• Home
  • Politics
  • Opinion
  • Culture
  • Sports
  • Economy
  • Interview
  • Reporting
  • Community
  • Vatra

Dielli | The Sun

Albanian American Newspaper Devoted to the Intellectual and Cultural Advancement of the Albanians in America | Since 1909

“Rrobat e mbretit”…

May 4, 2026 by s p

Agim Baçi/

Do të jetojmë si fëmija e përrallës së Andersenit te “Rrobat e mbretit”, që i thotë mbretit se është lakuriq, apo do të zgjedhim të duartrokasim si shumica pa guxuar të themi se çfarë shohim realisht me sytë tanë apo që dëgjojmë me veshët tanë? Kjo dilemë nuk ka të bëjë thjesht me një guxim për të pohuar vetëm realitetin, por ka të bëjë me kurajën për të patur disa përgjigje të rëndësishme në jetë, që i japin kuptim asaj që duam, asaj që bëjmë apo asaj që i shmangemi. Por, a komunikojmë ne sot si shoqëri me të vërtetat? A po rritet një brez me të cilin mund të bashkëndajmë kurajën për të ndryshuar veten dhe realitetin? A besojnë të rinjtë e sotëm se mund të marrin në dorë fatet e vendit? A i kemi bërë ne si brez detyrat që t’ua besojmë atyre të nesërmen, apo vijojmë të ngarkojmë mbi to edhe dështimet,dhe dyshimet tona?

Eshtë mëse e zakonshme që çdo brez është disi skeptik lidhur me fuqinë që kanë të rinjtë. U ka ndodhur edhe gjyshërve me prindërit tanë. U ka ndodhur prindërve tanë me ne. Do t’u ndodhë edhe brezave që do të vijnë. E megjithatë, kohët e ndryshme kanë patjetër sfida të ndryshme. Në botën e sotme, ku ndryshimi ka një shpejtësi shumë më të madhe se sa ajo që kanë patur breza më parë, pikëpyetjet dhe sfidat janë edhe më të mëdha. Prej kohësh kanë ndryshuar edhe marrëdhëniet në familje, në shoqëri, në prodhim, e sidomos në komunikim.Teknologjia e sotme e ka zvogëluar botën. Të rinjtë e sotëm komunikojnë lirisht me bashkëmoshatarët e tyre në mbarë botën, flasin disa gjuhë të huaja, kanë shëtitur për të parë mjaftueshëm se si rrojnë të tjerët. Por a janë mjaftueshmetë gjithë këto lehtësira dhe avantazhe që kanë të rinjtë për të besuar se brezi i ri do të mund t’i përballojë sfidat?

Ne si shoqëri kemi ardhur nga një periudhë e gjatë e gënjeshërt dhe e dhunshme. Filma, libra, muzeume, tekste shkollore dhe një kastë e tërë akademikësh të emëruar nga sistemi i shkuar diktatorial na dhanë trashëgim një botë të gënjeshtërt nga ajo që ka qenë. Dhe, fatkeqësisht, shumë pasoja të asaj bote të dhunshme, të gënjeshtërt e me shumë mosbesim, vijojnë të jenë mbi jetët tona, pasi shumica e asaj ideologjie që është prodhuar në atë kohë ka vijuar të ushqejë edhe brezat pas vitit 1990, sidomos me pranimin e dhunës si normalitet.

Ndërkaq, bota e sotme –një botë e nënshtruar ndaj konsumizmit- është e rrezikuar nga manipulimi dhe spektakli.Të rinjtë, në shumicën e rasteve, janë të joshur nga fama, për të cilën nuk kursejnë asgjë që t’ia arrijnë. Ndaj, me një të shkuar të dhunshme dhe një të tashme të manipuluar, të rinjtë kanë të drejtë të pyesin, se cilës anë i përkasin: të jenë fëmija që thërret “Mbreti lakuriq”, apo të duartrokasin atë që u sugjerohet si më e mira për ta?

Kjo pyetje vjen dhe më e mprehtë në këtë kohë kur gënjeshtra ka marrë fytyrën e së vërtetës, kur kemi të bëjmë me “një shoqëri të lëngët”, siç thotë sociologu Zygmunt Bauman, pra që merr vetëm formën që i japin. Vështirësitë e përgjigjeve shtohen edhe ngase duartrokitësit që nuk e shohin “mbretin lakuriq” i fshehin dështimet pas slloganeve se “gjithçka është vendosur”, se “është e kotë të luftosh”, se “e drejta dhe morali janë fjalë pa kuptim”. Të gjitha këto justifikime krijojnë rreziqe të mëdha për prindërit e sotëm, të cilët kanë gjithnjë e më shumë vështirësi që të komunikojë me të rinjtë përmes së vërtetës.

Në fakt kjo është sfida, dhe këtu duhet të ndalim. Sepse sfida e parë për t’i besuar fëmijëve tanë është që ne të pranojmë se çfarë nuk mundëm të bënim si duhet, se çfarë bëmë keq dhe çfarë nuk guxuam ta thonim me zë të lartë, që të paktën ata të ruajnë dashurinë për ne dhe të na falin që nuk ishim aq të guximshëm për të ndaluar të keqen, që nuk mundëm t’i thonim disa të vërteta në kohën dhe vendin e duhur e që lamë gënjeshtarët dhe “të fortët” të merrnin në dorë fatin tonë.

Filozofi Izajah Berlin shprehej se “frika ndaj lirisë nuk është gjë tjetër veçse frika ndaj zbrastësisë sonë!” Por liri nuk do të thotë të mos pyesësh askënd apo që të bësh ç’të duash. Përkundrazi, liri do të thotë të luftosh që të fitosh edhe kur e sheh malin e mundimshëm përpara teje. Liri do të thotë të marrësh parasysh se çmund të ndodhë kur thua të vërtetën, ndërkohë që të tjerët duartrokasin rrobat e mbretit që nuk i ka. Liri do të thotë të mbrosh mendimet e tua pa menduar se shkuara është e kotë. Për këtë betejë secili ka pjesën e vet. Dhe pa u parë në këtë pasqyrë, pa pranuar se cilit krah i përkasim kur jemi përballë “mbretit lakuriq”, nuk mund të kemi asnjë shans që të fajësojmë të tjerët. Aq më pak fëmijët tanë, te të cilët në një mënyrë a në një tjetër jemi gjithnjë pasqyrë për atë që bëmë apo që nuk bëmë.

Filed Under: ESSE

Në ditën ndërkombëtare të shtypit…

May 3, 2026 by s p

Mbi problemet e vjetra të gazetarëve, shtohen të reja:

Lëndimi, traumatizimi dhe abuzimi me ndjeshmërinë publike përmes mediave, është përgjegjësi e editorit dhe cënon rëndë Kodin e Etikës së Mediave Shqiptare.

Tiranë më 3 Maj 2026

Sot është Dita Ndërkombëtare e Lirisë së Shtypit, (që në të vërtetë duhet korektuar) të Mediave, qyshse kur shtypi i shkruar nuk është më, sikundër ka qenë.

Unioni i Gazetarëve Shqiptarë si në çdo vit, në këtë datë jo vetëm reagon dhe publikon, por sjell në vëmendje të komunitetit të gazetarëve profesionistë të vendit dhe më gjerë, çështjet më përmbajtësore, problemet më të mprehta dhe gjendjen reale të skenës mediatike të vendit dhe sidomos të gazetarëve.

Nga viti në vit gjendja dhe realiteti i gazetarëve në Shqipëri mbart probleme të vjetra dhe shton të reja, mbetet në çështje të pazgjidhura dhe i shtohen të reja, vuan probleme kronike, sikundër pëson të reja.

Në këtë 3 Maj 2026 UGSH konstaton se mediat dhe sidomos skena mediatike e Shqipërisë njeh një shtim në përmasa inflacioniste të mediave të reja. Ende në vendin tonë printohen 7 gazeta të përditshme, mes te cilave një gazetë sportive. Ka dy gazeta kombëtare javore kulturologjike, tre revista periodike mujore. Ka ende 70 radio, 70 televizione, 100–110 operatorë kabllorë, 5 platforma numerike tokësore dhe tri platforma dixhitale. Ndërkohë që në mediat e reja të cilat sipas një statistike të UGSh, ka aktualisht mbi 665 media të reja online, në të cilat janë të punësuar mbi 1300 vetë, kryesisht gazetarë, si dhe të diplomuar për IT, gazetari dhe shkenca komunikimi si dhe studentë që vijojnë studimet.

Në krejt këtë spektër multimedial të vendit, janë të punësuar mbi 5200 punonjës të kategorive të ndryshme profesionale, prej të cilëve mbi 2170 mbajnë statusin si gazetarë dhe redaktorë në strukturat redaksionale. Mediat kanë probleme në shumicën e tyre, me ekzistencën financiare. Struktura financuese në ato është ende e mbuluar me informalitet dhe karakterizohet nga një sistem jo i qëndrueshëm financimi dhe funksionimi ekonomik. Për këtë arsye ka probleme serioze me skenat e sigurimeve shoqërore dhe shëndetësore për gazetarët dhe punonjësit. Nga një kampion sondazhi i realizuar nga UGSH gjatë periudhës Janar-Prill 2026 pranë anëtarësisë sonë të shpërndarë në gjithë spektrin multimedial të vendit mësojmë se janë 10 media audiovizive në Tiranë që kanë krijuar probleme serioze për shkak të mospagesave të sigurimeve shoqërore dhe shëndetësore për punonjësit dhe gazetarët. Janë mbi 15 media që kanë krijuar vonesa të ripërsëritura të pagesave mujore të gazetarëve dhe punonjësve për këtë periudhë katër mujore të këtij viti.

Ka një sistem pagash diskriminues për shumicën e reporterëve, redaktorëve dhe punonjësve mediatikë. Ka disnivele mes një kaste emrash si editorë, moderatorë emisionesh politike dhe kategorive që kontribuojnë në strukturat e tjera redaksionale të spektrit multimedial të mediave kombëtare, ka një sistem pagesash në dorë dhe një hise përmes sistemit bankar. Ka një autoritet të padiskutueshëm pronarësh dhe administratorqësh të mediave që shpërfill, injoron dhe keqpërdor atributet e editorit të mediave shqiptare.

UGSH konstaton se problem serioz që ka të bëjë me raportin mes lirisë individuale të gazetarit, censurës pronësore të mediave si dhe atyre që vijnë prej grupeve të interesit dhe elitave politike, imponohen përmes një statusi të munguar dhe përshkrimi pune formale për atributet e editorit të mediave. Për shkak të këtyre të fundit, mediat e rëndësishme të vendit janë ndarë në media pro dhe kundër dy palëve kryesore politike. Ndërkohë që shumica qeverisëse ndjek politika selektive në ndarjen e financave dhe donacioneve publike ndër media. Këto politika kanë shkaktuar suprimim të rolit dhe autoritetit të editorit si dhe kanë goditur rëndë gazetarët dhe mediat vendore si dhe strukturat redaksionale të profilit investigativ dhe atyre për raportim të thelluar.

Krejt skena mediatike e vendit nuk ka struktura sindikale, qoftë për mbrojtjen e të drejtave të gazetarëve, ashtu edhe për punonjësit mediatikë në përgjithësi. Ky është dështim i vetë komunitetit, i organizatave tona, përfshi edhe UGSH, i OSBE dhe sidomos i disa entiteteve të financuara për këtë qëllim nga organizma dhe organizata ndërkombëtare që monitorojnë lirinë e medias në vend. Media publike është goditur në atë farë mase, sa sot debati dhe diskutimi më i mprehtë për rolin apo rëndësinë e saj është i lidhur vetëm me dilemën: Do të mbetet apo do të tjetërsohet? Do të zhbëhet apo do të mbyllet?!

Skemat pensionale per gazetarët dhe punonjësit e medias janë tepër diskriminuese. Gjatë pesë vjetëve të fundit kanë dalë në pension 35 gazetarë, paga përfituese mujore e të cilëve shënon shumën prej 28000 lekë (të reja).

Ndërkohë që raporti me mediat e reja është edhe më kritik përsa i përket funksionit dhe rolit informues, besueshmërisë dhe kritereve e mbrojtjes së parimeve të gazetarisë profesionale. Tendenca për t’u vetëcilësuar gazetarë në mediat e reja ka prekur dhe mbartet tek më shumë se 360 persona që vijnë nga rrethana dhe kushte jashtë përgatitjes profesionale, formimit arsimor dhe sidomos kualifikimit dhe përvojës së konsiderueshme në media.

Të nderuar kolegë gazetarë!

Në këtë ditë të rëndësishme për kujtesën dhe historinë e gazetarisë, gjejmë rastin të bashkështojmë reagimin tonë, së bashku me disa kolegë dhe ente apo organizata të tjera për ripërsëritjen si në rastin e pasqyrimit të ndodhisë së sotme në qytetin e Durrësit, ku prej goditjes së fëmijëve gjetën vdekjen dy dhe u plagos një i tretë. Shpërndarja dhe publikimi i imazheve të gjakuara në mediat tona është një akt i përsëritur, është një incident i shpeshtë antietik, që bie ndesh me Kodin e Etikës, por nuk bie ndesh me kulturën dhe ndërgjegjen që kanë krijuar disa përfaqësues të editorit në spektrin multimedial të vendit, sidomos të mediave të reja, dhe disa reporterëve. Papërgjegjëshmëria e mediave ndaj shëndetit mendor të publikut, audiencave nuk duhet toleruar. Për raste të tilla ne mbështesim pa ekuivok organizimet vullnetare të strukturave ekzekutive vetërregulluese si dhe autoritetin e entit publik të mediave audiovizive të vendit. Liria e cilësishme e mediave dhe gazetarëve është autoritet dhe integritet i një pushteti që e mishëron kurajon bashkë me përgjegjësinë publike.

Zyra Informuese

Unioni i Gazetareve Shqiptare

Filed Under: ESSE

Helmi virtual

May 2, 2026 by s p

Aleksandër Çipa/

Kurrë nuk e kam kuptuar dhe nuk dua ta besoj helmin verbal, virtual dhe të shkruar të shqiptarëve kundër Kadaresë dhe Rexhep Qoses…më herët ndaj Naimit, Fishtës, Nolit, Lasgushit etj., etj.!

Fatmirësisht, ky helm është më i paktë se ai i fqinjëve, të cilët renditen sipas kontributit të tyre të zi antishqiptar, si serbët, maqedonasit dhe, pak më pak, grekët, pas shqiptarëve.

Kurrsesi jo të gjithë, por pjesa më militante e nacionalizmit, kripto dhe filonacionalizmit të tyre, e ka kryer dhe vazhdon ta kryejë me devocion këtë shërbesë toksikuese ndaj shqiptarëve, historisë dhe sidomos kulturës sonë.

Avantazhi i tyre qëndron te shtetet e tyre, përballë shtetit tonë të penguar dhe të pavetëbërë.

Nuk ka asnjë dyshim se, për ta drejtësuar këtë arsye, krejt shqiptarët mirë është të lexojnë dhe rilexojnë Kadarenë, sidomos esenë “Mosmarrëveshja”, si dhe Prof. Qosen në të gjithë kolanën e veprës së tij…

Sepse mendja ndër shoqëritë shqiptare është “minoritare” në raport me shkumëzimin e përditshëm, molepsjen dhe patologjinë… sidomos në pamjen dhe shprehjen virtuale, të mëhershme dhe të sotme (!).

Kombi ynë shqiptar e ka dhe e ka pasur (shpresoj, optimistisht, se edhe do ta ketë) mendjen e mjaftueshme për të mos mbetur në sëmundjet apo molepsjet e veta, për të përgëruar vlerat e vetes, përpos kontributeve apo rekrutimeve prej fqinjëve. Do t’ia dalim të mbetemi në krenarinë e vlefshme se e kemi cilësinë dhe shquarjen e mendimit shqiptar në tërësinë e mendimtarisë evropiane.

Kombi ynë ka vetëm një betejë themelore:

të mbërrijë tek vetvetja e plotë.

Kjo është kohë e mbrothët për këtë destinacion të përëndishëm të shqiptarëve, të cilët, në kohën pas mbërritjes në anëtarësimin në bashkësinë e zanafillës së tyre në Evropë, nuk kanë për të qenë të ndarë si sot në pesë shoqëri, por në shoqërinë e së njëjtës gjuhë kombëtare.

Filed Under: ESSE

CEZAR IVANESCU, NJE TJETER RUMUN I MADH I LETRAVE ME ORIGJINE SHQIPTARE

April 30, 2026 by s p

Saimir Kadiu/

“Nga shqiptarët mora kurajën, nga rumunët fuqinë për të duruar.” – Cezar Ivanescu (6 gusht 1941-24 prill 2008).

Një nga poetët më të rëndësishëm rumunë të gjysmës së dytë të shekullit XX, i njohur për stilin e tij ritual, dramatik dhe të ngarkuar me mitologji.

Ai ishte gjithashtu dramaturg, përkthyes dhe eseist.

Veprat e tij kryesore jane: “Rod”, “Rosarium”, “Doina” dhe “Jeu d’Amour” / “Lojë Dashurie” (antologji e përkthyer në shqip nga Luan Topçiu, botuar në Tiranë më 2007)

Poezia e tij është e ngarkuar me elemente mitologjike, rituale dhe mistike, duke e parë artin si një akt magjik që bashkon muzikën dhe fjalën.

Kritiku i njohur rumun Nicolae Manolescu e ka cilësuar debutimin e tij me vëllimin Rod (1968) si një “revolucion letrar”.

Te tjere kritike vendas e kanë quajtur si “poeti më i madh i shfaqur në testamentin e gjuhës letrare të Eminescu”-t.

Eshte nderuar ne Rumani me “Mare Premiu” i Festivalit Kombëtar të Poezisë “Mihai Eminescu” (1968) dhe me Ordinul Național “Steaua României”, një nga dekoratat më të larta shtetërore.

Cezar Ivănescu u propozua nga Shqipëria për Çmimin Nobel në Letërsi në vitin 2008. Ky propozim erdhi pas vizitave të tij në Korçë dhe Tiranë, ku u nderua si poet me origjinë shqiptare nga nëna e tij, Ksanthipi Naumi.

Në Tiranë u prezantua edhe antologjia e tij “Jeu d’Amour / Lojë Dashurie”, e përkthyer në shqip.

Ivănescu e theksonte shpesh trashëgiminë e tij arumune dhe shqiptare.

Erdhi dy here ne Shqiperi… ne vitin 1973 dhe 2008

Heren e dyte vizitoi Korçën dhe Tiranën, duke u pritur me respekt nga komuniteti letrar.

Shoqata e Shkrimtarëve Shqiptarë e paraqiti kandidaturën e tij në vitin 2008, duke e konsideruar si një figurë që bashkonte kulturën rumune dhe shqiptare.

Vdiq 18 vjet me pare me 24 prill 2008, vetem disa dite pasi ishte kthyer nga Shqiperia.

Per koincidence edhe rumuni i madh i letrave me origjine shqiptare Viktor Eftimiu vdiq me 27 nentor 1972 ne Bukuresht vetem disa dite pas kthimit nga Shqiperia.

Në shtratin e tij, libri i fundit që lexoi ishte një dorëshkrim i përkthimit të romanit “Funerali i pafundmë” te shkrimtarit tone te njohur Visar Zhiti, përkthyer prej Luan Topçiut.

Ai gjithashtu ishte nje promovues i letërsisë shqipe. Si drejtor i shtëpisë botuese “Junimea”, një nga shtëpitë botuese më të vjetra dhe më të njohura të Rumanisë, donte të hapte një kolanë me letërsi shqipe. Gjatë viteve të fundit kishte botuar “Pallati i ëndrrave” të Kadaresë dhe “Verë pa kthim” nga Besnik Mustafaj.

Dy rumunet e medhenj me origjine shqiptare Eftimiu dhe Ivanescu kane edhe nje lidhje tjeter te perbashket…

Në verën e vitit 2019 ne Rumani u iniciua procedura për klasifikimin e shtëpisë ku shkrimtari Cezar Ivănescu jetoi në periudhën e fundit të jetës së tij (1986-2008) si monument historik, në një regjim emergjence (vendim i Ministrisë së Kulturës dhe Identitetit Kombëtar, kërkesë e paraqitur në mars 2018).

Ndërtesa, që daton nga viti 1894 ishte shtëpia prindërore e shkrimtarit rumun me origjinë shqiptare Viktor Eftimiu (në bodrumin e së cilës Eftimiu, si fëmijë, vuri në skenë shfaqjet e tij të para).

Duke pasur një vlerë të lartë përkujtimore-simbolike, shteti rumun kishte menduar ruajtjen dhe transformimin në një muze kushtuar dy shkrimtarëve të mëdhenj me origjinë shqiptare: Eftimiu dhe Ivanesku.

Fatkeqësisht, per shkak te ndertimeve te reja prane kesaj shtepie ende nuk eshte bere efektive.

Sipas Institutit Kombëtar të Trashëgimisë Rumune, “shtëpia njëfamiljare e ndërtuar në fund të shekullit të 19-të (1894) në një mënyrë të karakterizuar nga shija specifike e epokës, potenciali i saj arkitektonik dhe artistik dyfishohet nga një rëndësi e veçantë përkujtimore-simbolike, nga fakti se dy personalitete të shquara të kulturës rumune jetuan dhe krijuan këtu radhazi, Viktor Eftimiu, akademik dhe dramaturg (1889-1972), dhe Cezar Ivănescu, poet dhe përkthyes (1941-2008), të dy rumunë me origjinë shqiptare”.

Filed Under: ESSE

AUTOBIOGRAFI NË VARGJE…

April 29, 2026 by s p

Prof. asoc. dr. Rovena Vata Mikeli/

Vëllimi poetik i Donika Gjonit vjen para lexuesit si një buqetë shumëngjyrëshe ndjenjash dhe përjetimesh, fryt i një përvoje krijuese të konsoliduar dhe i një raporti të thellë me jetën dhe fjalën artistike. Në këtë krijimtari, poezia nuk paraqitet thjesht si një formë shprehje estetike, por si një mënyrë e të jetuarit dhe e të kujtuarit, si një rrëfim i brendshëm shpirtëror, që materializohet në varg. Në këtë këndvështrim, krijimtaria e saj, mund të cilësohet me të drejtë si një “autobiografi në vargje”. Çdo poezi mbart gjurmët e jetës së autores, ndërsa çdo varg shndërrohet në një pasqyrim të përvojave të saj më intime, duke krijuar një udhëtim poetik, ku ndërthuren ndjenja, kujtesa dhe rrënjët e identitetit.

Poezia e Donika Gjonit krijon kështu një hapësirë të pasur lirike, ku emocionet, mendimi dhe përjetimi bashkëjetojnë në një ekuilibër të natyrshëm estetik.

Vargu i saj e artikulon kujtesën njerëzore me një ndjeshmëri të hollë, duke e ngritur përvojën e përditshme në një plan më të lartë kuptimor. Çastet e jetës dhe fragmentet e kujtesës marrin trajtë artistike dhe shndërrohen në përjetime universale, përmes një ligjërimi të qartë, të rrjedhshëm dhe një figuracioni të pasur. Kjo e bën poezinë e saj njëkohësisht të komunikueshme dhe të thellë, ku përjetimi individual kapërcen kufijtë e vetes dhe fiton dimension kolektiv.

Në këtë vëllim, zëri poetik vjen i qetë, por i thellë, duke folur nga brendësia e qenies dhe duke iu drejtuar drejtpërdrejt ndërgjegjes dhe ndjeshmërisë së lexuesit. Poezia nuk synon efektin e menjëhershëm, por depërtimin gradual, përmes një emocioni të përmbajtur dhe një kujtese që nuk shuhet.

Që në tituj e poezive, si: “Vetes”, “Autoportret” dhe “Kur zemra flet”, evidentohet qartë prirja emocionale e autores, e cila ndërton një dialog të vazhdueshëm me vetveten, ku fjala bëhet pasqyrë dhe vargu një instrument njohje. Një dimension i rëndësishëm i kësaj poezie është figura e gruas, e cila paraqitet si një subjekt kompleks dhe shumë planesh: e ndjeshme, e fortë dhe e qëndrueshme. Në poezitë me tituj si: “Në emër të gruas”, “Në hapin e dytë”, “Dritë e çelur” apo “Gruaja subjekt i çdo epoke”, gruaja shndërrohet në simbol të përvojës jetësore, sakrificës dhe dinjitetit, duke reflektuar mbi rolin e saj në strukturën shoqërore dhe familjare.

Lidhja me vendlindjen shfaqet si një frymëmarrje e heshtur që përshkon të gjithë poezinë. Malli për Mirditën rrjedh nëpër vargje si një kujtesë e gjallë, duke e ushqyer shpirtin dhe identitetin e autores. Nuk është thjesht nostalgji, por një prani e brendshme që e ndjek në çdo fjalë, duke i dhënë poezisë dritën e pashuar që buron nga vendlindja.

Dashuria dhe marrëdhëniet familjare përbëjnë thelbin e këtij universi liriko-emocional. Poezitë kushtuar figurës së babait, si: “Atit”, “Letër malli (babait)”, “Vargjet e vona (Atit)” apo “Pranë atit tim” – dhe ato kushtuar nënës: “Të shtrenjtës sime”, “Nënës”, “O nënë, o grua”, “Nënat” apo “Kujtim nusërie”, përçojnë një ndjeshmëri të thellë, ku fjala poetike bëhet njëkohësisht kujtim, mungesë dhe përqafim. Ato funksionojnë si ura lidhëse midis së shkuarës dhe së tashmes, duke mbajtur gjallë vijimësinë e përvojës familjare.

Figura e nënës shfaqet si burim i dashurisë, kujdesit dhe forcës jetësore, ndërsa figura e babait si një udhërrëfyes i heshtur dhe simbol i qëndrueshmërisë morale. Vajza, si pasqyrim i këtyre dy figurave themelore, përjeton botën me ndjeshmëri të thellë dhe e shndërron çdo përvojë në material poetik. Kështu, krijohet një triadë e fuqishme simbolike – babai, nëna dhe vajza, që ndërton thelbin e universit estetik të autores.

Përvoja e amësisë zë një vend të veçantë në këtë krijimtari. Ajo konceptohet si bekimi më i madh që universi i ka dhënë femrës, si një vlerë e shenjtë dhe e pazëvendësueshme. Poezitë me tituj, si: “Bibla ime”, “Fëmijëve” dhe “Ylber i zemrës” dëshmojnë këtë dimension të thellë shpirtëror, duke e paraqitur amësinë si burim drite, dashurie dhe vazhdimësie jetësore. Në të njëjtën kohë, dashuria dhe martesa trajtohen si vlera të qëndrueshme dhe të përjetshme, si forma më e lartë e përkushtimit dhe besnikërisë njerëzore. Në poezitë me tituj, si: “Rrëfim dashurie”, “Dashuri”, “Një gotë verë dashurie”, “Përqafomë” apo “Martesa”, këto ndjenja marrin një dimension intim dhe universal, duke u shndërruar në shtylla të botës lirike të autores.

Në planin stilistik, poezia e Donika Gjonit karakterizohet nga një gjuhë e pastër dhe e rrjedhshme, një figuracion i matur dhe një strukturë e qartë shprehëse. Kjo e bën tekstin të hapur ndaj interpretimeve të ndryshme, duke ruajtur njëkohësisht një komunikim të drejtpërdrejtë me lexuesin.

Në tërësinë e tij, ky vëllim poetik nuk është thjesht një përmbledhje poezish, por një dëshmi e një jete të përjetuar thellë, një udhëtim mes kujtesës, dashurisë dhe identitetit. Zëri i Donika Gjonit vjen i pastër dhe autentik, duke lënë gjurmë të qeta, por të qëndrueshme në ndërgjegjen estetike të lexuesit. Poezia e Donika Gjonit nuk lexohet thjesht – ajo përjetohet.

Filed Under: ESSE

  • 1
  • 2
  • 3
  • …
  • 620
  • Next Page »

Artikujt e fundit

  • Franz Kafka dhe kushti i brendshëm i lirisë, një thirrje për zgjim nga vetë ndërtimi i robërisë
  • “Rrobat e mbretit”…
  • Kosova midis kujtesës, rezistencës dhe diasporës në veprën e profesor doktor Roland Gjinit” Pavarësia e Kosovës, Federata Panshqiptare ‘Vatra’ dhe gazeta ‘Dielli’ (1981–2008)”
  • Mitrush Kuteli, një nga intelektualët më të shquar shqiptarë të shekullit XX
  • We are proud to announce the election of the MAASBESA Board of Directors for the 2026-2028 term
  • Letër e Lumo Skëndos viti 1908 drejtuar Jani Vretos dhe botuar te gazeta “Rrufeja” (1909)
  • KUFIRI SHENDETIT DHE SËMUNDJES
  • GJERGJ KASTRIOTI – SKËNDERBEU BASHKOI SHQIPTARËT E AMERIKËS NË BRONX, NEW YORK
  • Në ditën ndërkombëtare të shtypit…
  • Në ditën e lindjes kujtojmë baron Franz Nopcsa, paleontologun dhe gjeologun e shquar, një nga figurat më të mëdha të albanologjisë
  • Gazetaria si ndëshkim publik…
  • Disa qasje hermeneutike dhe fenomenologjike ndaj tekstit poetit të Martin Camajt
  • Kongresmenët Amerikanë Paraqesin Rezolutë për Vazhdimin e Pranisë Ushtarake të SHBA-ve në Kosovë
  • Helmi virtual
  • Vatra u prit në Selinë e Organizatës së Veteranëve të Luftës së UÇK

Kategoritë

Arkiv

Tags

albano kolonjari alfons Grishaj Anton Cefa arben llalla asllan Bushati Astrit Lulushi Aurenc Bebja Behlul Jashari Beqir Sina dalip greca Elida Buçpapaj Elmi Berisha Enver Bytyci Ermira Babamusta Eugjen Merlika Fahri Xharra Frank shkreli Fritz radovani Gezim Llojdia Ilir Levonja Interviste Keze Kozeta Zylo Kolec Traboini kosova Kosove Marjana Bulku Murat Gecaj nderroi jete ne Kosove Nene Tereza presidenti Nishani Rafaela Prifti Rafael Floqi Raimonda Moisiu Ramiz Lushaj reshat kripa Sadik Elshani SHBA Shefqet Kercelli shqiperia shqiptaret Sokol Paja Thaci Vatra Visar Zhiti

Log in

This website uses cookies to improve your experience. We'll assume you're ok with this, but you can opt-out if you wish. Cookie settingsACCEPT
Privacy & Cookies Policy

Privacy Overview

This website uses cookies to improve your experience while you navigate through the website. Out of these cookies, the cookies that are categorized as necessary are stored on your browser as they are essential for the working of basic functionalities of the website. We also use third-party cookies that help us analyze and understand how you use this website. These cookies will be stored in your browser only with your consent. You also have the option to opt-out of these cookies. But opting out of some of these cookies may have an effect on your browsing experience.
Necessary
Always Enabled
Necessary cookies are absolutely essential for the website to function properly. This category only includes cookies that ensures basic functionalities and security features of the website. These cookies do not store any personal information.
Non-necessary
Any cookies that may not be particularly necessary for the website to function and is used specifically to collect user personal data via analytics, ads, other embedded contents are termed as non-necessary cookies. It is mandatory to procure user consent prior to running these cookies on your website.
SAVE & ACCEPT