Saimir Kadiu/

77 vjet me parë – “Winston, si e ushtron një njeri pushtetin mbi një tjetër?” “Duke e bërë atë të vuajë.”

Më 8 qershor 1949 u botua një nga romanet më tronditës dhe më profetikë të shekullit XX: “1984” i George Orwell.

Libri u shkrua në kushte të jashtëzakonshme. Orwell e përfundoi dorëshkrimin në ishullin e largët skocez të Juras, mes viteve 1947–1948, ndërkohë që luftonte me tuberkulozin në një gjendje të rënduar shëndetësore. Ai shkruante i izoluar, në një klimë të ashpër, sikur vetë ambienti të ishte një pasqyrë e botës së errët që po krijonte.

Titulli fillestar i romanit ishte “Njeriu i fundit në Evropë”. Më vonë ai u ndryshua në “1984”. Sipas versionit më të përhapur, Orwell thjesht përmbysi shifrat e vitit 1948, por nuk ekziston asnjë dokument përfundimtar që ta konfirmojë këtë shpjegim. Misteri i titullit mbetet pjesë e mitologjisë së veprës.

Çfarë përfaqëson “1984”?

“1984” nuk është thjesht një roman distopik. Është një analizë e pushtetit në formën e tij më të zhveshur dhe më brutale.

Në botën e Oqeanisë, pushteti nuk kërkon vetëm bindje. Ai kërkon kontroll total mbi mendimin, gjuhën dhe kujtesën. Partia nuk mjaftohet me dominim fizik; ajo synon të zotërojë realitetin vetë. Në këtë univers lindin koncepte që sot janë bërë pjesë e fjalorit politik global:

Big Brother – simboli i mbikëqyrjes së përhershme

Police e Mendimit – kontrolli mbi ndërgjegjen

Doublethink – aftësia për të pranuar dy të vërteta kontradiktore njëkohësisht

Newspeak – reduktimi i gjuhës për të kufizuar mendimin

Orwell paralajmëron se kur gjuha varfërohet, mendimi dobësohet; kur historia rishkruhet, identiteti zhduket; kur frika bëhet normë, liria shndërrohet në iluzion.

Ajo që e bën “1984” të jashtëzakonshëm është aktualiteti i tij.

I shkruar në hijen e totalitarizmave të shekullit XX — nazizmit dhe stalinizmit, romani vazhdon të flasë fuqishëm edhe në epokën e mbikëqyrjes digjitale, manipulimit mediatik dhe propagandës moderne.

Pyetja qendrore e romanit mbetet tronditëse:

Pushteti nuk kërkon mirëqenie, as drejtësi, as progres.

Ai kërkon pushtet për vetë pushtetin.

Në dialogun mes O’Brien dhe Winston përmblidhet filozofia e errët e totalitarizmit: pushteti ushtrohet përmes vuajtjes. Sepse dhimbja është prova e dominimit absolut.

“1984” konsiderohet sot një nga romanet më të rëndësishëm të shekullit XX, përkrah veprave si “Brave New World” të Aldous Huxley dhe “Fahrenheit 451” të Ray Bradbury.

Por ndryshe nga shumë distopi të tjera, “1984” nuk frikëson përmes teknologjisë; ai frikëson përmes natyrës njerëzore dhe etjes për kontroll.

Ndoshta arsyeja pse “1984” vazhdon të lexohet nuk është vetëm frika që ngjall, por paralajmërimi që përmban: liria nuk humbet menjëherë … ajo gërryhet ngadalë, përmes kompromisit me të vërtetën.

Dhe për sa kohë shoqëritë do të përballen me manipulimin e informacionit, me rishkrimin e historisë dhe me kontrollin e mendimit, “1984” do të mbetet jo thjesht një roman, por një pasqyrë.

Evarist Beqiri/

Shqipëria ka pasur liderë të mëdhenj. Ka pasur edhe tradhëtarë të mëdhenj. Distanca midis dy kategorive është shpesh më e vogël nga sa e mendojmë. Historia jonë është e lavdishme dhe e dhimbshme njëkohësisht.

Skënderbeu – Lideri i Mbijetesës

28 nëntor 1443. Gjergj Kastriot Skënderbeu erdhi me vizionin e Shqipërisë europiane. Ai arriti të mbijetojë. Të mbajë gjallë një popull mes dy perandorive. E bëri këtë për 25 vjet.

Modeli i tij ishte modeli i rezistencës. I unitetit të detyruar nga rreziku i jashtëm. Shqiptarët u bashkuan rreth Skënderbeut sepse nuk kishin alternativë tjetër. Armiku ishte shumë i madh. Por kur Skënderbeu vdiq, bashkimi vdiq bashkë me të. Ndërkohë, vizioni i tij mbijetoi ndër shekuj te shqiptarët.

Historia na mëson se, lideri që e mban popullin bashkë vetëm në saj të rrezikut të jashtëm nuk ndërton dot shtet. Ndërton varësi.

Ismail Qemal Vlora – Lideri i Momentit Historik

28 Nëntori 1912. Një burrë jo shumë i madh në trup, por gjigand në qëndrim, ngriti flamurin në Vlorë. Ismail Qemali ishte një diplomat dhe shtetar. Ishte njeri i salloneve evropiane, i bisedave të gjata, i kompromiseve të holla. Nuk kishte ushtri. Nuk kishte ekonomi. Nuk kishte institucione. Kishte diçka më të çmuar, kuptonte se si funksiononte bota. Ai e shfrytëzoi momentin. Ai e pa dritën dhe nxitoi që të dilte nga errësira.

Shteti i sapo krijuar ishte i brishtë. Elitat shqiptare nuk ishin gati. Pavarësia u shpall, por kultura e shtetit nuk ekzistonte.

Historia na mëson se gjenialiteti i momentit, nuk zëvendëson dot rrugën e gjatë të ndërtimit të institucioneve.

Fan Noli – Lideri i Ëndrrave të Humbura

Fan Noli është ndër intelektualët më të mëdhenj që ka qeverisur Shqipërinë. Poet, shkrimtar, përkthyes, peshkop, idealist dhe vizionar. Erdhi në pushtet në 1924 me një program që sot do të quhej revolucionar. Ai qëndroi gjashtë muaj.

Pse? Sepse ishte larg popullit të vet. Sepse ëndrra pa bazë sociale është poezi, jo politikë. Sepse kundërshtarët e tij, e kuptuan pushtetin si art i mbjetesës, jo si mision të udhëheqësisë.

Noli humbi. Zogu fitoi. Shqipëria pagoi çmimin. Historia na mëson se, vizioni pa pragmatizëm është një dështim i bukur.

Enver Hoxha – Udhëheqësi i Frikës

Nuk mund ta shmangim dot. Enver Hoxha ndërtoi shtetin më të izoluar në botë dhe e mbajti pushtetin për 41 vjet. Kjo është, në vetvete, një formë e zymtë “suksesi”, nëse suksesi matet me kohëzgjatje dhe kontroll.

Por çfarë ndërtoi? Ndërtoi frikë sistematike. Dyshimin si mënyrë jetese.

Familje kundër familjesh. Fëmijë kundër prindërve. Shtet kundër individit. Një kulturë pabesie kudo.

Rrënjët e kësaj kulture nuk u zhdukën me 1990-ën. Ato jetojnë akoma, në mosbesimin institucional, në cinizmin qytetar, në bindjen se “gjithçka është e korruptuar, kështu ka qenë gjithmonë.” Enveri vdiq. Enverizmi si trashëgimi psikologjike e tij nuk ka vdekur ende plotësisht.

Historia na mëson, se lideri i frikës nuk le pas qytetarë. Ai le pas të lënduar. Ai lë pas trauma shoqërore.

Pas 1990 – Vakumi i Lidershipit

Tranzicioni shqiptar prodhoi figura. Ai nuk prodhoi liderë. Prodhoi njerëz të aftë që fitojnë zgjedhjet. Ai nuk prodhoi njerëz të aftë që të ndërtojnë besim. Prodhoi retorikë të fuqishme. Ai nuk prodhoi institucione të forta.

Polarizimi u bë identitet kolektiv. E majta dhe e djathta nuk u ndanë me ideologji. Ato u ndanë me urrejtje reciproke. Qytetari shqiptar u mësua të votojë kundër, jo për. Ky është boshllëku më i madh i 35 viteve të fundit.

Lideri që na Nevojitet Sot

Nuk na duhet një Skënderbe i ri. Nuk jetojmë nën kërcënimin Osman. Nuk na duhet një Ismail bej i ri. Nuk rrezikojmë që të zhdukemi nga faqja e dheut. Nuk na duhet një Fan Noli i ri. Vizioni pa tokë nën këmbë është luksi i atyre që nuk qeverisin.

Na duhet diçka tjetër. Diçka që nuk e kemi pasur kurrë plotësisht. Na duhet lideri i besimit.

Jo ai që premton shumë. Ai që shpjegon sinqerisht. Jo ai që flet për armiqtë e Shqipërisë. Ai që flet për sfidat reale të Shqipërisë. Jo ai që mban pushtetin duke ndarë shqiptarët. Ai që ndërton kapital shoqëror duke i bashkuar ata rreth projekteve konkrete.

Na duhet lideri që e kupton se Shqipëria e shekullit 21, ka dy armiq kryesorë. Ata nuk janë armiq të jashtëm, por të brendshëm. Janë mosbesimi dhe ikja.

Mosbesimi institucional bën që çdo reformë të duket si mashtrim. Ikja demografike bën që çdo reformë e arritur të mbetet pa njerëz që ta shijojnë.

Lideri i vërtetë i së nesërmes nuk do të matet me fjalime. Do të matet me një tregues të thjeshtë: a po kthehen shqiptarët nga diaspora? Nëse po, ka udhëheqësi. Nëse jo, ka vetëm politikë.

Ismail Qemal Vlora ngriti flamurin. Flamuri mbetet, njerëzit largohen. Skënderbeu e mbrojti vendin. Por vendi u tradhëtua pas vdekjes së tij. Ne kemi historinë e sakrificës heroike dhe të dështimit institucional.

Ka ardhur koha që të shkruajmë një kapitull tjetër. Kapitullin e ndërtimit të qetë, të vazhdueshëm, të palëkundshëm. Pa heronj. Me institucione. Pa mesianizëm. Me llogaridhënie. Nuk është një ëndërr e pamundur. Është një zgjedhje. Pyetja është nëse do ta bëjmë këtë zgjedhje, apo do të presim një hero tjetër që ta bëjë për ne?

Ndue Gjika/

Kemi kaluar një diktaturë pa e dokumentuar e gjykuar si duhet; sot jetojmë pasojat e saj dhe prodhojmë të reja. Hannah Arendt, mendja që e bëri të dukshme mënyrën si e keqja bëhet e zakonshme, është filozofja që e ktheu të menduarit në akt moral. Ajo nuk ndjek gjurmën; ajo zbulon mekanizmin: si e keqja bëhet më e rrezikshme kur banalizohet, kur shfaqet si zakon, si procedurë, si diçka që nuk të trondit më. Ajo e pa çastin kur shoqëria pushon së menduari dhe krimi duket si normalitet, ndërsa e drejta humbet vlerë.

Simon Wiesenthal, njeriu që e ktheu kujtesën në drejtësi dhe drejtësinë në detyrë morale. Ai na mësoi se e keqja nuk mposhtet pa dokumentim dhe pa përgjegjësi. Për të, drejtësia ishte një proces i plotë: faktet duhen mbledhur, institucionet duhet të hetojnë, gjykatat të gjykojnë, fajtorët të dalin para ligjit. Pa këtë zinxhir — dokumentim → hetim → gjykim → përgjegjësi — e keqja përsëritet. Vetëm kështu viktimat nuk “vdesin dy herë”.

Arendt dhe Wiesenthal bashkohen te përgjegjësia morale e njeriut përballë së keqes. Nëse do të na shihnin sot, Arendt do të pyeste si e kemi normalizuar të keqen, ndërsa Wiesenthal do të pyeste pse mungon dokumentimi dhe përgjegjësia. Dhe të dy bashkë do të na kujtonin se një shoqëri që nuk sqaron të shkuarën, e humb të tashmen dhe e mjegullon të ardhmen.

I. Kur e keqja bëhet zakon

Ka një çast kur e keqja nuk vjen më si kërcënim. Vjen si zakon. Si procedurë. Si diçka që nuk të trondit më.

Arendt e quajti këtë banalitetin e së keqes: momentin kur njerëzit ndalojnë së menduari dhe pranojnë çdo gjë që përsëritet mjaftueshëm. Në atë pikë, krimi nuk ka nevojë të fshihet, mjafton veç të duket normal.

Në Shqipëri sot, shumë gjëra të rënda nuk duken të tilla pikërisht sepse janë bërë pjesë e përditshmërisë: shkelja e ligjit, shpërdorimi i pasurisë publike, dhuna institucionale. Nuk vijnë si furtunë, por si mjegull. Dhe mjegulla është më e rrezikshme se stuhia: të humbet orientimin pa e kuptuar.

Por Arendt të mëson vetëm të shohësh. Për të mbajtur përgjegjësi duhet Wiesenthal.

Ai e dinte se e keqja luftohet me fakt: me emër, me datë, me dokument. Krimi që nuk dokumentohet, përsëritet. Padrejtësia që nuk mbahet mend, rikthehet. Heshtja është forma më e butë e bashkëpunimit.

Në Shqipëri sot, shumë gjëra ndodhin, por pak mbahen mend. E llapaçitin të vërtetën. Pak mbajnë përgjegjësi. Dhe kështu e keqja lëviz lirshëm, jo sepse është e fortë, por sepse askush nuk e ndjek.

Këtu takohen Arendt dhe Wiesenthal: njëri të thotë çfarë të shohësh, tjetri si ta mbash mend.

Njeriu i letrave mbetet dëshmitari i fundit. Jo gjykatës. Jo prokuror. Dëshmitar.

Dëshmitari nuk ka luksin e heshtjes. Ai thotë: “Kjo ndodhi. Këtu. Me këtë pasojë.” Dhe kjo nuk vjen nga zemërimi, por nga kuptimi. Sepse kuptimi e bën të keqen të dukshme; zemërimi vetëm e shpërndan. Dhe kur vjen kuptimi, revolta nuk zhduket, merr formë.

II. Fabrika e mjegullës

Ka një formë të dytë të së keqes: ajo që nuk vjen përmes dhunës, përmes frikës, por përmes mjegullës, përmes lodhjes.

Në Shqipëri, fjalo-mania televizive e parlamentare, protestimi i personalizuar si mburojë i së keqes, janë kthyer në tym që mbulon gjithçka. Nuk është debat. Nuk është analizë. Është zëvendësim i mendimit me zhurmë. Një zhurmë që nuk kërkon të bindë, por të lodhë. Të lodhë aq shumë, sa njeriu të mos ketë më fuqi të pyesë: “Çfarë po ndodh vërtet?”, “A është krejt e jona apo edhe ndërhyrje mes nesh e të tjerëve që nuk na duan…”

Arendt do të thoshte se ky është momenti kur e vërteta humbet terrenin, jo sepse dikush e mohon, por sepse askush nuk ka më durim ta kërkojë. Kur çdo fakt kthehet në opinion, çdo opinion në akuzë, çdo akuzë në farsë.

Në këtë mjegull, e keqja nuk zhduket. Ajo shpërndahet. Bëhet e padukshme, jo se nuk ekziston, por sepse nuk ka më sy që ta shohin.

Pastaj vjen idolatria partiake: ajo besnikëri e verbër që nuk kërkon argument, por flamur. Në këtë terren, faktet nuk kanë më peshë. Ka vetëm “tanët” dhe “atyret”. Dhe kur e vërteta ndahet në dy kampe, ajo pushon së qeni e vërtetë. Bëhet armë.

Wiesenthal do të thoshte se ky është çasti më i rrezikshëm: kur faktet zhduken jo vetëm fizikisht, por moralisht. Kur dokumentet humbasin, dosjet mbyllen, provat zhduken dhe gjithçka përfundon në një lumë akuzash pa emër, pa datë, pa përgjegjësi.

Në Shqipëri sot, shumë krime nuk janë vetëm morale; janë juridike, ekonomike, shoqërore, mjedisore, institucionale. Por mungon pikërisht ajo që Wiesenthal e kishte si mision: kush e bëri, kur, si, me ç’pasojë.

Në çdo shoqëri që kërkon të mbrojë veten nga e keqja, ekziston një zinxhir i domosdoshëm: dokumentim → hetim → gjykim → përgjegjësi.

Pa dokumentim, krimi tretet në mjegull. Pa hetim, dokumenti mbetet letër e vdekur. Pa gjykim, drejtësia mbetet teori. Pa përgjegjësi, çdo padrejtësi është e përsëritshme.

Ky zinxhir është ndryshkur në Shqipëri: pak dokumentim, pak hetim, pak gjykim, pothuajse aspak përgjegjësi. Në këtë boshllëk, mjegulla bëhet klimë.

Tani me SPAK-un diçka duket se po lëviz. Jo aq sa kërkon drejtësia, por mjaftueshëm për të treguar se zinxhiri mund të riparohet. Por nuk mjafton një hallkë e vetme. E gjithë drejtësia duhet të shkundet dhe të bëjë detyrën e vet. Të gjitha hallkat e “kontroll‑balancës” që ka çdo drejtori e institucion shtetëror, kanë detyrimin të veprojnë. Vetëm atëherë e keqja nuk ka më ku të fshihet.

Prandaj kemi nevojë për qartësinë e Arendt-it dhe këmbënguljen e Wiesenthal-it.

Nga Fatjona R. Lubonja Ed.D Autore & Studiuese Neuro-Shkencë dhe Shëndet

Shpesh mendojmë se mund të bëjmë dy gjëra me rëndësi në të njëjtën kohë, por neuroshkenca tregon se truri thjesht kalon shumë shpejt nga njëra detyrë te tjetra. Kërkimet në fushën e neuroshkencës mbështesin idenë se fragmentimi i vëmendjes ndikohet nga mjedisi dhe stili i jetesës. Kur përpiqemi të ndjekim disa aktivitete në të njëjtën kohë, shfaqim vështirësi në filtrimin e informacionit të parëndësishëm dhe në kontrollin ekzekutiv (Mark, 2023). Ky ndryshim në sjellje nuk do të thotë se truri ynë ka humbur aftësinë për t’u përqëndruar, por tregon se mjedisi digjital na shtyn drejt një stili jetese ku vëmendja jonë ndryshon vazhdimisht drejtim. Për shembull, nëse jemi duke drejtuar një makinë me një shpejtësi normale prej 40 kilometrash në orë, ajo përshkon rreth 11 metra në çdo sekondë. Kjo do të thotë se duke u shpërqëndruar për vetëm një sekondë, makina vazhdon të eci plot 11 metra qorrazi, të përqëndruar diku tjetër. Nëse në atë moment ndodh dicka në rrugë ose makina përpara ndalon papritur, ju do të filloni të reagoni vetëm pasi të keni kaluar këto 11 metra, gjithashtu trurit i duhet kohë shtesë për të kuptuar rrezikun e ri dhe për të reaguar. Diskutimi thelbësor në këtë artikull është se sjellia jonë në kohën dixhitale, nuk ka dëmtuar aftësinë tonë për t’u përqëndruar, por ka ndryshuar mënyrën se si ne e ndajmë vëmendjen tonë gjatë përdorimit të sjelljes. Një shëmbull i thjeshtë i jetës së përditshme është kur ulemi për të pirë një kafe me një mik/e, dhe shumë shpejt, pas pak sekondash e gjejmë veten duke kontrolluar mesazhet në telefon ose duke hapur një faqe tjetër në internet pa ndonjë arsye urgjente. Duke u bazuar në studime kohëzgjatja e qëndrimit në një ekran pa e ndërruar faqen ka rënë në mënyrë drastike. Nga dy minuta e gjysmë që ishte në vitin 2004, ajo zbriti në 75 sekonda rreth vitit 2012, dhe ka arritur në rreth 47 sekonda në vitet e fundit (Mark, 2023). Si rrjedhojë përqëndrimi jonë në sjellje është shkurtuar në kohëzgjatje. Duke u bazuar në çfarë diskutoj më sipër është e rëndësishme të kuptojmë që në jetën e përditshme duhet të dimë të ndajmë dhe kuptojmë thellësisht rëndësinë e ç’do sjellje të lidhur me përqëndrimin refleksiv. Kur shikojmë një faqe në instagram apo tik-tok, shpërqëndrimi nuk krijon shqetësime të mëdha, por kur jemi duke i dhënë makinës, e njëjta sjellje mund to krijojë një dëmtim fatal. Fatjona R. Lubonja Ed.D është studiuese dhe autore. Ka studiuar Neuroshkencë & Shkencat e Shëndetit në Columbia University, New York, USA #fatjonalubonja

Albert Vataj/

​”Çfarë është Dashuria?”, do të pyeste dikur i madhi Viktor Hygo, duke lënë pas një përgjigje që nuk rreket të japë një përkufizim të ftohtë akademik, por pikturon një tablo të gjallë të shpirtit njerëzor, shpërthim që e endi në altarin e letërsisë botërore, romanin legjendar,”Të Mjerët”: ​”Unë takova në rrugë një njeri shumë të varfër, i cili ishte i dashuruar. Kapelja e tij ishte e vjetër, palltoja tepër e përdorur, uji i përshkonte këpucët, dhe… yjet e qiellit përmes shpirtit të tij kalonin.”

​Në këtë kontrast të fuqishëm midis rrobave të rreckosura dhe yjeve të pafundëm, Hygoi zbulon sekretin e madh, të magjishmen e engjëllt, hyjnoren e tokësorëve që jetojnë frymshëm, atë që moderniteti e ka vrarë mizorisht, se dashuria nuk është një ngjarje që ndodh brenda botës fizike, por një ngjarje që krijon një botë të re. Një gjithësi që ngjizet në dy kurme zjarri dhe i blaton hyjnoren e ndjenjave mëkimit yjor, ku botët lindin magjishëm dhe kozmosi dehet pluskimeve të vezullimta.

​Njeriu i Hygo, copëza e dritshme e shpirtit të tij, është i zhveshur nga çdo pasuri materiale, i flakur tej nga çdo teprim dhe barrë e shtijes solemne dhe maskës.

Këpucët e tij të çara që mbushen me ujë, përfaqësojnë rëndesën e tokës, vuajtjen e përditshme dhe vdekshmërinë tonë, sfidën e të pashmangshmes.

Ai, personazhi i Hygo, dhe çdo qenie që jeton shpirtshëm, i gatshëm të sakrifikohet për atë që beson dhe përjeton, nuk ecën mbi baltë, ai ecën mbi yje, ai jeton në një realitet imagjinar drite që shndërron njeriun në yjësi. Dashuria vepron si një alkimi hyjnore, ajo merr të gjitha mangësitë e realitetit dhe i shndërron në përjetësi.

Kur dikush dashuron, trupi i tij mund të jetë i burgosur në rrethanat të vështira, por shpirti i tij kthehet në një teleskop që kap dritën e universeve më të largëta dhe e vendos shpërthimin e tij të pasionit në qendër të galaksisë. ​Ngjarjet njerëzore kanë një fillim dhe një fund. Palltot vjetrohen, kapelat grisen dhe epokat ndryshojnë. Por dashuria, ajo që e hedh qenien tej në galaksi, klasifikohet si “eterne” sepse… Ajo nuk i nënshtrohet ligjeve të konsumit.

Ajo nuk vjetrohet nga koha.

Ajo nuk pranon të zbresë nga Olimpi i perëndishëm i shpirtit.

Ajo lidh të përkohshmen, njeriun, me të përgjithmonshmen, qiellin.

Ajo është imune ndaj privimeve të materies, sa kohë që përbëhet nga lëndë eterne.

Ajo del nga shpirti, t’i përkasë një zemre, për t’u shndërruar në ngjarje galaktike.

I dashuruari i Hygosë nuk ka asgjë, por në të njëjtën kohë ka gjithçka. Kosmologjia e tij e brendshme është e plotë. ​Kur yjet kalojnë përmes shpirtit të një njeriu, kjo do të thotë se dashuria e ka zhveshur atë nga egoja, njerëzorja i përket qiellores. Ai nuk është më thjesht një kalimtar i varfër në një rrugë të kapluar nga errësira, ai është bërë pjesë e harmonisë së universit, rrugëtim në trajektoren e tij.

Dashuria e vërtetë nuk kërkon të zotërojë, ajo kërkon të ndriçojë yje në çdo vështrim, të ndez diej në çdo prekje, të lind shpërthimshëm në çdo kopulim. Ajo e kthen qenien njerëzore në një urë midis baltës së tokës dhe pafundësisë llamburitëse të qiellit.

​Pena dhe shpirti prej drite i Viktor Hygoi na kujton se të dashurosh do të thotë të kesh një pasuri që bota nuk ta jep dot dhe as nuk ta merr dot. Nëse bota na vlerëson nga ajo që kemi veshur apo nga ajo që kemi në xhepa, përjetësia na mat me sasinë e dritës që lejojmë të kalojë përmes nesh.

Dashuria mbetet e vetmja ngjarje eterne, sepse edhe kur gjithçka tjetër shembet, yjet vazhdojnë të ndrijnë brenda shpirtit të atij që guxon të dashurojë etershëm.