Nga Subi Çako/

Me rastin e 104 vjetorit të vrasjes së Sali Nivicës unë kam zgjedhur të sjell në vëmendjen e lexuesve një prej artikujve nga publicistika e tij e shumtë e titulluar “Për Memurët”(Për Nëpunësit). Shikoni se sa aktual e realist është akoma ky artikull që përshkruan memurët tanë të cilët nuk është se ngjasojnë vetëm këto tri dekada po kështu paskan qënë edhe gati një shekull më parë .E kur të jetë ndryshe edhe ne mund të jemi ndryshe, edhe vendi ynë do të jetë ndryshe e nuk do dallojë nga të tjeret.

Pak të dhëna nga jeta dhe vepra e Sali Nivicës.

Ai lindi më 15 maj 1890 në Rexhin të Kurveleshit të Sipërm rrethi Tepelenë, u vra nga dora e armiqve te Kombit më 10 janar 1920 në Shkodër. Ishte publicist, patriot, politikan e shkrimar. Ai është ‘Nderi i Kombit’.

Në vitin 1904 filloi studimet e shkollës së mesme në gjimnazin “Idadi Mylyqi” të Manastirit. Aty u lidh me atdhetarin Bajo Topulli, themelues i Komitetit të Parë Kryengritës për çlirimin e Shqipërisë, aktivist i të cilit u bë edhe djaloshi Sali Nivica, sidomos me shkrime me frymë të fuqishme atdhetare në shtypin e kohës. Dy vitet e fundit të shkollës së mesme Saliu i perfundoi, në vitin 1909, në gjimnazin Zosimea të Janinës.

Anetar i Komësise Letrare Në korrik 1912, i gjëndur në Durrës si mësues, për veprimtaritë e tij antiosmane, arrestohet dhe burgoset në Stamboll. Pasi u lirua nga burgu me ndërhyrjen e Ismail Qemalit, fillon punën e mësuesit të gjuhës shqipe në ‘Rober Kolezh’, në Stamboll, ku krijon edhe drejton shoqërinë Qarku letrar. Në vitet 1914-1915 bashkëpunoi me publicistin e atdhetarin Muço Qulli për nxjerrjen e gazetës Populli, dhe deri me 1916 punoi në fushen e arsimit. Ishte mbrojtës e përhapës i flaktë i arsimit dhe gjuhës shqipe. Motoja e tij ishte” Kombin e mban dhe difton komb nji atdhe homogjen, nji histori e kthjellët, nji besim i bashkët e nji gjuhë e livrueme.”Ai kërkonte të ngrihej një Akademi për studimin e një gjuhe të përbashkët dhe një fjalor të gjuhës shqipe.

Më pas veprimtaria shkencore, politike dhe atdhetare e Sali Nivicës përqëndrohet në Shkodër. Më 6 shkurt 1918 ftohet dhe bëhet anëtar i “Komisisë letrare”, të krijuar në Shkodër më1916, ku dha një kontribut të veçantë për probleme të lëvrimit të gjuhës shqipe   në Shkodër, asaj Vllaznia e Rozafa. Është ndër organizatorët e krijimit dhe zgjidhet anëtar i Komitetit “Mbrojtja Kombëtare e Kosovës” dhe anëtar i kryesisë së tij, prej 7 anëtarësh  ne 7 nëntor 1918. Aty bashkëpunoi me figura të ndritura kombëtare si Hoxha Kadri Prishtina, Hasan Prishtina, Bajram Curri, Kel Marubi, Sotir Peçi, Elez Isuf Ndreu, Gjergj Fishta, Ndre Mjeda, Vinçens Prenushi, Sejfi Vllamasi etj. Si anëtar i Kryesisë, ai vuri në dispozicion të Komitetit Mbrojtja Kombëtare e Kosovës gazetën e tij Populli, zyra e të cilës u zhvendos në oborrin e ndërtesës së Komitetit. Nga numri i parë e deri te ai nr.19 gazeta doli me moton ‘Për lavdinë e Atdheut’ dhe, gjatë punimeve të ‘Konferencës së Paqes në Paris’, deri te numri i fundit, Nr. 48, 10 janar 1920 duke ju përgjigjur zhvillimeve brenda dhe jashtë vendit e për mbrojtjen e tërësisë së territoreve shqiptare, doli nën moton ‘Për indipendencën e plotë të Shqipërisë’. Gazeta Populli botohej kryesisht në dialektin gegërisht.

Gazeta, në vitin 1919, u shpërnda jo vetem brenda Shqipërisë, por edhe jashtë shtetit, në Francë, Itali, Zvicër dhe SHBA, Veprimtaria e tij atdhetare e publike ishte pengesë për planet aneksioniste serbo-sllave, italiane e greke. Ndaj më 10 janar 1920, në prag të ngjarjes së madhe kombëtare, të mbledhjes së Kongresit të Lushnjës, u vra në Shkodër nga Kolë Ashiku, njeri i vënë në shërbim të forcave pushtuese serbe e italiane, i paguar dhe i armatosur posaçërisht. Shkodra, ditën e varrosjes, i bëri Saliut të gjitha nderimet e rastit, duke e shpallur ditë zie. Ai është nderuar si “Mësues i Popullit”në 1961,”Dëshmor i vjetër i Atdheut”në 1971 dhe me Urdhërin “Nder I Kombit”në 2011. Artikulli “Per Memuret” është i botuar në Nr.19 ,Datë 6 Gusht 1914 te gazetës “Populli”në Vlorë. Ky është një nga shkrimet e shumtë të publicistikës së Sali Nivicës.Ne vazhdim po e sjellim atë me disa shkurtime:

PËR MEMURËT – Po i shkreti nëpunës? Lidhur e i penguar me një qint leq e ferra të kanunit; puna e tij e vëndosur, siellia e tij e shkurtuar, fjala e tij e caktuar….Jeta, jetë e zezë, nën shtyp e nënë shtrëngim, gjithë frikë se mos shkelë ligësht, se mos flasë keq, se mos e qërtoin, se mos e dënoin, se mos i presin ligësht,se mos i japin rrugën… Gjithë laika e pullatika, t’a ken në sy të mire t’a ken kuidesë, t’i shtoin meashin(rrogen,S.Ç.), t’i ngren rutbeen (pozitën në aparatin e shtetit,S.Ç.); shpesh herë shtrëngohet të gënjejë, gënjehet të viedhë… Me gjith këto lemeritë të shihte dobarem, pak hair, por, mierisht, as këtë jo! Unë s’njoha ndonjë nëpunës të jetë bër cirak, të ket bër tog e prokopië vetëm nga rroga që merr.

Dënuar të numërojë ditët e moit me gishtrinj: c’ditë hyri, c’ditë do të dalë, kaq do të mar, kaqë kam për të prishur, aqë do të më mbeten…Dhe ato të pesë kacidhet e shkreta, rrush e kumbulla si pare bixhozi; se varidat(të ardhurat.S.Ç) i prer, t’a di dhe miku dhe armiku; pra ndyr e pështyr i bukur dreq në të. Tërë jeta në brengë e në nevoje këtu borxh e aty veresie; me shtëpie në krahë, me fëmijë për dore; s’dihet nga fryn era, s’dihet ku të zë hera….ja, dhe memurieti, sa fat-keqesië!…

Nuk e mohoim dot shërbimet që mund t’i sjellë kombit e atdheut të vetë një nëpunës i dijtur e i zoti, as që duam të themi, me këtë shënim, s’na lypsen nëpunësit…

Se kanë dhe këta një detyrë më vete, zën një rend te posatshëm e të duhur në rregullimin e punërave njerëzore, janë mieshtrat, drejtonjësit e shortit t’ëne, janë, me një fjalë qeveria vetë. Pra na duhen nëpunësit. Na duhen është e vërtete, por, jo dhe si e bëim na, jo ti harroim burimet e tierë të ushqimit, jo t’i sulemi qeverriës si mizat e lisit, jo të mblidhemi që nga ana e anës në Durrës e në Vlorë, të qelbemi në strehë të dyqaneve, të na shqepin mizat mi tavlla e mi letra të kafeneve e, ditën e moit, të derdhemi si dhent më krypë në Hazine e të rrëmbeim, pa cipë syri, pa pikë hamijeti, nga 20 e 30 napolona, jo të mieroim, kështu kombin e të varfëroim qeverriën. Ne u pështuan vendet,në mos ka punë ja ku ësht fusha e luftës!

Për napolona e dashkemi Shqipëriën, po për punë jo! Le të kemi frikë nga perëndia, përse i marrim gjith këto te holla. Ç’shërbim i suallëm dhe mund ti sjellim kombit e atdheut! Le të na vrasë ndërgjegjia jonë se ka dhe qint- mijëra Shqiptarë vëllezërt t’onë, që desin për bukë rrugave dhe ullinjve dhe qeverria s’ka t’u ndihë me nga 20 e 30 para, jo napolona. Le të shohim se ka dhe burra që bëin detyrën e tyre,na ruain nderin ,na siguroin jetën,luftoin në këtë pisk vape e qeveria s’është e zonjat’u dërgoje bukë. Unë s’dëgjova nonjë memur që kish marrë pushkën në dorë a të kish dhënë një dhjetësh ndihmë, me gjithë kto myxyra, jo, por vec për të marrë, për të rrëmbyer;gjith me kast,si korbat në kërmë, si kur s’është gjaku i tyre, shpirti i tyre,atdheu i tyre po ndonjë vend i shkretë e i huaj, kush të ndukë pjesën më të madhe! Jam shigurse si ketu edhe në Durrës,numëri i memurëve hypën dhietë herë mi atë të burrave me armë në dorë.

Kudo të vesh, me kë do të bisedosh, çështia e memurëve të del përpara. Se ku jeshëm, një mik midis nesh u hoth e tha: “Më mbani vesh një fialë, o shokë , se belqita des e më mbetet peng:Turqiën e prishën Selaniklit e Shqipërien po e prishin mehmurët….”

Mirë këta memurët, që, të themi,këtë kanë zanat,kështu gjein e bëin, po ministri i financave, vallë , ç’menton, ku i del ky hesap që i paguan kaq shumë e kaq me rregulle?

Qeveria në brengë e në nevojë për ushtarë, i lypsen armë, i lypsen municione, i lypsen rroba, i lypset ngrënie, muhaxhirët një barrë e rëndë më vete e zoti ministër na jep urdhër të paguhen meashet.

Në të tilla rreziqe, në të tilla nevoja, mbretërit e botës u presin dhe nga-nje dhe nga-dy e tre meashe nëpunësve e shikoin punëra më të mëdha; sidomos ushtriën nuk e lën keq! Një nënpunës i ndershëm i kontabilities më tha se këtë muaj që dolli, c’qenë memurë dhe ca mytekaidë, u paguan me të vendit e me të ardhurit. Nashti kasa mbeti teneqe. Për ushtrien e gendarmërien e Viosës, ska as një dhietësh! Atëhere, na ruatë ministri i financave! – (Sali Nivica)

Artur Vrekaj, Massachusetts/

Për tre vjet rresht në trojet Shqiptare në Ballkan, shoqata “Kosova për Sanxhakun” e ka hapur ekspozitën në Tiranë, muzeu historik kombëtar dhe në Dajt; Shkodër, galeria Oda; Lushnjë, Ulqin, Lezhë, Koplik, Tuz, Tetovë, Prishtinë në muzeun kombëtar të Kosovës; Gjakovë, Vërmosh, Pejë, Istog, Prekaz, Tropojë, Gjilan.

Mijëra shqiptarë që e panë nga afër këtë ekspozitë fotografike mësuan më shumë se kush janë shqiptarët e Sanxhakut nën Serbi, për traditat e vjetra që ruajnë, për plisin si një element të Identitetit Shqiptar dhe rigjallërimin e tanishëm me dasmat tipike me këngë e valle Shqiptare.

Më shumë interes tregojnë njerëzit që gjejnë në këto foto stërgjyshërit, gjyshërit dhe të afërmit e tyre që dallohen për veshjen tradicionale kombëtare.

Projekti në fjalë u mbështet financiarisht nga shoqata kulturore shqiptaro-gjermane Sali Çekaj e drejtuar nga Osman Ferizi.

Materialet fotografike i shpjegojnë Ismet Azizi dhe Ali Daci studjuesa të mirëfilltë të Shqiptarëve të trevës së Sanxhakut dhe njëkohësisht drejtues të shoqatës. Ndër 300 fotografi u përzgjodhën 65 prej tyre që datojnë në shekullin e kaluar.

Është bërë një punë e palodhur fshat më fshat në Peshter dhe në qytetin e Pazarit të Ri për të mbledhur fotografi të vjetra dhe për të pasqyruar sa më mirë trashëgiminë kombëtare dhe kulturore të Shqiptarëve të Sanxhakut, Masbjeshkës që ende e flasin gjuhën Shqipe.

Ky bashkëpunim i mirëfilltë i shoqatës Kosova për Sanxhakun me shqiptarët e mërgatës dhe insitucionet e pushtetit lokal në trojet shqiptare është një risi e bukur për veprimtaritë atdhetare gjithëpërfshirëse në terren. Rrugëtimi për hapërimin kombëtar të Shqiptarëve të Sanxhakut vazhdon.

Astrit Lulushi/

Dhe thonë se heshtja është si bojë që nuk lë gjurmë Por, po të shihet me vëmendje, ajo mund të lexohet. Çdo gjë – një dhomë, ose shtëpi ku dikur ke jetuar, gjithçka që krijon dhimbje e mbresa – është përshkruese. Dikush që zvarritet ndërsa kërkon t’i bësh nder, është si ai që nuk i vendos të gjitha presjet në vendin e duhur. E vetmja arsye që ndjehesh keq është se i vendos të gjitha sendet në vend të gabuar.

Çdo pamje ose rrethanë krijon ndikim brenda teje, si ekpozita që ka nevojë për audiencë ose njerëz. Puna ëdhtë se njeriu nuk mund të mendojë për një dhomë, një shtëpi apo ndonjë gjë për të përshkruar mënyrën se si duhet të jetë. Është si të qeshësh fort me diçka që mendon kur je në tryezë duke ngrënë.

Disa gjëra janë të vështira të mbahen mend. Dua të them se nuk të kujtohen saktësish. Të gjitha boshllëqet i mbushim me fantazi prandaj ajo që formohet është gjithmonë gjysmë e vërtetë. Kur shqetësohesh për diçka, vetëm atëherë nuk mashtron vetëm; ose fillon ta pranosh këtë të vërtetë të stisur, ose përgjithmonë të heshtësh.

Problemi ëdhtë se heshtja bëhet disi magjepsëse edhe nëse nuk dëshiron të jetë. Bëhet zakon.

Të shkosh në shtrat kur nuk je i lodhur, është e vemja gjë që urren të bësh, njësoj si të lexosh për një ngjarje që e di se ka ndodhur ndryshe, ose të mendosh se njerëzit nuk dëshirojnë të flasin nëse nuk je më i mirë, dhe gjithmonë janë gati të ndërhyjnë për të shkatërruar gjërat që mund t’i bësh vetë. Papritur, ndjen se duhet të ecësh, pavarësisht sa larg apo lart. Mundohesh të mos biesh në sy. Merr guximin edhe të qëndrosh, duke u përpjekur të shohësh të tjerët. Ky është dallimi. Ndjehesh aq i dëshpëruar sa fillon flasësh me vete, si ai që quhet i çmendur sepse qëllon me gurë veten. A nuk bëjmë kështu të gjithë, në një mënyrë a një tjetër?Është populli, prandaj duhet të jetë qeveria, dhe jo anasjelltas.

Luan Rama/

Shumica e kritikëve dhe letrarëve të botës kanë menduar shpesh për Adinis si nobelist. Dhe Adonis e meriton një «palmë» të tillë: si poet dhe si një qytetar i botës arabe dhe universale njëkohësisht. Pasi Adonis nuk është vetëm poet i Sirisë, ku u përkund gjer në rininë e hershme të tij, as libanez, ku i bë shtatas i tij dhe përjetoi luftrat civile, të cilat e detyruan të mërgojë sërrish dhe të vendoset në Francë. Adonis është poet i botës, një poet i shtegtimeve dhe i shumë horizonteve, i dramës njerëzore dhe i dashurisë, një poet i brengave të mëdha dhe i mërgimeve të dhimbshme që lënë gjurmë të pashlyeshme, nga ku lindin vaje. Poet që na kujton Nerudën, Lorkën apo Ricosin. Kur lindi në Kasabine, pranë Latakies në agun e parë të janarit të vitit 1930, ai quhej Ali Ahmad Said. Që fëmijë punoi tokën si një bujk i vërtetë dhe në tokën që shkeli këmbëzbathur ai thurri vargjet e para. Kështu ai u lidh pas poezisë dhe deshi të bashkohej me bardët dhe poetët e kombit të vet. Studjoi në një lice francez dhe meqë poezitë e tij nuk i botonin revistat e kohës, ai vendosi ta quajë veten Adonis, duke na kujtuar kështu mitologjinë greke. Rastësisht ai kishte lexuar diku legjendën mitike të Adonisit të dashuruar pas Afërditës, por që më së fundi, derrat e egër e coptuan atë. Mallkimi do ta ndiqte dhe atë, pasi poeti i ri do të burgosej shpejt nga Partia Nacionaliste në fuqi që kërkonte një Siri të madhe. Pas një viti burg, ai mundi të largohej drejt Libanit, duke krijuar atje revistat e para letrare dhe duke iu kushtuar poezisë. Tashmë ai përkthente nga frëngjishtja në arabisht poezitë e Baudelaire, St. J. Perse, Henri Michaux, etj. Nga vëllimet e para poetike Toka tha, Gjethe në erë, ai botoi Këngët e Mihyar dhe Damascene, duke vazhduar me Kujtesa e erës, Kënga e qyteteve apo Pylli i dashurisë brënda nesh, të botuara në shumë gjuhë të botës. Mërgimi ishte përvoja e tij jetësore dhe ai e vazhdoi atë në tokën e fjalëve, duke u bërë përcjellës i kulturave dhe një mesazher i poezisë dhe duke shkruar se «Poezia e bën jetën mbi tokë më të bukur, më pak efemere, më pak e mjerë. Ndërsa lufta e çon njeriun mbrapa, drejt barbarisë dhe fundit të njerëzimit». Dhe këtë luftë ai e pa në Bejrutin e djegur dhe të copëtuar, e pa në Ballkan apo në Lindjen e Mesme, Irak e Afganistan, e shikon sot në vëndin e tij të origjinës, Siri, ku bashkë me lirinë vritet dhe fjala e poezia e lirisë. Dhe poeti nuk nguron të godasë përmes fjalës së tij, përmes poezive të tij. «Njeriu është në qëndër të universit dhe jo Zoti!» – deklaron ai, duke shtuar se «shamia në kokën e gruas nuk mbulon vetëm fytyrën por dhe trurin e saj». Ja pse shpesh poezitë dhe librat e tij janë ndaluar dhe çenzuruar në vëndet arabe, dhe vargjet për dashurinë dhe gruan, janë konsideruar si herezi. Vëllimi poetik Lutja dhe shpata është vizioni i tij për kulturën e lashtë arabe, duke u ngritur kundër vizionit kuranik dhe duke kërkuar riorganizimin e vlerave dhe të «cité»-së muslimane: «Jeta është viktima ime /dhe unë nuk di si të vdes/ koha më është fshehur/ është poshtë syve të mij…/

Por mbi të gjitha, tek ky poet dhe filozof, të cilit aq shumë i pëlqen dhe bota pikturale, në krijimtarinë e tij, mbizotëron një lirizëm i thellë, një humanizëm i skajshëm dhe misteri i kujtesës, pasi siç shkruan ai diku «era ka kujtesë», meqë dhe jeta e tij personale është ngjizur nga malli, nostalgjia dhe mungesa, duke e detyruar të shtegtojë gjithnjë larg dhe ta rrahin erërat e furtunat. Malli është mungesë dhe aty siç duket kujtesa merr të tjera vlera dhe kthehet në buronjë poetike.

Luan Rama

Pylli i dashurisë është brënda nesh

Thirrjes tënde nuk i përgjigjem, diell

Mos më ngrej tani. Jo

Jastekët janë ende të dehur

Nga shkëlqimi i trupave tanë

Dhe shtrati është mall…

Gjumi ynë është udhëtim në galaksinë e pasioneve

Gjumi ynë është dielli ynë.

* * *

Shtrati u përshkëndrit dhe nata ime rri zgjuar

Në këmbët e saj që dritaren bëjnë të dridhet

Jo, nuk dua mbulesë

Nuk dua të mbuloj shkëlqimin e hireve të tua

Yjet e dashurisë sonë Natën e kanë larë

Me qerpikët e tyre

Ne përjetojmë lumturi, ngrihemi, biem

Dhe depërtojmë brënda njëri tjetrit

Midis syve të tu dhe të mij

Kur vështrimi im zhytet në sytë e tu

shoh agun e thellë

shoh të djeshmen e lashtë

shoh atë që nuk njoh

dhe ndjej se midis syve të tu dhe të mij

ecën universi

Ura e lotëve

Një urë lotësh shtegëton me mua

Thyhet nën qepallat e mia

Në lëkurën time porcelani

Një kalorës fëmijërie

Lidh kuajt me litarët e erës

Nën hijen e degëve

Dhe me një zë profetik na këndon:

O erëra, o fëmijeri!

Ura lotësh të thyera

Pas qepallave

Vetëtima

Një rrufe më bëri shënjë

Ajo qau dhe u përgjum

në pyllin e parandjenjave

Ajo nuk e di kush jam unë

Nuk e di që jam Zot i errësirave

Një rrufe më bëri shënjë

Ajo qau dhe u përgjum mbi dorën time

sapo pa sytë e mij

Adami

Adami më pëshpëriti me një zë të mbytur

Midis heshtjeve e rënkimeve

Unë nuk jam ati i botës

Parajsën kurrë nuk e kam parë

Mermë drejt Zotit

Guri

E dua këtë gur të paqtë

Në vijëzimet e tij pashë fytyrën time

Pashë aty poezinë time të humbur

Udhëtim

Do të udhëtoj në harkun e një dallge

Të një krahu

Do të vizitoj kohët e mia që kam lënë pas

Dhe shtatë galaksitë

Do të vizitoj buzët

Dhe sytë e rëndë të akullt

Tehun xixëllues në ferrin hyjnor

Do të zhdukem

Me gjoksin rrethuar nga erërat

Duke lënë hapat e mij në kryqëzimin e udhëve

Larg

Në shkretëtirë

Udhëtari

Udhëtar, lashë fytyrën time

Në xhamin e fenerit tim

Harta ime e botës është një tokë pa krijues

Refuzimi është ungjilli im

Ndoshta atdheu im

Ja tek po i ngjitem mëngjesit të atdheut tim

Duke kacavjerrë rrënojat dhe majat e tij

Dhe ja ku u çlirova nga pesha e vdekjes së tij

Duke iu larguar për ta vështruar më mirë

Ndoshta nesër ky vend do të jetë i imi

Sizifit

U betova të shkruaj për ujin

U betova të ndihmoj Sizifin që të mbaj gurin e tij

U betova të qëndroj me të

Të duroj ethen, dhe në përshkëndritje

Të kërkoj në orbitat e verbëta

Një penë të fundme.

Për tokën time

Për token time i pres këto vena të mallkuara

Midis plagëve të mia për të kam fshehur

Të nesërmet e mia dhe erërat e mia

Toka ime profete dhe hajmali

Tokai me e dehur!

Supet e saj janë dy princa perlash

dhe një krim

Tokë e mungesës

Ja toka e dhimbjes

Tokë pa të nesërme

Që ansjë erë nuk e ndriçon

Çfarë lajmi do të vijë

O të dashurit e mij

Në këtë tokë të mungesës?

(përkthyer nga L.Rama.)

Satirë nga Rafael Floqi/

Përgatitja për të pritur një vit të ri është një aventurë mahnitëse, një udhëtim në botën e mundësive të pafundme, duke u përpjekur të bësh diçka më shumë se vetëm të presësh me fytyrën në një tortë derisa të vijë mëngjesi i Vitit tjetër. Kështu që, në vend që të hysh në vitin e ri me një deklaratë e zakonshme si të “do të humbasësh peshë” ose “se do të lexoj më shumë libra”, pse të mos shpikim disa mënyra unike për të bërë Vitin e Ri 2024 të ngjallë me energji pozitive dhe ndryshe? Pse jo një mbrëmje e Vitit të ri. Eshtë interesante nuk ka komunitet tjetër që ta festojë së bashku kështu Vitin e Ri. Amerikanët thonë Krishtlindja është për t’u festuar në familje, Viti i ri me miqtë e shokët. Shqiptarët e dinë këtë…

Një mbremje e Vitit të Ri që është më shumë se një festë – është një eksperiencë bajate që nuk harrohet lehtë. Organizatori ka bërë çmos për të ftuar kengetarë nga Shqipëria, por nuk ka dashur të bëjë një koncert të zakonshëm. Qëllimi është i thjeshtë: të shijosh muzikën, të kërcesh sado të dëshirosh, dhe t’i japesh fund vitit të kaluar me një eksplozion të madh me tinguj klarinetash dhe organoje dhe lodrash e dajresh, po pati.

Kush tha se koncertet e Vitit të Ri duhet të jenë një çështje serioze? Këto ngjarje kanë kthyer shfaqjet muzikore në një version të ri të “Dashurisë së Madhe,” ku kengetarët janë si demat e shpërndarë nëpër një dasëm të madhe pa lidhje dhe ku dollarët e jeshilosin sallën e darkës. Kjo është si një një fushatë korrje shirjesh, me organizatorët që nuk shpallin fitoren e parave, ndërsa kengetarët kërkojnë ndoshta edhe këshilla ligjore se si të kthehen pa deklaruar paratë e pa ju anuluar viza.

Fillimi është nxehja, në një hapësirë të vogël ku pjesa e madhe e orkestrës ka humbur në mes të një skuadre të njerëzve të gatshëm për t’i bërë një përshëndetje Vitit të Ri. Kengetarët nisen në skenë, me kostume që mund të jenë nga një filxhan ngjyrosur, deri te një shami që përdoret për të pastruar makinën. Këngët janë nga ata hitet që keni dëgjuar shpesh, por ato janë paraqitur në një mënyrë krejt të re. Kengetarët fillojnë të improvizojnë dhe të krijojnë vargje të reja që nuk kanë asnjë lidhje me origjinalin. Publiku përfshihet në këtë formë të pakontrolluar të shfaqjes, ala instagram, duke rrahur duart dhe duke kërcyer çdo herë që një këngëtar vendos të ndryshojë melodinë.

Midis një kënge dhe një tjetre, një anëtar i publikut del në skenë për një përshëndetje spontane me kengetarin. Nuk dihet a është ky një fans i rregullt apo një person i sapo njohur, që ja ngjit dollarin në ballë, por duke parë fytyrën e kengetarit, mund të themi se çdo gjë po shkon sipas planit. Duartrokitjet dhe zëri i përbashkët i publikut tregon se ata po e shijojnë çdo moment.

Hej, sa selfie u bënë me këngëtarët, pasi sot ka rëndësi kënaqsia, por jo paraqitja artistike. Guxo po deshe të filmosh ndonjë këngëtare të njohur, kur këndon kështu me superpozim, se të hidhet në grykë , pasi ju del në skenë e vërteta.

Para se të fillojnë këto koncerte, organizatorët e kanë krijuar një firmë të quajtur “Enterteinmenti pa Kufi LLC”. Po, kufijtë janë si thonjtë: ata janë thjesht një pengesë për diçka më të madhe. Organizatorët presin fitime të mëdha, por pa ndonjë përgjegjësi fiskale apo morale.

Këngëtarët, nga ana tjetër, janë si vizat, ata vijnë e shkojnë, shpesh herë pa lajme. Disa kanë lënë vendin për disa ngjarje të tjera që i kanë ofruar më shumë. Sipas tyre, kishin marrë kontrata pune me qira, por vërtetë? Kush mund të besojë një këngëtar të njohur? Ata janë si “VIP-at” që mbërrijnë vetëm kur dikush tjetër i paguan faturat.

Për më tepër, disa këngëtarë janë ende duke pritur vizën nga ambasada, ndërkohë që festa e Vitit të Ri po kalon. Ata janë të gatshëm të dalin në skenë, por për viza, duhet ende të dalin nga radha. Përpara ambasadës, ata bëjnë një xhiro të vogël artistike, duke kërcyer dhe duke kënduar për zyrtarët duke shpresuar që do të mund të presin më shpejt se krejt.

Por tregu është ende në një gjendje të tronditur. Ndërsa organizatorët shpallin se janë në fitim, një pjesë e madhe e publikut është ende duke pritur një performancë reale, ndoshta edhe një kengetar që njeh dikush.

Derisa situata nuk ndryshon, ky kaq i quajtur koncert i Vitit të Ri, do të mbetet një ngjarje ku nusja është e zhdukur, dhëndëri nuk ka mbrritur, dhe torta është një fiksim i vitit të kaluar. Gjithsesi, ka ende një shpresë për ndryshim… ose të paktën për një kengetar që ka marrë vizë!

Organizatori i koncertit të Vitit të Ri ka qenë shumë kreativ në zgjedhjen e këngëtarëve këtë vit. Me një kombinim të veçantë të përfaqësuesve nga Gjirokastra, Shkodra, Myzeqeja dhe Korça, kanë krijuar një skuadër të pashoq e cila, në të vërtetë, duket sikur është përzgjedhur nga një kartë lojësh pokeri e pazakontë.

Përfaqësuesi nga Gjirokastra është një pensionist që e ka ndaluar pensionin për të sjellë një dozë nostalgjie dhe një hintë të ftohtë nga koha e kaluar. Ai është gjithmonë i gatshëm për të treguar sa herë ka bërë dorë dhe sa herë është martuar. Nëse do të ishte për të, ai do të këndonte vetëm këngët e dikurshme “O moj Vajzë gjirokastrite!”

Dy vëllezër nga Shkodra janë një ndër kombinimet më të çuditshme. Ata janë të njohur për harmoninë e tyre, por më shumë për debatat dhe përplasjet mes tyre gjatë ndërhyrjeve të tyre në skenë. Secili prej tyre pretendon se është vërtet i famshëm, dhe se këngëtarët nga Shkodra janë gjithmonë më të mirë se ata nga çdo zonë tjetër e vendit. Ata janë bërë me zë për atë këngën “ me ken Shkodran tana i ban”

Kengetarja popullore nga Myzeqeja ka ardhur me një bohçe pëlhure akull të bardhë. Ajo do të këndojë për dashurinë e humbur, bujqësinë dhe përplasjet me traktorin që i kanë ndodhur. Pas shfaqjes së saj, ajo pritet që të ofrojë raki “moon shine” të prodhuar vetë në Lushnje.

Kengetari me çifteli dhe vajza për serenata nga Korça janë një çift i çuditshëm. Kengetari me çifteli është një mashtrues i njohur që pretendon se një çifteli mund të zbulojë çdo sekret të këndshëm të jetës. Me këngën “Kur bjen fyelli ciftelia natën deri vonë”. Ndërsa vajza për serenata është një bukuroshe e kujdesshme e cila është e përkushtuar për të bërë zemrat të rrahin më fort sesa kurrë më parë me vargjet “të dija të vogël ti më qënke 40 vjet”.

Për sa i përket logjistikës së ngjarjes, organizatori ka vendosur të sjellë një zallamahi që do të bëjë llogarinë për të gjitha: sa para ka fituar çdo kengetar, sa ushqim do të duhet për ta mbajtur gjallë në skenë, sa paguajnë kalamajtë që janë aty për të ndihmuar, sa janë pijet në tavolina, dhe sa hileqarë janë kamarierët që janë përpjekur t’i shërbejnë publikut.

Gjithsesi, ky koncert i Vitit të Ri duket se do të jetë një karnaval i çuditshëm, ku vërtetë nuk ka të njëjtën shije, por të paktën, do të jetë një eksperiencë që të gjithë do ta kujtojnë, pavarësisht se çfarë do të ndodhë me mëshirën e guzhinës së tyre që “ngadalë po përgatit mishin e qingjit”.

Festa vazhdon me kërcime që nuk kanë nevojë për rregulla. Këngëtarët ndihen të lirë të kërcejnë mbi tavolinat e ngritura për këtë ngjarje të veçantë. Të gjithë janë përfshirë, duke kërkuar një moment të tyre nën dritën e rampave të shpejtësisë së madhe. Disa prej tyre tentojnë të këndojnë dhe kërcejnë njëkohësisht, duke e bërë një konkurrencë të pafundme për krijimin e videove më të çmendura në media sociale me fansat e tyre.

Në fund të festës, kengetarët bëjnë një përulje, ndërsa publiku nuk do të jetë mjaftuar dhe do të kërkojë “një këngë tjetër!” Për ata që kanë kërkuar këtë fund viti një mbrëmje të pazakontë dhe një përvojë të çmendur, kjo është një festë e Vitit të Ri që do të mbetet në kujtesë për kohë të gjatë. Por vetëm shikoni sa para latë. Sa dollarë për këtë gallatë.

Nëse kjo që shkruajtaj është trillim apo e vërtetë, po s’patët pirë do të ma thoni vetë. Pa harruar së kënduari atë këngën e vjetër “ Ja na erdhi Viti i Ri , sa s’jam i gëzuar…”