Dielli | The Sun

Albanian American Newspaper Devoted to the Intellectual and Cultural Advancement of the Albanians in America | Since 1909

Dom Lush Gjergji: Rrënjët e thella të tolerancës ndërfetare

by

Toleranca ndërfetare te shqiptarët i ka rrënjët e thella dhe të kamotshme dhe atë nuk kanë mundur ta asgjësojnë ndarjet, përçarjet, sundimet e të huajve dhe as kalimi nga një sistem në sistemin tjetër, thotë në intervistën për Radion Evropa e Lirë, Dom Lush Gjergji, vikar i përgjithshëm i Ipeshkvisë së Kosovës.\

RADIO EVROPA E LIRË-Është thënë edhe më parë se shqiptarët shquhen për tolerancë ndërfetare. A e vazhdojnë këtë traditë shqiptarët e Kosovës edhe sot dhe si manifestohet kjo?

DOM LUSH GJERGJI-Toleranca jonë i ka rrënjët e vjetra. Toleranca jonë, më tepër vëllazëria jonë gjithëshqiptare mbështetet mbi të gjitha në historinë, në traditën dhe kulturën tonë të përbashkët të vjetër më se 1500 vjet, kur kemi qenë të gjithë të krishterë derisa nuk erdhën sundimet e të huajve dhe të huajt u munduan të na ndajnë dhe të na përçajnë.
Të na ndajnë arritën zyrtarisht, sepse tash jemi të krishterë dhe myslimanë, dhe të krishterët jemi ortodoksë dhe katolikë, në Kosovë më pak, kurse në Shqipëri më tepër, sidomos pjesa ortodokse, dhe janë sektet e ndryshme në mes të vëllezërve shqiptarë myslimanë. 
Por, ajo çka është dhe fondi ynë i përbashkët, është vëllazëria jonë gjithë shqiptare. Këtë, as ndarjet, as përçarjet, as sundimet e të huajve, as kalimi prej sistemit në sistem nuk ka arritur kurrë ta asgjësojë. Aty-këtu është munduar ta dëmtojë, por shqiptari e ka ruajtur ndjenjën e përkatësisë së përbashkët iliro-shqiptare, prandaj edhe ndjenjën e vëllazërisë. Dhe, kjo vazhdon dhe duhet të vazhdojë me një motivim edhe më të madh, që, përpos se jemi vëllezër si shqiptarë, duhet ta kultivojmë, ta rrisim e ta shtojmë gjithnjë se jemi vëllezër edhe si besimtarë monoteistë, secili në përcaktimin, bindjen dhe zgjidhjen e vet, por të jemi vetvetja dhe për t’ia mundësuar edhe tjetrit që të jetë vetvetja.
Ky është parimi bazë, parimi i shenjtë që, fundja, liria fetare është parakusht i të gjitha lirive. Nëse Zoti na ka krijuar të lirë, kush jemi ne që t’ia mohojmë lirinë njëri-tjetrit?!
Mjaft na kanë mohuar të tjerët që na kanë sunduar, e ne vëllai vëllait, në asnjë mënyrë nuk dëshirojmë, as t’ia mohojmë, ta kërcënojmë e as ta rrezikojmë, por t’i themi feja është ofertë, është mundësi, zgjidhe ajo çka më së tepërmi ty të pëlqen, ty të ndihmon që të jesh shqiptar i mirë, që të jesh njeri i mirë, që të kesh familje të mirë, që të jesh i sigurt dhe i lumtur në jetë se bashkëpunon me Zotin dhe me të afërmit.

RADIO EVROPA E LIRË-A mund të thuhet se shqiptarët kanë qenë shembull për popujt tjerë, domethënë lidhur me tolerancën ndërmjet vete?

DOM LUSH GJERGJI-Gjithsesi, unë besoj se pasi s’kemi gjëra për eksportim, së paku të eksportojmë këtë çka e kemi që është tradita dhe kultura e jonë, e cila e ka zanafillën prej  Konstantinit të Madh, një dardan, një ilir, i cili e ndërroi historinë e botës dhe për herë të parë i barazoi të krishterët me paganët.
Dhe, kjo përvojë ka vazhduar gjatë shekujve dhe vazhdon edhe sot, jemi shembull jo vetëm për tolerancë, sepse toleranca e ka një kuptim të ngushtë. Të shkojmë te shprehja, e barti, e duroi, e pranoi. Ta mbash, ta durosh apo ta pranosh vëllanë, pse e ke vëlla do të ishte tepër pak, por e nderoj, e dua, jam i lumtur se e kam vëlla. Prandaj, kjo çka ka qenë gjatë shekujve është platforma, është trualli, në të cilin ndërtojmë.
Ne mundemi dhe duhet ta begatojmë gjithnjë e më tepër për të qenë edhe shembull jo vetëm i së kaluarës, por shembull konstruktiv pozitiv i ndërtimit të urave të reja në mes të dialogut ndërfetar krishtero-mysliman, apo myslimano- krishterë, sepse kjo ka një domethënie të jashtëzakonshme, pasi që bota gjithnjë e më tepër jeton në një pluralizëm, edhe etnik, edhe fetar, edhe kulturor, politik e ekonomik.
Sot, të jetosh, domethënë të dish të komunikosh në pluralizëm me tjetrin, i cili është ndryshe. Dhe, këtu është shumë e rëndësishme që shqiptari ta kuptojë se të jetë ndryshe – nuk do të thotë është kundërshtar. Prej ndryshimit apo të qenët ndryshe, secili prej nesh mund të marrë dhe të mësojë diçka.
Merre atë që të pëlqen dhe lëre atë që nuk të pëlqen. Vetëm në këtë mënyrë e vërteta me dashuri dhe për dashuri do të ishte motoja e asaj çka unë mendoj dhe porosis të gjithë shqiptarët dhe bashkatdhetarët tanë kudo që jetojnë. Të udhëhiqemi nga e vërteta, e mbi të gjitha ta zbatojmë dashurinë me njëri-tjetrin, sepse tepër shumë kemi vuajtur, e sot duhet ta gëzojmë lirinë, demokracinë dhe mundësinë për zgjidhje, si në aspektin fetar, atë kulturor, atë shpirtëror ashtu edhe në atë politik.
Mos të mendojmë se ai që është ndryshe prej meje, është kundërshtari im, sepse kjo na ka mbetur si kujtim historik kur ndryshe ishin të huajt që kishin ardhur për të na sunduar, për të ndarë dhe për të na përçarë. 

RADIO EVROPA E LIRË-Dom Lush, a ka pasur lëkundje në këtë tolerancë, apo s’ka pasur fare?

DOM LUSH GJERGJI-Lëkundje te vetë shqiptarët nuk kam hetuar, hetoj aty-këtu ndikimet e të tjerëve. Të tjerët nuk duan të na shohin në këtë prizëm. Ndoshta është edhe vetë zilia, xhelozia, janë ndikimet e ndryshme sidomos nga bota arabe, e cila kur ka ardhur këtu, në çfarëdo forme apo mënyre ka menduar se do ta gjejë një islamizëm të tipit të vet.
Islamizmi ynë është tradicional, është i hapur, ndaj të gjithëve, veçmas ndaj shqiptarëve të krishterë, të cilët i trajton si vëllezër, sikurse edhe ne i trajtojmë si vëllezër. Më islamizmi nuk është një fe e turkut apo e arabit, por është një fe e vëllait tim, sikurse ata na konsiderojnë ne vëllezër.
Jo rastësisht shumë shqiptarë sot të islamizuar, apo pa ndonjë përcaktim fetar krishterimin e quajnë feja jonë e vjetër. 

RADIO EVROPA E LIRË-Duke marrë parasysh që në Kosovë jetojnë edhe bashkësi tjera etnike me përkatësi të ndryshme të religjionit, si qëndron situata në këtë rrafsh, a ka tolerancë të ndërsjellë?

DOM LUSH GJERGJI- Këto dy vitet e fundit gjendja dukshëm është përmirësuar. Me iniciativën e ipeshkvit tonë, imzot Dodë Gjergjit, para rreth dy viteve kemi filluar që t’i kemi takimet në mes të, tashmë po përdoret shprehja liderëve, edhe pse janë krerë të bashkësive fetare, domethënë Kryeimamit të Kosovës, Ipeshkvit ortodoks të Kishës Ortodokse Autoqefale të Kosovës dhe të Ipeshkvisë së Kosovës.
Dhe, kjo ka vazhduar dhe vazhdon çdo 2-3 muaj, ku kemi takime, dreka apo darka të përbashkëta radhazi bashkësitë dhe bisedojmë haptazi vëllazërisht. Kjo përvojë është shumë pozitive, sepse me ndërrimin e kreut në Kishën Ortodokse, Artemije ishte më parë, i cili refuzonte parimisht çdo takim me shqiptarët, por edhe çdo takim e bashkëpunim edhe me ndërkombëtarët, tash është ipeshkvi i ri Teodosije, i cili ka një shpirt ekhumenik dhe merr pjesë në të gjitha këto takime.
Prej këtyre takimeve, kemi ardhur te krijimi i këshillave apo komisioneve, të cilët punojnë dhe shqyrtojnë çështje dhe i përgatisin për krerët e bashkësive fetare.
Takimi i parë ishte pikërisht këtu, në rezidencë, para një rreth një muaji e gjysmë. Tash do të organizohet një takim tjetër radhazi dhe kështu ne bisedojmë vëllazërisht hapur për të gjitha çështjet, ia shpjegojmë gjendjen e bashkësive tona fetare njëri-tjetrit dhe mundohemi të marrim qëndrime të përbashkëta për të qenë shembull.
Kush e do Zotin, kush është fetar, nuk mund të mos e dojë njeriun, sepse dashuria për Zotin kalon nëpër shkallë të njeriut, ne Zotit s’mund t’i bëjmë as mirë as keq, varemi prej tij, kurse me njeriun ndajmë përditshmërinë.
Prandaj, nga ky aspekt mendoj se gjendja është dukshëm më e mirë dhe shpresoj dhe uroj që ky dialog edhe ekhumenik, edhe ndërfetar, të begatohet gjithnjë e më tepër. Dhe, secili prej nesh, ta them me stilin e me figurën e Nënës Terezë – Jepe pjesën më të mirë të vetvetes. Cila është ajo pjesë? Dashuria, shërbimi, flijimi, dhurimi ndaj njëri – tjetrit. Kur tjetri është i lumtur, mund të jemi edhe ne së bashku.

RADIO EVROPA E LIRË- Në raportin e fundit të Departamentit Amerikan të Shtetit, është shtruar shqetësimi i liderëve religjiozë për mungesën e mekanizmit, siç thuhet, që i lejon grupet religjioze të regjistrohen dhe të marrin status juridik. Sa kohë ka që ekziston ky problem dhe çfarë vështirësish ka nxjerrë?

DOM LUSH GJERGJI- Këtu është një problem, të cilin e kemi shqyrtuar edhe ne, si Ipeshkvij dhe Kisha Katolike në Kosovë, sepse mungon ende ligji për bashkësitë fetare. Një propozim-ligj ka qenë, ne i kemi dhënë vërejtjet dhe propozimet e tona. Është thënë se diku në fund të vitit të kaluar apo në fillim të 2013-s do të shqyrtohet në Parlament. Nuk dimë përse ky ligj nuk ka ardhur ende në Parlament, nuk është diskutuar dhe nuk është votuar.
Mungesa tjetër është se Qeveria e Kosovës nuk ka një mekanizëm apo një ministri sikurse në vendet tjera, apo një zyre, sikurse në Maqedoni, për shembull, është zyra për marrëdhëniet shtet-bashkësi fetare.
Në vendet tjera, sidomos në Evropë dhe Amerikë, është një ministri, e cila enkas merret me këto çështje. Ne nuk hyjmë në atë se si do të jetë, por mendojmë se do të ishte mirë që edhe Qeveria jonë dhe shteti i brishtë dhe i ri i Kosovës, ta ketë një mekanizëm që të dinë edhe besimtarët, por edhe shteti, se me kë dhe si të komunikojë. 
Ne kemi marrëdhënie të mira dhe të rregullta me Qeverinë, me presidenten, kryeministrin, kryetarin e Parlamentit, e ministrat tjerë, por këto janë krejt marrëdhënie të karakterit personal dhe ndërpersonal, në forma jozyrtare.
Derisa mos ta kemi ligjin, i cili definon bashkësitë fetare, derisa mos ta kemi një mekanizëm ndërmjetës të komunikimit ndërmjet bashkësive fetare dhe Qeverisë së Kosovës, sigurisht se mund të ketë vështirësi dhe kjo mendoj se është mungesë. Për nga ana jonë e konsideroj mungesë.
Shpresoj që ta kuptojë edhe Qeveria se nuk kërkojmë asgjë përpos një komunikim dhe bashkëpunim më të mirë, sepse ne dëshirojmë t’i ndihmojmë Qeverisë sonë, duke edukuar ndërgjegjen e qytetarëve dhe besimtarëve tanë.(Intervistoi per Europa e Lire, Bekim Bislimi)

Kongresiti Engel: Lëvizja e kufijve, biletë drejt konflikteve të së kaluarës

by

Nuk do të ketë ndarje të Kosovës, shkëputje të ndonjë pjese të saj dhe ky është një parim shumë i rëndësishëm”, thotë Eliot Engel, ligjvënës në Dhomën e Përfaqësuesve të Shteteve të Bashkuara, në intervistën dhënë Radios Evropa e Lirë. /

RADIO EVROPA E LIRË-Zoti Engel, Kosova dhe Serbia arritën një marrëveshje me 19 prill për normalizimin e marëdhënieve. Por, palët kanë tejkaluar afatet për hartimin e planit të zbatimit të saj. A mendoni se procesi i normalizimit është në rrezik?
ELIOT ENGEL-Jo. Mendoj se kur keni një proces të tillë normalizimi, gjithnjë do të ketë gjëra që dalin në rrugë, do të ketë pengesa, por mendoj se të dyja palët janë të përcaktuara për një marrëveshje, gjë që e bën dhe ta zbatojnë atë.
Mendoj se gjërat do të jenë në rregull. Qartazi që kjo është një situatë serioze. Të dyja palët kanë dyshime nëse kjo është gjë e mirë. Por, mendoj se ky është një hap i domosdoshëm që duhet të ndërmerret dhe besoj se do të funksionojë. Bashkimi Evropian natyrisht është aty dhe Shtetet Bashkuara do të jenë gjithnjë në krah të popullit të Kosovës në çdo hap.
RADIO EVROPA E LIRË
Kongresmen, debatet brenda dhe jashtë Kosovës po vazhdojnë rreth çështjes nëse marrëveshja po krijon mundësi për krijimin e një mini-shteti apo një Republika Sërpska në pjesën veriore të Kosovës. A po ndodhë kjo?
ELIOT ENGEL
Jo. Këto janë negociata mjaft të vështira. Ka shumë opinione nga më të ndryshmet, kishte armiqësi për shumë vjet. Viti 1999 është ende i freskët në mendjet e të gjithëve, posaçërisht tek pala e Kosovës. Unë mendoj se kjo marrëveshje është e domosdoshme.
Mendoj se në një marrëveshje asnjë palë nuk merr çdo gjë që dëshiron.
Marrëveshja është kompromis dhe kompromisi nënkupton se njëra palë merr diçka nga ajo që dëshiron dhe pala tjetër diçka nga ajo që dëshiron. Dhe si rezultat, asnjëra palë nuk është tërësisht e kënaqur, por të dyja palët kuptojnë se kjo është në interesin më të mirë, sepse ata mund të lëvizin përpara, mund të lënë të kaluarën apo të përpiqen të kenë të kaluarën prapa dhe të shohin drejt së ardhmes.
Për mua është shumë e thjeshtë. A duan popujt e Ballkanit të shohin gjithnjë nga e kaluara, ku gjithnjë kishte gjakderdhje, luftëra dhe urrejtje shekullore, apo duan të shohin përpara dhe të përpiqen që të ndërtojnë një jetë më të mirë për të ardhmen e tyre apo jetë më të mirë për fëmijët e tyre.
Mendoj se në këtë marrëveshje Kosova ka përfituar, sepse për herë të parë, Serbia “de facto” e ka njohur Kosovën dhe qeveria e Prishtinës do të shtrijë kontrollin në tërë Kosovën. Nuk do të ketë ndarje të Kosovës, shkëputje të ndonjë pjese të saj dhe ky është një parim shumë i rëndësishëm.
Pra qeveria e Kosovës është përgjegjëse për tërë Kosovën, qoftë Mitrovica veriore, jugu apo cilado pjesë e saj. Në shkëmbim të kësaj, serbët në veriun e Mitrovicës do të kenë një shkallë të autonomisë. Mendoj se ky është një pazar i mirë, sepse mendoj që autonomia nuk është gjëja më e keqe në botë.
Ju e dini se Kosova kishte autonomi në sistemin e vjetër jugosllav. Ajo nuk funksionoi sepse Millosheviqi e rrënoi atë në vitin 1988. Por, nëse kjo është autonomi e vërtetë dhe BE-ja dhe Shtetet e Bashkuara dhe të tjerët e njohin faktin që Kosova është një dhe jo e ndarë, jo e copëtuar, në shkëmbim të një forme të autonomisë për serbët, mendoj se është një marrëveshje shumë e mirë për Kosovën dhe qeverinë në Prishtinë.
RADIO EVROPA E LIRË
Në kuadër të pikëpamjeve të ndryshme, kolegu juaj nga Dhoma e Përfaqësuesve, ligjvënësi Dana Rohrabacher, hodhi idenë e shkëmbimit të territoreve ndërmjet Kosovës dhe Serbisë si rrugë për zgjidhjen e konflikteve. Ju, me gjasë nuk pajtoheni?

ELIOT ENGEL
Unë nuk pajtohem. Më lejoni të them se kolegu im Dana Rohrabacher është njeriu shumë i arsyeshëm dhe mendoj se ai e ka në zemër interesin më të mirë të Kosovës. Unë kam punuar për shumë vjet me të dhe jemi miq.

Por, unë nuk pajtohem se ndarja e Kosovës është rruga që duhet ndjekur. Kosova është në Ballkan, ku nuk e dini ku është fundi. Nëse lëvizni kufijtë në Ballkan, nëse ndani Kosovën, çfarë do të ndodhë kur Republika Sërpska dëshiron të jetë pjesë e Serbisë, çfarë ndodhë kur pjesë të Maqedonisë duan të ndryshojnë, çfarë do të ndodhë me Bosnjën? Nuk do të kishte fund dhe kam frikë se nuk do të kishte zgjidhje edhe për njëqind vjet të tjera.

Unë më me dëshirë do të pranoja zgjidhje si kjo me marrëveshjen ndërmjet Kosovës dhe Serbisë dhe të provoja të ndërtoja mbi të rrugën e përparimit drejt së ardhmes. Mendoj se nëse filloni të lëvizni kufijtë, do të jetë një biletë e sigurt drejt konflikteve të së kaluarës. Do të ishte biletë për palë të ndryshme që ndjehen të rrezikuara dhe duan të jenë në këtë apo anën tjetër të kufirit.

Nëse do të kishim mundësi të ndërrojmë pjesë të Kosovës me të Serbisë dhe nuk do të ndodhte asgjë, do të thosha, në rregull. Mbase është diçka që ia vlen të mendosh për të. Por, është e pamundur të ndodhë kjo pa pasoja për pjesë të tjera të Ballkanit dhe prandaj mendoj se ky nuk është një propozim i mirë.
RADIO EVROPA E LIRË
Zoti Engel, në debatet në të cilët keni marrë pjesë bashkë me zotin Rohrabacher, ju keni bërë thirrje që Kosova të përfshihet në Evropë bashkë me fqinjët e saj për të shmangur krijimin e një “vrime të zezë” në Ballkan. Në disa raste zyrtarët në Prishtinë kanë kritikuar Brukselin për injorimin e arritjeve të Kosovës. A pajtoheni me këtë kritikë?
ELIOT ENGEL- Pajtohem më disa nga kritikat. Mendoj se atë çfarë ka bërë Kosova që nga shpallja e pavarësisë, është e mrekullueshme.
Mendoj se ka probleme, pa dyshim, të gjithë e dimë se ka probleme çdo vend dhe Kosova ka probleme si një shtet i ri. Por, mendoj se në përgjithësi Kosova ka përparuar dhe duhet të ecë përpara drejt së ardhmes. Mendoj se është me rëndësi që Shtetet e Bashkuara të qëndrojnë të përfshira.
E di se populli i Kosovës u beson Shteteve të Bashkuara dhe unë mendoj se nëse ia lëmë Evropës, nuk jam i sigurt që Kosova do të marrë çfarë meriton.
E di që nëse Shtetet e Bashkuara qëndrojnë atje do të kujdesen për popullin e Kosovës.
Kjo marrëveshje qartazi e vë Kosovën në rrugën drejt Bashkimit Evropian, po ashtu e vë Serbinë në rrugën drejt Bashkimit Evropian. Nuk më pengon nëse Serbia i bashkohet BE-së nëse edhe Kosova po ashtu i bashkohet Bashkimit Evropian. Nuk dua që Serbia të ketë mundësinë që të bllokojë Kosovën.
Mendoj se kjo marrëveshje nuk lejon që njëri vend ta bllokojë tjetrin. Mendoj se Bashkimi Evropian meriton përgëzim, për zonjën Ashton që punoi shumë, unë kam biseduar me të personalisht për situatën në Kosovë, në Serbi. Mendoj se Evropa po pret ditën kur të dyja Kosova dhe Serbia mund t’i bashkohen.
Sërish, mendoj se kjo është një marrëveshje shumë e mirë për popullin e Kosovës. A i jep Kosovës krejt çfarë ajo dëshiron? Jo. A është marrëveshje e përkryer? Jo. Por, këto veprime duhet të shihen si ecje përpara, prandaj mendoj se është marrëveshje e mirë, sepse, nuk ka rëndësi për mua nëse Serbia ka marrëdhënie formale diplomatike dhe e njeh Kosovën, por me nënshkrimin e kësaj marrëveshjeje, Serbia “de facto” e njohu të drejtën e Kosovës që të ekzistojë si një komb i pavarur.
RADIO EVROPA E LIRË-Më lejoni të përfundoj këtë intervistë duke ju kërkuar një pikëpamje për Shqipërinë dhe zgjedhjet e përgjithshme të muajit të ardhshëm, duke pasur parasysh fushatën e tensionuar dhe ndikimin që do të kenë këto zgjedhje në integrimet evropiane të Shqipërisë…

ELIOT ENGEL-Do të ketë ndikim shumë shumë të madh, e di që të gjithë i kanë sytë andej. Kishim një dëgjim javën e kaluar në Komitetin e Helsinkit për zgjedhjet në Shqipëri.
Shpresoj që zgjedhjet të ecin mbarë dhe shpresoj që kushdo që fiton të jetë fitues dhe të mos ketë mashtrime. Shqipërinë, e cila sot është një anëtare krenare e NATO-s, isha shumë i lumtur ta shihja duke hyrë në NATO dhe do të doja ta shihja që të anëtarësohet edhe në BE.
Bashkimi Evropian do t’i vëzhgojë këto zgjedhje dhe do të vendos nëse Shqipëria është kandidate për anëtarësim në BE, bazuar në masë të madhe në mbarëvajtjen e këtyre zgjedhjeve.
Shpresoj që mosmarrëveshjet që ekzistojnë tani në Shqipëri në raport me Komisionin Qendror të Zgjedhjeve dhe mosmarrëveshjet tjera do të adresohen. Shpresoj që kushdo që fiton, të ketë një fitore që do të respektohet nga të gjithë.
Nuk mund t’i kemi konfrontimet që patëm para disa vjetësh, nuk mund të kemi një situatë në të cilën një parti politike nuk merr pjesë në kuvend, cilado parti politike qoftë ajo. Kushdo që zgjidhet duhet të marrë pjesë në kuvend.
Shqipëria duhet ta dëshmojë se e meriton t’i bashkohet BE-së dhe zgjedhjet do të zënë një pjesë të madhe në gjykimin e BE-së për kandidaturën e Shqipërisë. Unë mendoj se Shqipëria duhet të jetë kandidate.
Do të doja të shihja si Shqipërinë, ashtu edhe Kosovën, por për Shqipërinë këto zgjedhje janë jashtëzakonisht të rëndësishme dhe mbarë bota i ka sytë nga këto zgjedhje.(Arbana Vidishiqi)

Interview: U.S. Congressman Says Deal With Serbia Gave Kosovo ‘Nothing’

by

Representative Dana Rohrabacher (Republican-California), who sits on the House Foreign Affairs Committee, is one of the United States’ staunchest supporters of Kosovo’s independence.
He has noted that, like Kosovo, the United States itself was born out of a struggle for self-determination.
In an interview with RFE/RL, Rohrabacher is critical of the EU-brokered agreement reached last month between Belgrade and Pristina, saying it did not create the preconditions for long-term peace and stability in the Balkans.
Kosovo, in his opinion, did not gain sovereignty in its northern region, and Kosovo’s ethnic Serbs will not accept living in the Kosovar state. Because of this, Rohrabacher says, a chance has been missed to solve the problem between Kosovo’s ethnic Serbs and Albanians permanently.
RFE/RL Balkans Service correspondent Branka Trivic spoke to Rohrabacher about the agreement.
RFE/RL: Could we start with your assessment of the recent agreement initialed by the prime ministers of Kosovo and Serbia?
Dana Rohrabacher: Let’s recognize that Kosovo got absolutely nothing for what they gave up. And what they gave up was the ability to govern the northern tier of their country and a few communities within Kosovo itself.
RFE/RL: Getting sovereignty over the north of Kosovo is nothing to you?
Rohrabacher: They didn’t get sovereignty — it is just the opposite. This agreement undermines Kosovo’s claim for sovereignty because it does not give them the authority to exercise their sovereignty. And if you have to make an agreement that you can exercise your sovereignty, you don’t have sovereignty. And so, what they gave up — they gave up that northern tier.
Now, I’m not saying they shouldn’t have. I think that the people of the northern tier that is in question here should have the right of self-determination. There should be a vote. And if the people north of the river [Ibar in the divided city of Mitrovica] vote — which they probably would — by 90 percent to become part of Serbia, they should.
But Kosovo had a real chance to get something for this. Meaning, there are groups of Kosovars in Serbia that would like to be part of Kosovo.
RFE/RL: You are talking about the Presevo Valley?
Rohrabacher: Yes, and they could have gotten an equal exchange of land and population by agreeing to an adjustment of borders. Instead, they got nothing, zero. They can’t even now send their police up to the northern part of the country. They can’t send their military into the northern part of the country. They are not going to have judges that are chosen by their government — they are going to be chosen by the Serbian people in the northern part of the country.
This was a great loss of sovereignty for Kosovo. Now, what’s going to happen? The Serbs up in the northern part of the country are still going to be seething because they are not citizens of the country they want to be part of. And you can imagine there’ll be political groups in Serbia that will try to manipulate that.
RFE/RL: In the recent congressional subcommittee hearing that you chaired, people expressed the opposing view — namely, that allowing such a territorial exchange would open up a Pandora’s box that would affect dangerously the existence of Macedonia, Bosnia-Herzegovina, and even Serbia.
Rohrabacher: That’s ridiculous. Totally. There is always an excuse not to do something. There’s always something right behind the bush waiting to jump out at you if you do the right thing here.
No, in this case, we have many examples where peoples have changed their borders and have gotten along fine. You have the Czechs and the Slovaks changing their borders. You have Bangladesh declaring itself independent. And you have Kosovo — that was basically the argument against Kosovo declaring its independence. Because, oh, everybody else would have to…
Around the world, you will have all these — the Basques will want to be independent. But no, this is a matter between the Serbs and the Kosovars. And adjusting the border between those two countries is their business. It is not everybody else in the world…. It is their business. And other people were just using scare tactics to get the Kosovars to accept a deal that gave them nothing.
RFE/RL: But where would that process end? Every little village would want…
Rohrabacher: The end of the process — this is totally a nonsense argument. Because the Czechs and the Slovaks splitting, the Montenegrins splitting, the Bangladeshis splitting, the South Sudanese splitting — did not result in a huge national domino effect in which people all over the world rose up at that moment…or even in the Balkans rose up. How many people rose up after Montenegro got their vote and said, “See?” No, this is a matter. This is a singular issue.
But what you’ve got is the Europeans, basically the Europeans and the Americans, who will always find a reason not to do something. And, until people who are brave and actually step forward like the people in northern Kosovo, who want to be part of Serbia. One day they will be so raucous that the Americans and the Europeans will then tell Kosovo, “Well, you’d better accept it that they are actually independent now; after all, they are autonomous.” And then Kosovo will have zero, because this agreement gave Kosovo zero.

Louis Romano : Sifida ime është; librin tim BESA, t’a lexojë çdo shqiptarë !

by

Intervistë me autorin e librit BESA, biznesmenin dhe shkrimtarin italo-amerikan Louis Romano/
Nga BEQIR SINA, New York/
NEW YORK CITY : Lindur në Bronks, Nju Jork në vitin 1950, Louis Romano është një biznesmen i suksesshëm i cili filloi karrierën e tij letrare duke shkruar poezi urbane në vitin 1968. Karriera e tij në shitje, reklamat dhe fushatat e marketingut, vazhdon edhe sot në kapacitetin e tij si një CEO dhe kryesor i Informa Energy Inc, një broker kompanisë së energjisë.
“FERMA e PESHKUT” ishte puna Romanos si debutues, një trillim me krimin e Familjet Mafioze, që e përshkruan historinë e një mikut të tij gangësterë, Gino Ranno dhe të dashurë e tij njëzet vjet-më e re Lisa. Takimi tyre me një tregtar të pamëshirshme të drogës kolumbiane me emrin Lucho Gonzales kthehet në një luftë terren modern, i vendosur në peisazhin e famshëm të Hamptons.
Mirëpo, përvoja e vërtetë të jetës së Louis Romanos, është nga aty ku lindi dhe u rritë, në Nju Jork, në një kohë kur gangësterët dhe kultura italiane ishin në pikun e tyre, për të ndikuar më shumë se vetë personazhet në librin e tij. Libri “BESA”, është i dyti në serinë e personazheve të Gino Rannos. Libri shtejllohet dhe sillet rreth ngjarjve kryesisht në lagjet Bronx dhe Manhattan, të New Yorkut. Ku themeltare për shqiptarët është fjala e nderit e një shqiptari BESA, e tyre, e cila është krenari që i ka bërë shqiptarët luftëtarë të patrembur për shekuj me radhë.Në roman këto ndikime janë parë përmes përshkrimeve pragmatike të njerëzve dhe zakoneve, karaktereve të veprimit fluidë, dhe mjaft të vërteta të jetës së tyre.
Louis Romano, fletë në këtë intervistë, për gazetën Bota Sot, për librin BESA, mbasi ai e ka promovuar librin më parë në New York, dhe më pasë në Detroit, në ndërkohë që ditën e enjëte, ai do ta promovojë në mbrëmje mes miqve të tij të shumtë, në restorantin “Zupa” në Manhattan – New York
Pyetje:Z. Romano – Na tregoni si biznesmeni u bë autor i katër librave!
Louis Romano : Fillova karrierën time të biznesit në vitin 1979, kur unë isha një shitës për Amerada Hess, kompania e madhe e shpërndarejs së karburanteve. Unë bëra disa poteza pozitive në rritjen e biznesit të kompnisë së energjisë. Kam qenë për 14 vjet si zëvendës president i lartë i kompanisë Castle Oil, pastaj për kompaninë Styvesant Energy si zevendës Drejtor Ekzekutiv i tyre deri sa fillova në kompaninë time me partnerin tim, Janet Garofalow, pesë vjet më parë.Kompania Informa Energjisë ishte rritur bukur në atë kohë. Më pastaj me gjithë djalin tim të madh hapëm një kompani në Nju Xhersi e cila quhet Homewell Senior Care, një agjenci, kjo e cila merret me kujdesin në shtëpi për të moshuarit. Tani megjithë librin INTERCESSION i cili doli në qarkullim më 3 maj kamë bërë pesë libra të botuara.

Pyetje:Kur dhe si jeni bërë i njohur me shqiptarët?
Louis Romano : Pashko Gojcaj ishte prezantimi im i parë me pronarët shqiptarë në qytetin e Bronxit. Kur unë isha një shitës nafte(salesman) për kompaninë Hess, aty e takova këtë njeri të madh dhe ai më njohu me shumë pronarë shqiptarë, nga ata që kan pasuri e patundshme, në mesin e tyre, dhe miku tim të dashur zotin Hamdi Nezaj dhe të tjerë miq shqiptarë shumë të mirë.

Pyetje:Kur keni filluar të menduarit në lidhje me shkrimet e tua me shqiptarët dhe pse, si u ka lindur kjo ide?

Louis Romano : Nuk e mbajë mend se kush më dha një kopje të Kanunit, disa vjet më parë. Një libër i madh i kuq – hardcover, si një dhuratë. Me të marrë Kanunin jam ul në tryezën time dhe për muaj unë fillova të lexoja dhe e studiova atë. Pra, Kanuni i Lekë Dukagjinit ishte padyshim libri, i cili kishte një efekt të jashtëzakonshëm për mua për “shkrimet e mia me shqiptarët dhe pse më ka lindur kjo ide!. Pasi kam shkruar më parë për Fermë Peshku në lidhje Mafian italo-amerikane dhe një tregtari kolumbian të drogës, me ngancmoi dhe lidhja shqiptarve me këto grupe, megjithëse, lidhja e gangsterëve shqiptarë duket të jetë një ide emocionuese për një roman fiction, ishte më mirë se një libër tjetër i cili ishte midis poezis dhe prozës.

Pyetje:Ju keni botuar librin “Besa” dhe e keni promovuar atë në komunitetet shqiptare të Detroit dhe New Yorkut. Pse në këto dy komunitete të veçanta shqiptare ?
Louis Romano : E pra, në New York, sepse ky qytet është vendi ku kam lindur dhe jam rritur, dhe nga që jam shumë i miqësuar me shqiptarët. Me ndihmën e mikut tim të dashur Rick Elezi dhe miqtë e mi Shpresa Elezi, Dino Erbeli, dhe shokun tim për jetë Hamdi Nezaj dhe Jack Berisha, i cili është një mik më i ri, të gjithë më kann dihmuar shumë për të promovuar librin Besa në New York. Me këta miq të mirë unë mund të them se kam mësuar shumë rreth kulturës shqiptare. Ndërsa në Detroit, e kam bërë promovimin e këtij libri në Kishën Katolike Shqiptare, me ndihmën e mikut tim Simon Qafa dhe Zef Berisha.
Pyetje:Zoti Romano: Pse e keni titulluar librin tuaj BESA ? ndërsa në libër flisini për GJAKMARRJAEN ! Fjalën e nderit të një shqiptari Besën, që është krenari që ka bërë familjet shqiptare të patrembur për shekuj me radhë në luftërat shekullore, Ndërkohë, që idenë për rrëfimin e “BESES” më parë, e kan hedhur, dijetarët, studiuesit dhe shkrimtarët hebraik, në lidhje me aktin historik mbas Luftës së Dytë Botërore, ku shqiptarët i mbrojtën hebrenjët, të cilët flasin në një këndëvështrim krejt të kundërt nga ai që tregoni ju në këtë libër . Si e shpjegoni ju këtë ?
Louis Romano : Po, libri im BESA është kryesisht për Gjakmarrjen. Unë fillimisht dëshoroja për titullin e librit, të ia vendosja – Gjakmarrja. Por pasi e shkrova dhe në një konsultim me mqit e mi, e ndjeva më mirë për t’a titulluar atë BESA, sepse, në këtë libër janë shumë mesazhe të nderit dhe krenarisë shqiptare, të cilat i gjen brenda librit. Nderi i miqësisë është me Hamdi Nezaj (karakteri i mikut tim të dashur) dhe Gino Ranno, protagonisti i librit. Nder dhe respekt që nga Shpresa deri tek Gino . Gjithashtu, aty është një edhe mesazh që thonë shqiptarët mos ” “Me e pre në besë”. Unë nuk dua të jap këtu më shumë sqarime, mbasi dua që njerëzit t’a lexojnë librin BESA, pra, kjo ishte arsyeja për këtë karakter. Për të treguar se kur dikush thyen premtimin ose tradhton familjen e tij.

Pyetje:Çfarë ju duket si provokative, nga përvojat emocionuese dhe të paharrueshme që ju keni pasur me shqiptarët?
Louis Romano : Jan kaq shumë sa nuk mund t’i them me një intervistë. Martesa im e parë shqiptare, njohja ime e parë me shqiptar. Negocimi i çmimeve të naftës, me shqiptarët, gjithashtu ka qenë gjithmonë i paharrueshëm. Por, më e paharrueshme, është ajo duke u martuar me gruan time që është arbreshe.

Pyetje:Nga i keni marrë temat dhe subjektet e librit tuaj? Sa e vështirë ishte për ju për të marrë informacion dhe subjektet e hulumtimit përgjatë vijave të familjeve mafioze, të cilat ju shkruani në lidhje me këtë libër?
Louis Romano : Unë jam i lindur dhe rritur në Bronx. Familja ime ka pas në pronësi një restorant në rrugën 187 dhe Arthure Avenue. Gjyshi im ishte nga Sicilia. Sicilianët, kan një fjalë “Omerta”, e cila është se heshtja është fjala për të thënë shumë gjëra. Gjyshi im nuk më foli kurrë për këto gjëra. Ndoshta, ai nuk mund të jetë i lumtur me librat e mi.
Pyetje:Nga përvojat reale të jetës dhe trashëgimia e familjeve mafioze në jetën siciliane a mund të ketë një ndikim në librin tuaj ?
Louis Romano : Nuk janë përvojat reale të jetës siciliane në këtë libër, ashtu si ka qenë në Fermën Peshkut … me Familjet Mafioze, libri është trillim i marrë nga tregimet e shumta të jetës reale nga djemtë e prapët sicilian dhe shqiptar, të Bronxit.

Pyetje:Cilat ishin reagimet fillestare ndaj librit tuaj, Besa?
Louis Romano : Reagimet kan qenë të mrekullueshme nga njerëz të cilët mund të vënë librin tim në listën e atyre librave, për të fituar 5 çmime “për shkrimin më të mirë dhe filmin më të mirë të vitit”, në pyetjet se pse kam shkruar në lidhje me shqiptarët “e keqë”.Shumë shqiptarë e kan librin tim, po kështu ka shumë që nuk e kanë lexuar atë. Sfida ime është që librin Besa ta marrë çdo shqiptarë, e veçanërisht burrat duhet për ta lexuar këtë libër ashtu si tjerët.

Pyetje:A keni miq shqiptarë që mund të jenë ata të cilët ju kan frymëzuar dhe të ngjallën interesin tuaj të Besës së shqiptarëve?
Louis Romano : Me Qindra! Unë kam përmendur disa prej tyre më lart në pyetjet e para, por unë duhet të them se unë e di se çdo shqiptar ka treguar me mua një miqësi dhe besnikëri të veçantë. Prej atyre kur kam nisur për shitur naftën, gazin natyror dhe elektricitetin, deri tek ata që janë në sponsorizimin e librave të mi. Unë kisha një promovim libëri, javën e kaluar në New Jersey me ndërmjetësim e miqve të mi … dua të them se mbështetja nga komuniteti shqiptar, në këtë promovim ishte e mahnitshme. Dhjetra shokët e mi erdhën atje. Ata janë miqt e mi të vërtet.

Pyetje:A është ky libër i bazuar në ngjarje të vërteta?
Louis Romano : Disa janë të vërteta, disa janë trillime – fiction!

Pyetje:Çfarë mesazhi mendon se përcjell libri juaj BESA ? në një kohë si kjo që jetojmë ne sot kur nuk mungon ligji dhe drejtësia !
Louis Romano : BESA është thelbësore për komunitetin shqiptar. Ideja e gjakmarrjes është krejtësisht një tjetër gjë, në krahasim me Besën . Mohanda K. Gandi ka thënë thënë: “Një sy për një sy e bën gjithë botën të verbër – “An eye for an eye makes the whole world blind.”

Pyetje:Zoti Romano shumë të faleminderit për kohën e marrë për të folur me gazetën kombëtare Bota Sot.

Louis Romano : Nga zemra ime, Jam i nderuar !.

Të rinjtë kosovarë nuk ndihen evropianë

by

Nga Luljeta Krasniqi – Veseli/
Nuk mund ndihemi evropianë, ndoshta për faktin që kurrë nuk kemi pasur mundësi të shkojmë në vendet evropiane për të parë ngjashmëritë apo dallimet që mund të jenë ndërmjet të rinjve që jetojnë në ato vende evropiane dhe të rinjve në Kosovë.
Kështu përgjigjen shumë të rinj në Kosovë, kur pyeten se a ndihen se i përkasin familjes evropiane.
Në rubrikën e përjavshme VOX, të Radios Evropa e Lirë, shumë prej tyre tregojnë se ndihen të diskriminuar karshi të rinjve të vendeve të rajonit e më gjerë.
Thonë se ndihen të izoluar dhe se kanë nevojë dhe dëshirojnë të udhëtojnë kudo në botë, pa pasur nevojë për viza, e jo vetëm në katër shtete. Konsiderojnë se janë pjesë e Evropës, por ndihen se janë shumë larg saj.
Lulzim Halili është 21 vjeç nga Prishtina. Gjithçka që di për Evropën, e ka mësuar nga televizori apo interneti. Ai asnjëherë nuk ka udhëtuar drejt ndonjë vendi evropian.
“Jemi pjesë jashtë Evropës. Nuk kemi viza, nuk kemi gati asgjë çfarë mund të ketë një vend evropian. Nuk ka organizim të duhur institucional që të rregullohen gjërat që edhe ne, si të rinj, të ndihemi evropianë, mungojnë shumë gjëra”, thotë Lulzimi.
Republika e Kosovës, si një shtet i ri evropian, me banorët e saj të njohur si evropianët më të rinj, vazhdimisht nga udhëheqësit e institucioneve të vendit ishte cilësuar se është e gatshme të luajë rolin e saj si një vend që di të marrë përsipër përgjegjësitë e veta.
Këto deklarata të vazhdueshme të zyrtarëve qeveritarë të rinjtë i quajnë retorika boshe që asnjëherë nuk u jetësuan.
Valoni është student i Fakultetit Ekonomik. Sipas tij, institucionet e Kosovës kanë ngecur në përmbushjen e shumë kritereve për të qenë pjesë e familjes evropiane dhe si të tillë të rinjtë e Kosovës, shton ai, kanë mbetur të izoluar.
“Nuk i kemi plotësuar të gjitha kushtet që të jemi evropianë. Kemi shumë fusha ku duhet të punohet më shumë. Ka rregulla për të qenë pjesë e Evropës, duhet punë”, shton Valoni.
Ngjashëm mendon edhe Nita Ndrecaj:
“Nuk ndihem si evropiane. Jemi shume larg Evropës. Kemi shumë fusha ku nuk kemi ecur përpara”.
Derisa vendet e rajonit kanë nënshkruar marrëveshjen për Stabilizim-Asociim dhe kanë hequr vizat me Bashkimin Evropian, Kosova ende nuk ka filluar negociatat për marrëveshjen e Stabilizim-Asociimit.
Aktualisht, vendi është duke pritur nga Bashkimi Evropian që më 25 qershor të këtij viti t’i i jep dritën jeshile për fillimin e negociatave. Fillimi i negociatave konsiderohet të jetë hapi i parë, me të cilin Kosova hyn në një proces të vendosjes së marrëdhënieve kontraktuale me BE-në.
Ndërsa, sa i përket liberalizmit të vizave, Komisioni Evropian i ka dorëzuar Kosovës udhërrëfyesin për vizat më 14 qershor të vitit 2012. Por, që deri më tani, thuhet se Kosova nuk ka përmbushur kriteret që qytetarët e saj të udhëtojnë pa viza.
Në raportin e fundit, Komisioni Evropian i kërkon Kosovës që të bëjë hapa konkret në luftimin e dukurive negative në mënyrë që të ecë drejt liberalizimit.
Po ashtu, aty përmendet si pengesë në këtë proces edhe migrimi ilegal, reformat në drejtësi dhe çështje tjera që ndërlidhen edhe me legjislacionin.
Shteti i Kosovës mund ta ketë flamurin e vet, himnin kombëtar dhe pasaportat , por jo të jetë shtet evropian, thotë Leutrimi.
“Ndoshta i takojmë në një përqindje Evropës, por jemi shumë larg në disa fusha. Gjeografikisht jemi në Evropë, por jo evropianë. Nuk kemi arritur t’i plotësojmë kriteret që na janë përcaktuar”, thotë Leotrimi.
Ajo se çfarë i dallon të rinjtë e Kosovës me të rinjtë e shteteve evropiane, sipas Diana Gashit, është edhe shkollimi dhe kushtet e jetesës. Ajo thotë se sistemi arsimor në Kosovë është shumë larg edukimit që kanë vendet tjera evropiane, derisa sa i përket punësimit, siç thekson ajo, është shumë më lehtë në vendet evropiane.
“Shumë gjëra mungojnë në Kosovë. Evropa ka shumë gjëra që ne nuk i kemi. P.sh edukimi, pastaj të rinjtë në Kosovë, shumica janë të papunë derisa në Evropë papunësia nuk është në shkallë shumë të lartë si te ne. Kushtet atje janë më të mira”, konsideron Diana.
Derisa, Vjosa Kaçaniku shprehet optimiste se në një të ardhme të afërt të rinjtë e Kosovës mund ta konsiderojnë veten evropianë, por që aktualisht thekson ajo, jemi larg.
“Jemi larg Evropës, nuk kemi kushte për t’u konsideruar evropianë, megjithatë shpresoj se do të bëhet mirë”, shprehet Vjosa.
Ndryshe, nga Vjosa e Diana, mendon Melihate Kastrati. Ajo thotë se ndihet evropiane, pavarësisht shumë gjërave që i kanë të rinjtë në Evropë e që nuk janë në Kosovë.
“Ndihem si evropiane. Ka disa kushte që duhet të plotësohen, por shumë prej këtyre kushteve ne i kemi plotësuar. Me realizmin e disa kritereve që i cakton BE-ja, ne do të jem pjesë e Evropës”, mendon Melihatja.
Ngjashëm shprehet edhe Lulzim Muholli:
“I takojmë Evropës, plotësisht i kur i takojmë territorit evropianë mund të themi se ndihemi evropianë, mirëpo pa integrim evropian nuk mund të themi me plot fjalën se ndihemi evropianë. Na mungojnë disa gjëra. Në fakultetet tona mungojnë disa fusha të studimeve që do të dëshironim t’i studionim”.
Ndërkaq, Liridona Tahiri konsideron se të rinjtë e Kosovës nuk mund të krahasohen me ata të rinj që jetojnë në vendet evropiane. Kushtet, në të cilat jetojnë ata, thotë Liridona, nuk krahasohen me kushtet e të rinjve në Kosovë
“Jetën dhe kushte e jetesës i kanë më të mira, janë më të integruar. Kanë mundësinë e lëvizjes së lirë. Kanë edukim më të mirë. Në të gjitha këto fusha ne jemi shumë mbrapa”, thotë Liridona.
Kosova më 9 maj shënoi Ditën e Evropës. Në këtë ditë në Kosovë ka pasur performanca, përmes së cilave janë shprehur pakënaqësitë për, siç është thënë, një qeverisje të keqe, rritje të korrupsionit dhe një ekonomie të dobët, e që sipas organizatorëve, janë probleme kyçe që Kosovën po e pengojnë në rrugën drejt integrimit evropian.(Kortezi:Evropa e Lire)