Interviste – Page 146 – Dielli

VEXHI BUHARAJA, ORIENTALISTI I HARRUAR….

May 12, 2015 by dgreca

*Në 95 vjetorin e lindjes së një prej figurave të ndritur të mbarë Kombit Shqiptar, Vexhi Buharaja /
*Vexhi Buharaja nuk është krijues lokal; aq më pak i familjes.Për orientalistin, poetin, studiuesin dhe shqipëruesin e shquar është përgjegjës shteti dhe shoqëria shqiptare…”/
Në 95 vjetorin e lindjes së një prej figurave të ndritur të mbarë Kombit Shqiptar, Vexhi Buharaja; filozof, publicist, orientalist, historian, përkthyes, njeri idealist, njohës i shumë gjuhëve të huaja./
(Bashkbisedim me të bijën, Ferial Angjeli Buharaja/
Nga Pandeli SIMSIA/
Sot, më 12 maj, 2015 është datlindja e një prej figurave më të ndritura të Kombit Shqiptar, Vexhi Buharaja; filozof, publicist, orientalist, historian, përkthyes, njeri idealist, njohës i shumë gjuhëve të huaja.
VEXHI BUHARAJA/
12 maj, 1920 – 5 korrik, 1987/
Për të ndriturin, poliglotin euriditin Vexhi Buharaja, janë shkruar shumë, por unë, në hyrje, po bëj një përmbledhje të shkurtër të punës së tij, meqenëse këto ditët e fundit, u takova me vajzën e tij Ferial dhe bashkëshortin e saj Romeo, të cilët jetojnë dhe punojnë familjarisht me fëmijët e tyre në Philadelphia, të Shteteve të Bashkuara të Amerikës.
Ferial, ajo zonjë grua fisnike, gjithmonë e qeshur, ku edukata dhe kultura qytetare që ka marrë nga familja e saj, vazhdojnë ta shoqërojnë gjatë gjithë jetës, edhe në bisedën që bëmë, edhe në përgjigjet e matura që jepte për babanë dhe familjen e saj.
Dhe nuk ka se si të jetë ndryshe, përderisa është bija e dy bashkëshortëve të nderuar, Buharaja.
E thjeshtë, modeste, në fillim e refuzoi dëshirë-kërkesën time për një bashkbisedim, sepse kanë shkruar shumë për babanë e saj, më tha. Por, unë këmbëngula, meqenëse pas pak ditësh, (sot) familja, Berati, do ta përkujtojnë në 95 vjetorin e lindjes së tij.
Vexhi Buharaja zotëronte në mënyrë të shkëlqyer gjuhët klasike të Lindjes islame: arabishten, persishten dhe osmanishten së bashku me turqishten e re.
Ai ishte studjues me dimensione të mëdha në fushën e orientalistikës.
Gjithashtu, Buharaja zotëronte gjuhët kryesore të Perëndimit: anglishten, gjermanishten, frëngjishten dhe italishten. Më pas mësoi edhe gjuhën ruse.
Vexhi Buharaja ishte i dashuruar pas kolosëve të poezisë klasike persiane, sidomos pas Saadiut dhe Firdeusit, të cilët dhe i përktheu në gjuhën shqipe
Vexhi Buharaja ka qenë njohës i thellë i letërsisë orientale dhe asaj perëndimore.
Për të ndriturin dijetar, filozof… Vexhi Buharaja kanë shkruar shumë shkrimtarë beratas: Ahmet Kondo, Yzedin Hima, Agim Dëshnica, Agim Mehqemeja, Ajet Nallbani, Simon Vrusho, Bedri Telegrafi.
Vetë i ndrituri Vexhi Buharaja, jeta, vepra e tij voluminoze që ka lënë pas, janë thesare të Shqipërisë.
Me emrin dhe veprën e tij të ndritur, krenohet jo vetëm Berati, qytetarët e tij, por vetë shteti shqiptar, mbarë bashkëkombasit anembanë kudo që janë.
Thesaret, vlerat kombëtare, mbeten përherë të pakonsumuara, edhe atëhere, kur koha i mbulon me një tis pluhuri, por, sado vitet që të kalojnë, ata bëhen më të vlefshëm, më të çmueshëm.
I tillë do mbetet edhe thesari Vexhi Buharaja, sado që vitet, koha, ikin, ai përherë lartësohet.
Ja si janë shprehur për dijetarin Vexhi Buharaja:
– Profesor Eqrem Çabej kur e lexoi “Gjylistanin” vlerësoi jo vetëm tekstin e shqipëruar, por edhe studimin hyrës dhe fjalorin përkatës enciklopedik të përbërë prej 110 zërash që shoqërojnë veprën: “Mjaftonte vetëm studimi hyrës, shënimet sqaruese dhe fjalori enciklopedik, që Vexhi Buharaja të meritonte një gradë shkencore…”
– Poeti Lasgush Poradeci: “Per mua dy jane te mëdhenj në fushën e përkthimit nga gjuha perse në gjuhën shqipe. I madhi Noli në Amerikë, I madhi Buharaja këtu në Shqipëri”.
– Shkrimtari Dritëro Agolli: “Është një ngjarje e madhe letrare dhe kulturore botimi i “Shah-Namesë” të Firdusit, përkthyer nga poeti dhe njohësi i papërsëritshëm i gjuhës perse, Vexhi Buharaja, që pati ëndërruar që në rininë e tij t’ia dilte mbanë kësaj pune kolosale, të cilën rrallëkush e përballon. Në këto caste, tek flasim për “Shah-Namenë”, neve na vjen keq që nuk e kemi mes nesh Vexhi Buharanë që nuk e pa të botuar sa ishte gjallë këtë kryevepër të letërsisë botërore.
– Shkrimtari Namik Selmani, e ka quajtur: “Galaktika tokësore që na duhej e do të na duhet për shumë e shumë kohë. Do të ishte merita më e madhe e astronomëve të tokës që ta zbulonin të gjithë së bashku këtë Galaktikë të panjohur deri më tani. Një dritë që vinte pas një bubullime…”
– Studjuesi Agim Xh. Dëshnica: “Vexhi Buharaja, dijetar, që ka ngritur lart vlerat e Beratit dhe mbarë atdheut…”
– Shkrimtari Arshin Xhezo: ” Poetit, publicistit, filologut, studiuesit, orientalistit dhe përkthyesit të shquar Vexhi Buharaja iu privua djersa dhe shpërblimi, por sidomos, kënaqësia më e madhe e jetës; kënaqësia dhe gëzimi i krijimit. Dhe, ky është krimi më i madh ndaj tij. Ndërkaq, dorëshkrimet – vepra të gatshme të këtij personaliteti janë dëshmi dhe prova krimi.
Sot, ende të pabotuara, ato ngjajnë me dëshmitë e një krimi të pandëshkuar. Madje, krim i dyfishtë: ndaj autorit dhe ndaj kulturës shqiptare. Vexhi Buharaja nuk është krijues lokal; aq më pak i familjes. Për orientalistin, poetin, studiuesin dhe shqipëruesin e shquar është përgjegjës shteti dhe shoqëria shqiptare…”
Vexhi Buharaja, është vlerësuar gjithashtu edhe nga zotërinjtë: Sami Visoka, Mykerem Janina, orientalisti gjerman Franc Bambiger, etj.

****
“Vitet e burgut të padrejtë, babait i morën lirinë, por kurrsesi, ai nuk e uli dinjitetin”.
“Burgu e mbylli në errësirë, por nuk i mbylli dritaren e dijes”.
Bashkbisedim me zonjën Ferial, bija e të ndriturit Vexhi Buharaja.- Zonja Ferial, jeni lindur dhe rritur në një familje të njohur qytetare beratase. Më fol pak, të lutem, për familjen tuaj.
– Zoti Simsia! Faleminderit shumë për interesimin tuaj që tregoni për babanë tonë. Gjatë viteve të demokracisë në Shqipëri për babanë tonë dhe çdo gjë ai ka bërë, është e shkruar nga historianë, profesorë, shkrimtarë, gazetarë të ndryshëm, por, ne të dy, jemi bashkqytetarë dhe familjet tona e kanë njohur njëra tjetrën, madje edhe ju vetë jeni shprehur në shkrimin tuaj që, jo vetëm përshëndeteshe me babanë kur shkëmbeheshit në udhët e qytetit, por edhe babai juaj shoqërohej shpesh me babanë tonë.
Ishte dëshira dhe interesimi juaj që të bashkbisedonim për babanë, meqenëse ai këto ditë, më 12 maj 2015 do festonte 95 vjetorin e lindjes.
( Përlotet, e ndërpret bisedën. Hap çantën, nxjerr letërpecetën, fshin sytë dhe pas një psherëtime, vazhdon)
Ne u lindëm dhe u rritëm në një familje qytetare beratase me tradita dhe kulturë të trashëguar ndër breza.
Gjumët e familjes sonë ne i pamë tek personaliteti i babait tone, si: urtësia, edukata, kultura, dija, dashuria për njeriun…
Si njohës të mirë të gjuhës perse, ata morën edhe mbiemrin Buharaja, pa patur lidhje fare me origjinën…
– Ju jeni fëmija i 5-të i bashkëshortëve Buharaja; çfarë kujtimesh ruani nga fëmijëria juaj në familje, veçanërisht, me babanë tuaj, euriditin poliedrik, i ndrituri Vexhi Buharaja, meqenëse, siç e the edhe ti vetë, data 12 maj, 2015 është 95 vjetori i lindjes së tij.
– Sigurisht, shkolla e parë për çdo njeri është familja. Ishte fat i madh për ne pesë fëmijët, që kishim dy prindër të shkëlqyer, që plotësonin njëri-tjetrin.
Mamaja jonë edhe pse nuk kishte nivel kulturor si babai, ajo ishte një grua e ndershme, fisnike, e urtë, e respektuar dhe me vlera qytetare.
Me harmoni, urtësi dhe sakrifica të shumta, prindërit tanë të shkëlqyer dhe të vuajtur, mundoheshin të na plotësonin nevojat e moshës dhe të kohës.
Babai ynë ishte një mësues i dytë për ne fëmijët. Ishte i gatshëm të na ndihmonte për çdo gjë që ne e pyesnim dhe merrnim një përgjigje të saktë nga çdo fushë, si: matematikë, kimi, fizikë, gjeografi etj. Ishte interesant fakti, se ai njeri kishte njohuri të gjithanshme…
Në derën e shtëpisë sonë trokisnin shpesh njerëz të profesioneve dhe kulturave të ndryshme; historianë, shkrimtarë, mjekë, punëtorë, fshatarë, studentë, nxënës.
Te gjithë bashkë, me fjalën e parë “Urdhëroni”, merrnin ndihmën për problemet e tyre me dashuri dhe me humanizëm.
– Më fol pak më gjërë, të lutem për jetën e tij, megjithëse, siç u shprehe pak më sipër, për të kanë shkruar shumë personalitete, por, jemi në 95 vjetorin e lindjes së tij…
– Babai ynë Bexhi Buharaja, u lind më 12 Maj 1920, në lagjen “Çlirim” ose siç njihet më tepër në lagjen e madhe “Murat Çelepias” në Berat.
Rrjedh nga një familje intelektuale, me trashëgimi të pasur fetare, kulturore, atdhetare.
Mësimet e para i kreu në vendlindje, në Berat dhe më pas vazhdoi studimet në Medresën e Përgjithshme në Tiranë.
U diplomua në vitin 1940 dhe u vlerësua si një nga studentët më të dalluar. Menjëherë pas diplomimit, në moshën 20 vjeçare, u punësua në redaksinë e revistës “Kultura Islame”, organ i Komunitetit Musliman Shqiptar në Tiranë.
Në vitin 1944 u largua nga Tirana, për shkak të rrethanave të vështira të luftës dhe qëndroi në vendlindje, në Berat, pranë familjes së tij.
Në vitin 1946, sistemi komunist i ardhur në pushtet, e burgosi, me akuzat shpifëse dhe qesharake, se bënte propagandë kundër qeverisë komuniste shqiptare.
Që nga ai vit, familja jonë, u quajt familje kulake.
Pasi doli nga burgu, edhe pse ishte në liri, ai do mbante mbi shpinë njollën, si ish i burgosur politik dhe për këtë, ai konsiderohej prej udhëheqësve të partisë, si armik.
Për të mbijetuar, si shumë të tjerë si babai ynë që e patën atë fat të hidhur, u detyrua të bëjë punë të rënda fizike, duke iu bërë ballë të gjitha vështirësive.
Instituti i Historisë në atë kohë kishte nevojë dhe, në vitin 1965 e pranuan në Sektorin e Historisë së Mesjetës, pranë Institutit të Historisë në Tiranë.
Puna e tij hulumtuese, kërkimore shkencore dha rezultate të shkëlqyera. Madje, në Institutin e Historisë, ai zbuloi shumë gjëra të fshehta të Shqipërisë…
Babai, me punën e tij këmbëngulëse, kërkimore, studiuese, hulumtuese, sistemuese, mblodhi, përktheu në shqip, transkriptoi rreth treqind mbishkrime turko-osmano-arabe, me vlerë të madhe. Duke u mbështetur në këtë material, ai ka shkruar studimin me titull: “Mbishkrimet turko-arabe në vendin tonë si dëshmi historike”, të cilën e ka lexuar si kumtesë në Konferencën e Dytë Shkencore të Studimeve Albanologjike, që i zhvilloi punimet në Tiranë, më 12-18 janar 1968.
Ka përkthyer gjithashtu, një varg përkthimesh të tjera që i përkasin periudhës së Rilindjes Kombëtare Shqiptare, siç janë aktet dhe memorandumet e Lidhjes Shqiptare të Prizrenit, manifestin “Ujanallem” (“Të zgjohemi”) 1899, hartuar nga Dervish Hima, letërkëmbimin e tij me Dr.Ibrahim Temon, përmbledhur 64 letrash, që përfshihet në vëllimin e tretë (1900-1908) “Rilindja Kombëtare Shqiptare”. Përveç dokumenteve historike, babai ka përkthyer nga gjuha turke dhe perse edhe vepra të tjera shkencore dhe letrare. Ka përkthyer veprat shkencore të Hoxha Hasan Tahsinit, rektori i parë i Universitetit të Stambollit, dramën “Besa” të Sami Frashërit, “Shahnamenë” e poetit të madh të Persisë, Firdeusit, përmbledhjen poetike “Tahajjulat” (“Ëndërrimet” dhe “Katër stinët”) të poetit Naim Frashëri… të cilat edhe janë vlerësuar si perla në letërsinë artistike shqiptare.
Ka përkthyer nga persishtja veprën “Gjylistani dhe Bostani” të poetit të madh persian, Saadi Shirazi (1203-1291), i krahasuar me Shekspirin, madje i mbiquajtur “Shekspiri i Lindjes
– Në jetën e tij, në moshë fare të re, babai juaj, ariti majat e larta të suksesit të tij, por shumë shpejt, çmenduria e sistemit e goditi pamëshirshëm, padrejtësisht. Ju kishte folur juve babai për vitet e suksesit dhe vitet e rënda të burgut?
Babai, që në fillimet e rinisë së tij të hershme arriti suksese të mëdha, por, ato suksese ishin si nje ëndërr e bukur dhe e shkurtër, që më pas, do zëvendësohej me vuajtje të gjatë, me goditje të pamëshirshme, të pamerituara…
Ishin disa arsye pse babai nuk na fliste për vitet e burgut. Ajo më kryesorja, ishte koha në të cilën në jetonim.
Në atë kohë të errët, në Shqipërinë komuniste, nuk ishin të rrethuar me tela me gjëmba vetëm burgjet shqiptare, por, edhe jashtë burgjeve, në çdo hap që hidhnim të gjithë ne shqiptarët që e jetuam atë kohë, ishim brenda nje “burgu” dhe gardianët” që të ndiqnin nga pas.
Ne të dy bashkë, pothuajse jemi moshatarë dhe e kemi jetuar atë kohë të zymtë dhe na kujtohet shumë mirë, se si vepronin dhe përgjonin agjentët e fshehtë të sigurimit, që mund të ishin edhe komshinjtë tanë…
Të gjithë ishim bashkëvuajtës. Kur ne, fëmijtë e tij, arritëm moshën e pjekurisë, por edhe më vonë, madje edhe tani që po bisedojmë bashkë, e kuptojmë se sa i vrarë shpirtërisht ka qenë babai ynë, kur mendonte se, në atë udhë të madhe vuajtjesh ishte ai vetë “fajtor “, por pa bërë asnjë faj !!!
Vitet e burgut të padrejtë, babait i morën lirinë, por kurrsesi, ai nuk e uli dinjitetin.
Burgu e mbylli në errësirë, por nuk i mbylli dritaren e dijes.
Tek dija ai gjeti forcën e madhe që, si qindra të tjerë përballoi luftën më të egërr që ua dha “dhuratë” çmenduria komuniste, diktatura barbare shqiptare…
– Babai juaj, ka patur miqësi me studjuesin, historianin e njohur Ahmet Kondo.
– Po. Me historianin Ahmet Kondo, babai ka patur njohje që në moshën e femijërisë. Me kalimin e viteve, njohja u thellua edhe më shumë, pasi mendimet dhe idealet e tyre ishin të përbashkëta.
– Në vitin 1995, studjuesi Ahmet Kondo ka shkruar monografinë: “Vexhi Buharaja, njeriu, poeti, dijetari” Mendoni se ajo monografi është e plotë, apo është një dritare akoma e hapur…?
– Historiani Ahmet Kondo, duke qenë njeri shumë i afërt me babain, besoj, se monografia e tij ka nxjerrë në pah figurën dhe personalitetin e babait.
Por, jo vetëm historiani Ahmet Kondo, por për babain tonë ka shkruar një monografi edhe shkrimtari i njohur beratas, Yzedin Hima.
Ndaj dy zotërinjve të nderuar, ne, të gjithë familjarët, ndjejmë respekt dhe mirenjohje, pasi kanë hyrë në detaje shumë të ngushta të jetës dhe veprës së babait. Pra, them se, që të dyja monografitë janë të plotësuara.
– Shkrimtari Dritëro Agolli ka patur korespondencë me babanë tuaj, atëkohë, kur shkrimatri i dërgon të vetmin libër të shkruar në persisht, vëllimin: “Shah Nameja” për t’ia përkthyer. Mund të flisni për atë korrespondencë?
– Ti më pyet për korrespondecën që babai ka patur me shkrimtarin Dritëro Agolli.
Ata të dy nuk kanë patur njohje direkte me njëri tjetrin. Ata janë njohur me anë të mikut të babait tonë Ahmet Kondo.
Kur shkrimtari Dritëro Agolli punonte në gazetën “Zëri i Popullit”, në librarinë e letërsisë së huaj kishte marë një katalog, ku shënohej se, Akademia e Moskës botonte “Shah-Namenë” në dhjetë vëllime dhe mund të bëheshin abonimet… Shkrimtari Agolli e bëri abonimin dhe i erdhi vëllimi i parë, por jo në gjuhën ruse që ai e zotëron mirë, por në gjuhën perse me shkronja arabe, i pakuptueshëm për shkrimtarin.
Atëherë, shkrimtari takon mikun e tij Ahmet Kondon, publicist dhe historian, dhe i thotë se kujt t’ia japim vëllimin “Shah-Namea” që i ka dhuruar në persisht.
I nderuari Ahmet Kondo tha se, e kishte mik Vexhi Buharanë dhe “Shah-Nameja” vetëm tek ai duhet të shkojë për t’u përkthyer.
Pasi babait i erdhi “Shah-Nameja” ai i dërgon një letër falënderimi, ku i shkruante se është e para kopje e këtij vëllimi në gjuhën perse që vjen në Shqipëri, sepse Perandoria Osmane e kishte ndaluar përhapjen e veprës së Firdusit në domenet e saj.
Në letrën përgjigje, babai i shkruante se do të fillonte të shqipëronte “Shah-Namenë”
Por, siç e ka thënë edhe vetë shkrimtari Dritëro Agolli, babai i kërkoi edhe vëllime të tjera të asaj epopeje universale, por atëkohë filloi prishja e Shqipërisë me Bashkimin Sovjetik dhe, nga dhjetë vëllimet e “Shah-Namesë” mbeti vetëm një azilant në shtëpinë e Vexhi Buharasë, azilant që doli tani duke na përqafuar…
Pra, kjo është korrespondenca e babait me shkrimtarin Dritëro Agolli.
– Lufta e klasave në Shqipërinë e asaj kohe ka qenë, herë herë e zbutur dhe herë herë e egërr. Në kulmin e egërsisë së saj në vitin 1975, babanë tuaj e pushuan nga puna shkencore. Si e përjetoi i ndjeri baba?
Lufta e klaseve në Shqipërinë komuniste i ngjante një diagrame; herë herë ishte e ashpër …, herë herë e zbehtë…
Kur lufta e klasave ishte e zbehtë, për nevojat e Insitutit të Historisë, edhe pse babai ishte person i padëshiruar, atë e emëruan të punojë në atë institut.
Atje bëri një punë të lodhshme, voluminoze, duke hedhur dritë mbi shumë dokumente të rëndësishme me vlera të mëdha historike, të përkthyera nga turqishtja.
Në vitin 1975, kur lufta e klasave arriti kulmin e çmendurisë së saj, babin e pushojnë nga puna.
Disa intelektualë mirënjohës ndërhynë dhe reaguan për ta ndihmuar atë, mirëpo, vlera e partisë përmbyste vlerat e çdo shkence…
Kjo sigurisht, nuk e befasoi babain, pasi, ai gjithmonë ishte i vetëdijshëm për egërsinë e sistemit komunist.
Ai ishte mësuar të punonte njësoj, me të njëjtin zell, siç punonte në punët e rënda në gurrore kur e dënuan, po ashtu dhe pranë librave.
Në atë kohë në Berat, si në të gjitha qytetet e Shqipërisë, në krye të organeve të larta shtetërore emëroheshin njerëzit “kuadro”, mjaftonte të kishin kryer një kurs të shkollës së partisë së punës (komuniste), pa patur fare njohuri në fushat e ndryshme të jetës..
Orientimi nga Tirana erdhi që, Vexhi Buharaja, të punonte në biblotekën e Beratit, por, për partiakët vendas, ai nuk i përmbushte kushtet; kështu që menduan ta punësojnë në një berberhane për të prerë faturat.
Por edhe atje ku e çuan për të punuar donin ta “shtrydhnin” deri në fund.
Dosje të shumta me dokumente që kërkonin të përktheheshin vazhdonin të vinin nga Insituti i Historisë.
Megjithëse i vrarë shpirtërisht, por edhe i revoltuar, dëshira e madhe që ai kishte që historia të dilte në dritë, vazhdoi punën në heshtje dhe me urtësinë që e karakterizonte
– Kur babai juaj punonte si faturist në një nga berberhanet e Beratit, atë e ka vizituar në shtëpinë tuaj, profesor Aleks Buda.
Është e vërtetë, që Profesor Aleks Buda është takuar në Berat me babanë, por ai takim nuk është bërë në shtëpinë tonë.
Ata të dy janë takuar në berberhane, ku punonte babai.
Kanë biseduar për më shumë se dy orë.
Nuk kam njohuri për çfarë ata të dy kanë biseduar, se edhe babai nuk para na fliste ne fëmijëve rreth bisedave që bënte me personalitete të ndryshme, siç ishte edhe Prof. Buda.
– Në shtëpinë tuaj keni patur një bibliotekë të pasur me shumë libra të ndryshme. Çfarë u bë me ato libra?
– Babai në shtëpinë tonë ka patur një bibliotekë shumë të madhe dhe shumë të pasur me libra të ndryshëm të shkruar në gjuhët shqip dhe në gjuhë të tjera të huaja, të trashëguar nga gjyshi i tyre Ismaili dhe babai i tij Ibrahimi, burra të njohur për dije dhe kulturë.
Në vitin 1947, viti që babai u dënua, injoranca e kohës vuri një dorë të pafajshme dhe dogji një mal me libra. Për atë akt të pashembullt, jo vetëm familja jonë ndjeu dhimbje të madhe, por edhe komshinjtë, të gjithë ata njerëz që e panë me sytë e tyre atë skenë, atë turp, atë mëkat që po i bëhej edhe vetë kulturës.
Më vonë, babai grumbulloi me vështirësi dhe krijoi një bibliotekë kryesisht me libra historikë dhe fjalorë në gjuhët që ai zoteronte.
Tani ato libra janë shpërndarë tek familjarët dhe të afërmit tanë
– Po me përkthimet e ndryshme që babai juaj punonte ditë e natë, por që nuk arriti të shihte dritën e botimit të tyre?
– Babai punonte shumë, zakonisht në mbrëmje vone deri në mesnatë.
Ajo që na bënte më shumë përshtypje, ishte se, ai shumë rallë hapte fjalorët. Çdo gjë dilte e kristalizuar në mendjen e tij.
Përktheu me mijra materiale nga fusha të ndryshme si: historia, letërsia, psikologjia, astronomia, etj. etj. Të gjitha këto tregojnë për kulturën e tij brilante që ai kishte.
Siç e kam shprehur më sipër, babai punonte shumë, shumë, por kurrë nuk ia ndjeu kënaqësinë punës së tij . Pluri i harresës…
Shumë intelektualë të përkedhelur të kohës komuniste, abuzuan padrejtësisht në punën e tij dhe nuk denjuan t’i permendnin as emrin.
Disa të tjerë, përgatitën libra dhe, poshtë përkthimit shkruanin emrat e tyre. Në fund, sillnin si kujtim vetëm një kopje të librit dhe emrin e tij të shkruar me penë brenda kapakut të librit. Ky ishte vlerësimi i vetëm që babai mori sa ishte gjallë nga puna e tij shumë e lodhshme.
Dëmet materiale edhe pse vonë paguhen, por dëmet psikologjike nuk ka bankë që t’i paguajë kurrë.
– Pas përmbysjes së komunizmit, a i kanë kërkuar falje babait dhe familjes suaj, ata që e spiunuan, e dënuan, apo edhe bashkpunëtorët e tyre?
– Me parrullën famëkeqe “Në emër të popullit”, ata trokitën në mijëra dyer shtëpish, burgosën dhe pushkatuan njerëz të pafajshëm.
Dëmi psikologjik ishte shumë i madh.
Me përmbysjen e komunizmit, ata kurrë nuk i vrau ndërgjegjja për të trokitur në ato dyer shtëpish për të kërkuar falje.
Ata, nuk e njohin fjalën, falje; ata nuk kanë ndjenjë të falin. Ata janë lindur, si të dënuar nga Zoti, vetëm për të vrarë, për të spiunuar…
– Kush, mendon, se ka qenë pengu më i madh në jetë ë babait tuaj?
– Babai mund të ketë patur shumë pengje, por, unë mendoj se, pengu më i madh i tij, ka qenë: pas përfundimit shkëlqyshëm të studimeve, ai e refuzoi bursën shtetërore për të studjuar në Itali në fushën e orientalistikës. Arësyet familjare, e detyruan të qendronte pranë familjes.
– Po pengu juaj ndaj babait?
– Pengu ynë është, se ai u nda nga jeta në nje 4 korrik 1987, vit, kur edhe në Shqipëri kishte filluar të frynte e lehtë era e demokracise që po afronte.
Duhet të jetonte në vitet e shumëpritura të demokracisë. Duhet ta jetonte ditën e shumëpritur, përmbysjen e komunizmit, diktaturës së çmendur shqiptare që i shkatërroi jetën, të ardhmen…
Duhet të shikonte deri diku frutet e punës së tij shumëvjeçare, sa njerëzore po aq edhe me vlera.
Në demokraci, do t’i krijohej mundësia të shkonte e të vizitonte ato shtete ku ai kishte lexuar për kulturën e tyre.
– Babai juaj është nderuar nga pushteti lokal me titujt: “Qytetar nderi i Beratit”, “Mësues i Popullit” madje Biblioteka e Beratit mban emrin e tij: “Biblioteka Vexhi Buharaja”
Mendoni se ështëi haruar nga pushteti qendror për t’u vlerësuar me një titull akoma më të lartë? Të gjithë ne, që kemi patur fatin e mirë ta njohim edhe nga afër atë njeri të rrallë me vlera të larta njerëzore, filozofin, përkthyesin, historianin,…mendojmë dhe dëshirojmë që ai të vlerësohet me titullin e lartë “Nderi i Kombit”, sepse e meriton…
– Më 20 Dhjetor 1993, babait iu dha titulli “Mësues i Popullit” (pas vdekjes) dhe në 6 Korrik 1994, Biblioteka e Beratit mori emrin: Biblioteka “Vexhi Buharaja”.
Respekti nga qytetarët beratas dhe nga të gjithë ata që e kanë njohur, nuk i mungoi kurrë babait tonë; jo vetëm sa ishte gjallë, por edhe në ditën e tij mortore, i bënë respektin më të madh që mund t’i bëhet një njeriu, intelektuali të nderuar. Madje, qindra njerëz morën pjesë në ceremoninë e varrimit të tij. Qindra duar e ngritën lart arkivolin me trupin e tij të pajetë kur e përcollëm në varrezat e qytetit, në banesën e tij të fundit.
Besoj që ky është vleresimi më i madh që merr njeriu edhe në çastin e ndarjes së fundit përfundimtar.
Ndërsa në vitet e demokracisë, pushteti lokal dhe institucionet e ndryshme shtetërore e kanë vlerësuar dhe, mendoj se e kanë vënë në vendin që meritonte figurën e ndritur të babait tonë.
Edhe pse me dhimbjen e madhe për humbjen e njeriut tonë të shtrenjtë që e ndjejmë gjithmonë pranë shpirtit tonë, ne jemi mirënjohës dhe krenarë për atë ç’ka është bërë për babain tonë.
– Zonjë e nderuar! Unë e kuptoj thjeshtësinë, modestinë, njerëzoren që të karakterizon ty, kultura, edukata që ke marrë dhe vazhdon ta trashëgosh, sepse je bija e të ndriturit, poliglotit Vexhi Buharaja.
Edhe pse nuk iu përgjigje plotësisht pyetjes sime deri në fund, babai juaj i ndjerë, i ndrituri fiozof Vexhi Buharaja edhe pse është nderuar me këto tituj që folëm më lart, ai meriton edhe një titull tjetër të lartë; Nderi i Kombit.
Ai, këtë titull të lartë e ka marrë prej kohësh nga bashkqytetarët, bashkpunëtorët që kanë punuar dhe e kanë njohur atë nga afër, e ka marrë me punën e tij voluminoze që ka bërë, por besoj, se edhe instancat më të larta të shtetit shqiptar duhet të kujtohen për atë njeri të ndritur që i ka dhënë shumë kulturës sonë.
Faleminderit zonjë e nderuar Ferial. Ishte kënaqësia ime e madhe që ju takova bashkë me bashkëshortin tuaj dhe gjithçka që biseduam.
E kujtojmë me respekt të thellë në 95 vjetorin e lindjes së tij, babain tuaj të nderuar e të paharuar, i cili, është nder dhe krenari për çdo qytetar beratas, për çdo qytetar shqiptar, për çdo bashkëkombas. Siç i themi ne në qytetin tonë: “Ndjesë pastë, ose Rahmet pastë”
Nëse sot do isha në Berat, do shkoja tek varri i tij, t’i çoja një buqetë me lule të freskëta dhe t’i ndizja një qiri në krye të varrit.
Faleminderit.
– Faleminderit juve gjithashtu zoti Simsia për emocionet dhe kënaqësinë që na dhuruat.

DIASPORA DHE INVESTIMET NE VENDLINDJE

May 11, 2015 by dgreca

*Investimet e organizuara nga diaspora – zhvillojnë fuqishëm Kosovën dhe Shqipërinë – Duke hapur vende të reja pune dhe të ndalojnë ikjen e shqiptarëve/
* Bisedë me Dr. Naim Dedushaj – Drejtor për Investime të Diasporës Ministria e Diasporës, ideator i themelimit te Rrjeteve të Bizneseve të Diasporës në Botë ” Unioni i Bizneseve të Diasporës Shqiptare”, Kryetari i Unionit të Rrjeteve të Biznesit të Diasporës për Amerikën e Veriut dhe Kanada, zoti Elmi Berisha dhe nën kryetarin Besim Malota/
Nga Beqir SINA/
NEW YORK CITY : Rrjeti i Bizneseve të Diasporës në SHBA, fund – muajin e kaluar, para takimit vjetor të Unionit Global të Bizneseve të Diasporës Shqiptare, që do mbahet 10 ditëshin e fundit të muajit Maj, në formë krejt të veçantë në Shkup – Prishtinë – Tiranë, ka mbajtur disa takime me antarët e ri, afaristët dhe biznesment shqiptarë në Amerikë, që po i bashkohen dita ditës kësaj ideje .
Tre anëtar të këtyre takimeve, Naim Deduashaj, Elmi Berisha dhe Besim Malota duke folur për gazetën tonë, thanë se qëllimi i këtyre takimeve kësaj radhe në SHBA , gjegjësisht, në Dallas Teksas dhe më pas në metropolin e botës New York si dhe New Jersey me rrethe , ishte funksionalizimi i rrjeteve të bizneseve në Shtetet e Bashkuara, të themeluara një vit më parë. Gjithashtu, thanë ata këto takime i paraprinë dhe përgaditjes së një Platforme të Unionit të Bizneseve të Diasporës gjithëshqiptare.
Deduashaj, Berisha dhe Malota, zgjodhën me këtë rast “shtëpin” e kryetarit të këtij unionin në SHBA, Dallasin – Teksas, për mbajtjen e këtyre takimeve, të cilat më pas ndoqën një tur mjaft intenziv në zonën e Tri-Shtetshit
Ata thanë se zgjodhën Dallasin dhe më pas Nju Jorkun – kësaj radhe, ngaqë edhe Kryetari i Përgjithshëm i Unionit Global i Bizneseve të Diasporës Shqiptare, biznesmeni i njohur dhe mjaft i suksesshëm z. Nazar Mehmeti, është po nga Dallasi – gjithashtu si edhe Sekretari i Përgjithshëm i këtij unioni në SHBA, është nga ky shtet . Por, njëkohësisht, duhet cekur se në Dallas -Teksas, RRBSHA, ka shumë afarist dhe biznesmen të sukseshëm shqiptar, ndërkohë, që edhe komuniteti shqiptar në Dallas, sipas tyre është i veçantë për nga organizimi i mirë dhe shembull i mirë për të gjithë mërgatën në SHBA .
Në këto takime morën pjesë edhe personalitete dhe biznesmenët e dalluara – shumë prej atyre që ishin të interesuara, që bizneset me origjinë nga Kosova, dhe viset shqiptare në Amerikë, për të invistuar në Kosovë.
Biznesmen , humanist, filantropist, dhe veprimtar e patriot shqiptar të dëshmuar në shumë raste për çështjen kombëtare dhe për investime, në vendorigjinën e tyre, ka më shumë në Teksas – Dallas, thanë me të kthyer në Nju Jork, Dedushaj, Berisha dhe Malota. Në përgjethësi, u shprehen ata në SHBA , ne kemi investitor të till shqiptar në Amerikë, duke filluar nga Presidenti z. Nazar Mehmeti , i cili njëherëshit është edhe Krytari i Rrjetit të Bizneseve Shqiptare për Amerikë, dhe shumë të tjerë të cilët vazhdimisht me veprimtarinë e tyre kan treguar se Amerika, është pjesë e veçantë dhe e dalluar e mërgatës shqiptare. Shqiptarët e Amerikës, shprehen ata janë shembulli ma i mirë i bashkimit kombëtar , ndërshqiptar , duke filluar nga bizneset , organizimet e shoqatave e organizatave dhe bashkëpunimi mes të gjithë shqiptarëve, pa marr parasyshë se kush është dhe nga cila pjesë e shqiptarisë vjen !
Nese shtetet tona Kosova , Shqiperia , Maqedonia e viset tjera shqiptare deshirojnë të marrin një model të bashkëpunimit apo bashkimit, atëhere duhet të marrin Diasporën tonë në SHBA e cila qe 100 vite me radhë po punon bashk për Shqiptari !
Dedushaj , Berisha dhe Malota, sqarojnë se për sa i përket çështjes së investimeve në Kosovë, Shqipëri, Maqedoni dhe viset tjera shqiptare, biznesmenët shqiptar nga Amerika , janë të interesuar të investojnë, por duhet të krijohen kushtet të veçanta më të favorshme edhe nga shtetet tona për diasporën shqiptare, kudo që është, sepse, deri me tani nuk ka patur siguri dhe kushte të favorshme për të investuar Diaspora në vendorigjinën e tyre !
Gjithashtu, duhet përmendur fakti, thonë ata se shumë afarist e biznesmen shqiptarë nga SHBA, kanë shkuar dhe kanë investuar në Kosovë , Shqipëri , Maqedoni( viset shqiptare) , Plavë e Guci dhe kanë shprehur gadishmërinë që të investojnë në Shqipëri, Kosovë e tjerë. Aqsa disa prej tyre kanë Investuar deri në miliona euro – deri me tani, siç janë: z. Hajdar Bajraktari, z. Elmi Berisha, z. Rrustem Geci, z. Ismet Smajli, z.Florin Krasniqi , e shumë të tjerë ,të cilët kanë investuar dhe po bëjnë plane për të investuar edhe më tutje , bile z. Krasniqi, thuhet se ka filluar të investoj edhe në Mal të Zi( zonat shqiptare) . Dedushaj – i cili i ka ndjekur këto investime prej nga fillimi i tyre, shprehet :” Do e kisha veçuar një familje nga Plavë e Gucia nga Hoti, familja Mehaj z. Sadri Mehaj me vëllezër , një kontribues i madh i çështjes kombëtare në Amerikë, i cili ka filluar të investojë, disa miliona euro në Komunën e Gucisë, edhe pse ka hasur në shumë pengesa nga shteti malazez. Aqsa ky shembull i mirë, duhet të ndjeket edhe nga të tjerët nga kjo pjesë e shqiptarisë, sepse shpërngulja është e madhe dhe pothuajse vendi ka mbetur i zbrazët dhe vetëm me investime konkrete mund ta mbajmë gjallë këtë pjesë të banuar me shqiptar”, pra, thotë Dedushaj, ky ndoshta është momenti i fundit ta shpëtojmë këtë pjesë të shqiptarisë.
Meqënse Kosova, ka më shumë nevojë për investime, Rrjeti i Bizneseve të Diasporës në SHBA, e shikon si fondamentale, atë që të angazhohet më shumë për investime në Kosovë Mbasi, ky ka qenë edhe një ndër qëllimiet kryesore të themelimit të Rrjeteve të Bizneseve të Diasporës Shqiptare, kudo ata jetojnë, duke pas si strumbullar të këtyre investimeve, bizneset e shqiptarëve në SHBA, ku edhe bashkëpunimi ndërmjet shqiptarëve për investime, dhe qarkullimi e kapitalit së bashku ( të berit biznes së bashku ) është model se si mund të bëhet biznes dhe të investohet në Kosovë, duke i bashkuar forcat që të investojnë së bashku , së pari në vendin ku jetojnë (SHBA) , pastaj pse jo edhe në viset tona shqiptare. Me të vetmin qëllimi shprehen bashkëbiseduesit që projektet që vinë nga Diaspora, të vinë si kërkesa të organizuara, pra në emër të Unionit të Bizneseve të Diasporës Shqiptare , sepse në shumë raste kërkesat individuale kanë dështuar , pra për mos me i lënë të deshtojnë , simbas tyre është dasht të organizohen edhe ne në këtë formë, pra si “një opozitë pozitve për të ndihmuar zhvillimet e vendeve tona ” Dedushaj, Berisha dhe Malota, thonë se kjo është një formë e re, dhe, një ndër më të mirat e mundshme të organizimit të bizneseve të Diaspores shqiptare, e cila pas një viti funksionimi ka me mijëra pjesëtar të biznesve të diasporës shqiptare , duke përfshirë në udhëheqjen e saj, kryesore afaristët më të fuqishëm të diaspores shqiptare nga gjitha viset, siç janë disa nga ata: z. Lazim Destani , Ecolog Group , që ka më mijëra punëtor nëpër 40 vende të botës. Nazar Mehmeti , Elmi Berisha , Hajdar Bajraktari ,Rrustem Geci, Besim Malota, Ismet Smajli , Vëllezërit Viçaj , vëllezërit Nuha , Ejup Berisha , Mustafë Abazi, Zamir Mane , Yll Blakaj, Argëtim Hani, Fehmi Fetahu , Aziz Vardar , Ismet Mehmeti, Bujar Marevci , Amet Gjanaj ,Omer Nura , Tim Dardania ,Ferid Osmani, e shumë të tjerë, që me biznesin e tyre në botë ( Amerikë, Europë , Australi,) kanë bër emër në botën e Biznesit. Pra, vetë fakti, se këta afarist i kanë besuar këtij organizimi dhe janë pjesë e këtij rrjeti, tregon se sa serioze është ky organizim dhe sa e suksesshme po bëhet kjo ide e jona, e cila u përkrah edhe nga Ministria e Diasporës së Republikës së Kosovës.
Megjithatë, Dedushaj, Berisha dhe Malota, pohojnë se :” Neve politika shpesh apo gjithenjë na ka nda si në diasporë ashtu edhe në vendlindje, gjëja e vetme që ne kemi menduar se na bashkon dhe kurr nuk na ndan, është përveç veprimtarive të tjera edhe Biznesi , i cili na bashkon, bile edhe më shumë ngaqë, ky lloj organizimi nuk është politik, por është ekonomik dhe është gjithëshqiptar , gjithëpërfshirës, dhe, është organizimi i parë biznesmeneve shqiptarë në Diasporë. I cili, ka dëshmuar dhe ka treguar deri tani se ne shqiptarët mund të punojmë bashkë dhe mund të investojmë së bashku” ,
Gjatë këty takimeve të këtyre ditëve në Dallas, Nju Jork, dhe Nju Xhersi, bëhet e ditur se në këto takime nga RRBSHA, është folur për strategjin e re, që ata kan zgjedhur për të punuar qysh tani me riorganizmin e ri që ata kan bërë.
Duke pranuar se ata jan në fazën e funksionalizimit të Rrjeteve të bizneseve të Diasporës shqiptare , dhe jan simbas tyre në fazën e krijimit të disa rrjeteve në disa vende, ku jeton diaspora jonë me shumicë të cilat ende, thonë ata si kemi themelua. Por, u shprehen ata “Ne jemi në pergaditje të “Platformës së Unionit të Biznesve , Statutit , Rregulloreve të Punës”, të cilat do aprovohen në takimin e radhës ne fund muajin Maj 2015″. Ndërsa, ata kan përfunduar logon dhe Portalin informativ, i cili kur të kompletohet do hapet për publikun mbarë shqiptarë online, janë mjaft optimist se strategjia e re, dhe vendimet dhe forma e organizimit më tutje do vendosen në takimin e radhës në Prishtinë, Shkup dhe Tiranë, duke besuar në atë se “do të gjejnë format më të mira të mundshme të bashkëpunimit, shkëmbimit të ideve , dhe bashkimit të kapitalit shqiptar, kudo në diasporë dhe investimeve të tyre në Kosovë, Shqipëri dhe viset shqiptare” . Dedushaj, Berisha dhe Malota, me këtë rast mendojnë se edhe:” Ambasadat tona jasht nga Shqipëria , Kosova dhe Maqedona ( aty ku janë përfaqësit diplomatike shqiptare ) mund të luajn një rol shumë pozitiv në bashkëpunim me bizneset e diasporës shqiptare, nëpër botë, duke i mbështuar me kërkesat e tyre për investime në vendlindjen e tyre. Përfaqësuesit e shtetit të Kosovës dhe Shqipërisë, thanë ata aty ka më së shumti shqiptar, dhe ku është e përqendruar diaspora, së paku duhet të ofrojn ˆinformata më shumë dhe të shërbejnë edhe me këtë rast si urëlidhëse në mes atyre që dëshirojnë të investojnë dhe në vendlindjen e tyre. Njëkohesisht, simbas neve thonë ata, se Ambasadat tona dhe zyrat konsullore, në vendet përkatëse, mund të luajn rol pozitiv edhe në pengesat që hasin biznesmenët e diasporës në shtetet tona, për të investuar duke luajtur rolin e ndërmjetsuesit, për të kryer punët sa më shpejt dhe më efikas, duke intervenuar të ministritë përkatese. Pra, në këtë mënyrë që të luftohet korrupcioni apo burokracinë e zyrtarëve të cilët nuk kryejn punën si duhet , për të ju dhënë mbështetje afaristëve të diasporës, që të hapin rrugë për investime të reja dhe hapjen e vendeve të reja të punës”
Në fund të kësaj bisede , Dedushaj, Berisha dhe Malota, treguan se çfarë impakti, kan pasur takimet e tyre në prag të forumit mbarëkombëtar të biznesve nga Unioni i Bisznesve Shqiptare në Botë, që do të mbahet javën e fundit të muajit Maj – në Kosovë, Tiranë, dhe Shkup.
Me shumë besim ata shprehen se :”Këto takime kishin një rëndësi të veçantë, sepse, ne punuam në planin për funksionalizimin e rrjeteve të biznesve të diasporës, thanë ata, kudo në botë dhe në veçanti ketu në SHBA. Punuam në të ashtuquajturën ” Platforma e Uninoit të Bizneseve” dhe bëmë harmonizimin e saj me Europën dhe Amerikën. Pastaj punuam në agjendën për muajin Maj dhe detyrat në të ardhmen , pra një përgaditje e mirë e mbajtjes së takimve në Shkup-Prishtinë-Tiranë, që mund të deklarojmë se është e veçantë sivjet , sepse, vetë fakti se mbahet në këto tre kryeqytete shqiptare, tregon një mesazh të fuqishëm se Kosova, Shqipëria , Maqedonia dhe Mali i Zi, dhe viset tjera shqipetare, në Ballkan, nuk mund të zhvillohen pa diasporën. Andaj sa më shpejt që të kuptojnë qeverit tona këtë, aq më shpejt do të zhvillojmë vendet tona , dhe do i ruajm ato vise tona shqiptare të cilat janë të rreziukara nga shperngulja masive.
“Ka ardhur koha që dy Qeveritë tona , në dy shtetet shqiptare, Shqipëri dhe Kosovë, të zgjohen nga gjumi dhe të fillojm së bashku një epokë të re, që është zhvillimi ekonomik i vendeve tona , pra punësimi i të rinjëve dhe të rejave dhe mos të bredhin rrugëve të botës, por të jetojnë në vendin e tyre, shtëpitë e tyre” konkludojnë z. Naim Dedushaj, z. Elmi Berisha dhe z. Besim Malota, duke shtuar se kjo tani mund të bëhet me këtë organizim të ri, qe ka emrin Rrjetet e Bizneseve të Diasporës – gjithëshqiptare , duke patur mbështetjen e qeverive të dy Shtetetve tona.

Presidenti Nishani, bashkëpunim për reformën në drejtësi

May 8, 2015 by dgreca

Nga Rudina DERVISHI/
Presidenti i Shqipërisë, Bujar Nishani, ndodhet prej disa ditësh në Nju Jork për të nderuar rolin e shqiptarëve për shpëtimin e hebrejve gjatë Luftës së Dytë Botërore. Presidenti Nishani vizitoi kryeqytetin e Nju Jorkut, Albany, ku mori pjesë në një numër ceremonish solemne që kishte organizuar me këtë rast legjislatura e këtij shtetit.
Gjatë fjalimit në Asamblenë e Nju Jorkut Presidenti Nishani tha se në përfundim të luftës “Shqipëria numëronte një numër disa herë më të madh hebrenjsh në territorin e saj sesa në fillim të Luftës dhe shihet si vendi i vetëm në Evropë që shënon një rekord të tillë”. Me këtë rast, të dyja dhomat e Asamblesë së Nju Jorkut miratuan një rezolutë për rolin e shqiptarëve në mbrojtjen e hebrenjve gjatë Luftës së Dytë Botërore.
Po gjatë ditëve të qëndrimit në Nju Jork Presidentit Nishani iu dorëzua medalja e Nderit e Fondacionit ndërkombëtar Raul Wallenberg, për rolin e Shqipërisë në shpëtimin e hebrejve gjatë Luftës së Dytë Botërore. Duke marrë medaljen, Presidenti Nishani tha se ajo i takon të gjithë shqiptarëve, të cilët pa marrë në sy rrezikun strehuan dhe shpëtuan me qindra hebrej gjatë luftës.
Në një intervistë për Zërin e Amerikës gjatë programit televiziv Ditari, presidenti Nishani foli për sfidat në sistemin e drejtësisë si dhe për procesin e dekriminalizimit.
Zëri i Amerikës: Zoti President! Gjatë qëndrimit tuaj në Nju Jork, përveç nderimit të përpjekjeve të Shqipërisë në shpëtimin e hebrenjve gjatë Luftës së Dytë Botërore, ju patët takime me komunitetin shqiptar dhe me disa figura të tij. Çfarë roli ka ky komunitet për Shqipërinë? A mendoni se Shqipëria ka bërë sa duhet për të tërhequr energjitë e komunitetit shqiptaro-amerikan për zhvillimin e vendit?
President Bujar Nishani: Së pari, unë do të desha të ndalem tek vlerësimi dhe nderimi i rolit prej dekadash dhe, pse jo, historik të diasporës shqiptare në Amerikë, nisur nga figurat e para të diasporës shqiptare si Noli, Konica e mjaft të tjerë burra të shquar, të cilët punuan gjithmonë për çështjen kombëtare shqiptare. Pastaj është diaspora antikomuniste në Amerikë, e cila gjithmonë përkrahu popullin shqiptar dhe nxiti administratën amerikane, që të ishte pranë popullit shqiptar për të kaluar vitet e errëta të komunizmit në Shqipëri. Po ashtu pas rënies së sistemit komunist në Shqipëri diaspora shqiptare luajti një rol të jashtëzkonshëm për të lobuar pranë administratës amerikane, e cila duhet të ishte pranë Shqipërisë në ndërtimin e institucioneve demokratike, në forcimin e lirisë dhe ekonomisë së tregut. Momentet e veçanta të historisë së kombit shqiptar, të çlirimit të Kosovës dhe pavarësisë së saj gjithashtu patën përkrahjen dhe angazhimin e diasporës shqiptare. Sot ka gjenerata të reja, të cilët jo vetëm janë bërë pjesë e rëndësishme e jetës në Amerikë, por edhe pjesë e administratës në SHBA. Ne gjithmonë e kemi një obligim të rëndësishëm ta vëmë në dukje ekzistencën dhe aktivitetin e tyre.
Për të ardhur tek pjesa e dytë e pyetjes tuaj; unë jam absolutisht i pakënaqur me aq sa shteti dhe institucionet shqiptare dhe shoqëria jonë në tërësi bën jo vetëm për të evidentuar këtë kontribut të jashtëzakonshëm, por edhe për të bërë pjesë më aktive diasporën shqiptare, kapacitetet intelektuale të saj, dëshirën dhe vullnetin e saj edhe përparimin e mëtejshëm të institucioneve në Shqipëri.
Zëri i Amerikës: Zoti Nishani, gjyqësori mbetet një nga sistemet më të diskutuara në Shqipëri, nga njëra anë lidhjet dhe ndikimet politike, dhe nga ana tjetër korrupsioni. Pak ditë më parë ambasadori gjerman në Tiranë deklaroi se gjyqtarët e nisin ditën e punës duke marrë zarfet, pra ryshfetet. Madje një vit më parë edhe ju keni folur për gjyqtarë, që mendojnë për zarfet. Megjithatë deri tani nuk kemi parë ndonjë gjyqtar, që të dënohet apo ndëshkohet për rryshfet apo korrupsion…
President Bujar Nishani: Ashtu është dhe në fakt shqetësimi im i përhershëm ka qenë që ne duhet të largohemi përfundimisht nga retorika. Retorika nuk është e nevojshme, retorika nuk sjell ndryshimin, retorika nuk bën realisht reformat. Shqipëria ka nevojë për reforma të thella në shumë fusha, por veçanërisht në fushën e drejtësisë, posaçërisht në atë të gjyqësorit. Dhe unë e kam theksuar gjithë kohës që kam qenë në zyrën e presidentit të Republikës dhe do të vazhdoj ta them se baza për të filluar dhe për të realizuar një reformë në sistemin e drejtësisë është vullneti, kryesisht vullneti politik. Ndaj unë i kam thirrje vazhdimisht vendim-marrësve; legjislativit, qeverisë, klasës politike në tërësi që të shpalosë një vullnet të qartë e të vërtetë për të nisur një reformë në sistemin e drejtësisë, për t’u shkëputur një herë e mirë nga idetë e pasjes së influencave të politikës dhe të njerëzve me pushtet në legjislativ apo ekzekutiv mbi sistemin e drejtësisë gjithmonë në interes të objektivave të ndryshëm politikë për ta bërë gjyqësorin një instrument në shërbim të shtetit të së drejtës. Nëse nuk do të paraqitet një vullnet i qartë e i fortë për të ndërmarrë reforma, çdo angazhim tjetër do të mbetet në kuadrin e retorikës.
Zëri i Amerikës: Ambasadorja e BE-së në Tiranë u shpreh ditët e fundit se KLD nuk po merr pjesë në diskutimet për reformat në drejtësi. Si iu përgjigjeni këtyre kritikave?
President Bujar Nishani: nuk e kam dëgjuar këtë deklaratë, për hir të të vërtetës, duhet t’iu them që sapo mori ftesën për të marrë pjesë në komision janë deleguar dy përfaqësues nga KLD; gjyqtari Dritan Hamitaj dhe kryeinspektorja e KLD zonja Marsida Xhaferllari.
Zëri i Amerikës: Zoti Nishani, ka kritika që Këshilli i Lartë i Drejtësisë nuk ka marrë masa për gjyqtarë të korruptuar. Në Këshill ka patur dhe raste që janë denoncuar nga Inspektoriati i Lartë i Deklarimit të Pasurisë, duke qenë se nuk justifikojnë dot të ardhurat e shumta, por Këshilli nuk ka vepruar. Si e gjykoni ju këtë?
President Bujar Nishani: Unë nuk e kam parë punën e KLD si një punë të përsosur. Jam munduar gjithmonë si një prej antarëve të këtij Këshilli shpesh herë pa të drejtë vote në vendim-marrjen e Këshillit, por si një nga drejtuesit e KLD për të inkurajuar antarët e KLD që të jenë të përgjegjshëm dhe të angazhuar thellësisht. Unë e kam mbështetur angazhimin e tyre dhe për hir të të vërtetës, vetëm gjatë këtyre dy viteve të fundit ka patur një numër të caktuar gjyqtarësh, të cilët jo vetëm janë përjashtuar nga sistemi gjyqësor. Ka patur prej tyre të cilët i janë deleguar hetimit penal, një pjesë e tyre tashmë janë edhe të dënuar. Por gjithsesi ajo që unë kërkoj dhe do të vazhdoj të kërkoj nga antarët e KLD është që të dalin përtej angazhimeve të tyre në raportet personale që kanë ata me gjyqtarë të caktuar apo t’i qëndrojnë fort presionit që vjen nga politika, i cili për fat të keq vazhdon të jetë i pranishëm në forma dhe në mënyra të ndryshme përmes presionit, përmes korruptimit administrativ dhe jo vetëm financiar të antarëve të KLD por edhe nëpërmjet formave dhe metodave të tjera që vijnë nga pushteti, i cili ka se çfarë ofron në këmbim të favoreve. Unë do të vazhdoj të inkurajoj antarët e KLD, do të mbështes të gjithë integritetin e tyre për të qenë në lartësinë që u kërkon atyre opinioni publik.
Zëri i Amerikës: Këshilli i Lartë i Drejtësisë, u bë disa muaj që funksionon pa nënkryetar, një figurë kushtetuese dhe kyçe këtij institucioni. Kur pritet që ju të bëni emërimin e tij?
President Bujar Nishani: Nënkryetari i KLD ka një detyrë specifike thjesht administrative. Nuk ka të bëjë me punën përmbajtësre të KLD. Ai është një antar si gjithë antarët e tjerë, por është i ngarkuar me drejtimin e administratës. Për fat të mirë, qysh para dy vjetësh është futur funksioni i sekretarit të përgjithshëm, i cili tashmë e zëvendëson krejtësisht nga pikëpamja administrative mungesën e nënkryetarit të KLD. Presidenti do të zbatojë detyrën dhe tagrin e tij kushtetues për ta zgjedhur nënkryetarin e KLD. Por, ashtu si të gjithë jemi të njohur ka një vendim të Gjykatës Kushtetuese, e cila e ka hedhur poshtë dhe e ka quajtur të pabazuar bazën ligjore me të cilën parlamenti mori vendimin për të shkarkuar dy antarët e KLD. Unë besoj që parlamenti do të reflektojë ndaj këtij vendimi të Gykatës Kushtetuese, sepse në fund të fundit, të gjithë jemi të obliguar para këtyre vendimeve. Procedura që u realizua është tashmë pa asnjë bazë ligjore dhe asnjë akt procedurial nuk mund të jetë në fuqi pa një bazë ligjore të caktuar. Ky është thelbi i doktrinës së të drejtës.
Zëri i Amerikës: Zoti Nishani, muajt e fundit në Shqipëri është debatuar gjatë për atë që quhet si dekriminalizim i politikës. Por ndërsa palët në Shqipëri përfshihen me polemika, ambasadorët e huaj janë më konkretë dhe kanë shprehur shqetësim për disa emra, që janë përfshirë dhe në listat e kandidatëve për zgjedhjet vendore. Ju si e shihni këtë situatë?
President Bujar Nishani: Krijimi i kësaj situate është një akt shqetësues dhe na bën me turp që të gjithëve. Nuk mund të parashikohej dhe as të mendohej që në këto vite të demokracisë shqiptare, pas kaq kohësh ne të diskutonim për dekriminalizimin e politikës, parlamentit, institucioneve kaq të larta të shtetit. Si kemi mbërritur në këtë pikë është e turpshme, e papranueshme. Menjëherë duhet reflektim për t’u korigjuar dhe në radhë të parë nga vendim-marrësit e politikës dhe të partive politike. Ne i falenderojmë partnerët dhe miqtë tanë përmes ambasadorëve që kemi në Shqipëri, por janë shqiptarët, institucionet shqiptare, klasa politike, vendim-marrësit shqiptarë, të cilët duhet të zgjidhin dhe të marrin vendimet e duhura. Vetëm ne mund të bëjmë korigjimet. Prandaj unë kam inkurajuar dhe do të vazhdoj të kërkoj me forcë nga drejtuesit e partive politike, nga klasa politike që jo vetëm të distancohen por menjëherë të nxjerrin jashtë radhëve të përfaqësimit të politikës së tyre në parlament dhe në administratën shtetërore të gjithë që kanë rekorde kriminale, pasi është e papranueshme kjo jo vetëm në funksionimin e administratës dhe të vendim-marrjes, por edhe për imazhin e Shqipërisë dhe të shqiptarëve.

Uran Kostreci, poeti që ëndërronte ta luftonte komunizmin me vargje

May 6, 2015 by dgreca

Uran Kostreci, ish i dënuar i diktaturës dhe shkrimtar, i cili ka vuajtur për një kohë të gjatë në burgjet e komunizmit, tregon për miqësinë me Petro Zhejin, njohjen me të në SHBA dhe sonetin e dedikuar atij pas vdekjes/
Zoti Kostreci, ju keni bërë 20 vite burg politik. Dhe krimi juaj i vetëm ishte sepse donit të ishit një poet i lirë. Thuhet se ju jeni përpjekur ta luftoni diktaturën komuniste me sonete dhe poezi. A është kjo e vërtetë dhe si mund të na e përshkruani këtë?
Unë që në shkollë e kam pasur pasion letërsinë dhe kam filluar të lexoj që në moshën 13- vjeçare. Letërsia më ka shpëtuar shpirtërisht e për pasojë edhe fizikisht kur rashë në burg. Babai im ka qenë një i burgosur politik gjithashtu dhe ato që unë shkruaja ndonjëherë ua jepja shkrimtarëve t’i lexonin dhe iu pëlqenin shumë, e megjithatë nuk u botuan asnjëherë. Bile është një moment interesant; Në vitin1955, isha në vit të dytë në Shkollën Normale në Elbasan, vjen një vajzë e cila punonte në gazetën “Rinia”, për të parë rrethin letrar. Ishim nja 12 veta ne, e pasi mblodhi shkrimet tona e i lexoi nja 3-4 orë, zgjodhi vetëm dy-Të dyja të miat. Me tha mua: ‘Uran, këto do të botohen’. Unë u bëra me fletë, se isha i ri, por një frikë e kisha. Prit dy javë, prit një muaj nuk doli gjë. Gjej paratë dhe hipi në tren për të ardhur në Tiranë dhe iki drejt e te redaksia e gazetës. Pyes për zonjushën dhe doli ajo e shkreta. Doli dhe nuk i harroj asnjëherë fjalët e saj me njëfarë keqardhjeje. “Uran, atyre fjalëve që të thashë në Elbasan iu qëndroj akoma; poezitë i pëlqeva shumë, por nuk varet nga unë botimi i tyre”. E mora vesh unë. Po u pikëllova shumë e më kujtohet që kur zbrita shkallët kam derdhur lot. Jua rrëfeva këtë duke dashur t’ju tregoj se mua nuk m’i botuan asnjëherë poezitë e mia. Në burg kam përkthyer sonete nga të Petrarkës, Dantes e me radhë, por m’i merrnin kapterët dhe më humbnin të tëra. Por shkrova edhe një poemë, e cila nuk u bë për një vit ajo, se jarebi, s’ndodh për një ditë. Një poemë satirike që e emërtova “Epopeja e karkalecëve” ose “Epopeja e komunistëve”. Këtë e shpëtova dhe e nxora jashtë, sepse e mësova të gjithën përmendësh, plot 2000 vargje. Bile më kujtohet që po më kontrollonin kur u lirova në 1981, e thosha me veten time: atë që e kam në kokë s’ma merr dot. Epopeja e karkalecëve është një satirë që demaskon, satirizon dhe stigmatizon komunizmin.
Nëse do të kishit edhe një shans të dytë, a do të bënit përsëri të njëjtën përzgjedhje, duke ditur që do të keni kaq shumë rreziqe dhe kaq shumë sfida në të njëjtën kohë?
Të më besosh, unë kam mbetur rebel siç kam qenë që në moshën 15 vjeç-are, e po të vinte komunizmi në atë formë që ishte, unë prapë do vete në burg sepse nuk rri dot pa folur. Edhe pastaj, a do dilja gjallë si dola herën e parë, atë s’e di. Këtë mund ta marrësh me mend vetë. Unë letërsisë i falem dhe pasioni për këtë është shumë i madh. Unë në burg nuk e ndjeja fare urinë si të tjerët. Kur vinte ajo supa që nuk e hanin as qentë, i vetmi që habitej sesa shpejt erdhi ora për të ngrënë isha unë, megjithëse isha më i urituri ndoshta. Aq isha i përfshirë në ato që bëja tërë ditën duke shkruar poezi, duke mësuar italishten, duke përkthyer. Kjo më ka mbajtur gjallë. Jam sot 77 vjeç dhe bëj sonete për dashurinë, sepse shpirti i një artisti nuk njeh as moshë, as nuk pyet për muret e larta dhe qelitë e burgjeve.
Ju njiheni gjithashtu edhe si një mik i ngushtë i studiuesit dhe humanistit Petro Zheji. Çfarë ishte për ju Petro Zheji? Si intelektual, si gjuhëtar dhe si njeri?
Pyetja juaj është aq e stisur sa ma bën kaq të lehtë përgjigjen. Me Petron nuk isha njohur më parë, derisa u takova me të në Amerikë, sepse kam jetuar atje nja 7-8 vjet. Më thotë një ditë një miku ynë i përbashkët që do ftonte për Vit të Ri disa miq të tij, ndër të cilët ishte edhe Petro. Ndenjëm tri ditë në Ëashington dhe aty e njoha. Ai njëherë, e para punës, qe një savan, një dijetar. Ai qe një njeri shumë i ditur, enciklopedik e poliglot. Ishte njohës i shkëlqyer i 9 gjuhëve dhe njohës i shkëlqyer i historisë së artit dhe filozofisë. Ai ka qenë ndër përkthyesit më të mirë që ka pasur Shqipëria. Ishte njohës i mirë i gjuhëve të huaja, por mbi të gjitha ishte një njohës i mirë i shqipes. I qofshim falë për Shqipen që na ka dhënë ai me shqipërimet e tij. I pata dërguar ‘Epopenë e karkalecëve’ me email dhe e kishte pëlqyer. Dhe më tha mua: Po kur do i botosh? “E para punës i thashë, s’kemi para, e dyta duhet ta botoj në Shqipëri”. Kur vendosëm ta botojmë, ai shkroi parathënien. I thashë: O Petro, po mos e ke tepruar me lëvdatat për mua? E dini ça më tha? “Po ta merr mendja se do turpëroj veten në pleqëri duke lëvduar një gjë që s’vlen?”.
Tani kam mbledhur edhe 40 sonete, të cilat i kam shkruar kohët e fundit, e ndër to është edhe një sonet dedikuar Zhejit që vdiq. Ia bëra jo sepse ishte miku im, por sepse ishte njeri me vlera të veçanta.
E ndërkohë, z. Kostreci reciton sonetin me një dashamirësi të jashtëzakonshme:
Një mik e tha e unë besoj, Ti… fjete
Mbas aq brilant përkthimesh, korife!
Mes mjegulle antike, o eremit më vete
Ti, rolin mesianik të shqipes pe!

Të gjuhës ton’ gjenezë,ndofta,gjete;
Si Zarathustra fjalën tënde e the
E do dëgjojmë, shpejt, mbase, tërmete
Për shqipen- çelsi i gjuhëve mbi dhe.

Sa shum’ ngjyrim e shpirt e fjalë ar
Ka fraza jote, sa frymëzim e afsh
Her’ si ujvarë e vrullshme ujë llagar

Dhe herë e qetë e butë si mëndafsh;
Ti, që u reke e aq ishe krenar
Për shqipen, Petro, atje… Parajsën pafsh.

Mendoni se bota e sotme është më e mirë se sa bota e djeshme, që ju futi padrejtësisht në burg?
Tani dëgjo, një nga gjërat që na ka bërë të vuajmë më shumë është se nuk themi dot një fjalë për një tjetër; Në i themi gjërat troç. Njeriu përballet me kohë të vështira ndonjëherë dhe ajo e komunizmit ishte ndër më të vështirat, ku nuk duhej thënë fjala troç, sepse e pësoje. Ne e ëndërruam njëçikë më të plotë e më të saktë këtë botën e re, se ne e dinim që do vinte, vetëm nuk ishim të sigurt nëse do arrinim ta shikonim apo jo. Ne e dinim që do të merrte fund ajo doktrinë artificiale, por nuk e dinim nëse do të dilnim gjallë nga ajo. E kemi përfytyruar më të saktë, më të mirë, më të drejtë. Nuk erdhi tamam ashtu. Për të qenë i sinqertë dhe i drejtë me ju, ne e dinim që ai sistem ishte i tmerrshëm dhe shyqyr që ra. E sot populli tashmë po merr fryme i lirë, u hapën udhët e njerëzit janë të lirë të shëtisin botën. Por disa gjëra u bënë gabim! Duhet të ishin të tjerë… ata që themeluan botën e re demokratike, duhet të ishin ata që u vranë. Ne ishim të etur për ta parë Shqipërinë demokratike dhe s’mund të mos e duam më shumë këtë botë. Shyqyr që u bë kaq sa u bë, edhe pse nuk erdhi ashtu siç menduam ne.
Ku ndryshojnë këto dy botë?
Ti nuk do vije dot të më merrje intervistë mua sepse unë, ose do isha i vdekur, ose do isha në burg. Ne sot kemi mundësi të flasim lirisht, por edhe të shkruajmë në qoftë se na hapet ndonjë hapësirë. Unë munda të botoj “Epopenë e Karkalecëve” të cilën nuk e botova dot atëherë. “Vendi i shfarosjes së armiqve të popullit”, shkruhej në burgun e Burrelit, ku ka qenë babai im i burgosur e më pas, unë. Janë dy botë diametralisht të kundërta nga njëra- tjetra. Kjo nuk është bota që prisnim ne, dhe e them, sepse unë e di mirë si ishte dhe sesi duhet të bëhej.
Intervistoi: Estela Xhafa

PETRO ZHEJI
Sonet nga Uran Kostreci

Një mik e tha e un besoj, Ti… fjete
Mbas aq brilant përkthimesh, korifè!
Mes mjegulle antike, o eremit më vete,
Ti, rolin mesianik të shqipes pe!

Të gjuhës ton’ gjenezë, ndofta, gjete;
Si Zarathustra fjalën tënde e the
E do dëgjojmë, shpejt, mbase, tërmete
Për shqipen – çelsi i gjuhëve mbi dhè.

Sa shum’ ngjyrim e shpirt e fjalë ar
Ka fraza jote, sa frymzim e afsh:
Her’ si ujvarë e vrullshme ujë llagar

Dhe herë e qetë, e butë si mëndafsh;
Ti, që u reke e aq ishe krenar
Për shqipen, Petro, atje, parajsën pafsh.

KUFIJTE E KOSOVES-Synimi i Malit të Zi është ngushtimi i hapësirës së Kosovës

May 4, 2015 by dgreca

Intervistë me Ali Lajçin lidhur me kufijtë e Kosovës dhe Malin të Zi!/Intervistë me Ali Lajçin lidhur me kufijtë e Kosovës dhe Malin të Zi!
Intervistoj Asllan Dibrani/
Ngjarjet e fundit për kufirin me Malin e Zi kanë lënë hapësirë shqetësimi tek çdo shqiptar, po edhe tek ju zoti Ali Lajçi,që edhe jeni njëra ndër figurat me aktive që keni dhënë kontribut për çështjen e Kosovës që nga fëmijëria e deri me sot. Meqë ishim edhe ish të burgosur politik të ngjarjeve të 81-ta, do të flasim pak edhe për këto ngjarje!.Në këtë kohë është bërë vështirë edhe të shkruhet e të publikohen vlerat e kombit, pikërisht nga ish komuniste dhe shërbëtorët e ish Jugo-Serbisë, por edhe për kufirin. A jeni dakord zoti Ali për shtjellimin e këtyre temave?
-Po si jo me gjithë kënaqësi. Pikërisht si pikë referimi e intervistës do të jetë Rugova,dhe synimet e Malit të Zi që t’i ngushtoj tokat tona akoma, edhe se andaj e këndej kufirit janë banorë shqiptarë. Po e pasqyroj Rugovën si rajon dhe vlerat e saj, pastaj fillojmë pyetjet tona.
-Po më gjithë dëshirë zoti Dibrani do të jam në disponim dhe shërbim të kontributit, lidhur me këtë temë aktuale, por edhe çka t’u intereson tjetër do të përpiqem t’u përgjigjem pyetjeve tuja. Faleminderit z.Ali ,do të jetë në interes të publikut një historik i shkurtë i këtij rajoni pastaj fillojmë me pyetjet si më poshtë:

Vlera e Rugovës si territor strategjik dhe ekonomik për Kosovë

Rugova është një krahinë e vogël gjeografike dhe etnografike e Kosovës. Është krahinë malore që përbehet nga Rugova e poshtme dhe Rugova e sipërme. Kjo krahinë përfshinë afër 200 km katrore. Ka qenë edhe me e madhe, por një pjesë e territorit të saj ka mbetur nën Malin e Zi.
Rugova e sipërme kufizohet me katundet e Plavës dhe Gucisë, të Beranit dhe Rozhajes, kurse Rugova e poshtme kufizohet me Pejën dhe Rrafshine e Dukagjinit. Është zonë e thellë malore me Bjeshkët e Rugovës me shkëmbejë e thepisur dhe me bukuritë e rralla piktoreske, po edhe turistike. I takon krahinës së gjerë të Kelmendit. Aty, nëpër luginën e lumit Lumëbardhit, kalon rruga për në bregdetin e Adriatikut. Andej kalonte edhe rruga e moçme Pejë-Shkodër. Banorët janë kelmendas. Ndahen në pesë vëllazëri të mëdha: Lajç, Nikç, Muriq, Vukel dhe Selcë. Gjysma e popullsisë janë Lajç. Ka edhe pak jo kelmendas, që janë pjesëtarë të fiseve Kastrat (Sh. i Vogël), Shalë (Drelaj), Shkrel (Shkrel) e Berishë (Stakaj). Përbëhet nga tetëmbëdhjetë vendbanime fshatrash ku me shtatin e vetë të bukur nga horizonte të largëta gërshetojnë peizazhet përrallore. Pozita e saj gjeografike, hidrografia, relievi, përbërja gjeomorfologjike dhe klima e bëjnë atë një tërësi të veçante gjeografike, botanik
zoologjike shumë të pasur nga e cila, po të i epet një prioritet turizmit mund të hynë ne rangjet ma të bukura të turizmit botëror dhe evropian.
– Gjithashtu, ajo ka edhe një të kaluar historike të pasur. Kosova, si udhëkryq i Perëndimit dhe Lindjes shpeshherë u bë skenë e ngjarjeve më të bujshme historike. Atë e rrihnin valët e ndikimit helen, romak, sllav, turk dhe evropian nga vetë shtrirja strategjike që posedon. Mbi këtë trevë u gërshetua një thesar i madh kulturash që ti imponojnë traditën kulturore të veçantë, por trashëgimia kulturore e këtij rajoni mbeti autoktone e pasur dhe e qëndrueshme iliro-dardane, ashtu sikurse edhe tek pasardhësit e tyre- tek ne shqiptarët.
Regjioni i Rugovës me potencialin e saj natyror me bukuritë e shumta dhe pasuritë e saja, me ujëra si burime natyrore, liqenjë në lartësi të ndryshme, shpella të shumta, peizazhe piktoreske të vargmaleve të lidhura në mes veti me liqenjë, me florë dhe faunë etj, ka vlera shumë të mëdha strategjike po ashtu edhe ekonomike. Zbulimi dhe përhapja e rrugës 13.2 km në shpellën “Gryka e madhe” e Rugovës është një pikë turistike qe do ti kaloj edhe vlerat e Shpellës s e Gadimes në brendësinë e kësaj gjendjen disa liqej me thellësi të ujit deri në 45 metra me bukuri mahnitëse. Pikërisht sllavet i kanë sytë edhe të kjo pasuri natyrore dhe si synim rrudhjen dhe tkurrjen e territoreve tona nga e cila ja vlen ta kemi edhe mesazhin dhe opinionin e zotit Ali Lajçit lidhur me këtë temë !.
Pyetje-përgjigjeje:

Këshilltarët e Kuvendit Komunal të Pejës, në një seancë të jashtëzakonshme që është mbajtur këto ditë janë informuar për procesin e punës së Komisionit Shtetërorë të Republikës së Kosovës për Demarkacionin e kufirit me Malin e Zi, që përfshinë territorin e Komunës së Pejës opinioni i juaj?. Çka na thuani?.
Ali Lajçi: Iniciativa jonë ishte qe edhe kuvendi komunal me deputetet e kësaj zone të shprehin shqetësimin e tyre në lidhje me demarkacionin e kufirit dhe trendin negativ të tij, kundër propozimit të Malit te Zi, i cili cenon hapësirat dhe tokat tona rënd, duke përfshirë 6-7 e deri ne 8 km,thellësi të territorit të Republikës se Kosovës. Nga ky synim kapin bjeshkët më te bukura si pika më strategjike për ta vrojtuar dhe mbajtur nën kontroll eventuale Kosovën.
Kuvendi i Pejës lëshoi një deklaratë përkrahëse duke përforcuar kufijtë e Kosovës të vitit 1974 e që kap vijat qendrore në këto pika Qakorr- Mokna- Kullë. Kur dihet për kufijtë historik e etnik kapin edhe me tutje.
A.Dibrani: Ndonëse në këtë takim njeriu ma i zëshëm me argumente ishit ju, ku shpalosët edhe hartën origjinale para anëtarëve të komisionit dhe asamblistëve, por edhe para dhjetëra rugovasëve dhe qytetarësh të tri komunave që kishin mbushur sallën e Kuvendit – si u prit nga të pranishmit?
Ali Lajçi: Nga të pranishmit vërtet u pritem mirë ku u ndezën edhe emocione të fuqishme kundër komisionit qendror kadastral të qeverisë se Kosovës, i cili gjendet në ujera e turbullta me komisionin qendror të Malit të Zi. Ky komision jo në nivel të duhur profesional as etik, dhe tejet i pa përgjegjshëm, ku pritet ndryshim i tërësishëm të qasjes apo ndryshim të komisionit. Pritet të veproj qeveria dhe institucionet tjera qendrore.
A.Dibrani: Kush janë në komisionin kosovar për demarkacionin e kufijve që lozin me vlerat e kësaj treve? Përse gjithë kjo neglizhencë, oportunizëm dhe nënshtrim i faktorit shqiptar nga cubat malazezë me harta e tyre të falsifikuara?
Ali Lajçi: Komisioni qendror përfaqësohet në krye me Murat Mehën, Tefik Bashën etj… Të cilët veprojnë në kundërshtim me interesat e vendit. Këta njerëz dhe shumë struktura në nivele të institucioneve tona janë tmerrësisht të nënshtruar politikave shantazhuese, ekspansioniste të Serbisë dhe Malit të Zi.
Flitni për hartat e tyre të falsifikuara me të drejtë, sepse në emër hartash të vitit 1974 ata krijojnë harta tjera të reja të viteve 1988, 2004- 2008, ku këto harta depërtojnë 6-7- 8 km,në hapësirat tona.
A.Dibrani: Nëse përcaktohet kufiri përfundimisht me ato harta atëherë sipas pretendimeve të Malin e Zi, çka humb Rugova dhe Kosova ?
Ali Lajçi: Humbë pjesët me vitale, të bukura të bjeshkëve nga trojet tona, kur dihet se vlera turistike , ekonomike e strategjike është tejet e madhe jo vetëm për regjionin e Rugovës, por edhe mbarë Kosovën.
A.Dibrani: Ju keni përdorë një fjalë vagabondë për qeveritarë aktuale, kush janë ata?
Ali Lajçi: Këta janë qeveritarët e sodit e të djeshmit si Hashim fyelli e Isa Stuci-liliputi, apo njeriu pa identitet dhe klani i karagjozëve!
A.Dibrani: A duhet të dënohen dhe të eliminohen nga skena politika këta matrapaz që bëjnë pazarllëqe me tokat tona andej e këndej kufirit ?
Meqë po insistohet, a mendoni që të kërkohet pjesa e jonë dhe të prishen kufijtë artificial që i venë fuqitë e mëdha,por edhe Serbia?
Ali Lajçi: Jo kot dhe aspak i vetmuar, dhe jo kurrë kokë në veti.
Ju drejtohem me transparencë të plotë qytetare që nuk do të ju lejohet kjo djallëzi e dinakëri e tyre të realizohet .
Në pyetjen e dytë që ju shtroni, jemi plotësisht dakord, por tash flasim për një kapitull tjetër.
A.Dibrani: Kush luajti lojëra të fshehura pa e ditë Rugova që u shpall edhe park nacional?
Ali Lajçi: Gjithnjë këta aktorët që i ceka më lartë.
A.Dibrani: A i ka kundërshtuar kush terroristët e Malit të Zi që ilegalisht kanë hy e kanë kamufluar kufijtë artificial edhe i kanë asfaltuar natën dy kilometra rrugë në territorin e Rugovës nga Çakorri në Bjelluhë?
Ali Lajçi: Janë bëre reagime e protesta por veshët në lesh të institucioneve tona ende po sillen jashtë zakonisht të pa përgjegjshëm.
A.Dibrani: Ku janë forcat e Kosovës në këtë skandal të cenimit të sovranitetit territorial të Kosovës?
Ali Lajçi: Forcat tona janë në gjumë i nderuari gazetar, andaj ju jeni ata që i zbardheni disa tema aktuale se për qeveritarë na mori lumi!.
A.Dibrani: Çka bënë Qeveria e Kosovës pran këtyre synimeve që tentohet të rrudhen akoma trojet shqiptare?
Ali Lajçi: Vazhdon gjumi i tyre, oportunizmi , injoranca dhe dëgjueshmëria nga skenarët antishqiptar që do t’i zgjojmë një ditë nga kjo amulli që e bëjnë edhe tek masa !
A.Dibrani: Cilat janë kontaktet e juaja me faktorët lokal apo ndërkombëtar zoti Ali lidhur me ketë ngjarje?
Ali Lajçi: Nga të gjitha anët po përpiqem duke i shfrytëzuar të gjitha mundësitë institucionale, ndërkombëtare. Nëse institucionet tona nuk do të pezullojnë këtë trend negativ, atëherë ne kemi edhe lakore tjera organizative.
A.Dibrani: Sa keni përkrahje se paku morale nga ish të burgosurit tanë, shokët e idealeve tona qe ishim bashkëvuajtes për çlirimin e Kosovës dhe rrënimin e Jugosllavisë cariste?
Ali Lajçi: Nga ish të burgosurit tanë kishim e kemi përkrahje nga te gjitha trojet tona dhe jemi në kontakt të vazhdueshëm.
A.Dibrani: Kush mbajti takime të fshehta me organet malazeze?
Ali Lajçi: Nuk janë mbajtur takime të fshehta,u mbajtën të hapura, por në dëm te interesave të vendit tonë.
A.Dibrani: Zoti Ali çka kërkojnë armiqtë dhe tradhtaret shqiptarë në mes tokave shqiptare dhe përse ju rugovasit si dilni zot vet territorit qoftë edhe me forcë?
Ali Lajçi: Sa i përket armiqve tanë ata historikisht vazhdojnë avazin e vjetër kurse ne, do të përpiqemi ti pengojmë ato qëllime me te gjitha mundësitë tona.
A.Dibrani: Spektri politik i qeverisë së Kosovës janë apo s’janë fare të brengosur për ngushtimin e territoreve tona si nga Maqedonia -Serbia po ashtu edhe nga dhe Mali i Zi?
Ali Lajçi: Po dihet shumë mirë prandaj po i kundërshtojmë
A.Dibrani: A synoni që ta hapni këtë debat edhe në Kuvendin e Kosovës?
Ali Lajçi: Po synojmë në Kuvend gjithsesi dhe në të gjitha institucionet tona.
A.Dibrani: Pse e lëshuan mbledhjen të pranishëm anëtarët e komisionit kosovar për demarkacionin e kufirit?
Ali Lajçi: Kuvendi i Pejës kaloi shumë mirë në përkrahje nga gjithë deputetët e të gjitha partive kurse komisioni qendror i bllokuar nga argumentet e faktet tona nuk ju mbeti vend dhe u larguan në heshtje.
A.Dibrani: Sa është alarmuar ky rast tek rugovasit këtu në Kosovë dhe jashtë që dihet se është një komunitet i madh edhe në Amerike,sa është solidariteti i tyre me juve ?
Ali Lajçi: Po si të vendoret edhe mërgimtarët është çështje e ndjeshme dhe kemi përkrahje.
A.Dibrani: Dhe në fund opinioni i juaj lidhur me deklaratën e Azem Vllasit për ngjarjet e vitit 1981? Sa ka logjik që një komunist dhe një pjellë e marksist-leninisteve jugosllav të përbaltë atë periudhë të lavdishme të tërë popullit që na përkrahi për kërkesën tonë Kosova Republikë?
Ali Lajçi. Lexo e shiko video klipet e intervistat e mija në lidhje me këtë miop politik, kurse të tjerat vazhdojnë.Nuk ka kurrfarë arsye të klithin për ato ngjarje. Ato kanë vlerën e vet në frymë kombëtare. Komunizmi, marksizmi -leninizmi dhe etikat tjera ndaj atyre ngjarjeve ju beftë mirë atyre ku i kane gatuar në kuzhinat e Beogradit , si Z.Vllasit dhe Vllasëve tjerë.
A.Dibrani:Për fund ju mbesim mirënjohës për kohën që gjetet dhe për përgjigjeje denjitoze gjatë pyetjeve. Shpresojmë që territori i ynë do të zgjerohet e jo të ngushtohet nga armiqtë tanë shekullor, por edhe nga tradhtarët tanë shqiptarë që kanë qua kokën duke ju falënderuar “demokracisë së tepruar” që po na kushton dhe po na kafshon në kockë!