-Festivali Ndërkombëtar i Filmit Dokumentar dhe të Shkurtër, DokuFest, e nisi udhën e tij në vitin 2002, duke e shndërruar qytetin historik të Prizrenit, më të madhin jugor të Kosovës pranë kufirit me Shqipërinë, edhe në një kryeqytet filmi çdo verë/

PRIZREN, 14 Gusht 2022-Gazeta DIELLI/ Në qytetin e Prizrenit u përmbyll edicioni i 21-të i festivalit të filmit dokumentar dhe të shkurtër DokuFest.

Fituesit e edicionit të 21-të “Si të mbijetosh…?” të DokuFest u shpallën të shtunën në mbrëmje në ceremoninë e ndarjes së çmimeve të mbajtur në Kinemanë Lumbardhi Open Air në Prizren, në prani të personaliteteve të shumta, të ftuarve, jurisë, sponsorëve dhe partnerëve të festivalit. .

108 filma, që përfaqësonin 58 shtete, konkurruan për çmime në 8 kategori konkurruese dhe u vlerësuan nga një grup jurish të cilët udhëtuan të gjithë për në Prizren. Gjithashtu, një përzgjedhje prej 12 filmash konkurroi për çmimin e publikut.

Festivali 9-ditor pa një rikthim në formatin fizik me shfaqjen e 272 filmave në më shumë se 10 kinema, seminare, panele, debate, masterclasses, ekspozita dhe një sërë aktesh live të programit muzikor të DokuNights, program ky i kuruar nga Leart Rama, me interpretimet e muzikës kryesisht eksperimentale dhe elektronike të artistëve të njohur ndërkombëtarisht si Hercules & Love Affair, Sega Bodega, Zebra Katz, DMX Krew, D.DAN, Roza Terenzi, Phase Fatale, Jensen Interceptor, Schëefelgelb, Detroit in Effect, Jensen Interceptor, Ceeohaz Acid Crew, ndër artistët tanë vendas, Edona Vatoci, This Is Not, Leart Rama, Matale, Pandaudio, Tadi, Leo Lumezi, Genc Elezaj.

Festivali Ndërkombëtar i Filmit Dokumentar dhe të Shkurtër, DokuFest, e nisi udhën e tij në vitin 2002, me shfaqjen e një numri të madh filmash dhe me pjesëmarrjen e një publiku të gjerë, artistësh nga rajoni dhe bota, duke e shndërruar qytetin historik të Prizrenit, më të madhin jugor të Kosovës pranë kufirit me Shqipërinë, edhe në një kryeqytet filmi çdo verë.

Ndërsa para 23 viteve, në 15 Korrik 1999, në qytetin historik të Lidhjes Shqiptare, Prizren, ishte aktiviteti i parë i përbashkët kulturor Kosovë-Shqipëri i pas luftës – një koncert i artistëve shqiptarë për festimin e arritjes së lirisë së Kosovës.

Nga Keze Kozeta Zylo/

Këto ditë u përcoll për në banesën e fundit N/Kolonel Sokol Qehaja. Me dhimbje dhe lot familjarët të afermit, shokët, miqte i dhane lamtumirën birit të denjë të ushtarakut të lartë Sokol Qehaja. Ai u nda nga jeta në mënyrëtë parakohshme pas një sëmundje të pashërueshme duke lenë në pikëllim familjarët dhe gjithë miqësinë. Me dhimbje të madhe e përcolli këtë homazh dhe veprimtari I dalluar z.Mark Qehaja i cili kishte ardhur nga Nju Jorku për ti dhënë lamtumirën si-vëllait të tij me të cilin ishin rritur bashkë dhe të pandarë.

Keto dite u nda nga jeta ushtaraku i larte Sokol Qehaja nje emer i njohur ne radhet e Forcave te Armatosura te Shqiperise. Ai lindi me 17 mars, 1960 ne qytetin e Kavajes. I ndjeri Sokol Qehaja ishte me origjine nga Nikaj Mertur te Tropojes. Mesimet e para i mori nje qytetin e ri te Lacit te Kurbinit ndersa te mesmen dhe te larten ne Tirane. Sokol Qehaja ka qene nje student i shkelqyer ne mesime qysh nga klasa e pare. Kur shfletojme te gjitha vleresimet nder vite te bie ne sy nje leter falenderimi e vitit 1976 qe mesuesi i tij kujdestar Hasan Gjata i kishte derguar qendres se punes te prinderve te Sokolit. Ne falenderim shkruhet: “Ju falenderojme per edukaten, sjelljen shembullore dhe rezultatet shume te larta te djalit tuaj”.

Per keto rezultate Sokoli u emerua ne Shkollen e Bashkuar “ Akademia Ushtarake Skenderbej” fillimisht komandues dhe me vone pedagog. Rezultatet e larta dhe etja per dije e bene ate qe ta dergonin nder te paret me studime ne Gjermani pas viteve 90-te. Per rezultatet e shkelqyera ne Gjermani mediet e saj shkruajten per ushtarakun e denje Sokol Qehaja.

Pas studimeve ne Gjermani z.Qehaja u emerua ne Ministrine e Mbrojtjes ne Drejtorine e Artilerise e me pas do te kryente detyra nga me te rendesishmet si Shef i Shtabit te Akademise, Drejtor i Kabinetit te Ministrit te Brendshem, Drejtor i Departamentit te arsimimit te policise ne Policine e shtetit.

Z.Sokol Qehaja mbajti graden e N/Kolonelit dhe ate te kryekomisarit ne Policine e Shtetit. Eshte dekoruar me disa urdhra e medalje te ndryshme per sherbime te shquara si: Urdhri “Naim Frasheri i Argjendte”.

Sokol Qehja ushtronte sportin dhe ishte trainuar nga portieret e Partizanit perkrah Mustes e Lekbellos.

Luajti si portier i shkolles per nje vit dhe si portier i ekipit te Sopotit dhe te Librazhdit

Djersa dhe puna e tij nuk u vleresua sic duhej, atij iu nderpre karriera duke kaluar momente te veshtira.

Pas ketyre punoi prane Ambasades se Austrise dhe si ndihmes i Atasheut Austriak si dhe pune te tjera ne sektorin privat.

I ndjeri Sokol Qehaja u përcoll për në banesën e fundit ne Tufine me nderimet qe i takojne nje ushtaraku dhe njeri si Sokol Qehaja dhe ashtu sic thote i vellai i tij fisnik ushtaraku Nikolle Qehaja ne llogarinë e tij ne F/B se ai u largua si vigan me vlerat me fisnike te Nikaj Merturit.

Sokoli la ne pikellim te thelle bashkeshorten e tij dhe dy femije te mrekullueshem te edukuar dhe te shkolluar ashtu sic enderronte Ati i tyre.

Dritë të pastë shpirti në qiell Sokol Qehaja!

Lamtumirë!

Tiranë, më 12 Gusht, 2022

Observatori i Kujtesës/

13 gusht 1983 – Musine Kokalari ndërron jetë në internim. Musineja më 1937 mbaroi Institutin “Nëna Mbretëreshë” dhe më pas vijoi studimet në Universitetin e Romës, në Itali, të cilin e mbaroi shkëlqyeshëm në vitin 1941 me një temë diplome për Naim Frashërin. Së bashku me Mit’hat Aranitin dhe miq të tjerë, themeloi më 1943 Partinë Social-Demokrate. Më 12 nëntor 1944 iu pushkatuan pa gjyq, vëllezërit Muntaz e Vejsim Kokalari. E përndjekur nga pushkatimi i vëllezërve dhe duke pasë qenë themeluese e partisë Social-Demokrate dhe organit të shtypit “Zëri i lirisë”, u arrestua më 17 janar 1946 dhe e mbajtën 17 ditë në burg. Më 2 korrik të po atij viti, u dënua me 20 vjet burgim nga gjykata ushtarake e Tiranës si “sabotatore” dhe “armike e popullit”. Më 1961, pas 18 viteve dënim në Burgun e Burrelit, e izoluar dhe nën vëzhgim, kaloi 22 vitet e tjera të jetës së saj e internuar në Rrëshen. Musineja punoi fshesare dhe 11 vjet në ndërmarrjen e Ndërtimit në Rrëshen, mes tullave, llaçit dhe betonit. Kur i mbaroi internimi më 1979 i thanë të shkonte në Gjirokastër, por pasi nuk e lejuan të shkonte në Tiranë, nuk pranoi të lëvizte nga Rrësheni deri dhe kur vdiq.

Si kemi ardhur deri këtu?

Hë si?

( harrojini për një çast, shëmtitë, gjëmat, ligësitë,e të ligjtë e kësaj bote)

…Dhe rrini e habituni..,hë si? Megjithë këto bukuri e mrekulli krijuar nga i Madhi Njeri!

Nuk kanë fund gjetjet, shpikjet, mrekullitë, bukuritë e krijuara nga Qënia Njeri.

Art. Shkencë. Rrokaqiej. Ura gjigande. Macro/Botë e eksploruar. E qëndisur. Micro/botë mikroqëniesh, virusesh, zhbiriluar në thellësi. Mjekësi që rrëmben gjithnjë e më shumë sekrete jete

Komunikim në distancë (Pasqyra magjike e lashtësisë)

Fluturim qiejve me shpejtësi marramendëse (Qilimi fluturues imagjinatë e “ fandaksur” e paraprirësve tanë primitivë)

Nuk numërohen dot.

Po si, u arrit deri këtu?

Do të thoshit:

“Ç’na habite! Ç’u habite?!

Edhe kur sot? Kur edhe kalamajt e vegjël mësojnë të përdorin celular: Just touch screeen. Kur edhe Elon Musk, drejton avionin. Një farë autisti miliarder. Mrekulli më vete( ç’do bënte ky si autist, jo 1000

por edhe 100 e më pak vjet më parë)

Keni të drejtë….

Por…Gjithsesi…po te mendohesh pak…

…Ne e dimë se si.

Zjarri i vjedhur perëndive nga Prometeu, lëshoi shkëndia e shkëndia pa fund e u shpërnda anembanë në ca shpirtra njerëzish e jo vetëm. Hyrë edhe në gene e kaluar brez pas brezash në të tjerë, njerëz patur fatin, ngrohur brenda zjarresh hyjnorë e shkëndijash krijimi.

Ca pak që i ruajnë këto shkëndi, të ndezura, rindezin me to zjarre të mëdhenj krijimi. Zjarre që më pas i ngrohin të gjithë.

Këta që rindezin janë Gjenitê. Këta janē më pranë perëndive. Këta hapin udhë të reja për të gjithë njerëzinë. Udheheqës shpirtrash e mendjesh! Ajnshtajn! Bethoven! Da Vinći! Muhamet! Jesus! Budë! Andaj mos e përdorni kaq lehtë për konsum këtë fjalë: Gjeni! Është për hapës udhësh e udhërrëfyes të mëdhenj.

Ndonëse edhe këta të gjithë kanë qenë njerëz të gjallë, dikur fëmijë. (Kjo i ngatërron prindërit e “gjenive” pa numër, që nuk kanë zjarrin e krijimit hyjnor, por ndoshta veçse dhuntinë e imitimit)…

…Pas gjenive të paktë, vinë të tjerë. Ca më të shumtê, që kanë ditur të ngrohen në këto zjarre e dinë të “vjedhin” zjarr hyjnor me të gjitha shqisat. Që vazhdojnë të marrin soje shkëndija e të ndezin zjarre të tjerë me to. Këtyre njerëzve u thonë talente. E ka mes tyre shkencëtarë, artistë, krijues, akullthyes tokash e kontinentesh të reja për njerëzinë…Homer! Lui Pastër! Picasso! Jobs! Amundsen! Edison!Të mençur, krijues edhe këta. Tē guximshëm. Këta ja bëjnë më të bukura, më të gjera, më komode jetën e ëndrrat njerëzisë.

Zotat i kanë mëkuar. Zoti i bekoftë…

Gjenitë e njerëzimit. Talentet…

Pishtarët e tyre, të ndezur që nuk shuhen kurrë, vijojnë ndër rrugët e reja dorë më dorë…Janë maratonomakë të Zotave…

Marrin e dorëzojnë stafeta…në Olimpe…në përjetësi…Marrin e përcjellin Mesazhe perëndish.

U thonë Zotave ne emër tonë

“Ne Njerëzimi, jemi e do jemi.

E meritojmë Tokën, Shtëpinë e madhe, kaq të bukur që na dhatë.

Por edhe zjarrin që bëtë sikur, jua vodhi Prometeu për ne. Ja dhatë ju. Por e bëtè që ta merrte me vuajtje e vështirësi. Që të na mësonit se nuk ishte lehtë të zbuloje sekretet e të jetuarit në Tokë.

E ata që morën zjarrin e Prometeut e mësuan këtë prej tij. Nga ai mësuan ta mbajmë zjarrin ndezur. Me pishtarë të atij zjarri, të zbulonin sekretet e Tokës. Me lodhje e vështirësi. Me vuajtje e me shpirt. Për ta mbajtur e bërë Tokën gjithmonë e më të gjallë e të magjishme. Akoma më të mirë e të bukur…

Harrojini pra për një çast, shëmtitë, shkatërrimet, dëmet, ligësitë,e të ligjtë e kësaj bote mbi këtë botë…

Apo kuptojini si vështirësitë e zbulimit të sekreteve ende të pazbuluara të kësaj bote.

Atij që kur të zbulohet do ta bëjë epokën tonë të sotme të quhet “ disi e bukur por ende primitive”

Epokë kur akoma njerëzit vrisnin njeri tjetrin, sepse nuk e kishin zbuluar se Toka u qe dhënë dhuratë të gjithëve. E shkëndijat e zjarrit hyjnor atyre që hapnin udhë të reja për të gjithë e të bënin të ëndërroje bukur

Jo ca të tjerëve që vrasin të bukurën e ëndrrat e as nuk duhen përmendur si njerëz…

Prof. Dr. Ylli Pango