General Sponsor:

Fotini Allteni Kokeri

Supporting Organization:

Albanian-American Women Organization “Motrat Qiriazi”

Artistic Directors:

Inva Mula

Deshira Ahmeti

Author :

Nevila Dudaj & Belisa Vneshta

At Cipriani NYC, stars unite to celebrate the life and birthday of a cultural icon.

It was a night that shimmered with emotion, artistry, and deep cultural pride inside the grand walls of Cipriani at 25 Broadway in New York City. The occasion: a gala honoring the life, legacy, and birthday of Fadil Berisha-a world-renowned photographer and cherished cultural icon in the Albanian community. More than a celebration, the Fadil Berisha Gala became a musical love letter to a man whose camera has captured global stars, presidents, supermodels, and royalty-but whose heart has always remained rooted in his culture. Over the years, Fadil has not only chronicled beauty through his lens but has played a pivotal role in uplifting Albanian artists around the world. Fittingly, many of those artists-some internationally famous, others rising voices-came together and performed without compensation, offering their voices as a tribute to the man who has done so much for them, and for Albanian art.

The evening began with the powerful soprano Inva Mula, who delivered a stunning rendition of “Shqipëri O Vendi Im”-her voice soaring through the opulent venue, stirring national pride and setting an emotional tone for the night ahead. Later, she joined renowned violinist Olen Cezari and pianist/composer Genc Tukiçi for “Te Volio Bene Assai,” blending classical mastery with heartfelt emotion. Olen and Genc followed with a passionate performance of Vittorio Monti’s Czardas, which drew enthusiastic applause from the crowd. Renowned soprano Deshira Ahmeti graced the stage with elegance and power, delivering a stirring performance of “O Mio Babbino Caro”. She followed with “Baresha,” accompanied by a stunning visual backdrop of Rugova and Kosovo landscapes. Her voice, rich with experience and emotion, created one of the night’s most evocative moments-celebrating homeland, heritage, and heart.

Later, famed Albanian singer Elsa Lila performed while a slideshow of Fadil’s own portraits of her played in the background-an emotional, full-circle moment. Elsa then introduced Dea Krliu, a rising talent who delivered a powerful version of “Listen”. Her poise and vocal strength left the audience breathless, marking her as one to watch. In one of the evening’s most emotional highlights, Parashqevi Simaku returned to the stage after years away from public performance. The moment she appeared, the entire room rose to its feet. Her performance was met with a standing ovation, a tribute to her enduring place in Albanian music and memory. A deeply personal moment came when Genc Tukiçi and Inva Mula performed an original composition, written by Genc as a musical gift to Fadil. They presented him with the framed lyrics on stage-a heartfelt gesture between artist and muse, friend and visionary.

Igli Tuga, on clarinet, and Genc Tukiçi, on piano, honored Albania’s musical roots with a soul-stirring Kaba performance, rich in emotional depth. Celebrated vocalists continued to light up the stage throughout the evening: ● Merita Halili and her husband Raif Hyseni performed together with signature warmth and passion. ● Alberie Hadergjonaj, Yllka Kuqi, Mira Konçi, and Arian Krilou & his band added their voices to the celebration, each bringing unique styles and stories to the stage. ● Gezim Nika delivered a moving performance of “Shqipëri O Nena Ime,” a heartfelt ode to homeland and heritage. To close the night, all of the evening’s performers returned to the stage for a collective rendition of “Xhamadani Vija Vija.” It was a powerful finale-voices rising together, in harmony and unity, to honor not only Fadil Berisha, but the community he continues to inspire. The Fadil Berisha Gala was more than a birthday-it was a tribute to a life dedicated to elevating others. Through his lens, Fadil has told the stories of his people. And through this night, those very people told his. It was a night of gratitude, music, and memories. And above all, it was a reminder that when art meets heart, legacy lives on.

Odeta Xheka/

Pothuaj një vit më parë, në datat 18-19 Prill, 2024, u shfaq në Tiranë, në skenën e Teatrit Kombëtar Eksperimental “Kujtim Spahivogli”, një performancë e veçantë dhe eksperimentale për skenën shqiptare. Nje vit më vonë, shfaqja, e konceptuar dhe e krijuar nga Drejtori Artistik dhe performuesi Julian Bulku dhe autoret e teksit, Jora Vaso dhe Kleitia Vaso, erdhi në një skenë tjetër, atë të Tampa City Ballet, në Tampa, Florida nën kujdesin e veçantë të OXH Gallery drejtuar nga Odeta Xheka. Në versionin fillestar, muzika origjinale është kompozuar nga Alban Laro. Regjia skenike është e Inis Gjonit dhe teksti lexohet mjeshtërisht nga aktorët e mirënjohur Rajmonda Bulku dhe Bujar Asqeriu. Kjo performancë shënoi shfaqjen e parë personale në Shqipëri te Julian Bulkut pas vitesh në skenat e Athinës dhe Londrës, ndër të tjera, si edhe pjesëmarrjes me sukses si koreograf në Eurovizion, ku ka përfaqësuar Shqipërinë dhe Greqinë dy vjet rradhazi. Pikënisja e shfaqjes është teksti origjinal i shkruar nga motrat Vaso, i cili përfshin edhe shumë elemente folklorikë shqiptarë krahas referencave të shumta letrare dhe filozofike e eksperiencat e jetës së tre krijuesëve. Gjithashtu, muzika e Alban Laros, i biri i ikonës së muzikës së filmit shqiptar, kompozitorit Kujtim Laro, është krijuar enkas për performancën dhe përpunuar e masterizuar nga muzikanti dhe kompozitori Arsen P., i njohur në skenën ndërkombëtare për bashkēpunimet e tij me figura si Hans Zimmer, ndër të tjerë. “Nga pafajësia në pafajësi” sjell në skenë për herë të parë edhe një djalë shumë të talentuar, Gean Arbanën, i cili është lexues dhe performues në shfaqje.

Është pikërisht zëri i Geanit që hap shfaqjen në Tampa ku ndonëse shumë pak në audiencë kuptojnë fjalët në shqip, të gjithë perceptojnë emocionet e përçuara nga zëri i tij fëminor e kumbues po aq fuqishëm sa ç’i ndjen e ri-interpreton edhe trupa e balerinëve profesioniste të Tampa City Ballet të cilët ndërveprojnë në skenë me projeksionin e “Nga Pafajesia në Pafajësi” xhiruar ne Tiranë. Ndonëse për shumë nga ta, Tirana, Shqipëria, është një vend i largët në prag të së panjohurës, dhimbja e emigracionit, jeta ndarë midis asaj që lihet pas e asaj ç’ka kërkohet me ngulm diku tjetër, është gjithashtu realiteti i përditshëm i shumë prej tyre, ku si për ironi të fatit, historia e Julianit, të riut të dikurshëm shqiptarë që iku larg me shpresat ngërthyer me talentin, përsëritet te John Delgado, Marta Ortega, Brian Gonzalez e të tjerë të cilët ndonëse veteran turnesh në Europë e USA mbartin mallin e Kubës, mall që i bën njësh me Julianin, Jorën, Kleitian e gjithë brezat që ndonëse i ndan koha e gjeografia, i bashkon tharmi i të qenit “të pafajshëm” në thelbin e tyre njerëzor.

Gëzim Puka/

Shfaqja “7 MINUTA” në teatrin “Migjeni”.

Ndonjëherë heshtja flet më shumë se çdo gjë! Kjo mund të të ndodhë, sidomos, në teatër. Asgjë s’pipëtinte në sallë, ndërsa po ndiqja shfaqjen e dramës “7 MINUTA” (Stefano Massini) të regjisores Driada Dervishi. Në fillim na shfaqet kurthi ku gjenden personazhet. Të rrethuara nga qepjet e tyre, ata sprucojnë në drejtim të spektatorit. Duke e shoqëruar këtë veprim me një ligjërim ankimor, simbolikisht formojnë mjegullën e kohës sonë. Po presin me padurim se çfarë lajmi do të sjellë zëdhënësja e tyre pas mbledhjes me pronarët e rinj të ndërmarrjes. Në dukje, si një revoltë feministe, trupa teatrore e përbërë nga 11 gra e vajza, na rikujtoi teatrin e mirëfilltë me temë sociale, ku mishërohet një ndër konfliktet më të hershme: puna dhe fitimi. Hapësira skenike e një “qarku” fasonerie individualizonte përjetime të dëshpëruara karakteresh, që përpiqen të mbijetojnë në një shoqëri, e cila, më shumë sesa në një krizë ekonomike, gjendet në një theqafje të dinjitetit të vet.

Nuk është thjesht një copë letër, ajo që vjen pas atij takimi të stërzgjatur. Është e përpiluar mirë e bukur dhe me një kërkesë, në dukje, minimaliste. Punëtoreve u kërkohet heqja dorë nga 7 minuta kohë prej pushimit të drekës. Ata duhet të dhurojnë pak nga koha e tyre, për të vijuar kontratën e punës. Ky vendim duhet të merret me shumicë votash.

Zëdhënësja ngre dyshimin për një kurth të ri, që u shtohet brengave të jetëve të tyre. Ndërmarrja, që u ka “vjedhur” jetën grave të mjera, po u kërkon diçka më shumë. Shumatorja e shtatë minutave në fund të muajit bëhet gjashtëqind orë pune. Gjithë shfaqja është “procedura” e ndërgjegjësimit të shtresave më të mënjanuara të shoqërisë. Janë ato që kanë vetëm krahun e punës.

Lexuesit pak më të thelluar mund t’i kujtohet “Endësit” e Hauptmanit. Është fjala kur kontekstet historiko-shoqërore përpiqen të kthehen në tekste letrare. Ligjërimet e nyjëtuara nga këto karaktere, që kanë secila veçantinë e tyre, mbajnë edhe peshën e përbashkët të ndjenjës së dyshimit për zgjedhjen që presin të bëjnë. Të gjitha gratë dhe vajzat pasqyrojnë përmes copëzave të dialogut, copëza jete të thyera keq. Dikush ka një të kaluar fshatareje; njëra fëmijë për të mbajtur; tjetra ka kredi për të shlyer; familje për të ndërtuar; ndonjëra ka thjesht frikë për të ardhmen…

Ndodhet mes tyre edhe një grua e mbuluar. Një figurë e ndërtuar me shumë kujdes nga aktorja Anila Bisha. Tipizohet shqiptarja e Shqipërisë së Mesme qoftë për nga nëndialekti, qoftë për nga mentaliteti. Imagjinoj se këtu tekstura regjisoriale ka krijuar një tension semantik me tekstin origjinal. Ky interpretim, si edhe ai i aktores Rudina Dembacaj, përbashkon disa vetje vepruese të rikrijuara përgjatë përpunimit artistik të tekstit për skenën tonë. Dyshimi merr përmasa universale kur pikërisht ky personazh monologon mëdyshjen imagjinare se qielli i kaltër mbi kokat tona, mund të jetë edhe një det i cili mund të na zërë poshtë. Ka shumë organicitet, besueshmëri dhe sinqeritet në ndërgjegjësimin e këtyre mjeraneve të cilat, papritur, zbulojnë se janë qenie njerëzore, që duhet ta pretendojnë dhe kërkojnë dinjitetin e mohuar.

Në fakt, 11 gratë e vajzat votojnë disa herë për të zgjedhur të keqen më të vogël. Ka shumë ironi therëse ky përditësim i këtij teksti nga regjisorja durrsake, e cila, veç gjetjeve artistike, na rifreskoi me teatër të njëmendtë, sidomos në finale, kur për numërimin e votimit të fundit, dritat e skenës u shuan dhe projektori na “ndriçoi” ne spektatorëve.

Ishte një “lojë” e besueshme e një trupe profesionistesh, si: Yllka Mujo, Luiza Xhuvani, Zamira Kita, Olta Daku, Anila Bisha, Rudina Dembacaj, Adelina Muça, Alesia Xhemalaj, Paula Kodra, Xhoana Karaj, Ajlin Petrela.

Sa herë që letërsia bën si temë të saj zgjedhjen e së keqes më të vogël, prodhohen alternativa të mëdha letrare. Kështu më ngjasoi kjo shfaqje, e mbushur me gjetje të vogla artistike, por shumë kuptimplota.

(Fotografitë nga Rozafa Shpuza)

---

Turneu Moisi i fotografuar për Dagbladet në Østbanen këtë mëngjes. Nga e majta në të djathtë në rreshtin e parë : Raul Lange, i cili luan Valentinin, Moisiu, Karin Ewans, Elsa Bassermann dhe Bassermann-i. Mes Moisiut dhe znj. Ewans qëndron udhëheqësi i trupës, regjisori Fischer. — Burimi : Dagbladet, e hënë, 5 shtator 1932, ballinë dhe faqe n°2

---

Nga Aurenc Bebja*, Francë – 30 Mars 2025

“Dagbladet” ka botuar, të hënën e 5 shtatorit 1932, në ballinë dhe në faqen n°2, intervistën ekskluzive asokohe me Aleksandër Moisiun në Norvegji, të cilën, Aurenc Bebja, nëpërmjet Blogut “Dars (Klos), Mat – Albania”, e ka sjellë për publikun shqiptar :

Sot, Fausti dhe Mefisto në Oslo

Me një Gretchen me sy blu dhe një ansambël të madh.

Jannings do të mbërrijë para Krishtlindjeve.

Sot në mëngjes, turneu Moisi mbërriti në Oslo nga Stokholmi, pasi pati një sukses të madh publik me ”Faustin” e Gëtes në Teatrin e Cirkut.

Në stacion, të ftuarit e famshëm u takuan nga sekretari Bull dhe një turmë gazetaresh femra që u hodhën mbi gjahun e tyre. Nuk takoni çdo ditë njerëz si Bassermann-ët, Karin Ewans dhe Raul Lange, për të mos përmendur regjisorin e famshmëm Alfred Fischer, të cilin mund ta falënderojmë kryesisht për këtë ngjarje unike. Zoti Fischer thotë se ka ndërmend të dërgojë edhe disa emra të tjerë të mëdhenj nga e gjithë bota në Veri – më vonë në vjeshtë, ai njofton një paraqitje të Emil Jannings në ”Fuhrmann Henschel” të Hauptmann-it.

Por ishte turneu i “Faustit”. Moisiu është personi më i lehtë për të biseduar. Ai ka qenë këtu më parë dhe ndihet si në shtëpinë e tij pas 11 vitesh. Që atëherë, ai ka udhëtuar gjerësisht, duke luajtur në Amerikën Veriore dhe Jugore dhe në të gjithë Evropën. Ai është veçanërisht entuziast për vitet e tij me Stanislavskin në Moskë.

— Interesi për teatrin në Rusi është i madh, thotë ai, dhe pas revolucionit thuhet se janë ndërtuar mbi 2000 teatro.

— Çfarë mendoni për teatrin gjerman ? Ngritja e supeve nga Moisiu është më shumë domethënëse se përgjigjja.

— Ka patur shumë eksperimente në Gjermaninë e re, por eksperimentet kanë qenë të gjitha gjatë gjithë kohës. E vetmja gjë që mund të shkaktonte një drejtim krejtësisht të ri dhe një transformim lokal të artit të aktrimit dhe të teknikës së teatrit do të ishte një ndryshim i thellë në vetë psikikën njerëzore. Por, me sa kam mundur të shoh, nuk ka ndryshuar shumë në Republikën e Gjermanisë.

Gjatë bisedës, thellohemi në repertor dhe pyesim pse ka zgjedhur të jetë i ftuar në “Faustin” në vend të diçkaje të re.

Sytë gështenjë të Moisiut buzëqeshin në mënyrë ngacmuese.

— A mund të përmendni diçka më të mirë ? Për mendimin tim, nuk ka pjesë të reja që janë krejtësisht të mira. As në Gjermani, as në Francë, as në Angli dhe as në Amerikë. Por mbase Norvegjia ka disa ?

— E keni shkruar vetë një pjesë, apo jo ?

— Po, sigurisht që po. Por askush nuk dëshiron të luajë atë lojë. Dhe vërtet…

Moisiu nuk do të thotë më shumë për këtë, dhe në vend të kësaj na prezanton me Margaritën e re brilante me sy blu të turneut, Karin Ewans.

— Ky duhet të jetë roli juaj i parë, vërejmë ne. Është e vështirë për t’a konfirmuar.

— Po, mezi, ajo buzëqesh me një rresht verbues perlash të bardha. Kam 7 vite që jam aktore, por është hera e parë që aktroj me Moisiun. Ajo i dërgon Faustit një vështrim admirues, të magjepsur dhe vazhdon : Është e mrekullueshme.

— Edhe ju u qëndroni besnike klasikëve ?

— Jo, për fat të keq, kjo është hera e parë. Unë zakonisht luaj letërsinë moderne. Ajo përmend rolet kryesore në shfaqjet e Shaw, Galsworthy, Maugham dhe Deval.

Në sportelin e doganës, Bassermann-i dhe gruaja e tij qëndrojnë të ulur mbi valixhet e tyre. Bassermann, ylli i Gjermanisë, heroi i kaq shumë filmave të mëdhenj, është në të vërtetë një njeri i ndrojtur dhe i shqetësuar (plot ankth). Buzëqesh bukur, por në të njëjtën kohë sytë e tij kërkojnë që ta lëmë vetëm. Një herë Moisiu tha për të se ishte i vetmuar dhe i ndrojtur si dreri në pyll, dhe sot ai është shumë në atë gjendje shpirtërore, kështu që para se të mund të psherëtijmë, i riu i fuqishëm, rreth të gjashtëdhjetave, u fut në një makinë — dhe u zhduk.

***

Sonte, nesër dhe të mërkurën “Fausti” luhet në Teatrin Kombëtar. Shitjet e biletave janë rritur duke dyfishuar çmimet e operës. Herët në mëngjes, radha ishte e gjatë përpara shitjeve të sotme dhe të nesërme. Duket se tri shtëpi do të shiten.

Më në fund, pas shumë kohësh ecjeje në vend dhe pas shumë sfidash të një muzike “fitimprurëse” mediatike, edhe muzika simfonike dhe, në kuadrin e saj, edhe simfonia, përmes veprës së fundit të Vasil Toles simfonisë ALBANOI, po shfaqet në një dritë të re e bashkëkohore.

Ishte vëtet befasi të dëgjoje tingëllimat komplekse e befasuese të saj dhe të ndiqje me vëmendje linjën konceptuale të tyre. Zjarri i brendëshëm i simfonisë ishte i lidhur dhe i qe dedikuar emrave të nderuar kompozitorësh e personalitetesh të rëndësishëm, por, nga ana tjetër, ajo synonte t’i kapërcente konceptet epike narrative të tyre, duke e bërë publikun të mos ishte dëgjues pasiv, por, të ishte pjesë aktive e asaj çfarë dëgjonte dhe duke e orientuar atë ta konceptojë muzikën si përjetim individual e bashkëkohor të emocioneve.

Forma e disiplinuar, harmonitë e freskta, të prodhuara nga bashkëveprimi i praktikave pofesioniste me ato popullore, orkestracioni i kthjellët e kuptimplotë dhe timbret e larmishme, i jepnin simfonisë ALBANOI gjallërinë e brendëshme dhe dinamikën vepruese e ushqyese të zhvillimit.

Urime Vasil Toles për këtë rrugë të re që duket se po ofron në zhvillimin simfonik, por edhe për këtë qëndrim të ri ndaj muzikës së madhe profesioniste bashkëkohore.

-Premiera botërore, datë 9 maj 2025, ora 19.00, me orkestren simfonike të RTSH, dirigjent Eno Koço, në sallën e Universitetit të Arteve, Tiranë.

HYRJA E LIRË!

• Për të konfirmuar pjesëmarrjen në premierë kliko https://www.facebook.com/events/1172099570995040