Takimet e Prespës nuk janë thjeshtë festa por ritual i shpirtit kolektiv të një popullsie që nuk e harron kurrë vendlindjen, të një populli vëllezër të një gjaku, të një gjuhe dhe të një dheu. Osman Shukriu drejtori i eventit që bashkoi atdhetarët e mërguar nga Prespa shënoi një tjetër sukses komunitar të bashkimit të atdhetarëve të mërguar.

Takimet e përvitshme të Prespës zhvillohen në një copë shpirti – aty ku kujtimi takon rrënjën, ku largësia zbehet dhe shqiptarët e mërguar bëhen një.

Takimet e diasporës së Gërçarit në Prespë, i cili nuk është vetëm një fshat por simbol i asaj që Prespa përfaqëson: krenari, besë, nder, mikpritje dhe kujtim që nuk shuhet.

Në këtë vend të vogël, janë rritur gjenerata që kanë mbajtur mbi supe historinë, dijen, mallin dhe sakrificën, thuhet në njoftimin e organizatorëve. Këto “takime vjetore” sipas organizatorëve le të jenë dëshmi e dashurisë sonë për këtë tokë të bekuar. Një përulje e mirënjohjeje të thellë organizatorët shprehën për Shoqatën “Prespa” në Amerikë e cila nuk është vetëm një bashkim emrash, por një vazhdim i shpirtit shqiptar përtej oqeanit.

Sipas organizatorëve ky vit shënon një moment të rëndësishëm për eventin, pasi për herë të parë, ne investuam në një skenë dhe sistem zëri profesional – një përmirësim i qëllimshëm për të siguruar që të ruajmë standardet më të larta dhe të ofrojmë një përvojë të jashtëzakonshme për komunitetin tonë.

Takimet e diasporës në Prespë janë dëshmi e dashurisë që patriotët e mërguar ushqejnë për vendlindjen, historinë, traditat, trashëgiminë dhe kulturën e përbashkët.

Photo credentials by: Malespi Pro (Tirana)

Bujar Leskaj/

35 vite më parë, në 2 korrik 1990, qytetarët shqiptarë sfiduan masivisht diktaturën, duke hyrë në ambasadat e “vendeve kapitaliste” për të rrëzuar mitin e rremë të “Shqipërisë së lumtur socialiste” duke sfiduar regjimin më të egër komunist, i cili atë verë të nxehtë do të ndiente acarin e dimrit të vetmisë së madhe.

2 korriku ishte një akt guximi qytetar, i cili vinte si vazhdimësi e gjithë disidencës antikomuniste nga viti 1944 e deri në 1990 dhe që do të ishte pararendëse e Lëvizjes Studentore Shqiptare në Dhjetor ’90, e cila do të sillte demokracinë e mohuar e të shkelur për 45 vite.

Sot, 35 vite më pas, përsëri sytë e mendja e shqiptarëve janë larg Shqipërisë, drejt vendeve të lira e demokratike perëndimore, vendeve ku sundon ligji e drejtësia, vendeve ku vlerat dhe meritokracia shpërblehen; vendeve në të cilat do të ketë shpresë për një jetesë më të mirë për ta e familjet e tyre.

Sot, pas 12 vite të qeverisjes së sektit Rama, shqiptarët janë përsëri me sytë, shpresën e ëndrrat larg Shqipërisë. Rreth 900.000 shqiptarë janë larguar e po largohen përsëri pa e menduar dy herë në kërkim të mundësive, shpresës, jetës më të mirë!

Ikin, sepse në Shqipëri ata vidhen, keqqeverisen, tallen e nëpërkëmben nga regjimi i sektit Rama, i cili u ka vrarë shpresën, u ka vrarë të tashmen dhe u zymtëson të ardhmen; u grabit votën dhe vullnetin e lirë.

Ikin, sepse ky sekt në pushtet i ka varfëruar, i ka grabitur e vazhdon t’i grabisë përditë, nëpërmjet krimit e korrupsionit, i ka poshtëruar dhe dënuar të jenë për shumë kohë jashtë Europës, megjithëse aspirata e shqiptarëve ka qenë gjithmonë: “E duam Shqipërinë si gjithë Europa!”

2 korriku 1990 duhet të jetë një datë reflektimi sot, kur rreziku kombëtar mban emrin e sektit Rama!

Kastriot Fetahu/

Një jetë në fund të botës, apo një botë në fund të jetës?

Ashtu si parku në shi është i bukur por trishtues dhe i vetmuar, ashtu edhe unë isha ndjerë më i vetmuar se ai park në jetën time. E kaluara më zhyt në mendime për të theksuar se çfarë të mirash i kam bërë kësaj bote, për të cilën nuk më duhet shumë kohë. Nuk e di kush më rriti në moshë, vitet e ikura pa vëmendje apo detajet që nuk mund t’i harroj akoma? Çfarë më kanë mbetur, janë pak gjëra, ku disa numra qëndrojnë si ngarkesë e pandryshueshme në çantën e shpinës. Një pjesë e imja vdiq në kohërat me ngjyrë të kuqe, ajo pjesë që nuk e dinte ç’është jeta, përtej asaj ngjyre.

Lotova kur pashë në kinema filmin “Burri me pantallona të shkurtra” (isha adoleshent) dhe mund ta përsëritja edhe me filmin “Erin Brokoviç”.

Po “Kulaçi” do të qante për fëmijët e vendit tim?

Kur po shkruaja frazën e fillimit ngeca në idenë se kë duhet të quaj “një jetë në fund të botës” midis dy jetëve në dy vendet e konsumit të tyre. Në një botë tjetër Adriano Celentano e tejkalonte dritën e prozhektorëve të skenës, pasi ishte nën dritën e yjeve. Ndërsa unë nuk isha kurrë ai njeriu i skenës së shkollës, që të gjithë e duartrokisnin, turpi që më mbante peng ushqehej nga dilemat se nuk e ndieja veten fort të ditur dhe të pashëm. Se di, pse ideja se isha një fotokopje, nuk më çlironte kurrë dhe origjinalin nuk e mësova se ku e kishte origjinën. Çelentano një qiellor, më dukej sikur të gjithë ne ishim personazhe dytësorë të vetvetes, pa jetë individuale. Ëndrrat e gjumit të pagjumë i anulonim në mëngjes. Njëherë kisha ëndërruar një natë në Kubë duke pirë puro kubaneze. Ndjeva frikë kur u zgjova.

Jetoja me psikozën sikur isha vetëm një burg larg vetes.

Ujqit në Alaskë e ndiejnë aromën e njeriut edhe tetë kilometër larg dhe e ndjekin derisa e gjejnë, pasi atje nuk ka ushqim. Po njerëzit “e uritur” që janë shumë më të mençur se ujqit? Më kaploi kjo ide për disa ditë, aq sa nuk doja të flija netëve, se mos më tradhëtonte vetja përsëri edhe pse më dukej një klon i “Pavel Vllasov”, që nuk kishte jetë individuale. Në gjykimin tim, nuk janë as historia, as sistemet dhe as ideologjitë, po vetëm një, unë dhe jeta ime. Askush nuk e di se vendi më i sigurtë që zgjidhja për dashuri ishte “varrezat” dhe puthjen e parë e kam dhënë atje. Të vdekurit mbetën të besuarit tanë të përjetshëm. Pse ne nuk i takojmë më shpesh ata? Sa pak respekt kemi ne të gjallët…

Enigmat e tyre do të na hapnin shumë dyer po ti mësonim.

Shpesh fajësojmë fatin, por ndonjëherë më duket sikur jemi vetë arkitektë të tij dhe koha vetëm sa na shërben si databazë e hedhjes së ideve tona prej të cilave gatuhet edhe fati. Kërkojmë një “autoftesë në introspeksion” për një njohje më të mirë të vetes, për të kthyer çikrikun e kohës në favorin tonë. Dilemat tregojnë se trajektore lineare në këtë jetë nuk ka dhe autenticiteti na zbulon origjinalitetin pa sisteme referimi të vërtetë. Ndërsa planifikimi dhe ëndrrat nuk na qëndruan kurrë besnikë. Nuk di pse po i shkruaj këto, kur paqja ka rrethuar qënien time dhe nuk më lejon të rizgjoj zjarret që janë shuar. Nuk e di nëse isha protagonisti apo vetë shfaqja e jetës sime?!

“Jeta është e shkurtër si shkëlqimi i një ylli në rënie”, nuk më frymëzonte, sepse e kisha aq me tepri dhe nuk dija ta përdorja. Ti shtoja vite jetës, apo jetë viteve, nuk ishte kurrë një opsion.

Jetoja dhe vetëm lulet dukej sikur trishtoheshin për ne, ato sikur ta dinin se njëherë kisha menduar se çfarë ndodh po të kthehet njeriu sipas dëshirës një kërpudhë e vogël në pyll. Midis tyre nuk i doja më tulipanët, origjina e të cilëve nuk është Holanda, po Persia. Nuk kam një ide nëse kopështet e varura të Babilonisë kishin tulipanë. Nuk gjej dot lidhjen e Persisë me Iranin e sotëm, kur e mësova nga “Një mijë e një netët” se Persia ishte plot me tulipanë. Se di pse gjërat që dua, ose do të jenë të pamundura, ose do zhvlerësohen për 1001 arsye? Ndërkohë që lartësitë e mureve nuk i kuptova kurrë, urat konsideroheshin tradhëtare.

Po idetë e kanë origjinën absolute apo relative?

Njëherë mendova se sa mirë është të jesh në botën e kafshëve, atje nuk ka enigma dhe as projeksione të padukshme të vetes, atje nuk ka vija të bardha dhe as njerëz misteriozë me kostume njëngjyrëshe, po nuk ja thashë askujt, se do më merrnin për të çmendur.

Euforia frenetike se fitova të drejtën e studimit në Universitet u shua shpejt.

Nuk provova fatin të isha student i profesoreshës Hannah Arendt, por i profesoreshës Zana Sh, ajo kishte gjithmonë një buzëqeshje, që dilte nga një make-up Perëndimi të zhytur në pellgun e Lindjes.

Po të isha student i Hannah çfarë do të kisha ndryshe?

Nuk e kuptova pse e sfiduam Zotin sikur të ishim një “anë e panjohur horizonti” midis Perëndimit dhe Lindjes. Atëherë pse duhej të na besonte Zoti ne?

Ishim të dënuar të lumtur, sepse njohëm lumturinë e të padënuarit. Kërkimi im për të vërtetën fillonte nga ndërtimi i një të ardhmeje me zgjidhje të matematikës diferenciale. Isha njeriu që kërkoja të njihja infinitin e kohës, por “Euklidi” nuk e arriti dot atë. Mendimi i dyzuar është thikë me dy tehe, nga e cila ekziston mundësia e bumerangut të tij. Se di pse vendosa atëherë të mos përfundoja me vajzën e një fatorinoje treni, apo punonjësi hekurudhe?

Telashet e jetës ishin pa dimensione dhe të njëvlerëshme, po asnjëherë të bukura dhe të adhuruara si tek “Pulp Fiction”. Më dukej se vesi dhe virtyti kishin ndërruar shenjën algjebrike. Shpesh veset ishin virtyte me maskë. Raca njerëzore është plot pasion, po ne a kishim pasion? Dyshoja ndonjëherë në llojin e racës tonë, sepse nuk e mendoja dot se asaj duhej t’i mungonte liria dhe objekti i pasionit. Akoma më vret mendimi pse lirinë individuale e konsideronin ves?!

Çdo mbrëmje zhvilloja një betejë me veten për ta ndalur atë. Guximi im civil nuk kalonte përtej saj.

Prehja ishte në dukje një figurë enigmatike inspiruese. Kinematikën e saj se njihte askush veç meje. Durimi im ja kalonte atij të gjahtarit. Një burrë i trazuar nuk do të thotë se është publikisht i tillë. Zëri i arsyes nuk është kurrë i njëjtë me zërin e zemrës. Zemra nuk ka arsye, por pasion, intuitë dhe instikt. Sinqeriteti ynë i përket parasëgjithash instikteve, që nuk na pyesin kur vendosin të shprehen.

Ndonjëherë pyeta veten nëse isha fija e shkuar në gjilpërë apo vetë gjilpëra?! A duhet të pendohem pse nuk bëra atë që duhej të bëja në jetë? Nuk isha rebeluar kurrë me zë dhe figurë. Havjarin, jo Harvardin, e mësova teorikisht shpejt në biologji, ndërsa “Diplomacinë e Havjarit” e kuptova vonë. Një jetë në fund të botës, apo një botë në fund të jetës? Tani duket sikur njerëzit po ikin të gjithë, si zogjtë e ulur në të njëjtën degë të pemës drejt asaj të dytës. Nuk e duan vetëm zogjtë lirinë…Bota kërkon të vetekzekutohet pse krijoi dy hemisfera të kundërta politike. Kanti do të thoshte se në një botë realisht morale nuk ka vend për gënjeshtrën. Kush është bota realisht morale midis “Një jetë në fund të botës, apo një botë në fund të jetës” sipas Kantit?

Askush nuk më pyet “Sa e ke numrin e telefonit?” në botën në fund të jetës. “Bora Bora” e panjohur edhe si emër, nuk është enigmë tani, pasi nuk është larg nga këtu ku jetoj. Do ta vizitoj, edhe pse dua të mësoj ku ka jetuar Paul Gauguin, kur u nda nga dy vëllezërit Theo dhe Vinsent Van Gogh në Holandë. Pse nuk ka “Bora Bora” në Shqipëri? Ndoshta do të banonte Andy Warhol midis nesh…New York, Chicago, Boston dhe qytete të tjerë nuk i përkasin ndonjë planeti tjetër tani.

Nuk mendoj se do ta njihja natyrën radikale të së keqes, nëse nuk do të kisha lindur e jetuar në “një jetë në fund të botës” në një vend pa ëndrra njujorkeze.

Këtu e kam ndalur makinën shumë herë, kur më kanë ndërprerë rrugën patat e egra, ketrat apo sorkadhet, më duket sikur nuk jam rritur, pasi gëzoj shumë edhe pse nuk e shpreh. Do të shkoj të bëj turin e balenave në Atlantik së afërmi. Fantazmagorike më duket. A ekziston vërtetë historia e “Moby Dick” dhe Kapitenit Ahab?

Në Tiranë nuk munda ta takoja ndonjëherë Kadarenë, as Whitman nuk munda ta takoj dot këtu, po kjo sepse Whitman nuk jeton më. Më duket se këtu investoj në rezultate të prekshme e jo në ëndrra të trishtuara.

A është një privilegj special të jetosh jashtë shtetit?

Nga ëndrrat e trishtuara fillon dhe ndodh transformimi drejt suksesit. E di, që jo gjithmonë është gjë e bukur të ecësh i vetëm, kur dëshira për të folur luhatet si një variabël midis arsyes dhe pasionit. Tani di shumë të vërteta dhe nuk kam kujt t’ia them. Të pyesësh veten thjesht i vështirëson gjërat dhe nuk i zgjidh enigmat.

Sa dua të marrë kohë borxh këtu, por banka kohe nuk ekzistojnë. Askush nuk më ka treguar se a mashtrohet vdekja?

Vij nga një turmë enigmash, ku dhembja është kolektive. Po nëse nuk e ndjen kurrë dhembjen në jetë, si do e kuptosh kur je i lumtur? Jam mësuar të jetoj me enigma, po ku ti gjej këtu? Në një ceremoni graduimi në një universitet prestigjioz asistova në një mënyrë festimi shumë të veçantë nga një grup njerëzish afro-amerikanë. Ata klithnin me zë basi ca britma si kafshë të egra në xhungël me duart para gojës, por që unë nuk ja di kuptimin edhe pse ju bashkova atyre me një gëzim fëminor.

Sa pak gjëra di nga kjo botë…

Kur kthehem në “një jetë në fund të botës” nuk më sugjestionon lumi, pasi kam parë oqeanin.

Kush është bota e duhur? Lumi ynë rrjedh gjithmonë në stinë shirash…

Kur fillon të shkruash një roman, shikon gjithë jetën tënde përballë teje, që po të vështron.

Sa doja të jetoja në botën më të mirë, po ajo çfarë mbeti përqëndrohet në fitoren ndaj vetes në lojën e shahut me të dhe loja e shahut në lëvizjen e 40 ka më shumë enigma sesa yje ka qielli.

Prof. Dr. Sylë Ukshini/

Intervistë e Ibrahim Rugovës për revistën “Der Spiegel”. Ibrahim Rugova, 44 vjeç, profesor i letërsisë në Universitetin e Prishtinës, është kryetar i Lidhjes së Shkrimtarëve të Kosovës.

“Der Spiegel”: Këtë javë serbët përkujtojnë me pompozitet 600-vjetorin e betejës së Fushë –Kosovës, në të cilën perandoria mesjetare serbe u mundua nën sulmin e turqve: pritën mbi një milion patriotë serbë. E ndiejnë shqiptarët si provokim këtë festë?

Rugova: Natyrisht, është provokim. Është thjesht një festë shoviniste serbe. Unë do ta pranoja marshimin në qoftë se do të kishim të bënim me një vlerësim kulturor të kësaj beteje të rëndësishme me një vlerësim kulturor të kësaj beteje të rëndësishme për tërë Jugosllavinë.

“Der Spiegel”: Po ka qenë populli serb ai që luftoi atëherë kundër turqve?

Rugova: Ekzistojnë prova të mjaftueshme historikisht që në betejë morën pjesë gjithashtu hungarezë, kroatë, boshnjakë dhe, natyrisht, shqiptarë.

“Der Spiegel”: Por shqiptarët vetëm në anën e turqve…

Rugova: Jo, në anën e princit serb Lazar. Në fund të fundit shqiptarët në vitin 1389 ishin ende të krishterë dhe luftonin gjithashtu islamin. Besimin e myslimanëve ne e kemi marrë nën pushtimin turk. Miti shovinist i Fushë- Kosovës lindi në shekullin e 19-të, pas krijimit të shtetit serb.

Faksimili i revistës Der Spigel në Arkivin Politik të Ministrisë së Jashtme Gjermane në Berlin.

ALBAS në Preshevë: Mbyllet me sukses Panairi i Parë i Librit Shqip

Presheva foli shqip përmes librit, në një panair historik që bashkoi botues, autorë e lexues nga trevat shqiptare. ALBAS, si bashkorganizatore, shënoi promovimin e 25-vjetorit të saj. Në mbyllje u ndanë çmime për autorët më të spikatur, duke nisur një traditë të re kulturore.

Presheva foli shqip, me zë të qartë e të vendosur, përmes librit. Në një akt që shënon një kthesë kulturore për të gjithë Luginën, qyteti i Preshevës priti me dinjitet dhe entuziazëm Panairin e Parë të Librit Shqip, më 21 dhe 22 qershor 2025, një ngjarje e padiskutueshme historike për komunitetin shqiptar në Serbi.

Në ambientet e Shtëpisë së Kulturës “Abdulla Krashnica”, në një atmosferë solemniteti, panairi u hap zyrtarisht me një ceremoni ku bashkëjetuan fjala institucionale, simbolika e kulturës dhe shpresa e brezit të ri. Kryetarja e Komunës së Preshevës, znj. Ardita Sinani, përshëndeti të pranishmit duke theksuar: “Presheva flet përmes librit, përmes dijes dhe dashurisë për gjuhën shqipe”, një deklaratë që tingëlloi si një betim kulturor për të ardhmen.

Në krah të saj qëndronin përfaqësues të rëndësishëm institucionalë, si ambasadori i Shqipërisë në Serbi, Bardhyl Canaj, ministri i Ekonomisë, Kulturës dhe Inovacionit, Blendi Gonxhja, dhe drejtoresha e Qendrës Kombëtare të Librit dhe Leximit, Alda Bardhyli, të cilët u shprehën se ky panair ishte më shumë se një ngjarje, ishte një akt dashurie dhe detyrimi ndaj gjuhës shqipe në një zonë ku ajo shpesh sfidohet.

Panairi mblodhi për herë të parë dhjetëra botues shqiptarë nga Shqipëria, Kosova dhe Maqedonia e Veriut. Qindra tituj u ekspozuan në stendat e përgatitura me kujdes, ku emra të njohur, si Toena, Onufri, Dukagjini, Fan Noli, Emathia, Pema, Koha, Argeta LMG e të tjerë sollën për lexuesin e Preshevës vepra të letërsisë artistike, të librave për fëmijë, studimeve dhe të historisë kombëtare.

Në këtë mozaik të kulturës së shkruar një vend të veçantë zuri Shtëpia Botuese Albas, e cila jo vetëm që mori pjesë me botimet e saj të shumta për të gjitha moshat, por ishte edhe një nga bashkorganizatorët kryesorë të Panairit, në kuadër të 25-vjetorit të themelimit të saj. 

Organizimi i Panairit u bë nga Komuna e Preshevës dhe Biblioteka e Qytetit “Abdulla Krashnica”, të cilat luajtën rol kyç në realizimin e ngjarjes. Përkrahja erdhi gjithashtu nga institucione kulturore dhe diplomatike, si Ambasada e Shqipërisë në Serbi dhe Qendra Kombëtare e Librit dhe Leximit, duke kontribuuar në suksesin e këtij eventi historik.

Promovimi nga Presheva: ALBAS, 25 vjet botime 

Në ditën e dytë të panairit, më 22 qershor, Albas organizoi një aktivitet promovues që u prit me interes nga publiku: “25 vjet botime: Albas në shërbim të dijes”. Në këtë ngjarje u paraqit përmbledhtas rrugëtimi i kësaj shtëpie botuese që prej themelimit të saj në vitin 2000.

Aktiviteti u moderua nga gazetarja dhe drejtuesja e Portalit Shkollor Albas, Nanila Allkja Biçaku, e cila e nisi takimin duke theksuar rëndësinë e këtij momenti simbolik për ALBAS-in dhe për qytetin e Preshevës, një bashkim mes festës dhe librit. 

“Në këtë aktivitet të radhës që po zhvillohet në Panairin e Parë të Librit Shqip në Preshevë, ku Shtëpia Botuese ALBAS është bashkorganizatore, në kuadër të festimeve të 25-vjetorit të saj, do të ndalemi te promovimi i botimeve të larmishme që ajo ka sjellë. Në panel jemi me Qëndrim Hetemin, drejtues i ALBAS-it në Preshevë dhe Artemisa Bushin, redaktore në ALBAS. Në fakt, ALBAS është e vetmja shtëpi botuese shqiptare që operon në të gjitha trevat shqiptare: Shqipëri, Kosovë, Maqedoninë e Veriut dhe këtu në Preshevë”, tha Biçaku.

Ajo nisi diskutimin duke i drejtuar një pyetje Qëndrim Hetemit: “Si nisi rrugëtimi i ALBAS-it në Preshevë dhe çfarë do të thotë për të organizimi i këtij panairi?”. Hetemi, me emocion të dukshëm, tregoi se ALBAS e nisi veprimtarinë e saj në Preshevë me tekstet shkollore. 

“Teksti i parë që kemi sjellë këtu ka qenë ‘Dituri natyre’ për klasën e tretë dhe ‘Gjuhë shqipe’, për klasën e dytë. Më pas, natyrshëm, erdhën edhe tekstet e tjera. Ka qenë një rrugë me përpjekje, por me shumë mbështetje nga Shqipëria, nga profesor Latif Ajrullai, tashmë i ndjerë, dhe Rita Petro. Ata kanë bashkëpunuar ngushtësisht me babanë tim, Qenan Hetemi. E kemi pasur gjithmonë si ëndërr këtë panair: të sjellim në Preshevë atmosferën e panaireve të Tiranës e të Prishtinës. Sot, kjo ëndërr u bë realitet, falë bashkëpunimit me Bibliotekën e Qytetit, me drejtoreshën Albina Azizi dhe bashkëpunues të tjerë, si Hasan Hasani dhe Liridon Mulaj nga Shqipëria.”

Moderatorja vuri në dukje se ALBAS ka kaluar një rrugë të gjatë në këto 25 vite dhe pyeti redaktoren Artemisa Bushi për këtë rrugëtim: “Si ka evoluuar puna e ALBAS-it nga tekstet shkollore drejt platformave digjitale?”. 

Bushi u shpreh se ishte e emocionuar për pjesëmarrjen në këtë panair dhe theksoi se ALBAS nuk është vetëm një shtëpi botuese, por një urë që lidh trevat shqiptare përmes dijes dhe librit. 

“Në fillim, fokusi i ALBAS-it ka qenë përgatitja e teksteve shkollore. Më 2004-n, ALBAS fitoi për herë të parë tekstin alternativ, Letërsia dhe gjuha shqipe 10, e më pas ka synuar të plotësojë linjat në disa nga titujt më të rëndësishëm të kurrikulave arsimore. Një ndër projektet e rëndësishme ka qenë Paketa e Abetares mbarëkombëtare, që u përgatit nga një grup specialistësh didaktikë dhe gjuhëtarësh nga Shqipëria, Kosova dhe Maqedonia e Veriut. Kjo paketë përfshin tekstin bazë, fletoret e punës, fjalorët e ilustruar, CD dhe mjete të tjera interaktive.”

Biçaku e udhëhoqi më tej diskutimin drejt risive teknologjike që ka sjellë ALBAS në arsimin shqiptar, duke e pyetur Bushin për kalimin nga tekstet e printuara në formatet digjitale. Ajo theksoi se që para vitit 2010, ALBAS filloi t’i shoqëronte librat me CD, e më pas erdhi krijimi i platformës digjitale, Albas e-libër.

“Tashmë, tekstet shkollore janë edhe të digjitalizuara, duke u pasuruar me galeri fotosh, video, miniteste, përmbajtje shtesë multimediale, që u vijnë në ndihmë nxënësve dhe mësimdhënësve. Janë ndërtuar edhe orë mësimore model për diasporën, si dhe janë zhvilluar trajnime për mësimdhënësit në të gjitha trevat. Në vitin 2023, Qendra e Trajnimit Albas është nderuar me çmim nga Këshilli Kombëtar Shqiptar, për kontributin e saj në trajnimin e mësimdhënësve në Luginën e Preshevës”, tha Artemisa Bushi. 

Duke parë që publiku përbëhej edhe nga nxënës, mësues e prindër, Biçaku solli në vëmendje rëndësinë e librave për fëmijë dhe e pyeti Bushin për botimet artistike të ALBAS për lexuesit e vegjël. Bushi shpjegoi se ALBAS është një ndër shtëpitë botuese me më shumë botime për fëmijë. 

“Botimet për fëmijë janë grupuar në seri sipas grupmoshave, me ilustrime tërheqëse. Ndër më të veçantat është seria e klasikëve për fëmijë (3+, 7+, 9+) që përfshin autorë botërorë dhe shqiptarë. E kam të pamundur t’i përmend të gjithë”, tha ajo, “por për këtë më vjen në ndihmë edhe katalogu“, duke përmendur mjaft prej tyre. Më pas shtoi se “vlen të përmendet përkthimi i plotë i ‘Përrallave të Andersenit’, i vlerësuar me Çmimin ‘H. C Andersen’.” 

“Një rëndësi të veçantë kanë titujt që lidhen me trashëgiminë kulturore. Këtu përfshihet seria ‘Më quajnë’, ku rrëfehen në vetën e parë jetëshkrimet e figurave më të rëndësishme, botërore dhe shqiptare. Disa prej titujve me figura shqiptare janë: ‘Më quajnë Gjergj Kastrioi Skënderbeu, ‘Më quajnë Nënë Tereza’, ‘Më quajnë Nexhmije Pagarusha’, ‘Më quajnë Hasan Prishtina’ apo ‘Më quajnë Bekim Fehmiu’ – një seri që do të pasurohet me emra të rinj personalitetesh. Ilustrimet janë punuar me kujdes të madh; përmend këtu se Semela Mero u bë pjesë e katalogut ‘Honour list 2022’ në Panairin e Librit në Frankfurt, për ilustrimet e librit ‘Më quajnë Nikola Tesla’. Me trashëgiminë kulturore lidhen edhe titujt: ‘Legjenda dhe vende’, ‘Legjenda dhe balada’, ‘Lekë Dukagjini’, si edhe MiniGuida, një seri që do pasurohet me tituj të rinj (udhërrëfyes mjaft të mirë për qytete dhe vende). Ka edhe mjaft seri të tjera për fëmijë (‘Izadora Mun’, ‘Një familje e paparë’), mjaft të larmishme, sa sociale, edukative, aq edhe gazmore…, si edhe botime nga letërsia italiane dhe ajo franceze.”

Më pas, Biçaku e udhëhoqi bisedën drejt letërsisë për të rritur, duke pyetur se çfarë pasurie sjell katalogu i ALBAS-it në këtë fushë. 

Bushi përmendi botimet e librave klasikë & modernë, që marrin një rëndësi të veçantë, pasi, edhe pse janë shkruar shumë vite më parë, mbeten aktualë për temat sociale që trajtohen në to, si edhe për vlerat artistike. Mes tyre ajo përmendi ‘Don Kishoti’ (I & II), ‘Poetika’ e Aristotelit apo ‘Bretkosat’ e Aristofanit etj., si edhe botime nga nobelistë, si Olga Tokarczuk (‘Shtërgjet’), Herta Müller (‘Teposhte’) dhe Günter Grass (‘Daullja prej llamarine’), një nga kryeveprat e letërsisë botërore që ka marrë edhe ‘Çmimin për përkthimin më të mirë’ në Panairin e Librit në Tiranë në vitin 2023. 

“Kërkohen dhe pëlqehen nga lexuesit librat psikologjikë dhe motivues. Janë botuar nga Albas autorë, si Robin Sharma, Mel Robbins etj. Mjaft të kërkuar janë librat motivues të Scott Peck. Përzgjedhja e botimeve bëhet patjetër sipas rëndësisë së autorit, të veprës, të vlerave që mbart, të tematikave që trajtohen në to, si edhe në mjaft kritere të tjera”, tha Bushi. 

Moderatorja u ndal të pyeste më pas redaktoren për kontributin e ALBAS në promovimin e autorëve shqiptarë dhe me mbështetjen për autorët bashkëkohorë e të rinj. 

Bushi tha: “Promovimi i letërsisë shqiptare është vlerë e shtuar në ALBAS. Janë botuar mjaft romane, libra me tregime dhe poezi. Ndaloj në emrat e autorëve, si Rita Petro, Virion Graci, Ardian Vehbiu, Mimoza Ahmeti, Gazmend Kapllani etj. ALBAS ka botuar edhe mjaft autorë të rinj shqiptarë, një pjesë e tyre kanë marrë çmim me motivacion nga Qendra e Librit dhe e Leximit. Një rëndësi të veçantë në këto botime merr edhe botimi i kolanës së veprave të Petro Markos. Janë botuar rreth 10 tituj dhe po punohet në redaksi për botimin e veprave të reja të Markos. Në Panairin e 25-të të Libri në Prishtinë, zhvilluar para pak ditësh, ALBAS mori Çmimin për Vepër Kapitale, për botimin cilësor dhe gjithëpërfshirës të kolanës së veprave të Petro Markos, një autor i dashur dhe i njohur në të gjitha hapësirat shqiptare”.

Më pas ajo theksoi se “Duhet thënë se Albas ka një rrjet të gjerë bashkëpunëtorësh, si: pedagogë (autorë të teksteve shkollore), specialistë didaktikë dhe gjuhëtarë, mësimdhënës, përkthyes psikologë, si edhe një staf me një numër të madh profesionistësh, si: redaktorë shkencorë dhe gjuhësorë, ilustrues, dizajnues, programues etj.”

Në përmbyllje të aktivitetit, Biçaku ndau me të pranishmit një panoramë të rëndësishme të Portalit Shkollor, si një prej nismave më të suksesshme të ALBAS-it. “Ky portal është kthyer në një media arsimore që ofron përmbajtje të pasura, burime për mësues e prindër, artikuj profesionalë dhe mjete digjitale. Sidomos gjatë pandemisë, kur mësimi në distancë u bë i domosdoshëm, portali ofroi abetaren digjitale, libra shkollorë interaktivë, video e ushtrime. Ai është dëshmi e vizionit që ALBAS ka për arsimin, jo vetëm si mjet formimi, por si rrugë lidhjeje mes brezash e trevash.”

Presheva foli, dhe fjala ishte libër. Dhe libri kishte firmën ALBAS në këtë rast.

Çmimet e edicionit të parë në Preshevë

Në mbyllje të edicionit të parë të Panairit të Librit Shqip, “Presheva flet”, u zhvillua ceremonia solemne e ndarjes së çmimeve, duke përmbyllur dy ditë intensive me ngjarje letrare e kulturore, që për herë të parë e kthyen Preshevën në një pikëtakim të rëndësishëm të botuesve, autorëve dhe lexuesve nga të gjitha trevat shqiptare. Juria e përbërë nga Liridon Mulaj (kryetar), Shefat Ademi dhe Fitim Nuhiu, ndau me përkushtim vlerësimet për autorët dhe botuesit që spikatën në këtë edicion të parë. 

Ndër çmimet kryesore, “Libri më i mirë për fëmijë” iu dha veprës “Arbnori në Kështjellën e Gjergjit” të autorit Fatmir Gjestila; “Proza më e mirë” iu akordua Biser Mehmetit për librin “Heroi i mohuar”; ndërsa çmimi për “Veprën studimore më të mirë” shkoi për Fatmir Toçin me librin “Arbëreshët midis mitit dhe realitetit”. Me çmimin e nderit u vlerësuan figura të shquara si Besnik Mustafaj, Nerimane Kamberi dhe Prof. Dr. Jahi Murati për kontributet e tyre të veçanta në letërsi, studime dhe kulturë. Një vlerësim të veçantë morën edhe shtëpitë botuese “Buzuku”, “Logos-A” dhe “Onufri”, për rolin e tyre të rëndësishëm në ruajtjen, zhvillimin dhe përhapjen e gjuhës dhe letërsisë shqipe në hapësira të ndryshme. Këto çmime ishin një dëshmi e nivelit të lartë profesional dhe përkushtimit që ky edicion solli, duke u shndërruar në një nisje premtuese për traditën e re letrare që po lind në Preshevë.

© Portali Shkollor- Të gjitha të drejtat e rezervuara. Ndalohet kopjimi pa lejen tonë.