Dielli | The Sun

Albanian American Newspaper Devoted to the Intellectual and Cultural Advancement of the Albanians in America | Since 1909

GJUHA DHE IDENTITETI KOMBËTAR SHQIPTAR NË GJERMANI

by


Etleva Mançe, mësuese e Gjuhës Shqipe-Gjermani/

Etleva Mançe, mësuese e Gjuhës Shqipe në Landin e Vestfalisë-Veriore – Gjermani, rrëfen ekskluzivisht për gazetën DIELLI, Organ i Federatës Panshqiptare të Amerikës VATRA, New York, ruajtjen e identitetit, gjuhës, kulturës dhe traditës shqiptare në Gjermani nëpërmjet mësimit të gjuhës shqipe. Me Etleva Mançe, bisedoi gazetari i “Diellit” Sokol PAJA….

“GJUHA E NËNËS” SI NJË DOMOSDOSHMËRI NJERËZORE
 
Mësimi i gjuhës amtare, ose siç u quajt si fillim “Gjuha e Nënës” doli si nevojë pas viteve `60-të me ardhjen e emigrantëve të parë nga ish Jugosllavia në Gjermani. Shkollat e para ishin ato të punëtorëve, të cilit kishin ndërprerë shkollimin në Kosovë dhe për punësimin e tyre duhej një kualifikim. Më pas u mendua që fëmijët e tyre duhet të mësonin gjuhën shqipe, ta lexonin dhe ta shkruanin atë, mbasi kjo do t`ju duhej kur të riatdhesoheshin. Por sot jemi shumë larg kësaj, pasi këta fëmijë tashmë jetojnë në brezin e dytë e të tretë këtu, dhe shumë larg asaj që ata mund të kthehen një ditë andej nga kanë ardhur prindërit apo gjyshërit e tyre. Në mësimin e “Gjuhës së prejardhjes” siç quhet sot, nxënësit mësojnë gjuhën, kulturën dhe traditat nga ata rrjedhin. Është vërtetuar edhe shkencërisht, fëmijët që rriten në dy gjuhë, kanë probabilitetin për të qenë më të suksesshëm dhe të aftë për të mësuar edhe gjuhë të tjera të huaja. Kush e flet bukur dhe ka një fjalor të pasur në gjuhën e nënës, mëson shpejt dhe ka rezultate të mira edhe në gjuhën gjermane. Ky mësim promovon pasuri gjuhësore të cilat nuk duhen nënvleftësuar,  si në aspektin kulturor por edhe në atë shkencor. 
 
MËSIMI I GJUHËS SHQIPE NË LANDIN E LANDIN E VESTFALISË-VERIORE
 
Gjurmët e parat të Shkollës Shqipe në Gjermani i gjejmë në Landin e Vestfalisë-Veriore, në qytetin Euskirshenit (afër Këlnit) në shkollën fillore  Paul-Gerhard-Schule. Mësimi shqip filloi me 21 Prill 1975. Sot në Landin e Landin e Vestfalisë-Veriore  krahas gjuhës shqipe mësohen edhe mbi 20 gjuhë të tjera, ndërmjet tyre edhe vietnamezish, kurde, farsi etj. Në Landin e Landin e Vestfalisë-Veriore nxënësve iu jepet mundësia të mësojnë gjuhën shqipe nga klasa e 1-10. Në fund të klasës së 10 (9,G8) ata që kanë ndjekur rregullisht mësimin e japin dhe provim. Nota është ekuivalente për një notë jo kaluese të gjuhës së huaj (anglisht/frengjisht etj). Është menduar edhe për fëmijët e emigrantëve të ardhur me vonesë në Gjermani, për nxënësit që kanë bërë shkollën fillore në vendlindje. Si fillim që këta të koncetrohen në mësimin e gjuhës gjermane, ju jepet mundësia, në vend të një gjuhe të huaje të japin provim gjuhën shqipe. Kjo notë zëvendëson notën e gjuhës së huaj dhe ju jep mundësinë e kualifikimit në sistemin shkollor gjerman, përfshirë këtu maturantët dhe maturantët e specializuar apo me kualifikim. Ky  provim është i pavarur nga mësimi i rregullt i gjuhës shqipe. Tezat e provimit përgatiten në rang landi nga një grup pune, mbi bazën e  plan-programeve dhe kurrikulave të mësimit plotësues të gjuhës së prejardhjes.
 
LANDET E GJERMANISË KU MËSIMI SHQIP ËSHTË I INSTITUCIONALIZUAR
 
Mësimi i gjuhës shqipe zhvillohet pothuajse në të gjitha Landet e Gjermanisë. Por vetëm në tri Lande ky mësim dhe është i institucionalizuar, pra varet drejtpërsëdrejti nga institucionet  gjermane: në Landin e Vestfalisë-Veriore, në Rheinland Pfalz dhe në Niedersachsen. Si rrjedhojë edhe përqëndrimi më i madh i nxënësve dhe i shkollave shqipe në Gjermani është  pikërisht në këto tri lande. Por në pjesën më të madhe ky mësim bëhet mbi bazën vullnetare,  individuale, përmes shoqatave si edhe me ndihmën dhe mbështetjen e  Konsullatave si dhe të institucioneve të shtetit të Kosovës, nga MASHT dhe Ministria e Diasporës.
 
DURIM DHE KËMBËNGULJE NGA NGA MËSUESIT, PRINDËRIT DHE NXËNËSIT
 
Interesi dhe dëshira e prindërve që fëmijët e tyre të flasin gjuhën amtare dhe të ndjekin Mësimin Plotësues të Gjuhës Shqipe është i madh. Por vetëm kjo nuk mjafton. Qëllimi ynë është që nxënësit tanë të lexojnë dhe shkruajnë një gjuhë të standarteve dhe nivele të larta, që jo vetëm ta kuptojnë por edhe ta flasin bukur dhe rrjedhshëm gjuhën e nënës. Dhe kjo kërkon durim dhe këmbëngulje nga të gjtha palët, si nga mësuesit edhe nga prindërit dhe nxënësit.
Unë jam vetë nënë, tani femijët e mi i marrin vetë vendimet për jetën e tyre. Por mendoj se prindërit janë ata që duhet t`u tregojnë drejtimin fëmijëve. Kjo fillon që në moshë të vogël, duke i orintuar ata se si të kalojnë kohën e lirë: para TV, lojëra elektronike apo të jenë aktivë. Është ajo “lufta” e përditshme që bën familja, shoqëria dhe rrethi ku ne jetojmë me përmbushjen e kohës së lirë të nxënësve. Nga ana tjetër detyra jonë si mësues është që ta bëjmë sa më interesante dhe shumë dimensionale orën e mësimit, vetëm kështu rritet interesi i nxënësve për mësimin e gjuhës shqipe. Kënaqësia më e madhe për mua është kur shikoj fëmijë që i sjellin prindërit, ndonjëherë edhe pa dëshirën e tyre, por në fund të mësimit kur ikin thonë duke buzëqeshur – “Më pëlqeu, unë do të vij përsëri në shkollën shqipe”, dhe unë jam e sigurt që ata nuk do ndjehen më inferior kur të shkojnë për pushime në vendlindje. Këtu dua të shtoj edhe më të rëndësishmen, që dialekti nuk luan asnjë rol, madje dialektet e gjuhës shqipe janë aq të ndryshme dhe të larmishme, sa unë e kam theksuar dhe ja u them edhe prindërve që t`a flasin bukur, t`a ruajnë dhe mos e tradhetojnë dialektin GEGË. Personalisht duke qënë në kontakt me prinderit dhe nxënësit me prejardhje nga Kosova, apo Maqedonia kam pasuruar fjalorin tim, dhe tani kur lexoj Gjergj Fishtën e kuptoj shumë mirë, dikur nuk e kuptoja. Nëqoftëse do te flasim me shifra, këtu numri duhet të ishte edhe më i mirë. Në landin e Landin e Vestfalisë-Veriore që kemi dhe përqëndrimin më të madh të emigrantëve është rreth 10% e fëmijëve shqipëfolës, ndërsa në qytetet ku mbahet ky mësim rreth 30%. Nuk kemi shifra të sakta për të gjithë Gjermaninë, por mendohet tek 2-3%, dhe nëqoftëse do të bënim një tabelë sipas vendeve të origjinës, nga Shqipëria, e them me keqeardhje,  numri është shumë shumë i vogël, nuk bëhet fjalë për shifra. Për këtë kemi kërkuar disa herë edhe mbështetjen dhe bashkëpunimin me Ambasadën Shqiptare në Berlin, por fatkeqësisht ata nuk na janë përgjigjur, pothuajse në shumicën e rasteve ka rezultuar pa sukses. 
 
GJUHA SI FORMË E RUAJTJES SË IDENTITETIT TË NJË KOMBI
 
Më tepër se gjysma e gjuhëve të nënës në botë janë të kërcënuara nga zhdukja, për këtë arsye ato mbrohen sot nga UNESCO. 21 Shkurti është Dita Ndërkombëtare e Gjuhës së Nënës, që u caktuan në përkujtimin e të rënëve në këtë ditë, në protestat e studentëve të Universitetit në Dhaka, me origjinë nga Bangladeshi. Roli primar i gjuhës është identifikimi dhe ajo e ruajtjes së identitetit të një kombi, ajo lidh dhe bashkon një komb. Gjuha i jep forcë dhe dinamizëm kombit, ajo identifikon dhe i jep integritet e indetitet kombit. Nëpërmjet gjuhës ne shprehim/përcjellim historinë, kulturën, traditat dhe dashurinë që kemi jo vetëm përkundrejt saj dhe njëri-tjetrit, por edhe ndaj kombit. Gjuha nuk njeh kufij, mure apo barrikada, ajo hap dyer, horizonte dhe prespektiva. Këtu do kujtoj thënien e J.P. Belmondo “Edhe ai që zotëron 20 gjuhë, përdorë gjuhën e nënës kur pret gishtin!”
 
KËSHILLI I ARSIMTARVE SHQIPTARË “NAIM FRASHËRI” NË GJERMANI
 
Një ndihmesë dhe mbështetje të veçantë Shkollës Shqipe ndër vite i ka  dhënë edhe Këshilli i Arsimtarve Shqiptarë “NaimFrashëri” në Gjermani. Krijimi i KASH-it me 14 shtator 1990  si një organ profesional me qëllim edukativ dhe arsimor, që solli shkëputjen juridike të shkollës shqipe nga autoritetet e atëhershme ish-Jugosllave, dhe si rrjedhojë çoi në pavarësinë e  Shkollës Shqipe në Gjermani. KASH-i mblodhi rreth tij pothuajse të gjithë mësimdhënësit e atëhershëmnë Gjermani, dhe bëri që të rritej dukshëm interesi për mësimin e gjuhës shqipe në komuntetin shqiptar, si pasojë edhe numri i nxënësve.  Ndër vite KASH-i, i cili u bë edhe institucioni i vetëm i Mësimit Plotësues të Gjuhës Shqipe në Gjermani ka dominuar me prezencën, aktivitetet, punën si atë organizative, me Kampionatet e Diturisë, festat kombëtare, Garat Sportiveetj., por edhe në atë profesional, pedagogjikë, metodikë, didaktikë, duke botuar   libra të  ndryshëm me përmbajtje historike e biografike, dhe libra mësimore ku autorë ishin   mësuesit dhe anëtarët e KASH-it. E theksojshumë e bindur, që  ka patur  një këmbëngulje dhe bashkëpunim ndërthemeluesve të KASH-it, si Rifat Hamitin, Sami Thaçin, Sejdi Gashin etj, por edhe kolegëve dhe mësusesve të tjerë si p.sh. Adem Shala, Kemajl Çallaku, Sylejman Salihu, Shpresa Perzhaku, Sofje dhe Bajram Dumnica, Sabri Gashi, Hatixhe Ramadani, Gjejrane Curri etj. të cilët kontribuan ndërvite për vazhdimësinë e KASH-it.  Sot ne jemi në kushte komplet të reja, dhe na duhet një riorganizim më aktual, duhet ti përshtatemi   kushteve   të cilat kanë ndryshuar, ti shikojmë këto  ndryshime si avantazh i punës dhe vazhdimësisë   tonë. Asnjëherë më parë nuk është folur dhe bashkëpunuar kaq shumë dhe kaq intesivisht me diasporën, sa sot. Qeveritë e shteteve tona kanë drejtuar sytë dhe vemendjen nga diaspora, dhe kjo për ta parë diasporën si një potencial për të cilin nuk ka nevojë vetëm Gjermania, Amerika, Zvicra etj. por  nga  kjo diasporë  e re, nga ky brez i ri do të dalin përfaqësuesit, ambasadorët   e   urave   lidhëse   midis   këtyre   vendeve  dhe   vendeve   të origjinës. Dhe në fund dua të theksoj se duke kordinuar të gjitha mënyrat e bashkëpunimit dhe përvojat e ndryshme të qeverive në Tirane, Prishtinë dhe Shkup do të ketë me shumë efikasitet në arritjen e qëllimeve tona, duke u nisur në atë që ne kemi të përbashkët dhe me kryesoren, Gjuhën Shqipe. Dhe të gjitha këto përpjekje dhe investim për t`ju lënë nxënësve, prindërve dhe komunitetit shqiptar në Gjermani një Shkollë Shqipe për të gjithë shqiptarët, me mësues dhe nxënës nga të gjitha trevat shqiptare.
 
SHQIPTARËT NË NË LANDIN E VESTFALISË-VERIORE – GJERMANI
 
Landi i Vestfalise-Veriore ka një dendësi të madhe si në numrin e popullsisë por edhe në atë të përqëndrimit të ekonomisë gjermane. Kjo ka sjellë edhe përqëndrimin e shumë emigrantëve, dhe midis tyre edhe të shqiptarve nga të gjitha trojet shqiptare. Siç e theksova edhe me lart, emigrantët e parë shqiptarë në Gjermani kanë ardhur në vitet `60, ishin kryesisht emigrantë ekonomik nga ish Jugosllavia. Një dyndje të madhe pati në vite ´90, kryesisht për arsye politike, dhe në këto vitet e fundit kemi përsëri ardhje të konsiderueshme kryesisht nga Shqiperia të kuadrove të kualifikuar. Pothuajse të gjithë shqiptaret, duke filluar nga ata që tashmë jetojnë në brezin e tretë në Gjermani, por edhe të ardhurit e fundit, janë plotesisht të integruar në jetën sociale e shoqërore gjermane. Të rinjtë nga të gjitha trojet shqiptare luajnë një rol kryesor në zhvillimin e shoqërisë dhe ekonomisë gjermane, duke dhënë kontributin e tyre në mjekësi, industri, shkencë dhe politikë. Por më e rëndësishmja është që shumë të rinj, integracionin e tyre e kanë ndërthurur tepër mirë, me kulturën e prejardhjes dhe identitetin e tyre. Kjo pasqyrohet nga shoqatat e shumta kulturore dhe profesioniste që janë aktive në landin e Vestfalisë-Veriore. Këtu mund të përmend shoqatën e te rinjve “URA-KULT” në Köln, “Shoqatën e Biznesmenëve Shqiptarë” në Düsseldorf, atë të Grave Shqiptare po në Düsseldorf, “Klubin Nexhmije Pagarusha” në Solingen, Shoqatën e Poetëve, etj. Brezi i ri, i lindur dhe rritur në Gjermani është nje potencial i madhë jo vetëm për Gjermaninë, por edhe për vendet prejardhëse, ky brez duhet të shërbejë  si urë lidhëse midis vendeve të prejardhjes dhe Gjermanisë. 
 
MESAZHI JUAJ PËR DIASPORËN NË USA
 
Me dhëmb, kur shkoj me pushime në Shqipëri dhe shikoj e dëgjoj fëmijë, e të rinj të cilat vinë me shumë dëshirë për tu takuar me gjyshin, gjyshen, e të afermit e tyre, por që nuk kuptojnë, e nuk  flasin asnjë fjalë shqip! Ju lutem të gjithe bashkëkombsave të mi, jo vetëm në USA, por kudo ku ndodhen, flitini fëmijëve shqip, deri sa nuk është vonë! Unë mund të tregoj me dhjetra dhe qindra raste nga pervoja ime e perditshme, shqiptarë, fëmijë, të rinj që e kanë humbur shancin për ta mësuar gjuhën shqipe. Por kam edhe me qindra dhe mijëra bashkëkombas, të cilët me shumë dëshirë dhe këmbëngulje, ja u kanë mësuar fëmijëve gjuhën shqipe. 
 

Presidenti Trump dënon dhunën

by

Përballë kërcënimit për t’u larguar nga detyra, Presidenti Trump dënon dhunën/

Nga Patsy Widakuswara/

Në një video të publikuar të enjten mbrëma, Presidenti Donald Trump tha se ai është i skandalizuar nga “dhuna, kaosi dhe anarkia” që u panë kur mbështetësit e tij sulmuan Kapitolin në Uashington të mërkurën. Zoti Trump po përballet me thirrje në rritje nga demokratë dhe republikanë të cilët thonë se ai duhet të hiqet nga detyra. Korrespondentja e Zërit të Amerikës pranë Shtëpisë së Bardhë Patsy Widakuswara, njofton.

Ndërkohë që skenat e sulmeve me dhunë të mbështetësve të tij në Kapitol kanë bërë xhiron e botës, Presidenti Donald Trump publikoi të enjten mbrëma një video ku flitej për ngjarjen e së mërkurës.

“Si të gjithë amerikanët, unë jam i indinjuar nga dhuna, kaosi dhe anarkia,” thotë ai në video.

Ai pranoi që Kongresi e ka çertifikuar rezultatin e zgjedhjeve, por nuk e uroi Presidentin e zgjedhur Joe Biden, siç është tradita në Shtetet e Bashkuara.

“Vemendja ime tani është te garantimi i një tranzicioni të qetë, të rregullt dhe të pandërprerë të pushtetit,” tha ai.

Po të enjten, zoti Biden përsëri e qortoi ashpër presidentin.

“Ai që nga fillimi ka ndërmarrë një sulm në shkallë të gjerë ndaj institucioneve tona të demokracisë. Dje ishte kulmi i këtij sulmi të pandërprerë,” tha zoti Biden.

Por ai nuk foli për thirrjet në rritje për të hequr Presidentin Trump nga detyra për nxitjen e dhunës së turmave.

Thirrjet erdhën nga udhëheqësi i ardhshëm i shumicës në Senat, Chuck Schumer dhe nga kryetarja e Dhomës së Përfaqësuesve Nancy Pelosi, të cilët po bëjnë presion për të aktivizuar amendamentin e 25-të të Kushtetutës.

“Duke nxitur rebelim, siç bëri dje, ai duhet të hiqet nga detyra. Edhe pse kanë mbetur vetëm 13 ditë, çdo ditë mund të jetë një spektakël horrori për Amerikën,” tha ajo.

Edhe anëtari republikan i Dhomës së Përfaqësuesve Adam Kinzinger bëri thirrje për heqjen e zotit Trump.

“Janë të gjitha shenjat se presidenti është bërë i pandjeshëm, jo vetëm ndaj detyrës dhe betimit të tij, por edhe ndaj vetë realitetit,” tha zoti Kinsinger.

Amendamenti i 25-të lejon heqjen e një presidenti i cili “nuk është në gjendje të kryejë kompetencat dhe detyrat”. Heqja bëhet përmes një votimi nga nënpresidenti dhe shumica e kabinetit. As nënpresidenti Mike Pence dhe as ndonjë anëtar i kabinetit nuk e kanë mbështetur publikisht thirrjen.

“Me kohën që ka mbetur, mendoj se do të kishte disa pengesa praktike dhe ligjore për ta bërë këtë. Pra, mund të bëhet, por do të ishte shumë e vështirë,” thotë John Fortier në Institutin “American Enterprise”.

Ndërkohë, një prokuror federal që po heton për trazirat, ka thënë se do të ngrejë akuza kundër cilitdo që i nxiti ato, duke përfshirë ndoshta edhe Presidentin Trump, i cili u kërkoi mbështetësve të marshonin drejt Kongresit për t’u bërë presion ligjvënësve të bllokonin çertifikimin e fitores së zotit Biden. Prej muajsh ai ka thënë se mund të humbasë vetëm nëse zgjedhjet do të manipuloheshin.

“Imazhet janë tronditëse dhe trishtuese. Dhe mendoj se ky ishte përfundimi fatkeq, por disi i parashikueshëm i denigrimit të demokracisë nga ana presidentit,” thotë analisti Jason Grumet.

Zonja Pelosi tha se nëse nënpresidenti Pence nuk do të aktivizojë amendamentin e 25-të, Dhoma e Përfaqësuesve do të shikojë mundësinë për të ngritur përsëri akuza për shkarkimin e zotit Trump. Herën e parë, procesi i shkarkimit filloi në fund të vitit 2019 por në shkurt 2020, Presidenti u shpall i pafajshëm nga Senati.

*Zeri i Amerikes

GJUHA DHE IDENTITETI KOMBËTAR SHQIPTAR NË NORVEGJI

by

Rexhep Kurtishi mësues i Shkollës Shqipe “Naim Frashëri” Oslo, Norvegji, rrëfen ekskluzivisht për gazetën DIELLI, Organ i Federatës Panshqiptare të Amerikës VATRA, New York, ruajtjen e identitetit, gjuhës, kulturës dhe traditës shqiptare në Norvegji nëpërmjet mësimit të gjuhës shqipe. Me Rexhep Kurtishin bisedoi gazetari i Diellit Sokol PAJA.

SI ORGANIZOHET DHE FUNKSIONON MËSIMI I GJUHËS SHQIPE NË NORVEGJI

Në Norvegji mësimi në gjuhë shqipe organizohet nga Parlamenti norvegjez. Norvegjia vitet e fundit është zhvilluar në një shoqëri e prekur nga kultura dhe shumëllojshmëria gjuhësore, që ka ndryshuar rrënjësisht parakushtet shkollore. Të dhënat shkencore vërtetojnë se fëmija mëson më mirë gjuhën që e kupton, pra gjuhën amtare. Në planprogramin arsimor të vitit 1987 nocioni dygjuhësi përcaktohet si epiqendra e të mësuarit e saj. Sipas Aktit tëArsimit, paragrafi 2 – 8, nxënësit me një gjuhë amtare të ndryshme nga norvegjishtja dhe Samishtja/ lapone mund të aplikojnë për të mësuar në gjuhën e tyre amtare derisa të kenë aftësi të mjaftueshme në norvegjisht për të ndjekur arsimin e rregullt në shkollë. Mësimi në gjuhë amtare u ofrohet nxënësve në një formular ku prindërit njoftohen hollësisht dhe në bashkëpunim me udhëheqësit e shkollës japin pëlqimin e tyre për të nënshkruar. Komunat ofrojnë mësimin në gjuhë amtare sipas dispozitave dhe kushteve të përcaktura në rregulloren e shkollës fillore. Në Norvegji, sipas të dhënave statistikore, mësimi në gjuhë amtare zhvillohet në 120 gjuhë të ndryshme. Komuna e Oslos filloi mësimin në gjuhë të huaj amtare në vitin 1969. Nga viti 1974 mësimi në gjuhë të huaj/amtare u bë me një administratë të vetme dhe me një sektor me buxhetin e vet. Plan programi mësimor i vitit 1982 për arsimin fillor në kapitullin 6 thotë: “Parakusht që nxënësi me gjuhë tjetër nga norvegjishtja të ndihet si në shtëpi me dy gjuhë është dy gjuhësia”, tek ato lëndë mësimore ku nxënësit kanë nevojë. Shkolla fillore e detyruar nëntëvjeçare u miratua në vitin 1969, kurse ajo 10 vjeçare me reformën e vitit 1997. Nga vjeshta e vitit 2019, u vendos që nga klasat 1 – 4 të ketë deri në 15 nxënës, kurse nga klasat 5 – 10 deri në 20 nxënës. Numri i nxënësve shqiptarë, sipas të dhënave statistikore, figuron rreth 1800. Për nxënësit shqiptarë, mësimi në gjuhë amtare ofrohet për ata që nuk e zotërojnë mjaftueshëm gjuhën norvegjishte. Numri i orëve mësimore ndryshon nga kapaciteti i njohurive të nxënësve nga 1 deri në 3 orë. Mësim në gjuhë amtare u jepet nxënësve deri në klasën e tretë, kurse nga klasa e katërt e më lartë jepet mësim në dygjuhësi dhe kjo zgjat deri në gjashtë vite. Edhe kjo varet nga niveli i aftësimit të gjuhës nga nxënësi. Nëse nxënësi arrin ta mësoj gjuhën shpejt, i ndërpritet mësimi në aftësi dygjuhësore. Ora e punës mësimore zgjat 60 minuta. Ky orar mësimor dallon nga komuna në komunë. Kjo formë e mësimit nuk praktikohet në Oslo, kurse në komunën Asker ku unë punoj që nga viti shkollor 1997/’98, praktikohet dhe vlerësohet shumë mësimi në gjuhë amtare. Në Norvegji, nxënësit deri në klasën e shtatë nuk vlerësohen me notë, por me testime. Në Suedi nxënësit vlerësohen me notë edhe në gjuhën amtare, pra në gjuhën shqipe. Kurse në Norvegji në gjuhë shqipe nxënësit nuk vlerësohen me note, përpos në shkollimin e mesëm, nëse nxënësi si lëndë fakultative zgjedh gjuhën amtare, atëherë jep provimin dhe merr notë. Orë mësimi në gjuhë shqipe nuk praktikohet në arsim të mesëm.

QYTETET KU MËSOHET SHQIP, KURRIKULAT MËSIMORE

Në çdo qytet ku ka fëmijë shqiptarë, organizohet dhe praktikohet mësimi në gjuhën shqipe. Ky organizim ndryshon nga qyteti në qytet. Shumica dërmuese e fëmijëve shqiptarë janë nga Kosova, Maqedonia dhe vitet e fundit ka edhe nga Shqipëria. Nga Shqipëria janë ato familje që kanë jetuar në Greqi apo Itali, pra në shtetet e Bashkimit Evropian. Me keqardhje i përdora emrat Kosovë, Maqedoni dhe Shqipëri në vend se të përdori emrin e përbashkët Shqipëri. Rreth 2000 fëmijë shqiptarë të arsimit fillor ndjekin mësimin në gjuhë amtare. Mësimi në gjuhë shqipe është parakusht për t’u aftësuar në gjuhën norvegjishte. Në përdorim, praktikojmë planprogramin arsimor nga Enti i Arsimit të Norvegjisë, nga Shqipëria, Kosova dhe nga viti i kaluar edhe nga Diaspora shqiptare. Nga viti shkollor 1994/’95 kemi përdorur tekste shkollore nga Shqipëria, pastaj tekste mësimore nga prof. dr. Shefik Osmani, tani i ndjerë dhe nga viti shkollor 1998/’99 nga Diaspora të përpiluara në Shqipëri.

MËSIMI I GJUHËS AMTARE SI FORMË E RUAJTJES SË IDENTITETIT

Gjuha amtare është palca e kombit për ruajtjen e identitetit tonë kombëtar në Norvegji. Norvegjia si shtet demokratik është shembull për mundësimin e dhënies së mësimit në gjuhë amtare si kusht për ruajtjen e identitetit kombëtar. Në Norvegji fliten dhe përdoren rreth 120 gjuhë, në mesin e tyre edhe gjuha shqipe. Puna e palodhshme e mësuesve shqiptarë mundësojnë që fëmijët e tyre ta mësojnë, zotërojnë dhe ta kultivojnë gjuhën dhe letërsinë shipe, historinë, artin, kulturën dhe traditat shqiptare, të nxiten dhe të motivohen për të mbajtur kontakte të përhershme me të afërmit e tyre, me vendlindjen dhe me atdheun e tyre të dashur. Në shkollat ku ndiqet mësimi në gjuhën shqipe, mbretëron dashuria për t’u përshëndetur në shumë gjuhë, po ashtu edhe në gjuhë shqipe. Në hyrje të shkollës ku punoj, valon flamuri ynë kombëtar së bashku me flamuj të tjerë dhe përdorimi i tyre bëhet në festimin e Kombeve të bashkuara më 24 tetor si dhe në kohën e festës sonë kombëtare. Në orët mësimore mbretëron fryma demokratike duke përdorur pyetje demokratike pa dalluar nivelin e nxënësve. Për punën time mësimore flasin nxënësit, udhëheqësit e shkollës, kolegët e mi norvegjez si dhe prindërit. Ky vit për mua do të jetë vit i fundit, vit pensionimi. Më 11 mars mbush 67 vjet, moshë pensionimi në Norvegji.

SI PRITET MËSIMI I GJUHËS SHQIPE NË NORVEGJI

I falënderojmë organet e Entit të Arsimit të Norvegjisë që na kanë mundësuar zhvillimin e mësimit në gjuhë amtare në shkollat norvegjeze. Sipas pedagogëve me famë norvegjeze dhe botërore, mësimi në gjuhë amtare është burim kryesor për ndërtim urash dhe kusht për të mësuar më mirë një gjuhë tjetër, respektivisht gjuhën norvegjeze dhe për t’u integruar në shoqërinë norvegjeze. Për çdo nxënës, duke filluar nga institucionet arsimore parashkollore (kopshtet), raportohet tek udhëheqësit e shkollave ku fëmijët do të regjistrohen për aftësitë dhe nivelin e arritur gjuhësor. Fëmijët që kanë arritur ta mësojnë rrjedhshëm gjuhën norvegjeze, nuk u ofrohet mësim në gjuhë amtare. Ky qëndrim nuk ka qenë para 10 vitesh. Më parë, të gjithë fëmijët kanë pasur të drejtë të mësojnë në gjuhë amtare, pa dallim niveli gjuhësor. Në komunën ku shkolla ime i përket, mësimi në gjuhë amtare mbahet në orar të rregullt, e jo pas orarit të rregullt mësimor. Në orë të punës mësimore, punohet në grupe dhe pyetjet nuk janë kontrolluese por  demokratike. Për çdo vit, mësuesi i gjuhës dhe i letërsisë shqipe, raporton me shkrim për suksesin e nxënësit dhe vazhdimin e mësimit të gjuhës shqipe për vitin e ardhshëm. Po ashtu,  mbahen dy mbledhje prindërore në vit, për të dhënë një përmbledhje për mbarvajtjen e punës edukative me nxënësit. Pyetjet demokratike të përdorura në orët mësimore formësojnë dhe zhvillojnë kujtesën deri tek dhënia e përgjigjes. Vëmendja e  vullnetshme është predispozitë për përceptimin e drejtë dhe të plotë e të gjitha vetive të të menduarit.

SHKOLLA E MËSIMIT PLOTËSUES TË GJUHËS SHQIPE NË OSLO

Prof. dr.Gani Banjska, tani i ndjerë, së bashku me mr. Qatip Halitin, në verë të vitit 1993,  tubuan bashkatdhetarët dhe u pajtuan për një shkollë plotësuese në Oslo. Në fillim tubuan rreth  80 nxënës të grupmoshave të ndryshme dhe kështu filloi mësimi në gjuhën shqipe të shtunave dhe të dielave. Mësimi fillonte në orën 8:30 dhe mbaronte në orën 13:00. Pas një viti, në vitin shkollor 1994/’95 u mbajt një mbledhje e përgjithshme, përfshirë intelektualë dhe prindër për hapjen e shkollës shqipe dhe për themelimin e Lidhjes së Arsimtarëve Shqiptarë në Norvegji me seli në Oslo. Themeluesit e shkollës shqipe të mësimit plotësues “Naim Frashëri” ishin: prof. dr. Gani Banjska, Mr. Qatip Haliti, prof. Tahir Haziri, Bajram Gega, Selim Kukleci, Rexhep Kurtishi, Luljeta Kermendi, Ramush Zharku si dhe disa aktivistë. Të gjithë të lartëpërmendurit janë me kualifikim të përshtatshëm arsimor. Mësimi plotësues mbahej nga tri orë mësim në tri paralele. Me nxënësit punonin këta arsimtarë: Rexhep Kurtishi, Luljeta Kermendi, Antigona Qena dhe Nexhmije Mazrekaj. Puna mësimore në Oslo organizohej në tre nivele: në nivelin e ulët, të mesëm dhe të lartë. Numri i nxënësve rritej për çdo vit shkollor. Në vitin shkollor 2019/ 2020,  numri i nxënësve ka arritur në 130. Vitet e fundit, me nxënës të shkollës shqipe janë duke  punuar: Marlijenda Manaj, mësuese e gjuhës dhe letërsisë shqipe nga Fieri, Imri Trena, agronom nga Kacaniku, Mustafa Ibrahimaj, mësues i histories nga Istogu, Rexhep Kurtishi, mësues i gjuhës dhe i letërsisë shqipe nga Kumanova si dhe udhëheqës i drejtorit, Ramush Zharku,  historian nga Kaçaniku. Imri Trena punon në shkollën shqipe që nga viti shkollor 1999/ 2000.  Lëndët mësimore: Gjuhë shqipe dhe letërsi, histori kombëtare, gjeografi, art figurativ dhe art  muzikor. Në kuadër të shkollës shqipe në Oslo, u formua edhe Shoqata Kulturore Artistike Shqiptare. Në bashkëpunim me organet dhe asociacionet norvegjeze, në mars të vitit 1998 u  mblodhën ndihma financiare për krizën në Kosovë. Këtu u angazhua edhe Kryqi i Kuq së bashku me nxënësit dhe arsimtarët e shkollës. U organizuan festa  dhe manifestime kushtuar atdheut dhe kombit shqiptar. Me veprimtari të kombit dhe kultures shqiptare u bashkangjitën edhe disa aktivistë norvegjezë: Berit Backer, Bjørn Pedersen, gazetari Lars, i cili ka qenë pjesëtar  i UÇK – së dhe disa të tjerë. Veprimtaria e shkollës shqipe“ Naim Frashëri” në Oslo zhvillohet në bashkëpunim me shoqatën kulturore shqiptare “Rilindja” të udhëhequr nga Alush Balichi dhe  Metush Bajrami. Kryetar i mëparshëm i kësaj shoqate ka qenë Rexhep Shehu. Shkolla shqipe është kurorëzimi i përpjekjeve të intelektualëve dhe bashkatdhetarëve atdhedashës. Kjo shkollë  do të mbetet gjithnjë një dritë e pashuar për të gjithë brezat e shqiptarëve në Norvegji. Kjo shkollë ka ndikuar që edhe në qytete të tjera të mbahet mësimi shqip me arsimdashës.

MESAZHI JUAJ PATRIOTIK PËR SHQIPTARËT NË AMERIKË Kur flet gjuhën amtare, shkon drejt në zemër, kurse kur flet një gjuhë të huaj, shkon drejt në tru. Të ruash dhe të kultivosh gjuhën shqipe është sikur çelësi që përdoret për të hapur dyert dhe dritatret. Angazhimi i shqiptarëve kudo në botë për arsimimin shqip, përfaqëson faqen më të ndritur të histories sonë kombëtare. Uroj shëndet për bashkatdhetarët dhe punëtorët e arsimit në Amerikë, për punën e tyre të palodhshme për ndriçimin e kombit shqiptar. Të përkujtojmë me respekt e dashuri Federatën Mbarëshqiptare “Vatra”, e cila nga koha e Fan Stilian Nolit dhe Faik Konicës, ka shpërndarë rreze diturie dhe dashurie tek të gjithë shqiptarët. Përzemërsisht nga Norvegjia për vëllezërit dhe motrat tona në Amerikë.

Protestues pro-Trump hyjnë në ndërtesën e Kongresit

by

Një zëdhënës i Pentagonit tha se është mobilizuar Garda Kombëtare e Uashingtonit dhe e Virxhinias për të ndihmuar policinë e Kapitolit të frenojë protestuesit pro-Trump që hynë në ndërtesën e Kapitolit të mërkurën pasdite.

Ndërtesa e Kongresit amerikan u vu nën izolim kur protestuesit hynë aty në kohën që ligjvënësit ishin mbledhur në seancë për çertifikimin e votës elektorale të zgjedhjeve të 3 nëntorit.

Gjendja në Kapitol dhe rreth tij është ende e tensionuar, ndërkohë që protestuesit u përplasën me policinë që ruajnë ndërtesën.

Sipas agjencisë së lajmeve Reuters, disa njerëz goditnin me grushta dyert e sallës kryesore ku zhvillohen senacat e Kongresit në përpjekje për të hyrë brenda. 

Ligjvënësit ndërprenë seancat që hapën pasdite për çertifikimin e votave elektorale dhe që po zgjateshin për shkak të kundërshtimeve të disa ligjvënësve republikanë.

Udhëheqësit demokratë të Kongresit, kryetarja e Dhomës së Përfaqësuesve Nancy Pelosi dhe udhëheqësi i pakicës së Senatit Charles Schumer, i kërkuan Presidentit Trump të bëjë thirrje që protestuesit të largohen menjëherë nga Kapitoli dhe zona rreth tij.

Njoftohet se protestuesit u përhapën kudo në ndërtesën e Kapitolit të mërkurën pasdite. Policia i shoqëroi anëtarët e Kongresit jashtë ndërtesës për arsye sigurie.

Televizioni NBC News njoftoi se një person ishte qëlluar me armë zjarri nga forcat e rendit brenda Kapitolit. Sipas njoftimeve të tjera, disa oficerë policie janë lënduar.

Nënpresidenti Mike Pence tha më pas se protestuesit që kanë lidhje me dhunën në Kapitol do të ndiqen penalisht me peshën e plotë të ligjit.

Policia e Kapitolit u tha ligjvënësve në Dhomën e Përfaqësuesve të merrnin maskat e gazit që gjendeshin poshtë karrikeve të tyre dhe të përgatiteshin për t’i vendosur ato.

Policia në derën e përparme të sallës kryesore të seancave rrinte në gatishmëri me armë në duar, ndërkohë që disa persona përpiqeshin të hynin brenda.

Oficerët e policisë urdhëruan njerëzit në sallë të shtriheshin në dysheme për sigurinë e tyre.

Skenat kaotike erdhën pasi Presidenti Trump iu drejtua mijëra mbështetësve pranë Shtëpisë së Bardhë, duke përsëritur pretendimet e tij të pabazuara se zgjedhjet e 3 nëntorit u vodhën me manipulime në shkallë të gjerë. Zyrtarët zgjedhorë të të dyja partive dhe vëzhguesit e pavarur kanë thënë se nuk ka patur mashtrime për t’u shënuar në zgjedhjet e 3 nëntorit, të cilat zoti Joe Biden i fitoi me më shumë se 7 milion vota popullore.

Presidenti Trump, në një koment në Twitter, u bëri thirrje protestuesve të ruajnë qetësinë. 

Më parë, gjatë një tubimi, ai u bëri thirrje atyre të marshonin drejt Kapitolit.

Senatorët republikanë Tom Cotton dhe Ron Johnson, mbështetës të Presidentit Trump, e quajtën dhunën në Kapitol të papranueshme dhe u bënë thirrje protestuesve të shpërndahen.

Kryetarja e Bashkisë së Uashingtonit ka shpallur gjendjen e ndalim-qarkullimit duke filluar nga ora 18:00 e së mërkurës deri në orën 6 të mëngjesit.

Më herët të mërkurën, mijëra mbështetës të Presidentit Trump, duke përfshirë disa anëtarë të grupeve të dhunshme të ekstremit të djathtë, organizuan në kryeqytet demonstrata, ndërsa mbështesnin pretendimin e pabazë të presidentit se zgjedhjet u ishin vjedhur me anë të një komploti të sofistikuar. 

Shumë prej tyre mbanin kapele dhe flamuj me parrullën e zotit Trump “Ta bëjmë Amerikës përsëri të Madhe”. 

Presidenti foli para mijëra mbështetësve të mbledhur pranë Shtëpisë së Bardhë në lëndinën e quajtur Elipsi.

“Ne nuk do të dorëzohemi kurrë”. “Ne kurrë nuk do të pranojmë. Kjo nuk mund të ndodhë. Nuk mund të pranosh humbjen kur është fjala për vjedhje,” tha ai.

Duke iu referuar nënpresidentit Mike Pence që kryeson seancën në Kongres, Presidenti Trump tha: “Shpresoj që Mike të bëjë gjënë e duhur. Kështu shpresoj. Kështu shpresoj, sepse nëse Mike Pence bën gjënë e duhur, ne do të fitojmë zgjedhjet. Kjo është gjithçka që ai duhet të bëjë… Ne duhet të mbrojmë vendin tonë, të mbështesim vendin tonë, të mbështesim kushtetutën tonë dhe ta mbrojmë kushtetutën tonë. Shtetet duan të përsëritet votimi, shtetet u vodhën. Iu dha informacion fals. Ata votuan bazuar mbi këtë dhe tani duan të përsëritet çertifikimi”.

Një nga djemtë e presidentit, Donald Trump Jr., dhe avokati i tij personal, Rudy Giuliani, gjithashtu folën në tubim.

Një natë më parë disa protestues u përplasën me policinë. Policia arrestoi këtë javë drejtuesin e organizatës Djemtë Krenarë, një grup që ka mbështetur presidentin Trump. Arrestimi u bë nën akuzat për shkatërrim pasurie në lidhje me një protestë të mëparshme dhe për posedim municioni.(VOA)

Baleti i Kosovës trashëgon miqësinë shqiptaro-amerikane

by

Niki Musolli: Baleti i Kosovës trashëgon miqësinë shqiptaro-amerikane

Me 25 dhjetor, trupa prestigjioze e Baletit Kombëtar të Kosovës (BKK) u bë pjesë e Mistletoe Cast në shfaqen e mirënjohur amerikane “The Nutshell”. Shfaqja u transmetua nga kompania teatrale e San Fanciskos “Mannakin Theater and Dance” në mbarë botën nëpërmjet një live-stream shumë të ndjekur online në datat 25-26 dhjetor si dhe me 1 dhe 3 janar, 2021.

Me ftesë nga drejtori i Mannakin Theater and Dance në San Francisco, z. Nathan Cottam, Baleti Kombëtar i Kosovës u bë pjesë e video-performancës me titull “The Nutshell!” së bashku me shumë kompani të baletit nga vende të ndryshme si New York City, Kina, Gjermania, Egjipti, Nigeria, San Francisco, etj.

Ky është një festim i një tradite 75-vjeçare e shfaqjes së baletit “Arrëthyesi” (The Nutcracker) i adaptuar në kushte të pandemisë duke performuar në ambient te hapur dhe mbajtje të maskave.

“Video performanca e Baletit Kombëtar të Kosovës që u transmetua në Amerikë mori shumë komente positive nga publiku amerikan, dhe jo vetëm. Vlerësojmë ftesën nga z. Nathan Cottam, drejtori i Mannakin Theater and Dance, me të cilin trupa jonë e baletit ka patur fatin dhe nderin të bashkëpunojë dhe më përpara në Kosovë. Arti dhe baleti po na mundëson dy vendet tona Kosovë-Sh.B.A.  të zhvillojmë shkëmbime miqësore dhe artistike,” tregon Niki Musolli, U.D. i Drejtorit të Baletit Kombëtar të Kosovës. 

“Kur isha në Prishtinë, vizitova kompaninë e baletit bashkë me ish-drejtorin Ahmet Brahimaj, i cili më tregoi studion e kompanisë. Ai më tregoi më tepër për ndërprerjen e veprimtarisë së trupës Kombëtare të Baletit të Kosovës gjatë luftës dhe ishte e qartë që përgjegjësia e egzistencës së kompanisë kishte rënë mbi supet e tij. Unë i propozova idenë për disa bashkëpunime, dhe ai u tregua i gatshëm. Që prej asaj dite e kam mbajtur kartvizitën e tij të biznesit gjithmonë me vete, duke patur në mendje mundësi bashkëpunimi siç i premtova. 

Kur fillova versionin filmik të “The Nutshell!” në vitin 2020, menjëherë mora kartvizitën e z. Ahmetit dhe i dërgova një email. Kur nuk mora përgjigje fillova të hulumtoj online dhe me shumë keqardhje mësova për humbjen e jetës së tij. Por u mirprita nga Niki Musolli, i cili menjëherë ai pranoi të vazhdojmë me projektin tonë përpara si ushtryes detyre i drejtorit të Baletit Kombëtar të Kosovës. 

Bashkëpunimi me Niki Musollin ka qenë i shkëlqyer dhe i frytshëm. Ai menjëherë e kuptoi projektin dhe është përgjigjur në mënyrë korrekte dhe të shpejtë. Unë e kuptova vlerën dhe profesionalizmin e Nikit dhe të BKK-së, kur i kërkova atij të shkruajë kontratën e pranimit të bashkëpunimit. Unë pritja që kjo punë do merrte ditë, apo ndoshta dhe mund të mos ndodhte. Më surprizoi Niki Musolli kur brenda orës, e dorëzoi letrën me vulën zyrtare dhe me stampë të BKK-së, të shkruar në dy gjuhë, shqip dhe anglisht. Dhe aty mendova, “OK, kam besim te ky djalë”. Filmi që Niki Musolli krijoi me ndihmën e koreografit Mehmet Balkan, është një nga më të fortët në të gjithë programin,” tha Nathan Cottam, drejtor i kompanisë “Mannakin Theater and Dance”.

Trashëgimia kulturore dhe e artit e Ahmet Brahimaj

Figura e mirënjohur dhe e respektuar z. Ahmet Brahimaj ka lënë pas një trashëgimi kulturore, nëpërmjet baletit në Kosovë, që përbën një nga pasuritë artistike të vendit. Dy gjeneratat e balerinëve të BKK-së kanë prezantuar denjësisht imazhin e Kosovës brenda dhe jashtë vendit, duke shërbyer si një dëshmi artistike-kulturore. Për balerinët e shkëlqyer të BKK-së Jeta Musolli dhe Fatmir Smani, meritat i takojnë profesor Ahmet Brahimaj dhe punës së palodhur të trupës së baletit.

“Dashuria e madhe ndaj profesionit, disiplina, përgjegjësia, sakrifica, respekti janë disa nga fjalët që tregojnë më së miri për punën tonë të palodhshme si balerinë në Baletin Kombëtar të Kosovës. Jemi me fat si gjeneratë që përkundër kushteve të vështira e sfidave të ndryshme që ballafaqohemi çdo ditë, me punën e palodhshme dhe përkushtimin që kemi arrijmë suksese dhe përfaqësojmë vendin tonë me dinjitet, dhe për asnjë moment nuk ndalemi! Sigurisht meritat më të larta për të gjitha këto i ka profesori jonë tashmë i ndjerë Ahmet Brahimaj!” tha balerina e Jeta Musolli.

“Gjatë viteve të fundit, Baleti Kombëtar i Kosovës ka marrë pjesë në festivale të ndryshme në vende evropiane ku vleresohet baleti dhe mbizoteron arti si në Austri, Gjermani, Finlandë, Bullgari, etj. Për mua si balerin është kënaqesi e veçantë të përfaqesoj Kosovën permes artit të baletit në këto vende duke marrë parasysh se jemi një vend i vogël dhe në zhvillim. Falë punës së palodhshme të ekipit në BKK dhe bashkëpunimit me koreografë shqiptarë dhe ndërkombëtarë, Kosova është përfaqësuar gjithmonë me dinjitet dhe në mënyrë profesionale.

Vlen të theksohet pjesëmarrja në Graz ku morrën pjesë personalitete të njohura si Sekretarja e Austrisë për çështjet kulturore, znj. Ulrike Lunacek. Gjithashtu me shfaqjen ‘Recomposed’ (Rikompozim) BKK-ja mori pjesë në qytetin e bukur të Parisit ku për këte arritje ka shkruar edhe gazeta prestigjioze franceze ‘Le Monde’,” theksoi balerini i talentuar Fatmir Smani.

Ndër vite, trupa kombëtare e baletit të Kosovës ka bashkëpunuar me disa koreograf me renome ndërkombëtare. Për balerinën e talentuar Teuta Krasniqi, bashkëpunimi me koreografin e njohur shqiptar Eno Peci për shfaqen “Exil” ka qenë një nga përvojat më mbresëlënëse për të.

“Shfaqja ‘Exil’ ka qenë një ndër eksperiencat më të mira për mua! Të punosh me një balerinë dhe koreograf siç është Eno Peci është nder dhe kënaqësi! Shfaqja Exil është e mbushur me plot lëvizje të bukura e të menduara, të mbushura me plot emocion. Janë lëvizje që mund t’i ndjesh sepse flasin për një të vërtetë! Ne balerinët e perjetuam çdo lëvizje, çdo histori dhe çdo tingull të kësaj shfaqje. Shpresoj që këto emocione t’i kemi përçuar edhe tek publiku sepse kanë buruar nga zemra për të shprehur një të vërtetë me gjuhën që e flasim më së miri – vallëzimi,” tha balerina e BKK-së Teuta Krasniqi.

Shfaqja “Sisters” me koreografi të Mehmet Balkan

Me 24 dhjetor 2020, te Teatri Kombëtar u dha shfaqja e fundit për vitin 2020 e “Sisters” (Motrat) me koreografi nga koreografi i shquar ndërkombëtar Mehmet Balkan. Për balerinin Muhamet Bikliqi shfaqja “Sisters” ishte një realizim që doli me sukses, por që kërkoi akoma më shumë dedikim dhe punë në kushtet e vështira të pandemisë.(Foto Kredit Hillary Goidell)

“Rikthimi me projektin e shfaqjes ‘Sisters’ pas 7 muajsh pauze të detyrueshme për shkak të pandemisë, ishte një kthesë në dashuri dhe përqafim të profesionit që aq shumë n’a kishte munguar. Procesi i punës në shfaqjen ‘Sisters’ ishte jashtëzakonisht i vështirë, per shkak se krahas përgjegjësisë tonë për shfaqjen, kishim edhe përgjegjësi për t’a ruajtur shëndetin e njeri-tjetrit, duke rrespektuar masat antikovid, që ishte shumë e vështirë per ne si balerin, në veçanti përdorimi i maskës! Por, pas një punë të jashtëzakonshme, me shumë dashuri dhe përkushtim, shfaqja u realizua me sukses në mënyren më të mirë të mundshme dhe jam shumë i lumtur për këtë,” shtoi balerini i BKK-së Muhamet Bikliqi.