Nga Artan Lleshi Gjomarkaj/

Kushtuar bijave të Mirditës; Motrave tona të lume, Marie Tuci, Luçe Gjokë Prendi (Oroshi), Marie e Davita Gjomarkaj. Atyre që qëndisën Kryqen e Krishtit me vuajtjet e tyre. Ç’ka do me thanë “Davita,”!? 

– Thue domethanë me dhanë jetën!? Po Maria!?

E se duhet me e dhanë jetën, atëherë pse u desht me shkue e me nxanë në shkollën Françeskane ose Kolegjin Saverian, pse duhej udhtue prej dyerve të Oroshit për tek Kështjella e Motrave Stigmatinë?! 

Pse duhej rrugtue ndër kolegje e shkolla, kur botës njerzore do t’i beditej një Herod, që vret gratë dhe fëmijët, i prangos deri në kockën e njomë me hekura të ndryshkuna burgu, sikur ka ndodhur ti shtrëngohen duar martires Marie Tuci në sy të diktatorit Mehmet Shehu, teksa Maria ishte betue në Krisht mos me derdh pikë loti edhe sikur ato duer po t’ia kishin cungue.

– Inatosun me forcën dhe guximin e një gruaje kaq engjëllore, xhelati i saj Hilmi Seiti, merr shkas e i drejtohet Martires së Mirditës.

– “Do të të baj që të mos njihesh, Marie,”

Kur Marie Tucin, vajzën e bukur e plagosën me pranga e tortura dhe e dorzuen në pavionin e vdekjes, në spitalin e Shkodrës, tinëz gjithkujt, shkuan ta kërkonin Maria e Davita Gjomarkaj, motrat stigmatine, të bijat e Llesh Ndue Gjonit, që për t’i kurue shtatin e ballin e për ti dhanë forcë. 

Pavioni paska qënë i gjatë. Ato, kaluan perafër krevatit të Maries sot të Lumnueme por nuk e njohën. Me gjith plagë e duer të mpime prej hekurave, Marie Tuci ngrihet e u thirr.

– Oj Davitë

– Oj Marie!

Motrat asokohe jan shtang e u ka ra ndërmend fjala e xhelatit.- “do të baj që të mos njihesh”.

Kryqi u përgjak por s’u dorzue.

Ajo ditë e pa ardhë ende fundi i vjetit 1950, ishte errtue pa marrë dielli, Kapidan Marku bashkë me Kapidan Lleshin ishin vra, Abati i Mirditës Frano Gjini ishte pushkatue, plot 14 burrat e mirë të Mirditës, bajraktar e qëndrestar i kishin dërrmue në nji humnerë të Shpalit, Oroshit e Shkodrës, Kthellës e Kaftallës i asht beditë vdekja e për me dekë për Mirditë, nuk duhej vetem ti me dhanë jetën por edhe duhej jetue nderkamb xhelatëve, duhej me andrrue lirinë e dritën e Krishtit, duhej me qëndrue me të tana forcat , si e lumja Marie para prangave duhej qëndrue .

Kryqi u përgjak por nuk u dorzue.

Imzot Frano Gjinin e pushkatuen, për mos me pas ma Mirditë e Abat, por ai Krisht, që lutëm ndër ditët e motit, mori prej Mirdite të gjallë fillakat, nji filiz të lisit të Mirditës së gjalli e ja la frymën imzot Zef Oroshit deri asodite kur diktatura filloj me ra. 

Në kërkim të Dritës së Krishtit për Mirditën e plagosun duersh e bajrakësh, imzot Zef Oroshi u arratis pēr të ruajtun farën e Dritës së Kishës së Arbnit, e Zoti ja priu vullnesēn e mbarë.

Në fakt, fjala Dritë prej Krishti don me thanë edhe Luçe.

Thue vetë Pagëzimi e ka stolis motrēn Luçe Gjokë Prendi me emër të vetë Dritës.

E rritun jetime Luçja u ba së dyt motra e denjë e dom Zef Oroshit, sikur Zoti ta kishte falë për së dyt në votër të kishës së Kaftallës, për me përtëri lutjen, uratët, me i këndue Krishtit Mbret në të ardh të verës e në të dalë të vjeshtës.

Luçja nuk e njohu babën e saj sepse ai ndrroj jetë në vit të ardhjes së saj në dritë më 1919, duke lënë jetimë   tre fëmijë tre djem e një vajzë të cillët nana Dilë i rriti me mund e vuajtje.

Motra Luke sikur në Kaftallë theksohet emri i saj, zgjodhi ti shërbente të vllatë si misionare duke veshur petkun e Katedrales së Shejtë, edhe pse dorën e saj shumkush e kërkoj.

Arratisja e të vllatë të saj dom Zef Oroshi u bë shkak, që familja e Gjokë Prendit të internohej dhe Luçes i ra fati i trishtë të provonte internimet e Tiranes, Beratit, Tepelenes duke e mbyllur kalvarin në Plug të Lushjes.

Mbylli sytë më datën 20 prill 2008, me rrokull vllazninë fisnike të imzot Zef Oroshit, pēr të udhtue me engjejt nëpër qiell të Kaftallēs.

Si të katër cepat e kryqes së përgjakun, katēr bija të Mirditës bujare e Besnike, Marie Tuci e Davita Gjomarkaj të dyja shkolluar nē Kolegjin Franceskan në Shkoder, Marie Gjomarkaj ,shkolluar në Romë e pranuar misionin si murgeshe, Luçe Gjokë Prendi, misionaria fisnike e murgesha pranë të vëllatë monsign Zef Oroshi jan romani i vërtet i bijave të Mirditēs.

Zani i kumbonëve të Mirditës po therret.

Bujar Leskaj/

Fjala Holokaust përdoret për të emërtuar gjenocidin e Gjermanisë naziste ndaj hebrejve në Europë nëpërmjet një aparati shtetëror, mbi të gjitha ushtarak, që nuk ka precedentë në histori për nga përmasat dhe vecoritë organizative. Hebrejtë përdorin termin Shoah, që do të thotë katastrofë. Zhdukja e dy të tretave të hebrejve të Europës në kampet famëkeqe naziste të shfarrojes në Dakau, Mathausen dhe Aushvic, është një tragjedi, e cila duhet ndricuar dhe përkujtuar për të mos harruar dhe për të mos u përsëritur më e kaluara. Ne vlonjatët duhet që mbi të gjithë të tjerët ta kujtojmë këtë pjesë të errët të historisë së Europës sepse Holokausti ndaj hebrenjve nga nazistët hitlerianë ka ndodhur paralelisht masakrat dhe krimet e paprecedenta, që ata kanë kryer edhe ndaj kombeve jo hebrenj, duke përfshirë këtu ne shqiptarët, aq më tepër ne vlonjatët, që lamë pothuajse 400 djem e burra në ato kampe të tmerrëshme të shfarrosjes në masë. Dhe për ta bërë më konkret këtë fakt, po kujtoj baballarët e dy piktorëve tane të shquar si Nestor Jonuzi dhe Hilmi Bani që nuk u kthyen të gjallë nga kampet e përqëndrimit dhe mbetën dhimbje dhe për shpirtin dhe telajot e bijve të tyre. Jo vetëm kaq. Por Vlora jonë, është qyteti , i cili që prej vitit 1492 e deri në vitin 1992, ka pasur brenda vetes këtë komunitet, me të cilin ka bashkëjetuar dhe bashkëndarë hallet dhe gëzimet e tij. Këtu në zemër të Vlorës ndodhet Rruga e Hebrenjve, si një kujtesë për një bashkëjetesë dhe nderim reciprok, gjë të cilën shpreh më së miri dhe D. Anna Kohen te libri saj “Lulja e Vlorës”, ku shpreh jo vetëm mirënjohjen për vlonjatët dhe shqiptarët si mbrojtësit më të mëdhenj të hebrenjve gjatë Luftës së Dytë Botërore me anë të kodit të besës, por dhe për dashurinë e saj për Vlorën dhe vlonjatët.

Para tre ditësh, në këtë mjedis të Muzeut Kosova, ne përkujtuam 180 vjetorin e lindjes dhe 105 vjetorin e ikjes në amshim të Ismail Bej Vlorës, i cili jo vetëm ne shqiptarëve, por dhe gjithë Europës u ka lënë si testament ngritjen e zërit kundër padrejtësive sepse e ka parandjerë me largpamësinë dhe humanizmin e tij, atë se cfarë do të ndodhte më vonë. Ja se çfarë shkruan Ismail Qemal Vlora te “Memorie”, faqe 72 :“Në Rumani hebrenjtë ishin dënuar për të njëjtat gjëra si ata në Rusi… Duke filluar që nga viti 1866, këto persekutime u bënë kaq të shpeshta dhe kaq mizore, sa më në fund u trondit ndërgjegjja e botës së qytetëruar. Ne, që ishin dëshmitarët më të afërt të këtyre tmerreve, nuk mund të qëndronim indiferentë ndaj vuajtjeve të këtyre krijesave fatkeqe dhe ndjemë detyrën njerëzore për t’i ndihmuar. Është poshtërsi dhe krim që të nëpërkëmbësh dhe përndjekësh një popullatë të tërë vetëm për shkak të prejardhjes dhe racës së saj.” Për këtë nderim, jo më kot personaliteti hebre Joseph Louis Baron (1894-1960), do të përfshinte në antologjinë prestigjoze “Stars and Sand” krahas njerëzve vullnetmirë, sidomos shkrimtarë si Honore De Balazak, Viktor Hygo, por dhe shtetarë si De Gol, Bismark, Gandi, Ataturk, Wilson, Tomas Xheferson, Xheorxh Uashinton, etj, edhe emrin e ndritur të Ismail Qemalit, sepse këta personalitete pavarësisht nga raca besimi dhe prejardhja, kanë ngritur zërin e tyre kundër padrejtësive që u janë bërë hebrenjve.

Ne, e kujtojmë Holokaustin dhe për të mos harruar spastrimit etnik të bërë në trojet tona, Kosovë e Camëri, por dhe kampet dhe burgjet e komunizmit. Dhuna, vrasja , krimi, pavarësisht se kanë emra të ndryshëm, kanë një substancë: vrasjen për shkak të urrejtjes.

Në nuk duhet të harrojmë !

Kjo është arsyeja që për dy vjet rresht Shoqata e Shkrimtarëve dhe Artistëve “Petro Marko, në bashkëpunim me Institutin e Studimeve Politike “Ismail Qema-Vlora” , po e kujtojmë Holokaustin, për të mos harruar të shkuarën dhe për të treguar se nuk është urrejtja, por dashuria dhe nderimi që na bën njerëz dhe ndricues të së ardhmes.

Astrit Lulushi/

Natyra ka ofruar një ligj që ushtrohet i barabartë mbi çdo gjë dhe qenie në tokë e në qiell. Këtu përfshihen drita dhe njeriu. Edhe po ta matim kohën e saj me jetëgjatësinë e vet, drita është e pashuar. Është një lloj rrezatimi elektromagnetik që udhëton nëpër hapësirë ​​me një shpejtësi konstante prej rreth 300 milionë metra në sekondë. Ajo është në gjendje të udhëtojë nëpër vakum, që do të thotë se ndryshe nga qeniet e gjalla, nuk ka nevojë për një medium (si ajri ose uji) për t’u përhapur.

Drita nuk zbehet me kalimin e kohës, as nga fortuna dhe era, por mund të shpërndahet ose përthithet ndryshe nga materia, gjë që mund të zvogëlojë intensitetin ose të ndryshojë drejtimin e saj të udhëtimit.

Për shembull, drita nga një yll që është miliarda vite dritë larg nga Toka mund të dobësohet nga pluhuri dhe gazi në hapësirën ndëryjore, dhe gjithashtu mund të ndikohet nga fushat gravitacionale të objekteve qiellore si planetët dhe galaktikat.

Megjithatë, edhe nëse drita absorbohet ose shpërndahet, ajo nuk zhduket. Në vend të kësaj, ajo shndërrohet në forma të tjera të energjisë, të tilla si nxehtësia ose energjia kinetike. Në këtë kuptim, drita mund të thuhet se është e përjetshme, në kuptimin se nuk mund të shkatërrohet kurrë plotësisht, por mund të ndryshojë formë dhe të shndërrohet në lloje të tjera energjie.

Edhe dija, si drita, kur fitohet në mendje, mund të dobêsohet, ndonjëherë si qiriut edhe devijon, por përfundimish ndriçon, dhe e zgjon njeriun nga gjumi. Ajo i ngjan çdo qenie në tokë, që nuk vdes, por transformohet. Ashtu si njeriu, ose bimësia që rikthehet në fidanë, apo si zjarri që shkrin gjithë borën përreth.

Jerida Kulla/

Në sofrën e madhe të arsimit ka vend për të gjithë ata që punojnë në heshtje, me thjeshtësi e përkushtim.

24 janar, Dita ndërkombëtare e arsimit – Arsimi, një e drejtë ndërkombëtare për të gjithë fëmijët anë e kënd botës. Në këtë ditë të shënuar, plasi facebboku nga “fjalët e bukura” dhe nga lëvdatat, duke ngritur në piedestal arsimin!

Në emër të kësaj dite dhe të arsimit, po rrihen gjokset se kush e kush të ngrejë lart punën e tij/saj, përkushtimin e tij/saj. Po ku jemi ne në raport me këtë ditë, në raport me peshën që mbart arsimi?!

Ne jemi nga fundi.

Nuk dua të shumëzoj me zero punën që është bërë e bëhet për arsimin, se po të mos ishte bërë punë, nuk do të kishim kuadro dhe edukatorë të përkushtuar që kanë dhënë gjithçka për të.

Në sofrën e madhe të arsimit ka vend për të gjithë ata që punojnë në heshtje, me thjeshtësi e përkushtim, ashtu si ka thënë edhe Kadareja “të thjeshtat deri në madhështi”.

Qëndrojnë larg kamerave e televizioneve, larg atyre që rrahin gjoksin, sikur kanë shpikur “alfabetin”. Madje edhe nëse ndonjë prej tyre, rastësisht u përmendet emri për punën e bërë, “madhështorët” hidhërohen, se nuk dolën dot këtë radhë në televizion, madje mundohen të rrëmojnë, sa shpikin lloj-lloj historish…

Do thoni ju, se ç’na duhen këto?!

Vërtet, nuk kanë ç’ju duhen.

Po janë pikërisht, këta “madhështorët”, që në fakt, me fudullëkun e tyre se dinë gjithçka, po pengojnë zhvillimin dhe përhapjen e dijes, te ata që kanë vërtetë nevojë, po u vënë shkopinj nën rrota atyre që punojnë, se po të përmenden punëtorët, mbetet në hije “madhështia” e tyre.

Më duket se u zgjata me këto gjëra.

Po mundohem të flas më shkoqur, siç thotë populli.

Arsimi shqiptar nuk është aty ku duhet të jetë, si brenda, ashtu edhe jashtë. Nëse do të kesh arsim cilësor, investo te mësuesit, te kualifikimet e tyre; krijo tekste cilësore, jo copy-paste të literaturave të viteve të shkuara, që u ka ikur moda në vendet ku kanë qenë dhe ne i marrim dhe i stërmundojmë nxënësit dhe mësuesit, me tekste bajate, me gabime konceptuale e drejtshkrimore.

Fatkeqësisht, edhe pse në kopertinë e paskopertinë të librave është një grup pune, i ngritur për këtë tekst, libri ka jo një qerre me gabime, po një karvan. Çfarë ka bërë ky grup pune? Nuk i kanë parë këto gabime?

Në fakt, teksti mësimor sot është kthyer në biznes, pa i kushtuar rëndësi cilësisë dhe asaj që duhet të mësohet nga nxënësit.

Nëse për krijimin e një teksti mësimor, do të merrej mendimi i mësuesve që i kalojnë temat e mësimit, që e dinë se ku duhet të theksohet më shumë koncepti dhe se si mund të shtrohen konceptet, që të jenë të kuptueshme për të gjitha nivelet e nxënësve, do të rritej cilësia e arsimit dhe prindi nuk do të nxjerrë në faqet e facebook-ut se si bëhen këto ushtrimet e djalit/vajzës, në klasë të tretë…

Mësuesit e ngrenë zërin e tyre, kuptohet ata mësues që u dhemb në shpirt që nxënësi mbaron nëntëvjeçaren dhe nuk di të shkruajë saktë emrin e tij.

Ua kanë marrë frymën mësuesve me shkresa e dokumente, me regjistra elektronikë, me fletore-regjistër, me lloj-lloj letrash, sa në fund të ditës mësuesi thonë me vete: “O si nuk kam një grusht të fortë!”

Të mos flasim për komunikimin e pasdites në rrjete sociale, whatuup, viber, ku duhet të raportohet te drejtori për shumë “gjëra të rëndësishme”… Dhe ikën dita dhe mësuesi është i rraskapitur, sa nuk ka kohë të merret as me fëmijët e tij.

Kështu që nuk mund të flasim për punë kërkimore apo shkencore që duhet të bëjë vetë mësuesi për të rritur nivelin e tij pedagogjik.

Ku të ankohet mësuesi?

Askush nuk e dëgjon. Sindikatë që ta mbrojë, nuk ka. Kështu që i mbetet të heshtë e të kërruset mbi letrat, si personazh i Kafkës e të tërheqë zvarrë peshën e burokracirave, se edhe ai ka familje, ka fëmijë që kërkon t’i shkollojë.

Po në Diasporë, si është situata?

Në përgjithësi, në vende si: Zvicra, Gjermania, Anglia, Suedia etj, mësimi i gjuhës shqipe dhe i kulturës shqiptare është në rrugë të mbarë.

Në Greqi? Ah Greqia!

Gjithmonë mësuesit e Greqisë janë jetimë, me dekada punojnë vullnetarisht, nën presione e vështirësi të shumta.

Ku është shteti ynë, që t’u japë zgjidhje problemeve që ngrenë mësuesit, mjediset ku do të zhvillohet mësimi dhe pagesa e tyre?! Ku është?!

Ju, të dashur lexues, për sa kohë do të punoni falas?

Misioni ynë, dhënia e gjuhës shqipe dhe kulturës shqiptare, me të vërtetë është i shenjtë. Kur kam qenë në Shqipëri, edhe pse e kam dhënë dhe e jap me pasion gjuhën shqipe, nuk e kam ndier këtë shenjtëri.

Në 7 vite e gjysmë emigracion, punë vullnetare, e ndiej dhe më vjen keq që jemi në këtë gjendje.

Kjo është ana tjetër e medaljes, jo ajo e bukura, me ngjyra, që serviret në facebook.

Të përpiqemi të jemi sa më bashkëpunues, bashkëveprues, që aty ku është e mundur, të përmirësohet procesi i mësimdhënies etj.

Në këtë aspekt, shumë bukur mund të shfrytëzohen përvojat që kanë dhënë rezultate pozitive në vende, si: Gjermania, Zvicra etj.

Mund të përshtatet përvoja e mësimdhënies në këto vende, bashkëpunimi që ka vendosur qeveria e Kosovës me vendet pritëse, se si është ndërtuar sistemi i mësimit plotësues të gjuhës shqipe, ku ka shqiptarë në këto vende; si janë marrëdhëniet e shtetit të Kosovës me këto vende.

Mbase mund të gjendjet një zgjidhje, që këto përvoja mund të përshtaten në Greqi.

Dom Gjergj Meta/

Universi, në një natë me qiell të pastër dhe një det i qetë i paskaj, sa më magjepsin, aq edhe më frikësojnë.

Ndërsa pohoj këtë gjë, më vijnë ndërmend leksionet rreth fascinosum et tremendum lidhur me Qenien apo Zotin, në lëndën e Metafizikës. Për shembull, kundrimi i një qielli plot me yje apo pamjet nga teleskopët gjigandë të NASA-s, shkaktojnë brenda meje këtë përzierje ndjesish magjepsjeje dhe frike.

Nuk e di për ç’arsye konkrete, por ndjenja ime religjioze ka nisur disi e lidhur me vdekjen dhe me pafundësinë e gjithësisë apo thënë më mirë, me mbijetesën e saj ndaj vdekjes sime. Ndieja gati-gati një lloj xhelozie që gjithësia do t’i mbijetonte vdekjes sime.

Hera e parë që jam përballur me infinitin, ka qenë në orën e Matematikës. Aty e kam mësuar edhe simbolin e tij “”. Në vitin 1994, kam qenë i shtruar në një prej spitaleve të Barit. Një mjek, i cili punonte atje, më pati thënë se çdo sëmundje, qoftë e lehtë, qoftë e rëndë, ka një pafundësi mundësish, pasi ndërmjet 0-s dhe 1-shit gjenden një infinit numrash dhe po ashtu nga 0-ja fillon një infinit numrash.

Nuk e di nëse ky infinit është real apo ka të bëjë me pamundësinë e njeriut për të imagjinuar a vërtetuar më përtej, por mua më bëhet gjithnjë e më i vështirë imagjinimi i infinitit. Aq i vështirë sa është njëherazi magjepsës dhe i frikshëm.

Cila mbizotëron mbi tjetrën? Nëse mbizotëron magjepsja, lind guximi deri në marri. Kështu pyesja veten dhe përballë një deti të qetë (edhe deti e jep këtë efekt pafundësie). Kur isha adoleshent, nganjëherë shkoja e zhytesha në det qysh në orën 6 të mëngjesit dhe notoja me epsh a thua se doja t’i dilja në fund e ta zotëroja infinitin që më shfaqej para syve. Lodhja e gjymtyrëve, të cilat përplaseshin me ujin duke e çarë drejt thellësisë, shenjonte edhe trajtat e para të frikës. Magjepsja më thoshte: “Vazhdo edhe pak!”, kurse frika më pëshpëriste ngadalë: “Ndalu e kthehu!” Derisa një ditë u deshën krahët e fuqishëm të një shokut tim më të madh, që të më shpëtonin nga mbytja. Aty njoha limitin dhe në ditët në vazhdim nuk shkoja më tej tij.

E megjithatë, limiti nuk e kishte fshirë as magjepsjen, as frikën. Por ai u bë një udhërrëfyes i mirë në shtigjet e infinitit, një lloj Virgjili në botën e Hadës, madje edhe në ëndrra, të cilat për vetë natyrën e tyre nuk kanë një nisje e as një mbarim ose të paktën ne nuk i kujtojmë ata.

Kur në kapërcyell të shekullit XIX, Freud-i zbuloi pandërgjegjen, element i së cilës janë edhe ëndrrat, njeriu preku një univers tjetër, magjepsës dhe të frikshëm njëherësh, të cilin, vetë zbuluesi i tij, e krahasonte me një ajsberg të ndarë në tri pjesë: Ego, Superego dhe Idi. Në ato vite, anija “Titanic”, simboli i një krenarie gati të pathyeshme detare, u fundos në oqean nga përplasja me një ajsberg.

Ai ajsberg u bë limiti i krenarisë njerëzore, racionale, shkencore dhe shpikëse. Këto të fundit u mbytën nga një ajsberg, sikurse strategu i madh, Pirro, nga një vazo me lule.