Dielli | The Sun

Albanian American Newspaper Devoted to the Intellectual and Cultural Advancement of the Albanians in America | Since 1909

Muzika është jeta ime!

by

“Ende i kam të freskëta kujtimet e fëmijërisë e të rinisë për Prizrenin tim të dashur, të cilit ia kam kushtuar këngën time më të bukur: “Zambaku i Prizrenit” /
(Intervistë e Rajmonda Moisiut me kompozitorin e njohur prof. dr. sc. Akil Mark Koci)
Bisedoi:Raimonda MOISIU/
Prof. Dr. Sc. Akil Mark Koci, kompozitor dhe muzikolog, njëri ndër kompozitorët e parë që në veprat e veta përdori muzikën avangarde – atonale, i cili ndikoi shumë me shkrime, dhe me veprat e veta në rritjen e vetëdijes artistike të krijuesve shqiptarë, veçanërisht në tri dekadat e fundit, duke na sjellë vepra me tendenca të reja kompozimi dhe duke e plotësuar literaturën muzikore shqiptare dhe çka është më e rëndësishmja, ka ndikuar edhe në kultivimin e shijes së publikut. Ky krijues, deri më sot, edhe pse i ka 79 vjet jete, është në proces të realizimit të veprave të reja muzikore.
Kompozitori dhe muzikologu, z. Koci, që nga viti 1993 jeton dhe vepron në Londër, në Mbretërinë e Bashkuar, edhe pse në moshën e tretë, është mjaft aktiv në krijimtari. Me këtë krijues të njohur biseduam rreth jetës dhe krijimtarisë së tij, përherë aktive dhe të frytshme .
-Profesor Koci ju jeni një nga kompozitorët dhe muzikologët më të shquar të botës shqiptare. Sivjet kremtoni 79-vjetorin e lindjes dhe 56-vjetorin e krijimtarisë e të kompozimit të parë “Maca e vogël”, për korin e fëmijëve, kur edhe u ekzekutua dhe u botua. Kur e keni kuptuar se muzika është jeta juaj?
-Para se të përgjigjem në pyetjet tuaja, e nderuara Raimonda, le të më lejohet të them se po kënaqem me aktivitetin tuaj dhe gëzohem për punën që e bëni në të mirë të kombit, i cili, në këto kohëra të vështira, ka nevojë për të tilla siç jeni ju. Aktiviteti juaj i madh në lëmin e kulturës dhe të artit ndriçon kontributin që po i jepet zhvillimit dhe ruajtjes së pasurisë së mëdha që ka kombi ynë, shtimit të vlerave të tij shpirtërore dhe artistike. Ju falënderoj për ftesën që më bëtë për intervistën dhe do të mundohem të jap përgjigje në lidhje me pyetjet tuaja. Të falënderoj për respektin dhe fjalët e thëna për krijimtarinë time. Jam njëri prej shumë krijuesve që ka kombi ynë në dy shtetet tona dhe e artistëve të shumtë që jetojnë dhe veprojnë në diasporë. Ndaj, ne si krijues që veprojmë nën qiellin e huaj, jemi të detyruar t’i dëshmojmë vlerat me punë, jo vetëm veten si krijues, por edhe kombin të cilit i përkasim.
Rrjedh nga një familje Prizrenase dhe jam edukuar nga një babë (Marku) me tipare të forta autoritare me hierarki familjare-traditë shqiptare, i cili ka qenë i zellshëm në punë me sjellje të admirueshme në shoqëri dhe njohës i mirë i disa gjuhëve.
Këto aftësi e ndihmuan atë të punonte me shumë përkushtim nga vitet e dhjeta të shekullit të kaluar (1910), si përkthyes në Konsullatën e Austrisë në Prizren. Përkushtimi i tij ndaj traditës dhe edukatës së shëndoshë familjare ishte i madh dhe ai bashkë me nënën time, Paulinën (Tinën), e cila ishte një amvise e mirë, nënë e përkushtuar, me virtyte të larta kombëtare dhe krishtere e devotshme, na edukuan ne 12 fëmijëve, sa kishin lindur nga këta dy prindër. Pra, kam marrë edukatë nga prindërit e ndershëm, të cilët jo vetëm na flisnin bukur dhe qartë, por edhe kërkonin nga ne të thoshim vetëm të vërtetën, pa hipokrizi, të qëndronim larg intrigave, të kishim shpirt të pastër e të lirë dhe të mos harronim për asnjë çast identitetin tonë kombëtar në ato kohë të vështira për popullin tonë (Prej vitit 1938-41 kemi jetuar në Shkup). Pra, ndikimi i tyre ishte një frymëzim për aspiratat e larta arsimore dhe edukative për të ardhmen tonë… Kontaktet e para me muzikën artistike i pata që në fëmijëri. Aty nga mosha 10-vjeçare kam kënduar në korin e Konkatedrales së Prizrenit, të cilin e udhëhiqnin motra Angjelina dhe motra Ana; aty kam ndier kënaqësinë e muzikës dhe gjithnjë kam menduar se një ditë muzika do të jetë profesioni im jetësor, sepse për të parën herë kam ra në kontakt me veprat e kompozitorëve si janë Hajni, Moxarti, Bethoveni dhe të tjerët. Pra, falë kësaj edukate, muzika vlonte në ëndrrat e mia dhe kështu u orientova që profesioni im jetësor të jetë – muzika.
-Keni studiuar në Prizren, Prishtinë dhe keni vijuar më tej studimet për muzikë në Sarajevë. Si do t’i krahasonit këto tri eksperienca të jetës suaj?
-Me ju thanë të drejtën, edhe pse jam në moshën e tretë, dëshiroj ta theksoj këtë, sepse thonë: rinia bukuria, kurse pleqëri është kryevepër, dhe ende i kam të freskëta kujtimet e fëmijërisë dhe të rinisë në Prizrenin tim të bukur, të cilit ia kam kushtuar këngën time më të bukur “Zambaku i Prizrenit”, këngë që është bërë sinonim jo vetëm i krijimtarisë sime, por edhe koncept i bukurisë, e bukuria është ndër më të vështirat e të gjitha estetikave të lashta, moderne dhe bashkëkohore, sepse ajo është cilësi estetike për Platonin; dhe e bukura ka qenë formulë e shkëlqimit të së vërtetës. Në Prizren kam kryer shkollën fillore, gjimnazin deri në vitin e katërt, kurse gjysmë matura ka qenë me tri vjet, por unë e vazhdova, kreva vitin e katërt dhe u regjistrova në vitin e pestë dhe, aty kah gjysma e vitit, vendosa të çregjistrohem dhe të shkoj në shkollën e mesme muzikore, sepse shihja se nuk kisha zgjedhur orientimin tim, dhe se për mua muzika ishte jeta ime. U lajmërova dhe më pranoi drejtori kompozitori ynë i parë në Kosovë, Lorenc Antoni, pas një provimi pranues. Atëherë kuptova se e kisha gjetur drejtimin tim të jetës. Dhe mu atëherë kompozova këngën e parë “Maca e vogël”, e cila edhe m’u ekzekutua nga kori i shkollës muzikore, ku këndoja edhe unë bashkë me kolegët e mi. Kjo ishte kënaqësi e pa përshkruar, kurse kjo këngë e kompozuar edhe u botua. Dhe, po e them edhe një herë, se ishte kënaqësi e pa përshkruar kur kolegët, në fakt kori i shkollës, e ekzekutoi kompozimin tim të parë!
-Si i çmoni disa nga konceptet e kulturës suaj muzikore si: kompozimi, muzikë dhome, muzikë baleti dhe operistike, violinë dhe orkestër dhe organizator i koncerteve recitale, apo muzikologji? Cila është tema juaj e preferuar dhe pse?
Kam bërë shumë kompozime që nga këngët për fëmijë e deri te veprat skenike siç është baleti. Nga sa kam krijuar deri tash del se më së shumti kam 5 balete, pra, krijime skenike dhe muzikë kamertale. Dua të theksoj se e kam shkruar baletin e parë në Kosovë me titull “Sokoli e Mirusha”, luajtur nga Ansambli i baletit të Prishtinës dhe nga Ansambli i baletit të Sarajevës, dhe kjo është vepra e parë skenike duke përfshirë edhe teatrin që është luajtur dhe vendosur në skenë jashtë Kosovës nga autorë kosovarë në kohën e ish- Jugosllavisë. Pra, ishte një nder dhe krijim, se isha krijuesi i parë shqiptar nga Kosova që m’u luajt vepra nga një ansambël i huaj jashtë Kosovës. Dua të theksoj se kjo vepër u luajt edhe në Bienalen e muzikës moderne nga Ansambli i baletit të Prishtinës në Bienalen e Lubjanës.
Në krijimtarinë time nuk bëj ndonjë veçim, por kur kompozoj, vendos se për çfarë lloj ansambli kompozoj; pra nuk e veçoj asnjë formë muzikore. Edhe në tema të caktuara nuk përqendrohem, por bazohem në tekstin, në karakterin dhe në përmbajtjen e saj. Duhet të theksoj se burimet e zhvillimit të muzikës serioze shqiptare në Kosovë i gjejmë, fillimisht, në qytetin tim të lindjes – në Prizren, mu në kishën katolike të Prizrenit “Zoja Ndihmëtare”, pastaj në vitin 1948 hapja e shkollës së parë muzikore, shoqëria kulturore-artistike “Agimi” dhe radiostacioni i parë Radio-Prizreni si inklinacion edhe shkolla e parë e ulët muzikore e më vonë edhe shkolla e mesme muzikore… Kam kompozuar gati në të gjitha format muzikore duke filluar që nga këngët korale për fëmijë e deri te baleti si forma më e madhe muzikore.
-Muzikantët e mëdhenj të së kaluarës kanë theksuar se që të “piqen” artistikisht krijuesit e rinj, është e nevojshme të lexojnë diçka rreth tyre dhe rreth aktivitetit të tyre? Ju e përfillni këtë mendim në krijimtarinë tuaj?
Çdo krijues duhet të përcjellë rrjedhat e artit me të cilin merret, e, pra, është e domosdoshme të ecësh me kohën, edhe pse duhet pasur kujdes, sepse krijimtaria nuk varet nga ecuritë e larushisë së artit, por duhet ndjekur thelbin e tij. Kështu, bie fjala, edhe me vizitën e shumë manifestimeve, me specializimet e shumta në botën e jashtme, kam kuptuar se nuk bën të jesh jashtë ngjarjeve, jashtë kohës dhe vendosa të ecësh rrjedhave të muzikës aktuale botërore dhe jam i pari, ose ndër të parët, që i kam sjellë në Kosovë në veprat e mia, trendët e muzikës bashkëkohore, kurse krijimet e mia në muzikën atonale janë veprat e para në krijimtarinë e gjithëmbarshme shqiptare.
-Ju kanë quajtur promotor i jetës muzikore dhe bashkërendues i shumë manifestimeve muzikore në Kosovë e Shqipëri dhe një ndër themeluesit e Shoqatës së Kompozitorëve, Pedagogëve dhe Artistëve të Muzikës, Akordet e Kosovës, Skenën muzikore, Ditët e muzikës Kosovare, Shoqatën e Muzikologëve të Kosovës, Institutin e Etnomuzikologjisë Shqiptare e tjera? A mund të na përshkruani momente nga evenimentet mbresëlënëse artistike që ju keni organizuar? Dhe, si jeni ndjerë që keni realizuar suksese të tilla?

Kemi pasur fatin që gjenerata jonë e parë të merret edhe me organizimin e jetës muzikore. Kështu unë me kolegët kemi formuar shumë manifestime, festivale, koncerte dhe evenimente të ndryshme muzikore. Po përmend vetëm disa: Akordet e Kosovë, Festivalin e solistëve dhe të koreve, Ditët e Muzikës Kosovare, Skena muzikore, Festivalin e koreve të pionierëve e të rriturve, lokale dhe krahinore. Në fakt, ajo ka qenë edhe fatkeqësia jonë, sepse me to duhet të merren ekipe të tëra, kurse për një krijues ajo është humbje kohe. E, tash kur ka 23 vjet që jetoj në Mbretërinë e Bashkuar, shoh se asnjë krijues nuk merret me punë organizuese. Mund të jetë ndonjë kompozitor kryetar nderi, por organizator jo, sepse ekzistojnë ekipe të veçanta kurse për krijuesin e mirëfilltë është humbje kohë dhe është punë që nuk i shkon përdore krijuesit. Megjithatë, ne kemi bërë një punë të madhe në afirmimin, në krijimin dhe në prezantimin e muzikës sonë të kultivuar jo vetëm në Kosovë dhe Shqipëri, por edhe në botën e jashtme. Kështu veprat e mia janë ekzekutuar në mbi 70 shtete, po ashtu edhe veprat e kolegëve janë ekzekutuar në shumë manifestime botërore. Duhet të përmend se Filigranët II janë ekzekutuar në Bienalen e muzikës avangarde në Paris, kurse, siç e cekët më lart, baleti “Sokoli e Mirusha”, që është baleti i parë në Kosovë, është vënë në skenën e Teatrit Kombëtar të Sarajevës si vepër e parë e një krijuesi shqiptar duke përfshirë edhe dramën dhe format e tjera. Pra, është vepra e parë, në përgjithësi, që është luajtur nga një ansambël i huaj jashtë Kosovës.
-Po, si dirigjent me Orkestrën Simfonike keni punuar, në rast se po, kur e si ndodhi kjo?
Mjerisht asnjëherë dirigjuar, pos që gjatë studimeve kam punuar në Sarajevë si mësimdhënës i lëndës së muzikës, ku kam pasur obligim për të përgatitur korin e fëmijëve pranë shkollës ku punoja. Kjo më ka ndodhur edhe pasi u diplomova dhe fillova punën si kryeredaktor i programit muzikor dhe formove korin e parë të fëmijëve pranë Radio-Prishtinës në vitin 1962
-Ju gjithashtu keni dhënë koncerte në Evropë?
Jo, asnjëherë nuk kam dhënë koncerte, do të thotë nuk kam dirigjuar me ansamble; janë ekzekutuar veprat e mia në 70 shtete qofshin përmes radios, televizionit, koncerteve live nëpër festivale, bienale, por me dirigjue – asnjëherë nuk kam dirigjue!
-Kush janë disa nga kompozitorët e mëdhenj nga Epoka e Artit të muzikës botërore, në regjistrimet e të cilëve ju gjeni veten?
Janë të shumtë, kryesisht kompozitorët e shekullit të kaluar.
-Mekanizmi juaj kompozues është mbresëlënës. Në çfarë moshe keni filluar të mendoni në lidhje me teknikën, si ta përmirësoni atë dhe cili nga këta mekanizma në kulturën tuaj muzikore është më i vështirë për ju?
-Si ta përcaktoj këtë moment, por kthesa ime ka qenë pasi vizitova disa nga festivalet në botën e jashtme: Bienalen e Zagrebit, të Parisit, të Varshaves, të Opatisë Donaushingen e shumë e shumë të tjera nepër botë, pra edhe si pjesëmarrës dhe vendosa që të kompozoja në frymën e muzikës bashkëkohore, ndaj edhe veprat e mia u ekzekutuan në shumë manifestime të tilla.

-Dhe gjatë kësaj karriere mbresëlënëse, a jeni ndjerë ndonjëherë nervoz apo i lodhur… Një nga aspektet më interesante të punës suaj duhet të ketë qenë, me siguri, sfida e koordinuar me instrumentistët. Cili është sekreti i komunikimit të ideve tuaja me ta në një vepër muzikore?

T’ju them të drejtën nervoz jo, sepse punoj me dëshirë, por më lodhin dhe më bëjnë nervoz çështje të tjera, si, bie fjala, kur dimë se muzika si art ka luajtur një rol të madh në çdo shoqëri, pastaj në edukimin e brezave, por tani e ka humbur primatin, nuk e ka atë rol që kishte dikur; mësohet në shkolla sa për të thënë se e kemi lëndën e muzikës. Nuk ka veprimtari siç kanë qenë dikur koret, grupet e këngëtarëve, solistët, orkestrat që organizonin gara dhe manifestime të llojeve të ndryshme. Tash muzika në vend që të luajë rolin edukues, është shndërruar në biznes. Pra, konstatoj se muzika si e tillë, ia humb shijen receptuesit, e lëre më të edukojë, siç ka qenë dikur. Aspak më e mirë nuk është gjendja në Shqipëri. Po të ishin gjallë mendjet e ndritura, të cilat nuk i kanë munguar kombit tonë gjatë shekujve, padyshim do të habiteshin me të tilla marifete. Kompozitori dhe pianisti Xhorxh Enesku ka thënë: ”Muzika nuk buron nga asgjë… ose në qoftë se të kënaq shpjegimi, buron nga ndjenjat… Harmonitë, thellësitë e gjërave, janë jashtë analizës… Muzika është shprehje e pastër e një gjendjeje shpirtërore”. Ja, pra, kur t’i analizojmë këto thënie, do të shohim se sot s’kemi si të pajtohemi me gjendjen e mjerë që e kemi në këtë fushë.
Sa për sekretin e komunikimit – nuk komunikoj shumë, por punoj shumë, sepse gjithnjë kam besuar, besoj e do të besoj dhe do të punoj për të mirën e muzikës kombëtare, që është dhe ka qenë motoja e krijimtarisë së kompozitorëve tanë. Sido që të jetë ne nuk kemi ndonjë traditë të madhe, siç kanë popujt e tjerë në lëmin e muzikës së kultivuar. Për 60 vjetët e fundit është krijuar një fond i mirë i muzikës kombëtare, por, mjerisht, ende vazhdon ai avazi vjetër komunist në Shqipëri se nuk kemi koncerte të përbashkëta dhe krijimtaria e gjithëmbarshme e të dy shteteve nuk konsiderohet si muzikë dhe krijimtari shqiptare, por si muzikë e Kosovës dhe e Shqipërisë!
-Shpesh ju ka rastisur të bashkëpunoni e të bëni prova, kur janë ekzekutuar veprat tuaja, me artistë që nuk i keni njohur apo nuk keni dëgjuar më parë për ta. Si arrini ju të frymëzoheni me ndjenjën e “esprit de corps”?

Po, para 30 vjetëve kur më janë ekzekutuar veprat e mia në Këln, Shtutgard, Nju York,Opati, Zagreb, Beograd, Sarajevë…, nuk zinin besë se jam shqiptar nga Kosova, sepse kam një shprehje muzikore që dallonte nga kolegët e mi kosovarë dhe kam bërë një kthesë me të cilën janë befasuar edhe ata, por që nuk jam larguar nga prirjet avangarde, edhe pse ky nocion nuk ekziston, sepse është tejkaluar ai, por tani ekziston post modernia që bashkë dyzon të gjitha shprehjet, pra, ka një pluralizëm shprehjesh dhe mendimesh në krijimtari. Para ca kohe m’u ekzekutua një vepër në Londër dhe duke dëgjuar në prova veprën time, njëri prej kompozitorëve të njohur anglezë i thotë djalit tim, Arbrit, po babai yt para 30 vjetësh paska kompozuar më mirë se ne tani!
-Dua t’ju pyes se në ç’raport ka qëndruar folklori me rrjedhat e reja që janë në krijimtarinë botërore, kur dihet se folklori ynë, shqiptar, është mjaft i begatshëm?
Folklori duhet të jetë nxitje, preokupim, por jo dogmë, ligj, domosdoshmëri, sepse citimi i temave muzikore të huazuara nga folklori, krijon një ilaritet që nuk është në të mirën e folklorit, e as të krijuesit. Kanë kaluar ato kohëra kur folklori përfaqësonte frymën e një populli, sepse po të bazohemi vetëm në të, ku mbetet roli i krijuesit, ku është imagjinata e tij! Nga ana tjetër, nuk do të largohemi nga tabani kombëtar në aspektin e tingëllimës popullore, as kur të citojmë dhe të marrim tema popullore, por duhet të kem një qasje tjetër!
– Ju jeni ndër kompozitorët më të njohur shqiptarë: si e vlerësoni muzikën tonë?
Ju falënderoj për kompliment! Kam kolegë që janë, po ashtu, të çmuar dhe cilësorë. Sa i përket muzikës klasike, kemi mjaft vepra cilësore, si në Kosovë, ashtu edhe në Shqipëri, por kemi edhe krijime “të dyshimta”, që e zhvlerësojnë krijimtarinë e mirëfilltë muzikore, pra si i thonë “muzikë tallave”, që nuk bëjnë gjë tjetër por turpërojnë kombin, madje, çka është më interesante, sot “tallavat” emetohen më shumë se muzika e krijuar nga krijuesit tanë në radio dhe televizion – pa kurrfarë kriteri!
-Ç’mund të na thoni në lidhje me kulturën muzikore dhe atmosferën artistike në Shqipëri? Po në vende të Europës si në Kroaci, në Britani të Madhe deri në SHBA – në Nju – York? Ҫfarë do të dëshironit të kishte bota shqiptare nga kultura muzikore e këtyre vendeve?
Një edukatë më të madhe muzikore në aspektin estetik, sepse kemi forca dhe krijues që ekzekutohen në manifestime prestigjioze në mbarë botën.
-Vërejmë fenomene të shëmtuara sot në muzikën shqiptare – si plagjiatura, deformim muzikor dhe komercializim që po zvetënojnë muzikën e mirëfilltë shqiptare dhe muzikën popullore. Liria që synojmë shpesh duket si e çoroditur. Si mund të ndihmojë shoqëria shqiptare që t’i zhdukë këto fenomene të shëmtuara?
Po ç’të them tjetër pos të kultivojë vlerat e mirëfillta e të qëndrueshme të etnosit kombëtar – ta përfillë vlerën dhe artistiken, dhe ta luftojë mediokritetin!
-Sipas mendimit tuaj, çfarë është qëllimi maksimal i artit?
Kompozitori i njohur Igor Stravinski ka thënë: ”Dua të dëgjoj muzikë të mirë, sepse ajo është vlera më e madhe e artit muzikor, pra muzika e mirë ka kuptim të gjerë dhe secili duhet ta zgjedhë atë sipas kritereve estetike.
-Çfarë ju pëlqen dhe çfarë nuk ju pëlqen në punën tuaj?
Kjo është relative. Më pëlqen kur realizoj ndonjë vepër të mirë, edhe pse tani jam koncentruar në shkrime, kam botuar mbi 15 libra dhe, natyrisht, kam bërë edhe mjaft kompozime; nuk më pëlqen kur çmohen nga “muzikologët” krijuesit e dobët, që e shkatërruan, në emër të së resë, muzikën dhe krijimtarinë muzikore!
-Cili është ndryshimi, ndaj të cilit kemi nevojë, qoftë si individë qoftë si shoqëri njerëzore?
Ndryshimet janë të shumta duke filluar që nga edukata muzikore, që është larg së vërtetës e deri te prezantimi i veprave të dobëta si “krijime” muzikore, të cilave duhet t’u thuhet njëherë stop, porse kjo gjë është jashtë kompetencave tona, sepse ato “krijime” i udhëheqin ata që më së paku ia duan të mirën artit tonë muzikor – e kam fjalën për turbo-folkun dhe disa këngë të muzikës së lehtë.
-A po punoni në ndonjë projekt tash për tash? Bën ta thoni këtë shtruar para opinionit?
Po, si jo, artisti kurrë nuk pushon së punuari dhe ai del në pension vetëm kur shkon në amshim! Kam ca punime dhe porosi të kompozimeve këtu në Londër dhe në Zagreb, kurse edhe në Kosovë, edhe në Shqipëri, si duket, më kanë harruar dhe as nuk më informojnë për festivalet që mbahen në këto dy shtete!
-Kur jeni ndier krenarë për punën tuaj? Dhe pse?
Kur Orkestra simfonike e Radio Lubjanës, me dirigjentin e njohur Samo Hubad, ma ka ekzekutuar një vepër simfonike; kur e kam pasur premierën e baletit të parë në Kosovë “Sokoli dhe Mirusha”; kur kam zënë vendin e 6 në Bienalen e Parisit ndër më shumë se 200 kompozimeve; dhe kur Ansambli Accezantes nga Zagrebi ma ka ekzekutuar kompozimin Superstrukturat në më shumë se 30 koncerte anembanë botës.
-Sa ju mbështet familja në karrierën tuaj artistike?
Pa mbështetjen e saj asnjë krijues s’mund të bëjë gjë! Sidomos kam pasur mbështetjen nga bashkëshortja ime e ndjerë, soliste e muzikës popullore, Xhejlane Broqi, e cila më ka përkrahur dhe ka qenë frymëzim imi. Në atë kohë, derisa ishte gjallë, kam kompozuar 5 balete, mjaft vepra simfonike dhe shumë vepra muzikore, që janë ekzekutuar në 70 shtete, qoftë në koncerte live, qoftë përmes radios dhe televizionit. Pra koha kur ishte ajo gjallë, ka qenë koha më produktive në lëmin e krijimtarisë muzikore, kurse tani merrem me shkrime muzikologjie. Dhe, prapë po e theksoj, kam arritur të botoj mbi 15 libra!
-Mesazhi juaj për talentet e reja?
Punë dhe vetëm punë!
Kanë thënë për prof. Akil Kocin…
Shumë kanë thënë dhe janë shkruar për krijimtarinë time, por mendoj se nuk është vendi t’i ceki këtu; po të bëja një gjë të tillë do të ishte jo modesti, por që të gjitha ato ekzistojnë në 15 librat e mi të botuar!
Ju falem nderit!
Bisedoi: Raimonda MOISIU

AVOKATI SHQIPTAR QË KTHEU NË MULTIMILIONERË DY FËMIJË SHQIPTARË NË NEW YORK

by

ZYRA JURIDIKE E AVOKATIT YLBER DAUTIKa SHËNUAR REKORD NË NJU JORK/
* Verdict Search Report & New York Law Journal”, publikuan me 23 Dhjetor 2013 se Zyra Juridike e Av. Ylber Dauti, është e para në shtetin e Nju Jork-ut, që fiton dy vjet radhazi shumën më të madhe në kategorinë”Premises Liability”./
* Shuma e madhe e dëmshpërblimit e fituar nga Av. Dauti në favor të klientëve-dy fëmijëve shqiptarë,- shokoi gjykatësen, që nuk e firmosi vendimin për dy javë./
* Shuma e fituar nga Av. Dauti, për një klient shqiptar më 2013 është përfshirë në listën e “25 shpërblimeve më të mëdha në shtetin e Nju Jork-ut për të gjitha kategoritë Ligjore”
* Një batutë e Av. Dauti me George Sorosin për të kapërcyer një situatë të sikletshme/
* Karriera akademike: Avokati Dauti i përzgjedhur për të dhënë leksione në Amerikë dhe Europë./
NGA DALIP GRECA/
Avokati Ylber Dauti është një ndër të përzgjedhurit e komisionit seleksionues për Albanian American Success Stories, që organizohet me 3 maj në Battery Gardens, në qytetin e New Yorkut. Natyrisht se kjo përzgjedhje është mëse e merituar. Ylber Dauti është ndër avokatët e rinjë shqiptarë më të suksesshëm në Amerikë dhe Europë. Emri i tij ndeshet shpesh në median amerikane dhe shqiptare.Jo rrallë është përzgjedhur nga “Verdict Search Report & New York Law Journal” për rekordet e shkëlqyera. Avokati Dauti i ka të shumta rastet e fitoreve të çështjeve juridike një ose disa milionëshe, prandaj është klasifikuar si “Avokati milioner”.
Sa herë kam trokitur në studion Ligjore të avokatit Dauti, kam gjetur gjithmonë informacione të reja për betejat juridike të zhvilluara në gjykatat amerikane apo europiane. Në rekordet e fitoreve të tij janë regjistruara çështje të bujshme që kanë diktuar deri në ndryshim të ligjeve të Shtetit. Po cilat janë fitoret më të reja të avokatit? Në këtë artikull do të njiheni me: fitoren me shtatë shifra me një klient shqiptar para pak javësh, fitoren e një çeshtjeje delikate me dy fëmijë shqiptarë, të cilët kur të rriten do ta shohin veten se janë multimilionerë; fitorja maksimale me një klient amerikan, që u bë “milioner”, përfshirja më e fundit në “Verdict Search Report and New York Law Journal”, takimi me Geroge Soros, ku ai u përzgjodh për t’i dorëzuar një çmim special. Si është ndjerë avokati kur ka humbur betejën e parë gjyqësore para dhejtë vitesh? Çfarë emocionesh përjeton ai pas një beteje të zgjatur juridike? Përse e ka moto dhe përse ua rekomandon klientëve të vet thënien e Mark Twain, të cilën e ka të vendosur në një vend të dukshëm të zyrës së tij?: “Gjithmonë trego të vërtetën pasi kështu nuk do të harrosh se çfarë ke thënë.”!?
E reja më e fundit nga zyra juridike e avokatit shqiptar, The Dauti Law, PC, është një gjyq që përfundoi para pak javësh në Nju-Jork. Klienti i tij ishte një shqiptar i lindur dhe i rritur në Amerikë. Avokati më tregon se përzgjedhja e Jurisë pati një rastësi; një nga emrat e përzgjedhur qëlloi të ishte shqiptar, i ardhur në SHBA 20 vitet e fundit. Në periudhën dhjetëvjeçare që zhvillon gjyqe në Nju Jork, avokatit nuk i kishte qëlluar që të përzgjidhte asnjë shqiptar. Kjo rastësi e gëzoi, pasi mendoi se ai vetë si avokat shqiptar dhe klienti i tij shqiptar, do të ndjeheshin mirë, nga që do të krijohej një afrimitet, por ndjesia u shua shpejt; shqiptari i përzgjedhur u dorëhoq për shkak të anglishtes jo të mirë. Gjithësesi gjyqi vazhdoi me një përzgjedhje tjetër dhe çështja përfundoi pozitivisht. Shqiptari doli i kënaqur nga mbrojtja prej avokatit Dauti, jo vetëm prej shumës me shtatë shifra të dëmshpërblimit që fitoi, por edhe prej profesionalizmit dhe etikës së avokatit.
Para disa kohësh, në Janar 2014, një klient i avokatit Dauti botoi në gazetën“Dielli” një falenderim publik për mbrojtjen e shkëlqyer që ai u pat bërë dy fëmijëve të aksidentuar. Ia citova avokatit një shprehje të atit të fëmijëve, i cili i shkruante Diellit:” Kur të rriten dy fëmijët e mi do ta kuptojnë se secili prej tyre është multimilioner në saj të aftësive të një avokatit shqiptaro-amerikan,Ylber Dauti. Faleminderit avokat!”
I kërkoj më shumë detaje rreth atij gjyqi. Isha kurreshtar edhe për reagimin e gjyqtares, e cila në prani të përkthyesit shqiptar, kishte shfaqë habinë e shumës së dëmshpërblimit të kërkuar nga avokati.
Dauti i përgjigjet intersimit: Kjo ishte një çeshtje, sa interesante, aq dhe e vshtirë, pasi fëmijët kishin pësuar një aksident dhe askush nuk kishte parë se si kishte ndodhur aksidenti. Ata ishin shumë të vegjël dhe nuk mund të dëshmonin dhe shpjegonin se çfarë u kishte ndodhur. Pala e paditur pretendonte se mbrojtja nuk ishte në gjendje të provonte se ata ishin fajtorë për aksidentin pasi mungonin dëshmitë reale për mënyrën se si kishte ndodhur aksidenti.
Avokati Dauti punoi fort në mbrojtje të fëmijëve. Netë, javë e muaj shqetësime derisa ia doli; provoi në mënyrë të besueshme se pala tjetër ishte fajtore për aksidentin. Krahas provave të tjera, ai arriti ta bindë palën kundërshtare edhe përmes dëshmisë së dy ekspertëve: një psikologu fëmijësh dhe një inxhinieri civil. Shuma e dëmshpërblimit shokoi gjykatësen e çeshtjes,që u shpreh se “kurrë nuk kishte parë apo dëgjuar që një shumë kaq e madhe të jepej në një çeshtje si kjo, pasi – sipas saj – dëmtimet ishin fare të vogla.”
Gjyqtarja filimisht refuzoi të firmoste vendimin gjyqësor për Shumën e dëmshpërblimit dhe refuzimi i saj ishte i paprecedent. Në çeshtjet kur bëhet fjalë për dëmshpërblim fëmijësh që janë të pazotë të mbrojnë interesat e tyre, në bazë të ligjit, kërkohet gjithmonë përfshirja e Gjykatës për t’u siguruar që interesat e fëmijëve të mbrohen në mënyrë të kënaqshme dhe ndodh shpesh që Gjykata të ndërhyjë dhe të kërkojë nga pala tjetër të rrisë vlerën e dëmshpërblimit. Por në këtë rast po ndodhte e kundërta: Gjykatësja, Sharon Aarons, pretendonte se shuma ishte tepër e madhe dhe e pa justifikueshme. Por avokati nuk u tërhoq. Ai ishte i bindur se në fund ajo nuk mund të ulte masën e dëmshpërblimit pasi një veprim i tillë do të ishte kapërcim kompetencash dhe abuzim i pushtetit nga ana e saj. Ia bëri gjykatëses të qartë mendimin e tij duke i thënë se veprimi i saj nuk është parë apo dëgjuar kurrë më parë, jo vetëm në Nju Jork, por as në tërë Amerikën.
E pyes avokatin: Po nëse ajo nuk hiqte dorë nga këmbëngulja e saj për uljen e dëmshpërblimit, çfarë do të ndodhte?
Avokati duket tepër i sigurtë në arsyetimin e tij: Në rast se ajo do të ulte masën e dëmshpërblimit, atëherë,isha i sigurtë që Gjykata e Apelit do të rrëzonte vendimin e saj dhe ajo do përmendej për keq në faqet e para të të gjitha gazetave dhe revistave juridike në Amerikë. Përfundimish, pas një hezitimi prej rreth dy javësh, ajo u “dorëzua” dhe ra dakort të firmosi vendimin.
Sa ishte shuma e dëmshpërblimit? Avokati nuk jep shifra, por mjaftohet me përsëritjen e asaj çfarë kanë shkruar në letrën e falenderimit publik botuar në Dielli:“se kur fëmijët të rriten do ta kuptojnë se do të jenë multimilionerë….”. Veçse do të doja të shtoja, thotë avokati, “sidomos njëri prej tyre, do të ketë një shumë prej disa-milionësh, që ndoshta nuk ka nevojë të punojë fare në jetën e tij – kuptohet, në qoftë se ai dëshiron të mos punojë, por unë nuk do t’ia sugjeroja një gjë të tillë aspak.”
I përmend avokatit edhe një falenderim tjetër publik për Zyrën e tij nga klienti amerikan, Joseph Kramer, publikuar nga Dielli në Shkurt të vitit 2013. Bëhej fjalë për shperblimin më të madh gjyqësor për vitin 2012 në Shtetin e Nju-Jork-ut në kategorinë “Premises liability accidents’, siç shkruante gazeta New York Law Journal/ Verdict Search, publikuar në 19 dhjetor 2012.
Pas këmbënguljes time avokati sqaron se çështja në vetvete nuk kishte ndonjë gjë të veçantë përveç shumës së madhe të dëmshpërblimit, që iu dha klientit të tij. Por një gjë interesante kishte ndodhë në fund të çeshtjes. Këtë ia kishte treguar vetë klienti,z. Kramer. Ditën e mbylljes së çështjes, njëri nga avokatët e palës kundërshtare, James Cirrincione, i ishte afruar z. Kramer dhe i kishte thënë: “Urime, Z. Kramer. Ky është një shpërblim i padëgjuar dhe marramendës për një çështje si kjo – dhe unë të sugjeroj që t’i dërgosh një peticion Papës në Romë që të shënjëtërojë avokatin tënd, Z. Dauti! Z. Kramer, me të qeshur, ia kishte kthyer : “Në rast se Papa do shenjtëronte një avokat – Zoti do ta ndëshkonte, pasi asnjë avokat nuk e meriton shenjtërimin, sado i përkryer që të jetë.”
Dhe a e dini ç’ndodhi? Vetë avokati i palës kundërshtare, z. Cirrincione,i impresionuar me rezultatin, më vonë referoi një klientin e tij tek zyra e avokat Dautit dhe kërkoi që ai ta merrte përsipër mbrojtjen e çeshtjes së klientit të tij.
-Kjo më emocionoi, thotë Ylberi, pasi ai ma besoi një çështje të vetën. Mjafton të marrim në konsideratë faktin që z. Cirrincione është mbi 60 vjeç dhe ka punuar si avokat për rreth 40 vjet.
Sukseset e avokatit Ylber Dauti, shumat e mëdha të dëmshpërblimit dhe publiciteti ia kanë shtuar klientelën. A ndjehet i kënaqur që numëri i shqiptarëve është rritur dhe se ata përbëjnë më tepër se 50% të klientelës së zyrës.
Në bisedë me avokatin mëson se një betejë juridike mund të zgjasë me vite dhe séanca gjyqësore mund të zgjasë me javë të tëra…dhe në rast se palët nuk bien dakort përpara apo gjatë séancës gjyqësore atëherë Juria tërhiqet të marrë vendim në një dhomë tjetër. Ç’ndodh në raste të tilla?Procesi i pritjes së vendimit të Jurisë është një nga gjërat më të vështira sepse pas këtij momenti gjithçka është jashtë kontrollit të avokatit. Atij nuk i mbetet gjë tjetër veçse të presë, të lutet dhe të shpresojë. Jurisë mund t’i duhen orë apo edhe ditë për të marrë një vendim. Emocionet bëhen më të forta, koha kalon shumë ngadalë saqë minutat ndjehen si orë dhe orët- si ditë të tëra.
Po ç’është mbyllja me sukses e një beteje juridike?Para se t’i përgjigjet pyetjes, avokati duket i menduar, pastaj shton:- është një çlirim i papërshkrueshëm psikologjik dhe emocional. Është një kënaqësi e madhe kur puna kurorezohet me sukses dhe besimi i klientit tek avokati justifikohet. Në të njëtën kohë, në rast humbje, ndjenja që vjen pas është një torturë e vërtetë emocionale dhe psikologjike që zgjat shumë më tepër sesa ndjenja e fitores dhe që ndoshta nuk harrohet kurrë pasi gjithmonë do vazhdosh të analizosh strategjinë që ke ndjekur gjatë gjyqit dhe do mendosh se ku ke gabuar dhe çfarë do të kishte ndodhur sikur të kishe bërë diçka ndryshe…është një proces irracional vetëkritikues që ndoshta nuk përfundon kurrë.
Pyetja ime nëse ka ndodhur që të humbas ndonjë çështje, nuk e zë në befasi avokatin.
– Po, përgjigjet mendushëm,kam humbur betejën e parë gjyqësore. Edhe pse kanë kaluar mbi 10 vjet,ai mban mend çdo detaj të asaj çeshtje.Mund të ndodhë që përsëri ta provojë shijen e hidhur të humbjes, por betejë është, ka dy palë që përplasen, njëra do të fitojë, arsyeton Dauti.Ai mendon se humbja edhe pse e dhimbshme, është një e keqe e nevojshme pasi na kujton se jemi njerëzorë dhe jo hyjnorë dhe na bën që të ecim me përulësi me këmbë në tokë dhe jo të “fluturojmë” nga deliri i madhështisë.
Avokati Dauti, ka një sekret të fitoreve të veta në betejat juridike, respektimin absolut të së vërtetës. Mark Twain, krahas trashëgimisë si shkrimtar na ka lënë dhe një thesar me këshilla. Një ndër to, avokati e ka të shkruar në një pllakë dhe e ka vendosë në kënd të dukshëm të zyrës, që ta shohin dhe klientët. Këshilla është: “Gjithmonë trego të vërtetën pasi kështu nuk do të harrosh se çfarë ke thënë.” Për çështjet ligjore në të cilat është specialist, Dauti nuk i përzgjedh çështjet, nuk ka kriter refuzimi, përveç kriterit të së vërtetës. Në rast se klienti nuk ka “tendencën të harrojë” se çfarë ka thënë, atëherë ai është i gatshëm ta përfaqësojë.
Jo rrallë avokati shqiptar Ylber Dauti ka hyrë në rekordet e “Verdict Search Report and New York Law Journal”. Cila është arsyeja?
Ka qëlluar që çështja që ka mbrojtë ka qenë unike, siç ishte mbrojtja e një shqiptari nga Kosova, i cili një vit para aksidentimit, kishte marrë depërtim nga Amerika. Ligji i shtetit dhe ai federal binin në kundërshtim. Fitorja që arriti avokati qe e bujshme.Por ka ndodhë që të përfshihet aty nga që shumat e fituara përbënin lajm sensacional për komunitetin juridik, siç ishin shumat e mëdha të fituara në shtetin e Nju Jorkut për klientin amerikan në 2012 dhe klientin shqiptar në 2013 në kategorinë e “premises liability”. Verdict Search Report në bashkëpunim me New York Law Journal botuan më 23 Dhjetor 2013, listën e rezultateve të arritura në Nju Jork, rezultoi që për herë të parë në historinë e shtetit të Nju Jorkut, që kur ata filluan të publikojnë këto statistika, zyra e avokatit Dauti, ishte e para që kishte fituar për dy vjet radhazi shumën më të madhe në kategorinë e “premises liability”. Ka dhe një rekord tjetër: Shuma e fituar për klientin Shqiptar në vitin 2013, është përfshirë në listën e “25 Shpërblimeve më të mëdha të arritura në Shtetin e Nju-Jorkut në të gjitha kategoritë ligjore.”
Për avokatin Dauti, “sekreti” i fitoreve qëndron tek tri fjalë: Pasion, punë dhe fat! Njeriu duhet të ketë pasion për punën që bën se përndryshe nuk arrin të punojë aq sa duhet. Njeriu duhet të punojë shumë dhe të lerë sa më pak që është e mundur në duart e fatit. Por edhe pasi kemi punuar shumë dhe me pasion, duhet të shpresojmë dhe të lutemi që “era e fatit” të fryjë në drejtimin tonë – pasi në rast se fati nuk na ndihmon, ne mund të mos arrijmë çfarë dëshirojmë dhe meritojmë, ne fare mirë mund edhe të dështojmë në rast ai “fryn” kundra nesh.
Ylber Dauti është i pari avokat shqiptar, anëtar i përjetshëm i “Milion/Multimilion Dollar Advocates Forum” . Pyetjes sime nëse e ngacmon togfjalëshi ”avokat milioner”, ai i përgjigjet pozitivisht.Arsyet, më thotë, janë dy:e para, është e keqinterpretuar si shprehje pasi në të vërtetë të qenit i ashtuquajtur avokat milioner/multimilioner nuk do të thotë në vetvete se je avokat i zoti pasi ndodh jo rrallë që të kesh fatin të merresh me çeshtje me vlera milionshe dhe multi-milionshe – por kjo nuk do të thotë se je avokat i jashtëzakonshëm; thjesht faktet janë në favorin tënd. Së dyti, është shprehje e keqkuptuar, pasi ai është marrë me çeshtje me vlera milionëshe apo multimilionëshe – kjo nuk do të thotë aspak se ai vetë është milioner apo multimilioner. Edhe sikur të ishte kështu, shton; suksesi në përgjithësi, përfshirë edhe suksesin në profesionin juridik nuk mund dhe nuk duhet të matet kurrë me shuma parash. Ka njerëz shumë të zgjuar, të zotë dhe të sukseshëm, përfshirë këtu edhe avokatë shumë të zotë, që kanë dhënë kontribut të çmuar për shoqërinë por për shkak të natyrës së punës së tyre ata nuk kanë siguruar shuma të konsiderueshme. Do të ishte shumë paradoksale në rast se nuk do ti konsideronim këta njerëz si të suksesshëm, arsyeton avokati..
Zyra ligjore Dauti e shtrinë veprimtarinë e saj edhe jashtë Nju Jorkut. Kohët e fundit është marrë me çeshtje kontratash ndërkombëtare të biznesit për interes të klientëve nga Europa, Amerika Qendrore dhe e Jugut.
Nga një mik i avokatit pata dëgjuar për një vonesë të tij në një ceremoni të rëndësishme në Manhattan, që kishte të bënte me një nga filantropistët dhe njerëzit më të pasur në Botë, George Soros. Avokati e kishte kaluar situatën e sikletshme me një batutë. E pyes rreth asaj ceremonie dhe cila ishte arsyeja e ftesës për të qenë pjesë e asaj ceremonie. Cila ishte situata dhe batuta?Fillimisht, ai refuzon, duke thënë se kjo nuk ka të bëjë me zyrën Juridike të tij. Pas këmbënguljes time, tregon:Fondacion Mitteleuropa i bazuar në Zvicër i kishte akorduar Sorosit çmimin “Dr. Elmer Hantos Prize” për kontributin që filantropisti ka dhënë në zhvillimet demokratike pas rrëzimit të komunizmit në Evropën Lindore dhe Qendrore. Kryetari i fondacionit së bashku me Rektorin Akademik të Universitetit të Evropës Qendrore të bazuar në Budapest, Hungari (Central European University) e kishin ftuar edhe avokatin Dauti në atë ceremoni, si ish-student shume i sukseshem i këtij Universiteti, themeluar nga Sorosi. Ndërkohë që ata po prisnin së bashku me Sorosin, që të dorëzohej çmimi, fatkeqësisht avokati ishte bllokuar në trafik. Arriti me vonesë dhe ishte i sikletosur kur hyri dhe gjeti aty duke pritur George Soros, Presidentin e Fondacionit Zviceran dhe Rektorin akademik të Universitetit. Situatë e vështirë. Ishte skuqë nga turpi. Kërkoi ndjesë nëpërmjet një batute- duke i shtërnguar dorën, i thotë Sorosit; Ju jam shumë mirënjohës për çfarë keni bërë për të gjitha vendet ish-komuniste në përgjithësi dhe për mua personalisht.Sikur Ju të mos më kishit krijuar mundësinë e marrjes së bursës për studime në Budapest nëpërmjet fondacionit të tuaj – unë fare mirë mund të isha bari në malet e Shqipërisë dhe jo avokat në Nju Jork…dhe me të qeshur, kishte shtuar: siç thotë një shprehje popullore “mund ta largosh fshatarin nga fshati, por nuk mund ta largosh fshatin prej fshatarit”… edhe pse Ju arritët të më largoni mua nga fshati, nuk arritët të largoni mentalitetin e fshatarit nga unë dhe ky është i vetmi shpjegim që kam për vonesën time.Të gjithë kishin qeshë dhe Sorosi vetë ishte sjellë me përzemërsi…
Avokati Ylber Dauti ka nisë ta pasurojë edhe karrierën akademike. Ka disa vite që ai ftohet të japë prezantime, ligjerata në Iaccoca Institute dhe Lehigh Univeristy në Pensilvani. Prezantime kanë të bëjnë me diskutimin e eksperincave në fushën e ligjit dhe biznesit ndërkombëtar. Kohët e fundit ka marrë një ftestë edhe nga një universitet evropian, Tilburg Univeristy në Hollandë, që të japi leksione dhe seminare për studentët ndërkombëtare të atij universiteti në fushën e përpilimit dhe negocimit të kontratave në përgjithësi dhe atyre të biznesit ndërkombëtar në veçanti.
Pyetjeve për kohën e lirë dhe hoby, avokati i shmanget.Veçse nuk e fsheh se udhëtimet i pëlqejnë shumë. Udhëtimi i fundit ishte muajin që shkoi në Argjentinë. Ka vizituar Ujëvarën e Iguazu, që është ujvara më e madhe dhe një nga Shtatë Mrekullitë e Botës. Gjithashtu ka viztuar dhe Akullnajën e Perito Moreno, që është akullnaja më e madhe pas Antarktitës dhe ndhodhet në cepin më jugor të Argjentinës, në krahinën Patagonia, që ndryshe njihet edhe me emrin ‘Fundi i Botës’ pasi poshtë asaj zone ka vetëm oqeane dhe pastaj vjen Antarktida e mbuluar me akull.
Kur e pyes për vendlindjen, ndjehet i brengosur. Gjatë vizitës së fundit në Shqipëri, ka konstatuar njëfarë ndjesie pajtese të qytetarëve me idenë se politika dhe burokracia shtetërore janë të korruptuara dhe se një gjë e tillë ka filluar të konsiderohet normale. Kjo e ka shqetësuar dhe e ka alarmuar.Ai mendon se pajtimi i shoqërisë me korrupsionin e elitës politike përbën një fenomen shumë të rrezikshëm për shoqërinë dhe shtetin. Në rast se populli pajtohet me idenë se është normale që drejtësia, politikanët dhe përfaqësuesit e zgjedhur të korruptohen kur vijnë në pushtet, atëherë, rotacioni politik që realizohet nëpërmjet zgjedhjeve elektorale do të jetë një proces pa pasoja, ç’ka do të sjellë degradimin e shoqërisë dhe shtetit. Në rast se populli pajtohet me fenomenin e korrupsionit atëherë rotacioni i pushtetit nuk do të sjell asnjë ndryshim pozitiv – është njësoj sikur të përpiqesh të luftosh një plagë permanente duke e mbuluar me fasho të përkohshme.(Dielli-Arkiv)

Isa Mustafa: Shqipërinë dhe Tiranën e konsideroj si Prishtinën, si vendin tim

by

Nga Behelul Jashari/.-Shqipërinë dhe Tiranën e konsideroj si Prishtinën, si vendin tim, deklaron kryeministri i ri i Kosovës, Isa Mustafa, në një intervistë televizive në kryeqytetin kosovar.
I pyetur se “kur e shihni veten si kryeministër i Kosovës në Beograd dhe kur në Tiranë”, Mustafa është përgjigjur se, “Tirana është deklaruar e hapur në çdo moment që të shkoj, kjo flet për marrëdhënie krejtësisht tjetër që e kemi me Tiranën”.
“Edhe në Beograd do të shkoj në momentin që të kem ftesë, ose në moment që të bëhet ndonjë takim i kryeministrave atje. Nuk do të hezitoj, do të shkoj në Beograd, sepse është mirë që të kemi kontakte”, tha Mustafa duke u shprehur për qetësim të marrëdhënieve dhe bashkëpunim të dobishëm edhe për Kosovën edhe për Serbinë.
Por, ka vijuar kryeministri kosovar, “natyrisht që para Beogradit kam dëshirë të vizitojë Berlinin, Uashingtonin, sepse janë dy qendra, të cilat na kanë ndihmuar shumë, të cilat i kemi pasur gjithmonë përkrahje dhe nga të cilat jemi të orientuar edhe në pikëpamje të zhvillimit ekonomik, kulruror, arsimor, social të Kosovës”.
“Ku do të shkoj, varet edhe prej axhendës, edhe prej ftesave”, ka shtuar Mustafa, duke folur në televizionin kosovar RTV 21 për vizitat e para si kryeministër, pasi dje mori detyrën, i zgjedhur nga Kuvendi i Kosovës në 9 dhjetor.
Ndërsa, ka theksuar kryeministri i Kosovës, “Shqipëria është diçka krejtësisht tjetër. Shkuarja në Shqipëri imja nuk është shkuarje formale atje. Unë Shqipërinë dhe Tiranën e konsideroj si Prishtinën, si vendin tim”.
Duke iu përgjigjur pyetjeve të tjera, kryeministri i Kosovës tha se, “sa i përket Tiranës ne jemi të interesuar të bashkëpunojmë, të bashkëpunojmë ngushtë”.
“Nuk kam dëshirë që bashkëpunimi ynë me Tiranën të jetë bashkëpunim formal, ashtu siç mund të jetë formal me vendet e tjera në Ballkan ose në Evropë. Me Tiranën ne duhet të hapim kufijtë, me Tiranën ne duhet të arrijmë integrimin në fushën e arsimit, në fushën e kulturës, në fushën e shëndetësisë, në fushën e ekonomisë. Me Tiranën ne duhet të bëjmë këmbime të mëdha ekonomike, kulturore, arsimore. Edhe duhet të shkojmë më larg se sa që janë vetëm marrëdhëniet mes dy shteteve. Unë do të bashkëpunoj fuqishëm me qeverinë e Shqipërisë pa asnjë lloj paragjykimi që atje është një parti tjetër e para, ne jemi tjetra, këtu marrëdhëniet dhe relacionet partiake nuk vijnë në shprehje, vijnë në shprehje realcionet shqiptare dhe ndërshqiptare, marrëdhëniet shtetërore që ne duhet t’i ndërtojmë dhe një liberalizim maksimal i raporteve të cilat duhet t’i kemi me Tiranën”, theksoi kryeministri i Kosovës, Mustafa.
Në seancën e Kuvendit, ku u zgjodh kryeministër, Mustafa, në ekspozenë e tij ka theksuar se “do të përgatitet projekti për lidhjen hekurudhore me Shqipërinë” dhe “do të unifikojmë tregun energjetik me Shqipërinë dhe ka folur edhe për bashkëpunime të tjera.
Sipas tij, kultivimi i relacioneve të veçanta kulturore me Shqipërinë dhe me vendet e tjera ku jetojnë shqiptarët do të thellohet.
“Tashmë, Kosova dhe Shqipëria kanë krijuar Kalendarin e Përbashkët Kulturor. Qeveria do të vazhdojë të angazhohet në zbatimin e këtij kalendari, duke e pasuruar atë përvitshëm, edhe për rritjen e buxhetit për aktivitet e përbashkëta, që organizohen përgjatë vitit në kuadër të Kalendarit të Përbashkët Kulturor”, theksoi Mustafa, ndërsa shprehu përkushtimin për marrëdhënie edhe me të gjitha shtetet fqinje e të rajonit drejt integrimeve euroatlantike.

“Performanca” një dramë që flet në emër të lirisë

by

*Flet aktori Marsias Lila/
-Sot nuk e ndiejmë dorën e ngrohtë të aktorëve të vjetër/
-Preferencat sot në teatër kanë më shumë natyrë politike/
-Mungesa e teatrove bën që të trokasim në dyer të mbyllura/
-“Performanca” një dramë që flet në emër të lirisë/
– Filmi nuk po arrin të mbushë boshllëqet e aktorëve/
– Sot është shumë e ë vështirë të jetosh me art dhe pse arti na ka çuar me kohë në Europë/
Nga Albert Z. ZHOLI/
Me origjinë nga Tepelena por që prej vitit 2002 jeton në Tiranë . Mbaroi studimet për aktrim në vitet 2002-2006. Monodrama “Performanca” e cila u vu në skenën e Teatrit Metropolit për dy net në sallën Shekspir, ka pasur një impakt për publikun. Komentet janë nga më të ndryshmet, pasi aty çdo njeri ka gjetur veten e vet. Drama përshkruan temën e lirisë, demokracisë, ekzistencializmin e njeriut në shekullin e 21-të, dimensionet e lirisë së njeriut
Regjia Edlira Baholli, autor Odise Kote, skenograf, Beqo Nana, muzika Florian Hoxha, dhe producent Marsias Lila
Ku ishte vështirësia në realizimin e kësaj monodrame?
Vështirësia e parë ishte gjetja e sallës, e ambientit për shfaqje. Duhet të trokasësh gjithkund për sallë, kur shikon që në sallat tona shfaqen edhe drama apo komedi pa atë nivel që kërkohet. Pra vërehet se antivlera po mbyt vlerën. Kjo ndodh në shumë kategori sociale qoftë dhe në institucione arti. Vështirësia e dytë është buxheti, financimi, pasi kjo ishte një iniciativë e lirë e jona si grup. Jetojmë në një sistem ku iniciativa e lirë mbetet primare dhe pse arti i kalon kufijtë e vetvetes dhe ka karakter edukues mbarë botëror.
D.m.th teatri dhe aktorët s’po e gjejnë vetveten?
Di të them se për ne të rinjtë është shumë e vështirë të çash. Nuk po gjejmë atë dorë të ngrohtë nga të vjetrit. Ende për ne hapësirat janë shumë larg. Në TK, të rinjtë janë fare të pakët, por nga ana tjetër shohim se në këto institucione të rëndësishme të artit futen si pjesëtarë të trupës aktorë që herë i përkasin një bindje politike, herë një tjetre. Drejtuesit e këtyre institucioneve shikojnë brenda kornizave partiake. Ky është mendimi im.
Çfarë do të thotë kjo?
Është fare e qartë. Nuk ka një konkurrencë reale. Pra afrimi pranë këtyre trupave bëhet me njohje, bindje politike, kjo është dominonte. Politika ndikon dhe në emërime. Krijohen qarqe të shkurtra. Sot politika ka hyrë dhe brenda në familje. Po çahen familje për bindje politike. Janë ndarë fise për vite që nuk flasin. Kështu bëhet kur politika vihet në plan të parë . Ne duhet të heqim dorë nga kjo mendësi, pasi sot nuk flet as vëllai me motrën për bindje politike.
Ku e sheh veten më mirë Marsiasi, në dramë apo në komedi?
Unë veten e gjej më shumë në dramë. Por disa herë komedia gjendet edhe brenda dramës, gjatë interpretimit dhe gjetjes së detajeve. Në disa drama ka probleme sociale që spektatori i sheh si hallin e vet, si pjesë e problematikë së tij të përditshme. Halli im, në rol, në fakt përbën hallin e dikujt në sallë që ai shpërthen në të qeshura.
Përse në Shqipëri vihen më shumë drama të huaja se shqiptare?
Sepse në kësi rastesh, regjisorët e kanë më të lehtë plagjiaturën, e kanë më të lehtë strukturën, pasi e kanë atë të gatshme dhe lodhen shumë më pak dhe nuk vënë në funksion idenë, mendimin, njohuritë e tyre.
Kush e ka më të vështirë sot të çajë në teatër, një femër apo një mashkull?
Mund të them se nuk ka përcaktim, nuk shoh asnjë preferencë gjinie por partie. Pra të dyja kategoritë e kanë të vështirë të gjejnë punë jashtë preferencave të bindjeve politike.
Cili është mesazhi kryesor i dramës “Performaca” që ju vutë në skenë në teatrin “Metropol”?
Mesazhi i kësaj vepre është lidhja me problematikat e kohës dhe liria e njeriut. Së pari rëndësi në vepër i është dhënë përmbajtjes, por më tej edhe formës. Të dyja këto elementë të alternohen dhe kështu çdo njeri mund të gjejë mrekullinë e jetë s. Pra liria fitohet me dituri, arsim, me punë me mos nënshtrim, me art.
Ju e zhvendosët shfaqjen menjëherë në Ferizaj? Pse drejt Kosovë s?
Ndoshta Kosova si shtet i ri ka më shumë nevojë për art, për drama njerëzore. Ata ende si popull janë më idealist, pasi bënë një luftë heroike në shekullin e XXI. Kosovarët janë të dashuruar me artin dhe mund të them se ka shumë aktivitete të ndryshme të tilla që ata i ofrojnë me shumë dëshirë. Aty gjen një shtrat të ngrohtë për artin në përgjithësi por sidomos për dramën në veçanti, pasi mbi trupin e tyre kanë kaluar drama të pabesueshme.
Keni ndonjë peng në fillimet e para të karrierës suaj?
Pengu qëndron tek mos afrimi i brezit të vjetër. Mos gjetja e dorës së ngrohtë. Nuk e shohim dritën jeshile, ku të gjejmë veten tonë tek ata. Nuk po shikoj përpjekjet e tyre që ata të na futen në botën tonë, në dëshirat tonë , në ëndrrat tona. Ndoshta dhe se ata kanë vështirësitë e tyre që të ruajnë vendin e punës, sepse është fenomeni i zëvendësimit, ku gjithkush e sheh veten të rrezikuar.
Po filmi shqiptar a ka hapësira për aktorët e rinj?
Besoj se hapësirat në film janë shumë më të pakta se në teatër, pasi filmi ka shumë shpenzime, prodhohen shumë pak filma dhe filmat nuk jepen drejtpërdrejt. Dhe pse kam marrë pjesë në disa filma mund të them se filmi shqiptar është në krizë. Aktualisht dihet se sa fila prodhon QKF dhe se si procedohet.
A mund të jetosh sot me art?
Sot ne kemi shumë nevojë për artin. Arti është i përbotshëm. Në psikologjinë time, mënyra më e lehtë për të edukuar njeriun, për të afruar njerëzit me njeri-tjetrin, për të zbutur problemet e shoqërisë është arti. Por sot është e vështirë të jetosh me art. Sot arti ka bërë atë që Shqipëria të jetë krenare për artin, pasi ja ka ngritur lart emrin.

NE SHQIPTARET KEMI NEVOJË PËR NDRYSHIME TË SHUMTA NË JETË

by

Duhet të jemi realist dhe të pranojm se si popull e si komb kemi nevojë për ndryshime të shumta, të cilat janë të nevojshme dhe të domostdoshme për cdo popull. Unë mendoj se gjëja e parë që duhet ndryshuar tek ne është sjellja e papërgjegjeshme e politikajve shqiptarë ndaj shtetit dhe popullit të vet të cilët janë te zhytur në korrupcion,
Vitet shatëdhjeta për Kosovën ishin vite të një ringjallje. Prishtina vlonte nga sudentët dhe nxënësit e shkollavë të mesme profesionale të cilet kishin ardhë nga të gjitha viset shqiptare në Jugosllavi me gjithë skamjen dhe zhvillimin e pakt ekonomik,
Unë thëmë se më gjithë vështirësit dhe pengesat që i ka pas LASH gjatë egzistimit të vetë, ky institucion arsimor i themeluar nga Qeverija e Kosovës në egzil me 30 Maj 1992 në Lund e ka kryar emisionin e vetë kombëtare për aqë kohë sa ka funkcionuar. LASH ka dhënë kontribut të madh kombëtare në ruatjen e gjuhës dhe identitetit tonë kombëtar në emigracion, në ruatjen e gjuhës dhe kulturës shqiptare në emigracion.DUHET TË JEMI REALISTË DHE TË PRANOJMË SE SPOPULL DHE KOMB KJEMI NEVOJË PËR NDRYSHIME TË SHUMTA NË JETË-thotë intelektuali dhe mësuesi në mërgim Xhemail Shatri nga Burimi i Kosvës me vbendbanim të përhershëm në Suedi/
NGA SOKOL DEMAKU/
Një prezentim te shkurtër.
Jam Xhemail Shatri i lindur dhe i rritur  në një familje te madhe shumë antarëshe në fshatin Tomoc komuna e Burimit. Shkollën fillore e kam mbaruar në qytezen Gurakoc, të mesmen në Burim, ndërsa sudimet i kam krye në Universitetin e Prishtinës dega e Historisë me temën e diplomës: Rëndësija Historike e Lidhjës Shqiptare te Prizerenit 1887-1881. Nga koha e femijërisë dhe rinisë sime  mbaj kujtimet më të bukura te jetës time, ato janë vitet e  paharruara qe  i kujtoj me shumë mal. Si nxënës i shkollës fillore kam marrë pjesë në grupin letrar e të recitimeve në garat komunale të shkollave fillore të komunës së Burimit, gjithë ashtu vlen të përemendet se si nxenës i shkollës së meseme kam marre pjesë në aktivitetet sportive, pastaj kam marrë pjesë në  grupin e dramës në gjimnazin e Burimit. Në mërgim në Suedi kam  marrë pjesë në të gjitha aktivitetet kombëtare që janë zhvilluar në Suedi kundër  okupimit të egër  serb në Kosovë  gjatë viteve 90. Ashtu si për shumë mërgimtare edhe për mua drama e mërgimit është njera  ndër dramat më të dhimbshme  që nuk perfundon kurrë, përkosisht jetoj në Suedi më familje.

I lindur në fshatin Tomoc komuna e Burimit ku dhe kaluat edhe rinin tuaj ,cfarë mund të na thoni për atë kohë për vendlindjen tuaj?

Edhe unë si shumica e moshatarve të mi të asaj kohe, femijërin dhe rinin time e kam kaluar në fshatin e bukur të  lindjes Tomoc, për të cilin kam mall të pashuar. Fshati i lindjes Tomoci është një fshat i madh  i komunës së Burimit, me tokë  pjellore dhe  kullosa rrethuar  me kurorën  e Alpeve Shqiptare, apo si populli i quan (Bjeshket e Nemura) që i japin gjallëri jetës në fshat. Ne fshatin tim të lindjes njerëzit kryesisht janë marrë me bujqësi dhe blegtori shumë pak kanë qenë të punësuar në punët shtetrore ngase regjimi i atëhershem pushtus ka bërë diskrimin të hapur për punsim ndaj njerëzve të këtij fshati. Fshati i ynë gjithmonë ka pasur shumë njerëz të vyer që punojnë me shumë zell tokën, dhe jetojnë mirë nga puna e tyre në bujqesi dhe blegtori, njerëzit janë shumë puntor  të dashur dhe te respektuar, fshati i ynë gjithmonë ka pasur burra të menqur, të ditur, dhe të shkolluar si dhe femra te shkolluara e të menqura që nuk ua kanë lënë mangu për asgjë as burrave. Në Burim(Istog) në atë kohë kishte fare pak shqiptarë të punësuar, atëhere aty bënin ligjin serbet, një vend pune ishte ëndërr në atë kohë.Fshati Tomoc është njeri ndër fshatrat që ka rinin më të shkolluar jo vetëm ne Burim por në gjithë Kosovën, nga fshati i im i lindjes kanë dalë dhejtra doktorr shkence, më dhjetra magjistra, e mija të ri e te reja që kanë mbaruar Universitetet në të gjitha degët e Univeristetit të Prishtinës, nuk ka familje që së paku dy anatarë të familjës nuk kanë mbaruar Universitetet qoftë në Kosovë qoftë në perendim.

Shkollimin fillor keni bërë në Gurrakoc, ndërsa ate të mesem në Burim, mund të na thuash më shumë për jetën tuaj në rini?

Unë kam lindur  dhe jam  rritur  në një familje shumë anëtarëshe.Në fshatin tim të lindjes nuk kemi pasë shkollë fillore, andaj shkollën fillore  kam  qen i  detyruar  ta filloj dhe ta mbaroj në qytezën e Gurrakocit që është  larg tre  kilometra nga fshati i im i lindjes, për cdo ditë ne  bënim nga 6 kilometra rrugë për të shkuar dhe ardhur nga shkolla në kushte mjaftë të vështira me dimra të ashpër që ishin në ato kohë. Shkollën e mesme kam mbaruar në qytetin e Burimit qe është shtatë  kilometra larg nga fshati Tomoc. Nga ajo kohë e pjesës së jetës time, kam kujtimet ma te mira gjatë gjithë jetës sime, kjo është pjesa ma e rëndesishme e jetës sime, i mbajë gjithmonë te fresketa në memorjen time kujtimet nga koha e fëmijërisë dhe rinisë sime, të kalura ne vendlndijen time. 

Keni studiuar në Universitetin e Prishtinës dega e Historisë, cfare keni në mendje sot Xhemail nga këto kohëra  nga jeta studentore e viteve 1975-1976?

Vitet shatëdhjeta për Kosovën ishin vite të një ringjallje. Prishtina vlonte nga sudentët dhe nxënësit e shkollavë te mesme profesionale të cilet kishin ardhur nga te gjitha viset shqiptare në Jugosllavi. Me gjithë skamjen dhe zhvillimin e pakt ekonomik, Prishtina ishte qyteti ma gazmore në kontinent, ku bukurin qytetit të Prishtinës ia shtonte  gjallërija e të rinjve dhe te rejave që kishin ardhur për tu shkolluar nga të gjitha viset shqiptare nën Jugosllavi. Nga do që shkoje kishte plotë te rinj e të reja, ishte një atmosfere që ngrohje nga rrezete e perkohshme të një fare lirije. Pa dyshim se jeta studentore për mua është  pjesa ma e rëndësishme e jetës sime, nga koha e studimeve kam kujtimet ma të mira të jetës. Në kohën e studimeve pata  rastin të njofe shumë shokë dhe shoqe nga te gjitha viset shqiptare te okupuara nën Jugosllavi, ku me netë të tëra bisedonim për padrejtesitë qe i bëheshin Kosovës dhe shqiptarve në ish Jugosllavi të ndarë padrejtesisht  më 1912 në Konferencën e Londrës nga fuqit e asaj kohe nga atdheu i tyre Shqipërija. Demostratat e lavdishme  të studentve dhe te mbare popullit te Kosovës të vitit 1981 me kane gjeturë në perfundim të sherbimit ushtarak ne Zagreb, duhet theksuar se në vitet shtatëdhjeta është punuar shumë në ngritjen e vetdijes kombetare, duke i argumentuar me fakte dhe argumente shfrytzimin ekonomike dhe padrejtesitë që i bëheshin Kosovës dhe shqiptarve në ish Jugosllavi nga makinerija vrastare e Serbisë dhe Jugosllavisë.

Në vitin 1980 keni diplomuar në temen: Rëndësija Historike e Lidhjes Shqiptare te Prizerenit 1878-1881 ,cka ju shtyri në këtë?

Unë kam pasur fatin e mirë të rritëm në një familje  atdhetare  dhe të shkolluar, e cila  shumë heret i kundërvihet hapur okupimit të Kosovës dhe viseve tjera shqiptare nga Serbia dhe Jugosllavija. I rritur dhe i edukar në fryemën e atdhetashurisë per vendin dhe për popullin tim nga familja ime, unë qysh heret angazhohem të punoj aq sa mundem për lirinë e Kosovës dhe viseve tjera shqiptare nën Jugosllavinë e asaj kohe që për popullin tim ishte shtet burg që bëntë një terror të hapur kundër popullit shqiptare në Kosovë dhe në gjitha trojet shqiptare në Jugosllavi. Unë shumë heret fillova të lexoj libra dhe literaturë te mirefillte kombëtare e sidomos libra historik nga emigracioni i vjetër shqiptar në perendimi, dhe nga atdheu i yne Shqipëria.Gjatë leximit te literatures historike mësova per padrejtesitë e medha historike që fuqite e medha të asaj kohe i kishin bërë kombit shqiptare me Kongresin e Berlit më 1878, me Traktatin e Shënë -Stefanit -Mars 1878 dhe me Konferencen e Lodrës 1912, ku më shumë se gjysma e teritoreve shqiptare u nda padrejtësisht nga shteti amë Shqiperia. Kosova, Plava e Gusija, Camerija, Presheva, Medvegja Bujanovci dhe Maqedonija shqiptare ju dhane padrejtesisht nen sudim shteteve fqinje,Serbise,Malit te Zi Greqisë dhe ma vonë edhe Maqedonisë per ti shtuar apetitet e tyre hegjomoniste kundër tokave shqiptare.I paisur me literatur të mirëfillt kombëtare, për historin e popullit tim sa të dhimbshme aqe edhe krenare,une vendosa ta studijoj historine historinë e popullit tim ,per te marre akoma edhe ma shume dije per historine e popullit shqiptare , në mbarim të sudimeve me bëri ta marrë për temë diplome ” Rëndësija Historike e Lidhjes Shqiptare të Prizerenit 1878-1881” nga Historija e Popullit Shqiptare pjesa e dytë . Arsyja kryesore që kam zgjedhë këtë temë ”Rendësija Historike e Lidhjes Shqiptare te Prizerenit 1887-1881” ka qënë dëshira e ime e flaktë që edhe unë sa do pak të kontriboje në ndriqimin e padrejtësive që fuqit e medha të asaj kohe i kanë bërë kombit shqiptar duke e ndare dhe coptuar në shumë shtete fqinje sllave. Duhet thënë se Lidhja Shqiptare e Prizerenit 1878-1881 ishtë e para Levizje clirimtare me karakter kombëtare ne të cilën morrën pjesë ma shumë se 300 delegate nga të gjitha trojet shqiptare në Ballkan dhe në mergim. Lidhja Shqiptare e Prizerenit është organizimi ma i lartë kombëtare gjatë gjithë historise së shqiptarve, ku për herë të parë formohet qeveria gjithëkombëtare nga të gjitha viset shqiptare në Ballkan. Lidhja Shqiptare e Prizerenit për herë të parë sfidojë propotencen e Fuqive të Mëdha , agresivitetin e monarkive fqinje sllave dhe arrogancën e Portes se Larte ndaj kerkeseës së drejtë të shqiptarve. Për Lidhjen Shqiptare të Prizerenit 1887-1881 janë shkruar shumë libra nga shumë historian shqiptarë dhe të huaj.

Mësues në Burim, por për një kohë te shkurtër, kujtimet e juja nga kjo koheë e rinisë suaj në punë me brezin e ri, por mësues edhe në mërgim një paralele mes punës si i ri ne vendlindje dhe asaj në mërgim?

Edhe pse kisha mbaruar studimet në vitin 1980, kur Kosova kishte shumë nevojë për kuadro të shkolluara, regjimi i atëhershem komunist ma morri të drejtën e punës për te punuar me gjeneratatë e reja në arsim.Une vazhdova me ngulëm ta kërkoj te drejtën time për shumë vite për të punuar ne profesionin tim me gjeneratatë e reja në arsim, por pa suksese, sepse pushtuesi i popullit tim ishte i vendosur të mos me lejon të punoj në arsim dhe ashtu u bë. Andaj duke mos pas mundesin te punoj ne vendlindje ne arsim nuk mund ta terhjeku një paralele te punës time si i ri ne vendlindje dhe ne mërgim. Edhe per kundër deshirës së madhe per të punuar me gjeneratatë e reja dhe për të kontribuar sa do pak për popullin dhe atdheun tim, unë nuk pata fatin te ja ktheje borgjin familjës time dhe popullit tim qe në varferin e tyre dhanë per shkollimin tim gjate gjithë kohës sa isha duke u shkolluar e posaqërisht gjate kohës se sudimeve. Regjimi i atëhershem komunst i Kosovës dhe Serbisë ishte i vendosur që të mos me lejoj të punoj në arsim, me akuzen se unë dhe familja e ime jemi armiqt ma te medhenj të Jugosllavisë andaj per shtatë vite kam punuar në bujqësi me shumë krenari.

Refugjatë nga Kosova keni kaluar nëpër kampe refugjatësh nga Austrija deri ne Suedi dhe ne vitin 1989 keni kerkuar strehim në strehimorën për refugjatë ne Landskrona të Suedisë?

Vitet tetëdhjeta ishin si një grumbull reshë të zeza te trasha që kapluan Kosovën. Këto re të zeza nuk sollën as shi e as breshër. Ato sollën luftra të tmershme në filllim te viteve 90 ku nga cemdurija serbe në këto luftra duke filluar në Slloveni, Kroaci, Bosnje duke e përfeshirë edhe Kosovën u vranë dhe u masakruane nga maqinerija ushtarake e paramilitare serbe mbi 300,000 njerëz të pafajshem si dhe u benë qindra mija dhunime nga kriminelët serb ne teë gjitha vatrat e luftës në ish Jugosllavi që në fakt ishte Serbi e Madhe. Drama e ime e mërgimit ka filluar me 20 shtator te vitit 1987 kur kam lëshuar Kosovën dhe kam emigruar ne përendim, meqë nuk kisha pasaporte sepse regjimi i atëhershem nuk ma dha as pasaportin, unë vendosa ta kaloj kufirin ilegal me një shok timin te ilegalës nëpër mese Alpeve Slloveni – Austri. Fillimisht u vendosa Austri ne një strehimore afër Vjene, aty gjeta disa te ri shqiptar të cilët nuk ishin të shumtë në numër, por benin një veprimtari të madhe kombëtare, duke marrë pjesë në demonstrata dhe aktivitetet tjera kombëtare për aq sa ja lejonje njeriut rregullat e strehimores. Qellimi i im nga fillimi ishte ardhja në Suedi, por meqë nuk kisha pasaport detyrohem të kerkoj strehim ne Austri. Me krijimin e mundesisë së parë unë u largova nga Austrije dhe në janar te vitit 1989 erdha në Suedi, ku kerkova azil politik, në strehimoren për refugjatë ne Landskrona të Suedisë, ku pasë gjashtë muajve unë dhe familja e ime marrim qendrim të përhershem në Suedi.

Kontaktet e para me bashkombase ne strehimoren e refugjatvë ,cfare mbani ne kujtese deri me sot Xhemail?

Fill pas kërkesës për azil dhe vendosjes time në strehimoren e refugjatëve në Landskrona, unë me disa shokë te mi që i gjeta aty, dhe te tjerë qe erdhën pase meje fillum të organizohemi keshtu pas disa bisedave dhe konsultimeve, vendosëm ta formojem shoqetën e parë shqiptare në strehimoren e refugjatve ne Landskrona. Ne formimin e shoaqatës ”Hasan Prishtina” kanë marrë pjesë Unë, Enver Camaj tani i ndjer, Islam Sylejmani, Iljaz Bicaj, Naim Haradinaj ,Qazim Hasanaj, Shefqet Kuqi Ibrahim Aliu, Rexhep Lata, Ali Shipshani, Bajram Shipshani e disa tjerë që për momentin nuk me kujtohen. Ndihmes te madhe ne formimin e shoqatës ” Hasan Prishtina ” në atë kohë kanë dhënë Ismail Rugova, Sabri Novosella, i ndjeri Ibush Krasniqi dhe intelektuali i madhe Ramadan Osmani, të cilët e bënë regjistrimin e shqatës ”Hasan Prishtina ”në organet suedeze. Shaqata ”Hasan Prishtina” ka krye një varg aktivitetesh kombëtare e kulturore si është festimi i ditës së Flamurit 28 Nëntori dhe dita e Pavaresise së Shqiperisë, pasataj mbajta e mësimit në gjuhën shqipe me nxënës shqiptarë në strehimore si dhe mbledhja e ndihmave për familjet e të burgosurëve politik si dhe pjesmarrja e jonë në të gjitha demostratat kundër terrorit dhe genocidit teë hapur në Kosovë në atë kohë.

Me profesion mesus, cfare ishte kontributi i juaj ne kete kohe ne strehimoret e refugjatevë shqiptare në Suedi konkretishte per nxenesit refugjatë?

Krahas aktiviteteve të shumta kombëtare për clirimin e Kosovës, edhe unë si shumë intelektual e mësues të ardhur në mergim nga dhuna dhe terrori serbe,që nga fillimi kyqem në formimin dhe hapjen e shkollave shqipe ku do që ka qënë e mundur në ate kohë. Pas marrjes së lejes qendrimit, dhe vendosjes në komunën e Svalovit, së bashku me disa mësimedhënes tjere, ndër ta profesor Muhamet Muriqi, arsimtari Rashit Berisha, si dhe apsolventi i kimise Afrim Goxhuli, në vitin 1991-1992 organizojmë mesimin plotësuse në gjuhën shqipe në Landeskrona me femijët e refugjatëve shqiptare në strehimoren në Landskrona, në baza vullnetare. Qëllimi kryesor dhe i vetëm i hapjes se shkolles shqipe ne Landskrona ishte për ta penguar asimilimin e shpejtë të fëmijëve tanë ne mërgim si dhe për ta mbajtur gjallë frymën kombëtare. Unë kam punuar me nxënësit shqiptare ne Landskrona në lëndën e historisë gjate vitit 91 -92 . Pase hapjes së strehimores së refugjatve edhe në Svalöv ne vitin 1992/92 me mbështetjen e LASHIT dega ”Naim Frasheri” ne Suedi bashkë me disa koleg të mi mësimdhënes hapim mesimin. Kontribut te madh në hapjen dhe mbajten e shkollës shqipe ne Svalöv kanë dhënë mesidhenesit, Sefe Kryeziu magjister i gjeografise, arsimtari i gjuhës shqipe Hetem Fazliu, arsimtari i matematikës Salih Dibrani apsoleventi i kimise Afrim Goxhuli, profesoresha e historise Fatime Kuqi, arsimtari i biologjise Ibrahim Sopi, si dhe une Xhemail Shatri profesor i historise. Paralelisht mësimit plotësues në gjuhën amtare me nxënesit shqiptar në baza vullnetare në strehimoren e Svalövit , une kam punuar si mësimdhënese i gjuhës amtare me nxënëst shqiptare në kuadër te shkollës suedeze gjate viteve 1992- 1996 ne Svalöv.

Ju ishit aktiv në punën dhe aktivitetin e Lash-it, cka mund të na thoni për këtë?

Si shumë intelktual dhe puntor të arsimit të asaj kohe në Suedi edhe unë kam marrë pjesë në themelimin Lidhjes së arsimtarve shqiptarë ”Naim Frasheri” ne Suedi apo si që është i njohur me shkurtesen LASHI të themeluar me 30 Maj te vitit 1992 , ne qytetin Universitare të Lundit, me propozimin e qeverisë së Republikes se Kosovës në egzile, pra te minstrit te arsimit Dr Muhamet Bicajt e te z. Meriman Braha. Ne Kuvendin e parë zgjedhor të cilin e udhehoqi profesori i nderuar Ibrahim Egriu së pari u miratua Statusi e Rrugullorja e punës, u zgjodhe Kryesija e re dhe organet tjera te ketij asocijacioni. Kryetare i pare i LASHIT ”Naim Frasheri” për Suedi u zgjodh veterani i arsimit dhe i burgosuri politike shumëvjecare i ndjeri Ramadan Shala, Ibrahim Egriu sekretar, Nazmi Shabani -arkatar dhe antarë te tjere te Kryesise u zgjodhen, Ilaze Bicaj, Ramadan Osmani, Kimete Miftari, Shpend Koleci, Nazmi Thaqi, Gani Osmani dhe Samir Hajdari. Fillimisht ne LASH u antarsuan 127 antarë, prej tyre 58 me përgaditje superiore, te tjerët ishin me shkolle te Lartë dhe me normale dhe gjimnaze. Me 26 dhjetor 1992 u mbajt Kuvendi i Dytë i Lidhjes së Arsimtarëve Shqiptare ne Suedi ” Naim Frasher”(LASH) ku kryetar i LASH zgjidhet profesor Bedri Paci, gjithë ashtu u zgjodh edhe Kryesija e re e LASH. Lidhja e Arsimtarëve Shqiptare ” Naim Frasheri” ne Suedi zhvilloj një aktivitet te dendur kombetar. Motoja e LASH ishte që kudo ne përendim ku ka nxënës shqiptar të hapen shkolla, në mënyrë që femijët tanë të mos mbeten mbrapa shokëve të tyre në atdhe.

Keni qenë bashkpuntor i shumë figurave te njohura në mërgim, konkretisht këtu në Suedi, si: intelektuali dhe i burgosuri politike Kosovë Rexh Bala, veterani i shkollës shqipe dhe shkrimtari Sadullah Zendeli-Daja, Ismail Rugova, Sabri Novosella, Shefki Oseku, Profesor Ibrahim Igriu ,Ragip Recica, intelektuali i madhe Ramadan Osmani, Naim Haradinaj, Enver Camaj, cfarë ishtë kontributi i juaj në atë kohë ?

Disa nga keto figura të njohura kombetare, i kam njohur edhe ma parë në Kosovë, ndërsa disa nga keto figura i kam njohur kur kam ardhe në Suedi, për te cilët kisha dëgjuar edhe ma heret në Kosovë per veprimtarine e tyre kombëtare. Kontributi i im i parë ne ceshtjen kombëtare ne Suedi ka qene solidarizimi i im dhe i shokëve te mi me greven e minatorve të Trepcës e cila filloj në Mars te vitit 1989.Ne në shenjë perkrahje dhe solidarizimi me kërkesat e drejta te minatorve ne disa bashkatdhetare filluam grevën e urisë ne shoaqtën “Kosova” ne Malmö, ku në kete grevë tetë ditëshe morren pjesë,´Sabri Novosella, Naim Haradinaj, Enver Camaj, Misin Gradinaj, Selim Balaj ,Ibush Krasniqi, Agron Haradinaj, Hysen Bajramaj e disa atdhetare tjeter ,emri i te cilve nuk me kujtohet per momentin.Të gjithë e dim se greva e minatorve te Trepcës ka dridhur themelet e ishë Jugosllavisë dhe qe nga aty fillon shkatërrimi i përgjakshem i Jugosllavisë komuniste me ne krye diktatorin dhe kriminelin Millosheviq.Unë bashkë më shokët e mi kemi marrrë pjesë ne të gjitha aktivitetet e kombëtare qe janë zhvilluar ne atë kohe ne Suedi, duke filluar me greven e urise ne perkrahje te minatorve te Trepcës ne Mars te vitit 1989, pastaj në themelimin e e Unionit te Shoqatave te Pavarura Shqiptare në Suedi, ne hapjen e shkollave shqipe si dhe puna e ime si mësuese me nxenesit shqiptare ne Suedi , ne themelimin e LASH.Gjithashtu kam marrë pjesë ne te gjitha demostratat qe jane mbajtë ne Suedi dhe ne shtetet e tjera perendimore kunder terrorit dhe genocidite te hapur serb,te ushtruar kunder popullit shqiptare në Kosovë. Unë kam marrë pjese në themelimin e Deges se LDK-es në Landskrona ne Suedi ne vitin 1991, dhe kam qenë kryetar i nëndegës se LDK-es ne Svalöv nga viti 1992-1996, si dhe kam qenë aktiv ne mbledhjen e 3% ,dhe ne dhënjen e ndihave per luftën e Kosovës 1998-1999.

Kur kemi te bejëme me mësimin e shqipese ne mergime, cfare është mendimi i juaj sot per kete?

Sot diaspora e Kosovës përbën një të tretën e qytetarëve te saj, pjesa më e madhe e tyre janë femijë dhe te rinj. Mësimi plotesus është vlersuar faktori kryesor për ruatjen e gjuhës dhe identitetit, te pjestarëve te diaspores së Kosovës. Është e drejtë themelore e njerëzore ruajtja dhe kultivimi i identitetit kombëtar. Shenja e parë dhe ma e rëndësishme e këtij identiteti është gjuha amtare. Mësimi i gjuhës amtare ne shkollë nënkupton edhe mësimin për kulturën e origjinës dhe përbërsit e saj. Edukimi dhe mësimi shtesë në diasporë deri diku ishin të organizuar mirë ne vitet 90-ta. Ky aktivitet organizohej me mbështetjen e institucioneve te atëhershme të Kosovës. Pas vitit 1999 mësimi i gjuhës, historisë dhe kulturës ne gjuhën amtare mbetet cështje private e mërgimtarëve.Unë mendojë se mësimi plotesuse per diasporë ka kaluar nëpër etapa dhe vështersi te ndryshme, por falë përkushtimit te bashkëkombasve tanë qe jetojnë jashtë vendlindjes, ka arrrit të mbijetojë dhe te zhvillohet. Megjithatë, mësimi plotësus ne diasporë është ne gjëndje shumë te rëndë, asnjë institucione ose asociacion kombëtare nuk ka të dhena te sakta për numrin e fëmijëve (nënësve) shqiptare në mërgatë dhe ne diasporë. Fatkorët qe kanë ndikuar në ketë gjendje janë te shumtë por duhen vëcuar dy: organizimi jo i mirë institucionale nga Qeverija e Kosovës dhe mosinteresimi i prindërve për dërgimin e fëmijëve te tyre në shkollat me mësim plotësues.

Pra jeni njëri nga përkrahësit e LASH ” Naim Frashëri ” dega ne Suedi cfarë mund te na thoni për këtë dhe pse LASH sot nuk funkcionon ne Suedi?

Une thëmë se me gjithë vështirsit dhe pengesat qe i ka pas LASH gjatë egzistimit te vet, ky institucion arsimor i themeluar nga Qeverija e Kosovës në egzil me 30 Maj 1992 ne Lund e ka krye emisionin e vet kombëtare për aqë kohë qe ka funkcionuar. LASH ka dhënë kontribut të madh kombetare ne ruatjen e gjuhës dhe identitetit tonë kombëtare ne emigracione, në ruatjen e gjuhës dhe kulturës shqiptare ne emigracion. Arsyen e vërtete pse sot nuk fukcionon LASH nuk e di, por një gjë e di se po te vazhdonte te funkcionoje LASH deri me sot , nuk do kishim një situatë dhe kaos te tillë në arsimin shqip ne diasporë, ku askush askuj nuk i jep llogari për asgje. Jemi deshmitar se pas shuarjes se LASH, ne krye te organizimit te mesimit shqipë ne Suedi kanë depertuar disa pseudointelektuale e dallavergjinjë qe per interesa te ngushta materiale po shkaterrojnë dhe po e degradojnë mësimin plotesuses shqipe në Suedi.

Sa jeni i knaqur me punën ne shkolla ne mërgim kur kemi te bëjmë me Lëndën e Gjuhës shqipe, sa është ky mësim efektiv tek fëmijët mergimtare?

Me gjithë vështirsit e shumta që i ka pas organizimi i mësimit te Gjuhës Shqipë me nxënësit shqiptarë ne Suedi dhe në përgjithësi në diasporë, mund të thuhet se mësimi i Gjuhës Shqipë ka qenë dhe është efektiv me mundësit qe krijon shteti nikoqir. Fal punës se palodhëshme te qindra e mija intelektualve, dhe puntorëve të arsimit në të gjitha shtetet e përendimit, e kanë bërë te pamunduren për ta ruajtur dhe mbajtur gjallë gjuhën dhe kulturën shqiptare me nxënësit shqiptarë. Gjithmonë ka vëndë për ti bërë gjerat ma mirë dhe me rezultate ma të medha, andaj edhe ne ketë drejtim mund te bëhët edhe ma shumë ne ngritjen e cilësis së te mësuarit te gjuhës shqipë, te nxënësit shqiptare në Suedi dhe ne diasporë,fatkeqesisht sot kemi mësus te tillë qe punojnë me nxënësit shqiptarë vetëm për ta marre një rrogë dhe jo për ti paisur me dije nxënësit tanë ne mërgim.

Keni punuar një kohë me bashkombasit ardhacak këtu, cfarë mundë të na thoni rrethe integrimit te shqiptarëve ketu?

Padyshim kur bëhët fjale per integrim te shqiptarve ne Suedi, kjo nuk nënkupton anën fizike te saj, sepse shqiptaret janeë ne Europë,por kjo ma teper nënkupton afrimin e mentalitetit shqiptare me mentalitetin europian, gjithashtu kjo nënkupton edhe njohjen e vlerave europiane ne kuadrin e demokracisë dhe shtetit te se drejtës.Unë mendoj se shqiptarët ne Suedi por edhe ne vendet tjera përendimore janë integruar mirë dhe për ditë e ma shumë po integrohen ne të gjitha sferat e jetës, ne shoqeritë e shteteve përendimore ku jetojne, tani kemi me qindra e mija te rinj e te reja qe po kryajne studimet ne Universitetet ma te njohura te botës .Duke e njohur kulturen dhe ligjet e shtetit ku jetojme ne mesojme ma shumë për te drejtat tona qe na takojnë me ligjet e shtetit ku jetojme. Êshtë me rëndesi te dihet se integrimin duhet bërë pa e humbur idenitetin kombetare duke e ruajtur gjuhën dhe kulturën tone shqiptare, integrimi nuk duhet të kaloj në degjenerim, por krahas integrimit duhet ruajture gjuhen dhe kulturën tonë të bukur.

Një mësus, një mërgimtar, një intelektual kërkon te jetë pothuajse për gjithcka i informuar. Kjo ka te bëjë kryesisht me natyrën e personit. Thjesht do doja një përgjigjeje te shkurtër si është Xhemaili nga natyra?

Përpiqem ti percjellë të gjitha zhvillimet politike në vendlindje dhe në emigracion, gjithashtu përpiqem të jam ne kontakte te vazdusheme me venlidjen për tu informuar për të gjitha ngjarjet qe ndodhin në atdheun tone, qofshin ato politike, ekonomike apo kulturore. Unë nga natyra jam njeri i sinqerte me karakter të fortë qe gjithmonë mundohem ta thëm të vërteten pavarsishte sa e hidhur është ajo. Gjithashtu gjithë herë jam tolerant, por kur ta kërkon nevoja jam shumë i rrept dhe i ashpër ndaj atyre qe miresjelljen nuk e kanë kod te jetës, por ne vend te kodit te mirësjelljes kanë gënjeshtren, arrogancën dhe mashtrimin. Jam njeri i besës dhe fjalës, gjithmonë e pranoj mendimin ndryshe, e rrespektoj shumë mendimin e lire dhe dhe fjalën e lirë.

Ju jeni mësus dhe intelektual,njeri i cështjes kombëtre cfare është aktiviteti i juaj ne aspektin e ruajtjes se gjuhës dhe kulturës sonë,. Si e ndin veten si mësus dhe intelektuale ne mërgim?

Ashtu si shumë koleg të mi intelktuale e mësimedhënes ne mergim konkretishte ne Suedi edhe unë jam munduar gjatë gjithë kohës te kontriboj aqë sa kam pasë mundësi, në ruatjen e gjuhës dhe kulturës shqiptare ne Suedi, duke u angazhuar qyshe heret ne hapjen e shkollave shqipe me nxënësit shqiptare ne Suedi. Dihet mirëfilli se roli i mësusit dhe itelektualit është i një rëndësije te veqantë në cdo shoqëri pavaresishtë se ku jeton. Puna e mësuesit dhe e intelektualit ne atdhe, por në vecanti në diasporë është e shenjtë dhe e mundishme, qe kerkon shumë pune dhe sakrificë, vet jeta në mergim është e rëndë dhe me plotë te panjura qe i sjellë koha. Padyshim drama e mergimit për mue është drama ma e dhimbshme ne jetën time, e cila nuk me lënë rehat kurrë. Përkundër vështersive dhe mallit te përhershëm për vendlindje me duhet te thëmë se edhe pse ne dhe te huaj si mësues dhe si intelktual e ndjej veten mirë në mërgim me të gjitha te mirat dhe te kqijat qe sjellë jeta ne mërgim.

Planet e Xhemailit për të ardhmen?

Jeta e njeriut nuk ka kuptim pa plane për të ardhmën, ashtu si cdo njeri edhe unë i kam planet e mia te jetës. Ne fokus te interesit kam kujdesin e vazhdushem per familjen time dhe punët e perditshme qe na presin si familje e si indivit, si dhe dëshira për te mbrri sa ma shumë ne te gjitha sferat e jetës si indivit e si familje. Me duhet te thëm dhe ta pranojë se unë nuk jam nga ata njerze qe hartojnë plane afatgjata jetese, une i përshtatem shumë rrethanave te krijuara qe i sjelle koha dhe momenti. Pjesë e planeve te mia është deshira e ime per të ardhmën është te ulem dhe te shkruaj për historin e popullit tim te shumë vajtur por gjithmonë krenar, gjithashtu pjesë e planeve te mia është deshira e ime për te ndihmuar dhe kontribuar ne qështjen kombëtare ne të gjitha trojet shqitare, si dhe ne ruajten e gjuhës dhe kulturës shqiptare në Suedi.

Nëse do kishe mundësinë te jepje ndihmësen tende ne realitetin qe jetojm ne shqiptaret pa marrë parasyshe se ku, ku mendon qe konkretishte duhet ndryshuar dicka për te mirë?

Duhet te jemi realist dhe të pranojm se si popull e si komb kemi nevojë për ndryshime te shumta, të cilatë jane të nevojshme dhe te domosdoshme për cdo popull. Unë mendoj se gjëja e parë qe duhet ndryshuar tek ne është sjellja e papërgjegjeshme e politikajve shqiptarë ndaj shtetit dhe popullit te vet të cilët janë te zhytur në korrupcion dhe krim te organizuar. Pastaj kemi nevojë per afrimin e mentalitetit tonë me mentalitetin e popujve përendimore si dhe pranimi i vlerave demokratike përendimore në kuadrin e demokracisë dhe sheteti te së drejtës që bazohet në rend dhe ligj. Gjithashtu kemi nevojë emidiate në ndryshimin gjendjes në arsim, për te vënë arsimin ne binarë te drejteë duke e rritë clisinë e shkollimit ne të gjitha nivelet, jemi deshmitar se sot arsimin, qoftë në Shqiperi qoftë ne Kosovë e ka perfshi kaosi dhe anarkija ku korrupcioni dhe krimi i organizuar ka mbërri deri ne majet ma te larta në udheheqjen e arsimit shqip ku këta njerëz bëjnë ligjin. Fatkeqsishtë jemi deshmitar se sot botohen me qindra libra pa asnjë vlerë shkencore, letrare e kombëtare nga analfabet e midikor që titujt e tyre i kanë ble me para nga profesoret e korruptuar.

Cka mendoni për gjendjen politike shqiptare në përgjethesi parë ne prizmin Shqipëri-Kosovë?

Edhe përkunder shumë zhgenjimeve jo vetëm te mia por edhe shumë shqiptarve tjere për zhvillimet politike, ekonomik, unë nga natyra jam optimist dhe besoj se ditë ma te mira do vinë për kombin tonë dhe se ky shekull gjithësesi duhet te jetë shekull i ne shqiptarve. Une i kuptoj plotësishte zhgenjimet qe me të drejte populli im i ka në udheheqjen e vet politike në të gjitha trojet shqiptare, sepse kjo kastë politike punon vetëm për vete dhe klanet e tyre mafioze ndërsa për popull nuk qanë kokën fare. Politika shqiptare në përgjithësi vuan nga smundja e korrupcionit dhe krimit te organizuar qe është kancer për një popull dhe për një shtet, për tu bërë një komb i fuqishëm dhe shtet i fuqishem me zhvillim ekonomik dhe me standart të lartë jetsor duhet punuar ndeshmerishtë dhe te funkcionon rendi dhe ligji qe njerzit te jenë te barabart para ligjit dhe drejtesisës. Kombi shqiptare e meriton me jetuar me qindra herë ma mirë, se sa qe po jeton tani ku do ne trojet e veta, sepse ka pasuri nëntoksore e toksore dhe rini te shëndosh e te shkolluar qe per një kohe te shkurtër do e zhvillonin shtetin dhe kombin po te mos pengohen nga politika. Andaj faj për varferin e madhe qe është ne popull bie mbi politikajt e pa pergjegjshëm shqiptarë qe me paramendim po e vrasin te ardhmen e brezit te ri shqiptar.

Përvec punës se mësusit, angazhimit intelektual, punës me mërgimtar si e kaloni kohën e lirë Xhemail?

Koha e lire është ajo pjesë kohës qe disponon individi jashte kohes se obligimeve te tije profesionale, shoqerore dhe familjar, me qellim te pushimit ,arktimit dhe zhvillimit te personalitetit ne rrethanat konkrete natyrore e shoqerore ,ne te cilat jeton ai. Një nga faktoret parësor dhe me shume ndikim ne kohen e lire është familja ,ajo duhet te formoj shprehi dhe kultur tek individi qe shfrytezimin e kohës se lire ta planifikoje për akitvitetet te dobishme. Une një pjesë te te madhe te kohëse se lire e kaloj me familje, ndersa pjesen tjeter te kohes se lire e kaloj duke lexuar literature historike dhe libra nga ma te ndryshmet ,pastaj kur kam kohe te lire lexoj edhe shtypin ditore te gazetave shqiptare për tu informuar per zhvillimet politike e shoqerore ne atdhe dhe ne diaspore, gjitheashtu e shiqoj edhe Televizionin kur ka programe të rëndësishme kombetare.

Cka ju bënë te lumtur dhe qka ju mundon ma se shumti ne jetë?

Te lumtur më bënë shendeti i familjes dhe te gjitha te arriturat e familjes sime dhe te kombit tim, gjithashtu të lumtur përjetesisht me bënë, clirimi i Kosovës nga hordhija serbosllave një shekullore dhe formimi i shtetit te pavarur të Kosovës. Pastaj te lumtur me bënë fitimi sado pak i disa te drejtave te shqiptarve ne Iliride, dhe ne te gjitha trevat shqiptare ne ishë Jugosllavi gjithë ashtu te lumtur me bënë cdo perparim drejte integrimeve euroatlantike te kombit tim, te Shqipërisë dhe Kosovës. Me mundon shumë vazhdimi i polikës, genocidjale ndaj Camerisë dhe shqiptarve që bënë Greqia. Me mundon pafundësisht vazhdimi i coptimit të kombit tim në pesë shtete sllave dhe padrejtesit historike që po i bëhën kombit shqiptar edhe në ketë kohë. Gjithashtu me mundon korrupcioni, krimi i organizuar, nepotizmi, padrejtesistë e shumta ndaj njerëzve të pafuqishëm që nuk janë të lidhur me korrupcionin dhe krimin e organizuar, varfëria e popillit tim, stagnimi i dy shteteve shqiptare dhe pasurimi i disa individëve në mënyrë kriminale në kurriz të popullit tanë, këto me bëjnë të ndihem shumë keq. Por ajo që më mundon panderprë dhe nuk me lenë të qetë kurrë, është bindja e ime se pjesa dermuse e ne mërgimtarëve qe jetojmë jashta atdheut do mbesim përgjithmonë këtu dhe kjo me bënë të ndihem keq!!