisë dhe të artit të tij.

Kam pasur dy raste që e kam konstatuar vetë kujdesin dhe vëmendjen e Saimirit për vendin dhe artin tonë. Së pari kur një gazetar ndër më të njohurit dhe ndër më të kuotuarit e kritikës muzikore operistike në Europë erdhi në Tiranë për të njohur vendin tonë, kryesisht i mahnitur nga talenti i Pirgut, e së dyti, një nga emisionet kulturore më emërmira në botën gjermanisht folëse (Gjermani, Austri dhe Zvicër), erdhën enkas në Shqipëri për të bërë një emision për traditat muzikore të shqiptarëve, të propozuar nga vetë Saimiri.

I tillë është Saimir Pirgu, artist i madh dhe shqiptar i denjë dhe i thjeshtë njëherësh, aq i thjeshtë, sa emri i albumit të tij, që në shqip lexohet edhe SA I MIR!

Suksese albumit SAIMIR në të gjitha destinacionet ku ai do të promovohet!

www.vasiltole.com

Shaban Murati/

Unë e kuptoj nevojën e regjimit të kaluar për të hiperbolizuar luftërat dhe betejat me pushtuesit gjermanë në çdo qytet të Shqipërisë. Në këtë dalldi nisi shumë vonë fushata dhe mania e festimeve të çlirimit të gjithë qyteteve shqiptare, të mëdha e të vogla, nga pushtuesi gjerman.

Një narrativë historiko-euforike e pavërtetë. Me përjashtim ndoshta të Tiranës. Datat e çlirimit të qyteteve shqiptare, që po festohen me vrull gjithandej, janë data të hyrjes së partizanëve në qytetet shqiptare, ku nuk kishte këmbë gjermani. Asnjë gjerman nuk kishte nëpër qytete se ata kishin marrë urdhërin të largoheshin të gjithë nga Shqipëria. Nuk pati asnjë betejë dhe asnjë luftë për çlirimin e qyteteve pa pushtues. Nuk pati asnjë dëshmor në ditën e çlirimit të qyteteve.

E vërteta historike duhet thënë siç ka qenë dhe jo siç e ka vulosur historiografia e realizmit socialist. Kjo nuk e zbeh rëndësinë luftës nacional- çlirimtare të popullit shqiptar kundër pushtuesve fashistë e nazistë.

Por fare mirë mund të thuhet se po festojmë ditën e hyrjes së partizanëve në qytete, se sa të mashtrojmë fëmijët me çlirimet e pandodhura të qyteteve tona.