Leonard Koja/

Korçë, Shqipëri – E lindur në vitin 1976 në qytetin e bukur të Korçës, Blerina Pellumbi (Demo) është një nga zërat e rinj premtues të letërsisë shqiptare. Ajo ka përfunduar studimet e larta në Universitetin “Fan Stilian Noli” në degën e mësuesisë dhe ka punuar për rreth një dekadë si mësuese në vendlindje. Aktualisht, Blerina jeton dhe punon në Francë, ku vazhdon të ndjekë pasionin e saj për letërsinë. Autorja është bërë e njohur me librin e saj të parë, “Lotët e një gruaje,” një roman i bazuar në një histori të vërtetë jete të një gruaje shqiptare. Ky libër ka gjetur një audiencë të gjerë dhe është përkthyer në gjuhën frënge dhe angleze, duke u bërë pjesë e konkurrencës në letërsinë botërore përmes platformës së fuqishme Amazon.com.

Në vijim, Blerina ka botuar edhe pesë libra të tjerë që shfaqin një varietet zhanresh dhe tematikash:

2. “Kristale të thyera” – një përmbledhje poezish që përshkruajnë bukur rezistencën dhe ndjeshmërinë njerëzore.
3. “Përdhunimi i shpirtit” – një roman tronditës, i bazuar në histori të vërteta, që trajton plagët e thella shpirtërore.
4. “Njerëz që ngjajnë me diellin” – një tjetër roman që sjell histori të vërteta dhe inspiruese nga jeta.
5. “Psikologji dhe ndjenjë” – një përmbledhje proze që kombinon elementet e psikologjisë me ndjenjat njerëzore.

Krijimtaria e Blerina Pellumbit shquhet për ndjeshmërinë dhe aftësinë e saj për të prekur thellë në zemrat e lexuesve. Ajo shkruan me një stil të veçantë dhe të qartë, duke sjellë histori të jetës reale që rezonojnë me përvojat e shumë njerëzve. Blerina është një shembull frymëzues i një shkrimtareje që ka arritur të ndërtojë një karrierë të suksesshme ndërkombëtare, ndërkohë që mban gjallë frymën dhe kulturën shqiptare në veprat e saj. Me përkushtimin dhe talentin e saj, ajo vazhdon të kontribuojë në pasurimin e letërsisë shqiptare dhe të bëjë një emër të madh në arenën botërore. Nëse ende nuk keni pasur mundësinë të lexoni librat e saj, është koha ta bëni këtë. Blerina Pellumbi është një autore që nuk duhet humbur.

Një pasion për letërsinë që lind nga përvoja e jetës

Jeta dhe përvoja e Blerina Pellumbit reflektohen qartë në veprat e saj. Duke qenë një mësuese për shumë vite, ajo ka përjetuar nga afër realitetet e shoqërisë shqiptare, sfidat dhe triumfet e njerëzve të zakonshëm. Këto përvoja i kanë dhënë asaj një perspektivë unike dhe të thellë, e cila është e pranishme në çdo faqe të librave të saj.
Në “Lotët e një gruaje,” lexuesit ndihen të lidhur me protagonistin përmes rrëfimit të ndershëm dhe të papërmbajtur të vuajtjeve dhe shpresave të saj. Ky roman nuk është thjesht një histori jete, por një reflektim mbi fuqinë e shpirtit njerëzor dhe aftësinë për të gjetur dritë në errësirë.

Një zë i ri në poezi

Në përmbledhjen e saj poetike “Kristale të thyera,” Blerina eksploron emocionet njerëzore me një ndjeshmëri të veçantë. Poezitë e saj janë si kristale të vogla, të thyera dhe të rrezatuara nga drita e përvojës. Ato ftojnë lexuesit të reflektojnë mbi natyrën e brishtë të ndjenjave dhe fuqinë e tyre për të shëruar.

Histori që ndriçojnë shpirtin

Romanet “Përdhunimi i shpirtit” dhe “Njerëz që ngjajnë me diellin” janë dëshmi e angazhimit të Blerina Pellumbit për të sjellë në dritë histori që frymëzojnë dhe ndriçojnë shpirtin. Këto vepra trajtojnë tema të rënda, por gjithmonë me një shpresë të pashuar për ringjallje dhe transformim.

Një kombinim i artit dhe shkencës

“Psikologji dhe ndjenjë” është një përmbledhje që tregon aftësinë e autores për të ndërthurur artin e letërsisë me shkencën e psikologjisë. Në këtë libër, ajo analizon ndjenjat njerëzore me një ndjeshmëri dhe inteligjencë që flet për thellësinë e saj intelektuale dhe emocionale.

E ardhmja premtuese

Blerina Pellumbi vazhdon të punojë me pasion dhe përkushtim, duke premtuar më shumë vepra të reja që do të pasurojnë letërsinë shqiptare dhe ndërkombëtare. Me çdo libër të ri, ajo konfirmon pozicionin e saj si një zë i rëndësishëm dhe i pazëvendësueshëm në botën e letrave.

Kontributi për komunitetin shqiptar

Përveç arritjeve të saj letrare, Blerina Pellumbi është e angazhuar edhe në komunitetin shqiptar në diasporë, duke organizuar dhe marrë pjesë në aktivitete kulturore që promovojnë gjuhën dhe kulturën shqiptare. Ajo është një ambasadore e denjë e vlerave shqiptare në botë.

Përfundim

Me një kombinim të fuqishëm të përvojës personale, talentit të jashtëzakonshëm dhe përkushtimit ndaj letërsisë, Blerina Pellumbi vazhdon të inspirojë dhe të emocionojë lexuesit e saj. Ajo është një pasuri e vërtetë për letërsinë shqiptare dhe një shembull i shkëlqyer i suksesit në skenën ndërkombëtare. Letërsia shqiptare ka fituar një yll të ri që ndriçon me dritë të veçantë dhe premton të mbetet për shumë kohë në qiellin e kulturës sonë.

Astrit Lulushi/

Ditët e Sokratit po i afroheshin fundit; anija fatale ishte parë të afrohen siç informohet nga miku i tij i moshuar Crito, i cili e vizitoi filozofin ende pa gdhirë; Sokrati vetë ishte paralajmëruar në ëndërr se në ditën e tretë duhej të largohej. Koha ishte e çmuar dhe Crito erdhi herët për të marrë pëlqimin e tij për një plan arratisjeje. Kjo mund të arrihej lehtësisht nga miqtë e tij, të cilët nuk do të kishin asnjë rrezik në përpjekjen për ta shpëtuar, por do të turpëroheshin përgjithmonë nëse e lejonin të vdiste. Sokratit i duhej të mendonte për detyrën ndaj familjes dhe fëmijëve të tij. Paratë ishin siguruar nga Crito, si dhe nga e të tjerë, dhe ai nuk do ta kishte të vështirë të gjente miq në Thesali dhe vende të tjera. Sokrati kishte frikë se Krito shtyhej vetëm nga mendimet e shumë njerëzve; ndërsa gjatë gjithë jetës kishte ndjekur vetëm diktatet e arsyes dhe mendimin e të vetmit të mençur, Sokratit.

Të gjitha konsideratat e humbjes së reputacionit ose dëmtimit të fëmijëve të tij duhet të hidheshin poshtë: pyetja e vetme ishte nëse ai do të kishte të drejtë për t’u arratisur.

Para se të dënohej, ata kishin mbajtur shpesh diskutime, në të cilat ishin dakord që asnjë njeri të mos bënte keq, ose të tradhtonte të drejtën. A duheshin ndryshuar këto parime sepse rrethanat e Sokratit kishin ndryshuar? Crito pranoi se ato mbeten të njëjta. Atëherë a ishte arratisja e Sokratit në përputhje me mirëqenien e tij apo të tyre? Kësaj Crito nuk ishte në gjendje ose nuk dëshirote t’i përgjigjej. Sokrati vazhdoi: – Supozoni se autoritetet e Athinës do të vinin dhe ta pyesin, ‘Pse kërkon t’i përmbysësh ligjet?’ dhe nëse ai përgjigjej, ‘Ju i keni shkelur ligjet dhe për këtë do të jepni llogari.’ A nuk u soll në botë dhe u edukua nga ndihma e tyre? Sokrati mund ta kishte lënë Athinën dhe të kishte shkuar ku të donte, por ai kishte jetuar atje për shtatëdhjetë vjet, më shumë se çdo qytetar tjetër. Edhe gjatë procesit mund të kishte propozuar internimin si dënim, por ai më pas deklaroi se preferonte vdekjen sesa internimin. Dhe ku do t’i drejtonte hapat e tij? në çdo shtet të rregulluar mirë, ku ligjet do ta konsideronin si armik. Ndoshta në një vend të keq-qeverisur, si Thesalia, Sokrati mund të mirëpritej në fillim dhe rrëfimi i pahijshëm i arratisjes së tij do të konsiderohej nga banorët si një përrallë zbavitëse. Por nëse i ofendonte, do të duhet të jepte një lloj tjetër mësimi. A do të vazhdonte të mbante leksione për virtytin? Kjo vështirë se do të ishte gjë e mirë. Dhe si do të fitonin fëmijët e tij nëse ai i merr në Thesali dhe ua hiqte shtetësimin athinaseve? Apo nëse i linte pas, a priste që miqtë e tij të kujdeseshin për ta? Ai tani mund të largohej në paqe dhe pafajësi, si një vuajtës dhe jo një bërës i së keqes. Por nëse thyente marrëveshjet dhe ia kthente të keqen me të keqe, ata do të zemëroheshin me të derisa të ishte gjallë. Ligjet e botës do ta quanin armik.

“Sokrati nuk ishte një qytetar i mirë”, kjo ishte një akuzë e ngritur kundër tij, e cila është përsëritur shpesh në epokat e mëvonshme. Krimet e Alcibiades, Critias dhe Charmides, të cilët kishin qenë nxënës të tij, ishin ende të fundit në kujtesën e demokracisë tashmë të rivendosur në Athinë. Fakti që ai kishte qenë asnjanës në luftën kundër vdekjes nuk kishte gjasa të pajtonte vullnetin e mirë popullor.

Platoni, duke shkruar ndoshta në brezin e ardhshëm, merr përsipër mbrojtjen e mikut dhe mësuesit të tij në këtë rast, jo për athinasit e kohës së tij, por për pasardhësit dhe botën në përgjithësi.

Nuk dihet nëse një incident i tillë ka ndodhur me të vërtetë, si vizita e Kritonit dhe propozimi i arratisjes; Platoni lehtë mund të kishte shpikur shumë më tepër se kaq; në përzgjedhjen e Critos, mikut të moshuar, si personi më i përshtatshëm për t’i bërë propozimin e arratisjes Sokratit – këtu duket se njohim dorën e artistit. Nëse dikush që është nënshtruar nga ligjet e vendit të tij ndaj një gjykimi të padrejtë ka të drejtë për t’u arratisur, kjo është një tezë për të cilën disa dijetarë më vonë nuk pajtoheshin. Shelley ishte i mendimit se Sokrati ‘bëri mirë që vdiq’, por jo për arsyet ‘sofistike’ siç thotë Platoni. Dhe nuk do të kishte asnjë vështirësi për të argumentuar se Sokrati duhej të kishte jetuar dhe të kishte preferuar një vdekje të lavdishme a pleqërie. “Një retorikë do të kishte pasur shumë për të thënë në lidhje me këtë pikë.” Megjithatë, mund të vërehet se Platoni kurrë nuk kishte për qëllim t’i përgjigjej pyetjes së rastësisë, por vetëm të shfaqte idealin e virtytit të durimit që refuzon të bëjë të keqen më të vogël për të shmangur më të madhen dhe për të treguar se Sokrati vdiq (vet-helmua) për mendimet dhe parimet që kishte deklaruar në jetën e tij. Jo ‘bota’, por ‘i vetmi njeri i mençur’, është ende paradoksi i Sokratit në orët e tij të fundit. Ai dukej se udhëhiqej nga arsyeja, megjithëse përfundimet e saj ishin fatale, siç u provua. Ndjenja e jashtëzakonshme se të ligjtë nuk mund të bëjnë as të mirën as të keqen, është e vërtetë, nëse merret në kuptimin, se e keqja morale, sipas Sokratit, “nuk mund ta bëjnë një njeri as të urtë dhe as injorant.”

Ky dialog i vogël është një pjesë e përsosur e dialektikës, në të cilën thënia e “parimit të përbashkët” nuk mund të shpëtojë nga përfundimi. Kjo parashikohet nga ëndrra e Sokratit dhe parodia e Homerit. Personifikimi i Ligjeve është një nga figurat më fisnike dhe më të guximshme të fjalës që ndodhin te Platoni.

Astrit Lulushi/

Duket se arkeologjia e ka kuptuar gabimin; Sfinksi shumë i famshëm i Gizës nuk mund të përfaqësojë një luan, siç thotë legjenda. Në fakt, vetëm krahasimi i Sfinksit të madh të Gizës me sfinksa të tjerë të vegjël të gjetur në Egjipt, tregon se dy skulpturat përfaqësojnë mace të ndryshme.

Egjiptianët e lashtë ishin skulptorë të shkëlqyer dhe Sfinksi aktualisht është 73 metra i gjatë. Duke marrë parasysh këtë gjatësi, dhe duke marrë parasysh përmasat e një luani të vërtetë, me ndihmën e teknologjisë moderne, arkeologët kanë nxjerrë dimensionet e tjera që do të kishte statuja nëse do të përfaqësonte një luan.

Nëse do të kishte qenë një luan 73 metra i gjatë, atëherë lartësia maksimale e statujës, në majë të kokës, do të ishte rreth 35 metra, ndërsa lartësia në shpatull do të ishte rreth 20 metra. Këmbët e përparme do të kishin qenë rreth 29 metra të gjata dhe rreth 8 metra të larta. Statuja do të kishte qenë rreth 25 metra e gjerë. 

Sfinksi, megjithatë, është krejtësisht i ndryshëm. Lartësia në shpatull është vetëm 12 metra, dhe lartësia në kokë është rreth 20 metra. Putra e përparme është vetëm rreth 3 metra e lartë, por pothuajse 27 metra e gjatë. Gjerësia maksimale e trupit është 19 metra. Pra, trupi i Sfinksit është shumë i hollë dhe i zgjatur për të përfaqësuar atë të një luani. Trupi i një luani duhet të jetë shumë i madh dhe më i fortë. Përveç kësaj, legeni i Sfinksit ngushtohet në mënyrë të tillë që trupi të jetë i lidhur në mënyrë të përsosur, por kjo i pengon disa studiues të besojnë se ky është trupi i një luani.

Trupi i statujës është shumë i rrafshët, i gjatë, i hollë dhe i lidhur. Për më tepër, nëse koka origjinale e Sfinksit do të kishte qenë ajo e një luani, statuja do të duhej të ishte shumë më e gjatë dhe më masive për të përmbushur përmasat. 

Në tërësi, Sfinksi përshkruan një kafshë me katër këmbë jashtëzakonisht të holla, ndoshta një mace (për shkak të bishtit të luanit), me kokën origjinale mjaft të vogël në krahasim me trupin. Por nëse nuk është një luan. Kë ose çfarë përfaqëson atëherë?

Sfinksi nuk mund të përfaqësojë një çakall, thonë disa egjiptologë, për dy arsye. E para, se bishti i gdhendur është tipik i një maceje. E dyta është se feçka e zgjatur e një çakalli do të ishte shembur ndërsa statuja ishte ende në ndërtim. 

E vetmja kafshë që respekton plotësisht strukturën e Sfinksit të Madh të Gizës është gatopri. Prandaj, kushdo që ndërtoi Sfinksin, bëri trupin e një gatopardi. Cheetahs ishin kafshë shumë të zakonshme në Egjiptin e lashtë dhe shpesh mbaheshin në gjykatë për shkak të bukurisë dhe elegancës së tyre të jashtëzakonshme. Më vonë, koka e Sfinksit u tkurr dhe u modifikua për të përfaqësuar atë të një sunduesi egjiptian. Në fakt, koka është në mënyrë disproporcionale më e vogël se trupi. 

Por ka edhe nga ata që thonë se Sfinksi vjen nga një kohë shumë më e lashtë sesa piramidat. Prandaj nuk dihet as origjina e kafshës që përfaqëson, pasi sot ka pushuar së ekzistuari.  

Nga Albert Vataj/

Themeluesi i psikologjisë analitike, psikologu dhe psikiatri zviceran, Karl Gustav Jung, u lind më 26 korrik 1875 dhe vdiq më 6 qershor 1961. Në bazë të raportit të individit dhe të rrethit njerëzit, i ndan në dy tipa karakteri kryekëput të ndryshme -të ekstravertuar (të kthyer kah bota e jashtme, aktivë) dhe të introvertuar (të kthyer kah bota e brendshme, pasivë, kontemplativë).

Në emër të qëndrimit “metafizikisht më të lirë” dhe psikologjikisht të palidhur, Jung refuzon çdo simplifikim të problemit të psikikës dhe konsideron se është jokritike të pranohet një i vetrai instinkt themelor, i cili do të duhej të shpjegonte çdo gjë dhe të bëhej themel i gjithë jetës shpirtërore.

Duke mbrojtur kompleksitetin e psikikës dhe me këtë psikologjinë e relativizuar, ai ndahet nga psikoanaliza dhe konstituon psikologji të re karakteristika themelore, e së cilës është tipologjia e jetës shpirtërore.

Ndryshueshmëria psikologjike e njerëzve, të cilën nuk mund ta mbizotërojë kurrfarë legjislature shoqërore, paraqitet edhe në faktin se individët-njerëzit kryesisht janë të paaftë të kuptojnë çdo pikëpamje tjetër përveç të vetes: këta janë tmerrësisht të vetmuar.

Njerëzit, ndërkaq, mund të dalin nga ky izolim i plotë vetëm për shkak se ekzistojnë tipat jetësorë të përbashkët. Njeriu i tipit të caktuar ka mirëkuptim për jetën shpirtërore të atij njeriu që hyn në të njejtën fushë të tipave, por jashtë kësaj nuk ekziston kurrfarë mirëkuptimi. Mirëpo, ajo që lidh tipat dhe që mundëson në përgjithësi shpëtimin nga vetmia, nuk është dhënë në psikologji as në rregullimin shoqëror; kjo është krejtësisht e natyrës morale dhe gjendet në anën tjetër të psikologjisë dhe të sociologjisë, kumton Karl Gustav Jung.

Veprat kryesore:

Psykologische Typen (1921); PsiholoSki tipovi; Die symbolik des Geistes (1948); Von den Wurzeln des Bevnisstseins (1953); Në serbokroatishte, në vitin 1969 është botuar edhe një zgjedhje e punimeve të tij me titull «Lavirint u ëoveku» me një parathënie të shkoqitur të V. Jerotiqit, kurse më vonë edhe zgjedhja nga të gjitha veprat e tij në 5 vëllime.

Karl Gustav Jung për vetveten e tij

Është një legjendë e vjetër e bukur për një mësues tek i cili kishte shkuan një nxënës dhe e kishte pyetur: “Më heret ka pasur njerëz të cilët Zotin e kanë parë në fytyrë; përse nuk ka më?” Mësuesi iu është përgjigjur: “Për shkak se sot askush nuk mundet aq thellë të përkulet”. Njeriu duhet të përkulet për të nxjerrë diçka nga lumi. Dallimi ne mes shumicës së njerëzve tjerë dhe meje qëndron në atë se në mua “muret ndarëse” janë të tejdukshme; në këtë qëndron specifika ime. Tek të tjerët këto mure janë aq të ngjeshura saqë përtej tyre asgjë nuk shihet dhe për këtë arsye ata mendojnë se prapa tyre s’ka asgjë. Unë i vërej faktet në prapavijë dhe për këtë arsye kam siguri të brendshme. Kush asgjë nuk sheh gjithashtu nuk ka siguri, dhe nuk është në gjendje të nxjerrë konkludim apo bazohet në konkludimet e veta.

Nuk e di se çfarë fitohet me atë që jam në gjendje ta vërej lumin e jetës; kjo është vetëm e nënvetëdijshme; ndoshta këto kanë qenë më heret ëndrra. Ato prej fillimit më kanë nxitur.

Kur tash e shikoj të shkuarën dhe mendoj për kuptimin e asaj që më ka ngjarë kur kam punuar me ëndrrat, më duket sikur para meje është krijuar një lloj zëri shumë i fuqishëm. Ka pasur gjëra në imazhe të cilat nuk më kanë ngjarë vetëm mua por edhe të tjerëve. Me këtë është arritur që më s’kam guxuar ta dëgjoj vetveten. Prej atëherë jeta ime i përketë bashkësisë. Njohjet të cilat kanë qenë rreth meje apo për të cilat kam gjurmuar në atë kohë për shkencën kanë qenë të panjohura. Më është duhur vetë t’i mësoj dhe, përveç kësaj, atë që kam mësuar t’i vë në rrafshin e realitetit përndryshe do të kishin mbetur në formë të një supozimi subjektiv të paaftë të jetës. Atëherë jam vërë në dispozicion të shërbimit shpirtëror. Unë e kam dashur dhe e kam urrejtur por ai ka qenë pasuria ime më e madhe. Aktiviteti im për t’u bashkuar me të ka qenë e vetmja mundësi, që jetën time ta jetoj dhe ta përballloj si një tërsi relative.

Të gjitha shkrimet e mia thuajse janë shprehje e vetë atyre; ato janë krijuar nën presionin e fatit. Ajo për të cilën kam shkruar më ka xhindosur përbrenda. Shpirtit i cili më ka nxitur i kam lejuar të vijë në shprehje. Unë kurrë nuk kam llogaritur në përshtypjen e shkrimeve të mia. Ato paraqesin kompensim për botën time të përditshme dhe mua më është duhur ta them atë të cilën askush nuk ka dashur ta dëgjojë. Për këtë arsye, posaçërisht në fillim, aq shpesh jam humbur. E kam ditur se njerëzit do të kishin reaguar me refuzim, pasi që vështirë është të pranohet kompenzimi për botën e vetëdijshme. Sot mund të them: madje është edhe e çuditshme se çfarë suksesi kam arritur, shumë më të madh se që kam shpresuar. Kryesore e kam pasur që atë që më është duhur ta shpreh – ta shpreh. Kam pasur ndjenjën se kjo mund të bëhet. Kuptohet se kjo ka mundur të bëhet edhe më shumë edhe më mirë, por jo në bazë të aftësive të mia.

Mund vetëm të dëshiroj dhe të shpresoj se askush të mos bëhet “Jungist”. Unë nuk mbroj kurrëfarë doktrine por vetëm i përshkruaj faktet, dhe propozoj interpretim të caktuar për të cilat pohoj se ja vlenë të diskutohet.

Agim Baçi/

(Shënime për romanin “Konformisti” të Alberto Moravias)

Sa e mundur është të kapërcesh fëmijërinë? A janë vendimtare marrëdhëniet që ndërtojmë me prindërit në hapat e para të jetës? A mund të jemi në fund të jetës tonë vetvetja nëse kemi bërë vetëm atë që na kanë thënë të tjerët? Alberto Moravia i përket atyre shkrimtarëve që heronjtë e tij i ka në kufijtë e brishtë mes instiktit dhe pamundësisë. Duket sikur nuk denjon aspak të ketë heronj që ndryshojnë botën. Moravias i intereson ajo që rrezikon të mbetet e fshehur brenda gjithsecilit, e duke qenë e tillë, edhe mund të kthehet në bombën e ndjesive ose në fundosjen e atyre që kurrë s’arrijnë të lexojnë vetveten. Marçelo, personazhi kryesor i rrëfimit “Konformisti” është një person që ka vulën e tij të pavendosjes dhe dyzimit në fëmijëri. Ai është personi i rritur me prindër që e kanë patur gjithnjë larg vetes, me nënën që tenton të jetojë “e lirë”, larg çdo detyrimi dhe babain i dyshuar për të çmendur. Ndërkohë, brenda gjithë ndjesive e ka të pamundur të shmangë peshën e dhunës ndaj tij, një peshë që e ka çuar në vrasjen e personit që deshi ta joshte, ish-priftit Lino.

E gjithë kjo panoramë e asaj që thur Marçelo për vetveten është një ndjesi e pandalshme pafuqie për të kapërcyer të dhunshmen brenda vetes. Nuk i bën punë as të qenurit një person i mirëarsimuar. Madje, nën këtë peshë ai është gati të marrë përsipër gjithçka, që të sigurojë një jetë të qetë.

Moravia na e prezanton Marçelon në prag të martesës me Xhulian. Kur e prezanton ai është personi që ka marrë përsipër të jetë agjenti i fashistëve. Moravia, i njohur edhe si mbështetës i antifashistëve në rininë e tijm i mvesh Marçelos portretin e njeriut që kërkon të jetë në rregull me atë që i kërkohet, duke shtypur brenda vetes gjithçka që mund të dëshirojë vetë, edhe kur ajo është krejt e kundërta e asaj që bën. Guximi për të vepruar sipas dëshirës së tij, për të besuar apo kundërshtuar, për Marçelon ka marrë fund me kundërshtimin e mikut të tij të fëmijërisë, Robertit, kur ai i kërkonte të bëheshin bashkë për të vrarë hardhucat dhe qentë. I vetmi moment rebelimi ka qenë kur shokët e klasës e kanë thirrur “Marçelina”, ndërkohë që dëshira për t’u dukur e bëri të kishte historinë me Linon i cili, edhe pse nuk arriti ta dhunonte seksualisht, i la atij peshën e një mëkati të pandashëm.

Kërkesa e Xhulias pak përpara martesës që që t’ia rrëfejë priftit mëkatet i jep mundësinë të kapërcejë të fshehtën e tij. Por Marçelo nuk i përket atyre që duan të vendosin vetë, të marrin vetë në duart e tyre fatin. Ai pret të vendosin të tjerët. Merr përsipër të vrasë profesorin e tij të universitetit. Në këtë rrugëtim i bashkëngjitet Xhulia, e cila nga një adhuruese në momentin e njohjes, vjen e rritet si personazh, duke qenë më e vendosur për atë që kërkon për jetën e saj. Ajo rrëfen të shkuarën e saj, rrëfen se është përdhunuar, duke marrë përsipër edhe rrezikun se mund të braktisej nga i shoqi pas rrëfimit të së vërtetës. Një rrezik që Marçelo nuk e ndërmerr kurrë.

“…Marçeloja, para se të përgjigjej, heshti një çast. Tani ndërgjegjësohej se kishte ardhur çasti për të folur për misionin e vet, i cili, siç e dinte, parashikonte veprime të dënueshme, madje të dënuara që më parë nga normat e krishtera. E kishte parashikuar atë çast dhe me të drejtë i kishte dhënë rëndësi të madhe aftësisë së vet për ta kryer misionin. Atëherë, me një ndijim të qetë dhe të trishtuar të një zbulimi të parashikuar, vuri re, meqë gati po e hapte gojën të fliste, se ndiente një neveri të pakapërcyeshme. S’kishte neveri morale, as turp, as ndonjë lloj faji; përkundrazi, diçka krejt e ndryshme që s’kishte asnjë lidhje me fajin”. (Alberto Moravia, “Konformisti”, Përktheu Klara Kodra, “Toena”, f. 153)

Pra, vlera apo dyshimet vijnë e zerohen përballë personazhit tonë, që është gati të marrë vendimin të vrasë Kuadrin në Paris e të shohë me indiferencë historinë që gruaja e profesorit, Lina, kërkon të tundojë Xhulian në preferencat e saj seksuale. Bindja se duhet të shërbejë për atë që i kërkohet, pasi kështu mund të bëhet pjesë e pranueshme e shoqërisë, merr rolin vendimtar në jetën e tij. E pas arritjes së detyrës që iu ngarkua, duke shkelur në çdo kohë vetvetn, vjen edhe vdekja, ashtu aksidentale, si vetë jeta e tij. Ai ikën si portret i pavendosmërisë.

Jo pak kritikë në Itali apo mbarë botën e kanë konsideruar romanin e Moravisë si një libër që lidhin angazhimin e autorit me debatet mbi fashizmin dhe të majtën. Por kjo linjë mbetet krejtësisht në hije përballë pikëpyetjeve që ngre personazhi ynë lidhur me vetëvrasjen morale që shkakton konformizmi i përhershëm, kur njeriu nuk guxon të bëjë pyetjet e duhura apo të japë përgjigjet e duhura.

“Mendoi në atë çast se në rast se kishte pasur gabim, gabimi i parë dhe më i madh ishte ai se kishte dashur të dilte nga anormaliteti i vet, të kërkonte një normalitet çfarëdo nëpërmjet të cilit të komunikonte me të tjerët. Ky gabim kishte lindur nga një instinkt i fuqishëm; për fat të keq normaliteti me të cilin ishte ndeshur ky instinkt, s’ishte veçse një formë e zbrazët brenda së cilës gjithçka ishte anormale dhe arbitrare. Në përplasjen e parë, kjo formë ishte bërë copë e thërrime; dhe ai instinkt aq i përligjur dhe aq njerëzor e kishte shndërruar në xhelat atë që kishte qenë dikur viktimë”. (Alberto Moravia, “Konformisti”)