Kulture – Page 475 – Dielli

JA CFARË DO TË NDRYSHOJË NGA SHQIPJA STANDARTE

April 20, 2013 by dgreca

PËRFUNDIMET NGA MBLEDHJA E KËSHILLIT NDËRAKADEMIK PËR GJUHËN SHQIPE/ Akademia Shqiptare e Arteve dhe Shkencave, kundër ndërhyrjes në standard/

Në mbledhjen e datës 16. 04. 2013, të zhvilluar në Tiranë, u diskutuan problemet drejtshkrimore, që mbetën pa u diskutuar në mbledhjen e qershorit 2012. Pas diskutimeve, u propozuan dhe u mbështetën me miratim të përgjithshëm, ndryshimet e mëposhtme në rregullat ekzistuese.

A – PËR DREJTSHKRIMIN E ZANOREVE

Të ndryshojë drejtshkrimi i disa fjalëve të formuara me prapashtesën –m duke zhvendosur zanoren -ë– nga pozicioni fundor në brendësi të fjalës. Fjalë të tilla janë: i prapmë të shkruhet i prapëm ~ e prapme; i pasmë të shkruhet i pasëm ~ e pasme; i mishmë të shkruhet i mishëm ~ e mishme; i sontmë të shkruhet i sontëm ~ e sontme; i parvjetmë të shkruhet i parvjetëm ~ e parvjetme. Me këtë ndryshim ruhet forma e prapashtesës -m, që formon pjesore e mbiemra, dhe fjalët integrohen në paradigma të njohura (khs. i sotëm ~ e sotme, i mesëm ~ e mesme, i tashëm ~ e tashme, i avashëm ~ e avashme, i ndryshëm ~ e ndryshme, i sivjetëm ~ e sivjetme).

Të njësohet drejtshkrimi i fjalëve amëz “erë e lehtë që merr një ushqim dhe që ndihet kur e hamë; kundërmim” dhe amzë “regjistri themeltar i shkollës”. Të dyja këto fjalë, që kanë të njëjtin burim dhe të njëjtën strukturë fonoleksikore, të shkruhen amzë.

Fjalët që përmbajnë prapashtesën deminutive -zë të shkruhen sipas përbërjes së rrënjës: kur rrënja e fjalës mbaron me zanoren -ë, të shkruhen me –z: shkëndijëz, vijëz, gojëz, ujëz, nyjëz; kur rrënja mbaron pa zanoren –ë, të shkruhen me –zë: pejzë, tejzë, fejzë. Sipas këtij rregulli duhet të ndryshojë drejtshkrimi i fjalës dejëz, që mbështetet në shumësin dej, si rrjedhim duhet të shkruhet dejzë, njëlloj si fejzë (nga shumësi fej).

Të ndryshojë pozicioni i zanores -ë tek emri tavllë, që duhet të shkruhet tavëll ~ tavlla. Gjuha shqipe nuk ka emra me një përbërje të tillë: një grup bashkëtingëllor me një lëngëzore. Me këtë ndryshim emri integrohet në paradigmën e emrit krikëll ~ kriklla i së njëjtës gjini dhe më tej në paradigmën hasëll ~ haslli, hisëll ~ hislli, çakëll ~ çaklli të gjinisë tjetër.

Mbiemri i sigurt të shkruhet i sigurtë, me theks në zanoren -u- dhe me zanoren -ë në fund të fjalës. Me këtë mënyrë të shkruari fjala përshtatet më mirë me burimin e saj: it. sicúro, duke ndjekur të njëjtën rrugë që ka ndjekur një mbiemër tjetër me këtë burim: i sinqertë nga it. sincéro.

Mbiemrat prejpjesorë: i shpërbemë dhe i rremë, që janë formuar me formantin -m të pjesores, duhet të shkruhen i shpërbem dhe i rrem, duke respektuar formën e prapashtesës, që është -m e jo -më, pasi me këtë të fundit formohen emra e jo mbiemra (khs. ndihmë, frymë, pështymë).

Mbiemri i majmë, në mbështetje të shqiptimit më të përgjithshëm, duhet të shkruhet i majm ~ e majme, pa zanoren -ë në formën e gjinisë mashkullore. Me këtë paradigmë mbiemri integrohet në paradigmën e mbiemrave i madh ~ e madhe, i kuq ~ e kuqe, i keq ~ e keqe.

Foljet ngadhënjej e ngashënjej, në mbështetje të shqiptimit më të përgjithshëm, të shkruhen pa zanoren –ë: ngadhnjej e ngashnjej.

Emri travaj “mall, shqetësim, merak”, në mbështetje të shqiptimit më të përgjithshëm, të shkruhet travajë, me zanoren -ë. Në asnjë të folme nuk shqiptohet si emër i gjinisë mashkullore; si rrjedhim duhet të korrigjohet edhe shumësi travaje, që duhet të jetë travajë, njëlloj si punë, javë etj. Veç drejtshkrimit, në veprat kodifikuese (fjalorët) duhet të korrigjohet edhe kuptimi leksikor i fjalës, që nuk është “mall, shqetësim, merak”, por “mundim, brengë”.

Ndajfolja herët nuk përligjet gramatikisht, prandaj ajo duhet të shkruhet heret, meqenëse këtu kemi një emër të rasës rrjedhore, mbaresa e të cilit është -et e jo -ët. Ka edhe ndonjë fjalë tjetër, siç është ndajfolja tejet nga një tej e lakueshme, që ka hyrë në standardin e sotëm me këtë mbaresë duke u shkruar me mbaresën -et e jo –ët.

Emri thyez “copë e vogël e thyer” të shkruhet me zanoren -ë fundore, pra, thyezë, pasi ai nuk ndryshon nga ana strukturore me emrin thyesë.

Në disa fjalë trirrokëshe me dy rrokje paratheksore, të shkruhet vetëm një zanore -ë, ajo që ndodhet pranë theksit, duke ruajtur zanoren e plotë në rrokjen e ballit të fjalës. Fjalë të tilla janë: shëmbëllej, shëmbëllim e shëmbëllesë, që duhet të shkruhen shembëllej, shembëllim e shembëllesë; rrëzëllej, rrëzëllim, rrëzëllor e rrëzëllyes, që duhet të shkruhen rrezëllej, rrezëllim, rrezëllor e rrezëllyes; nëpërkoj “dredhoj, gjarpëroj”, që duhet të shkruhet nepërkoj. Me këtë mënyrë ruhet rrënja e fjalës dhe mënjanohet kakofonia që krijon shqiptimi i dy zanoreve të rrëgjuara paratheksore, duke ecur kësisoj në gjurmë të një tradite më të hershme të shqipes (khs. marëtoj nga lat. maritāre, mallëkoj nga lat. maledico, ngadhënjej nga it. guadagnare etj.).

Në fjalët e përbëra me përemrin vetë, të shkruhet në të gjitha rastet zanorja -ë kur është në funksion të prefiksoidit. Prandaj, krahas vetëmbrojtje, vetëshërbim, vetëmohim, të shkruhet edhe vetëvetor, vetëvetiu.

Mbiemri i gjerë ka dalë jashtë sistemit fonetik dhe shkrimi i tij është mbështetur në një shqiptim nëndialektor të toskërishtes. Për këtë arsye të shkruhet me zanoren -ë në vend të zanores -e bashkë me rrjedhojat: i gjërë, gjërësi, zgjëroj etj.

Disa emra që vijnë nga dialekti gegë dhe i mungojnë toskërishtes, të shkruhen ashtu si në gegërishte, duke respektuar udhëzimin e Kongresit të Drejtshkrimit që fjalët me burim dialektor të shkruhen ashtu siç i ka dialekti nga i cili janë marrë. Fjalë të tilla janë: plëng, që duhet të shkruhet plang, shtatzënë që duhet të shkruhet shtatzanë, zhgjëndërr, që duhet të shkruhet zgjandërr.

Fjalët bulmet e qurra, në mbështetje të shqiptimit më të përgjithshëm, mund të shkruhen bylmet e qyrra.

Emrin lëkua “barishte shumëvjeçare, që rritet në liqene e në ujëra të ndenjura; lëpushë” nuk e ka asnjë e folme me këtë formë. Është fjalë e dialektit gegë; prandaj duhet të shkruhet lëkue. Togu zanor -ue- me të cilin del fjala, është i pranishëm në standardin e sotëm; khs. mësues, i punueshëm etj.

Disa huazime librore, ku ndeshen dy e deri në tri zanore bashkë, të shkruhen me një zanore. Kështu, folja kontribuoj me pjesoren kontribuuar të shkruhet kontriboj e kontribuar; emrat asociim, iniciim, negociim të shkruhen asocim, inicim, negocim; emri vakuum të shkruhet vakum; spontaneitet të shkruhet spontanitet; kolokuium të shkruhet kolokium.

B – PËR DREJTSHKRIMIN E BASHKËTINGËLLOREVE

1) Mbiemrat e formuar nga folje që mbarojnë me -i- të theksuar, si: i pishëm, i dishëm, të shkruhen pa sonanten -j-, meqenëse tema e tyre është pjesorja pi, di. Shkrimi me bashkëtingëlloren -j, që del në disa shkrime të gegërishtes (i dijshëm, i dijtun, me dijtë), është i vjetruar.

2) Format e shumësit ftonj, thonj, ullinj, mullinj, përrenj etj., me bashkëtingëlloren -nj fundore, të shkruhen me -j, në mbështetje të evolucionit që kanë pasur këto trajta në një pjesë të mirë të truallit të shqipes, duke njësuar kësisoj rregullën si për emrat, ashtu edhe për foljet (khs. foljet ftoj, fshij, punoj, shkëmbej). Pra, të shkruhen: ftoj, thoj, ullij, mullij, përrej. Kjo mënyrë të shkruari duhet të zbatohet edhe te mbiemrat, si: i drujtë në vend të i drunjtë, të mëdhej në vend të mëdhenj, të rij në vend të të rinj etj. Me këtë ndryshim gjen zgjidhje kërkesa e E. Çabejt dhe e të dy seksioneve të Kongresit të Drejtshkrimit, të fonetikës dhe të gramatikës, që parashtruan nevojën e këtij ndryshimi.

3) Emri shtinjak duhet të shkruhet shtijak, meqenëse folje shtinj s’ ka asnjë e folme. Ajo e ka burimin prej foljes shtie, me prapashtesën -ak, ku sonantja -j- ka ndërhyrë për të zhdukur hiatin.

4) Mbiemri shtronjar për “zvarritës” e emri shtronjare për “shtrojë e butë” duhet të shkruhen shtrojar e shtrojare, meqenëse të dyja kanë si burim foljen shtroj.

5) Disa fjalë që janë shkruar me lëngëzoren -r- duhet të shkruhen me -rr-. Të tilla janë: folja shter, që duhet të shkruhet shterr në mbështetje të shqiptimit më të përgjithshëm, duke hyrë në paradigmën e foljeve tjerr, bjerr etj., ku -rr-ja është formuar nga bashkimi -r- + -në në formën e pjesores. Duhet të shkruhet me -rr- edhe folja micëroj “ha diçka duke e kafshuar pak e nga pak, ha maja-maja”, pra, micërroj, ashtu siç shkruhet picërroj, në mbështetje të materialeve dialektore nga është marrë fjala. Emri dhëndërr gjithashtu, në mbështetje të shqiptimit më të përgjithshëm, duhet të shkruhet me -rr, ashtu si emri vjehërr, me të cilin ka të njëjtën paraqitje fonetike.

6) Folja mbarrs (FGS 2006, f. 602) duhet të shkruhet mbars siç e ka FGSS f. 1078, duke u mbështetur në shqiptimin më të përgjithshëm, domethënë duke respektuar parimin fonetik.

7) Në disa emra që dalin me dy lëngëzore të njëjta, drejtshkrimi mund t’i ruajë të dyja format, por duke u prirur drejt formave me një lëngëzore, për të shmangur kakofoninë që krijon shqiptimi i dy lëngëzoreve brenda së njëjtës fjalë. Kështu, do të pranohen barëra (barërat e këqija) e barna “ilaçe”, me dallime kuptimore (khs. barnatore, barnatar). Të parapëlqehen edhe rrjedhoja me një lëngëzore në vend të dy të tillave; si: birni e birnor në vend të birëri e birëror; burrni, burrnor e i zhburrnuar në vend të burrëri, burrëror, i zhburrëruar; derrni e derrnisht në vend të derrëri e derrërisht.

8) Emrat hemorragji e hemorriode, në mbështetje të shqiptimit më të përgjithshëm, të shkruhen me -r-: hemoragji e hemoroide.

9) Të shkruhen me bashkëtingëlloren -rr- emrat karrotë e rrem, në mbështetje të shqiptimit më të përgjithshëm.

10) Emri zhongler, në mbështetje të përdorimit më të përgjithshëm, të shkruhet xhongler (nga ang. jongleur).

11) Forma e shumësit thelpinj i njëjësit thelb të shkruhet thelbinj për të ruajtur të pandryshuar temën e fjalës.

12) Forma e shumësit shpesë të shkruhet shpezë, meqenëse këtu kemi të bëjmë me prapashtesën e shumësit -zë (khs. njerëz, vëllezër).

13) Fjalët transit e transistor të shkruhen tranzit e tranzistor, ashtu siç shkruhen edhe tranzicion e tranzitor.

14) Për shkronjat dyshe, duke iu përmbajtur zgjidhjes që i dha Kongresi i Drejtshkrimit (djegie, meshollë, brezhumbur, lënie), për raste të veçanta, atëherë kur duhet të shkruhet me saktësi shqiptimi i një fjale të huaj, krahas shkrimit të saj në gjuhë të huaj, të pëdoret apostrofi për të ndarë shkronja të tilla; si: Bethoven (“Bet’hoven”), Mathausen (“Mat’hauzen”), sandhi (“sand’hi”). Pa apostrofin nuk do të siguronim lexim korrekt të fjalëve.

15) Në disa huazime turke, që janë lënë me dy forma në veprat kodifikuese, të pëlqehet forma më e përgjithësuar, ajo me theks parafundor, si: penxhére e jo penxheré, tenxhére e jo tenxheré (Fjalor 2006, f. 771, 1083).

C – PËR PËRDORIMIN E SHKRONJAVE TË MËDHA

1) Të shkruhen me shkronjë të madhe emrat e përveçëm të botës fetare dhe të disa ofiqeve: Zot, Perëndi, Allah; Perandori, Sulltani, Papa; Baba Faja, Hoxha Tahsini, At Gjergj Fishta, At Shtjefën Gjeçovi, Kont Urani, Papa Kristo Negovani, Princ Vidi etj.; Ali Pasha (Ali Pashë Tepelena), Mehmet Pasha (Mehmet Pashë Bushati), Mustafa Pasha (Mustafa Pashë Bushati) etj.

2) Të shkruhen me shkronjë të madhe emrat e festave fetare: Bajrami, Pashkët, Krishtlindjet etj.

3) Të shkruhen me shkronjë të madhe të dy pjesët e emërtimeve të titujve të nderit: Artist i Merituar, Mësues i Merituar, Mjeshtër i Sportit etj.

Ç – PËR DREJTSHKRIMIN E ANTROPONONIMEVE TË HUAJA

Gjuha shqipe është gjuhë flektive, prandaj edhe emrat e huaj duhet të hyjnë në sistemin flektiv, duke u ndarë me një vizë lidhëse (Jokl-i). Për emra shumë të njohur, kur jepen me shkronjat e shqipes, mund të mos përdoret viza lidhëse, por është i detyrueshëm përdorimi i mbaresave sipas sistemit lakimor të gjuhës shqipe; p.sh.: Shekspiri, Shileri etj. Në drejtshkrimin e këtyre emrave të ruhet trajta e shkruar origjinale dhe herën e parë të përmendjes në një punim të jepet në kllapa transkriptimi, p.sh.: Meyer (Majer).

Shënim: U lanë për t’u diskutuar për mbledhjen e qershorit problemet e mëposhtme:

1) Emrat e tipit vishnje, dushnje, ilnje.

2) Drejtshkrimi i toponimeve dhe etnikave.

*Disa propozime të tjera të grupit për drejtshkrimin e drejtshqiptimin nuk u mbështetën me miratim të përgjithshëm në KNGJSH.

Nga Kryesia e Këshillit Ndërakademik për Gjuhën Shqipe

Tiranë, 19 prill 2013/

Akademia Shqiptare e Arteve dhe Shkencave, kundër ndërhyrjes në standard/

Akademia Shqiptare e Arteve dhe Shkencave, kundër ndërhyrjes në standard. Në përbërje të këtij institucioni të krijuar dy vjet më parë, është dhe shkrimtari i madh Ismail Kadare, si dhe gjuhëtarë e personalitete të njohura nga bota akademike ndërkombëtare

Akademia Shqiptare e Arteve dhe Shkencave është shprehur dje, përmes një kumtese kundër ndërhyrjes në standardin e shqipes, dhe i sheh përpjekjet e fundit për të ndryshuar drejtshkrimin, si të pabaza shkencërisht dhe me pasoja të rrezikshme për gjuhën shqipe. Akademia Shqiptare e Arteve dhe Shkencave është një institucion i krijuar më 17 dhjetor 2011, dhe president nderi është shkrimtari i madh Ismail Kadare, e në përbërje të së cilës janë emra të njohur të kulturës shqipe, si: Xhevat Lloshi, Inva Mula, Sali Shijaku, Pëllumb Xhufi, Fatos Tarifa, Elena Kadare etj. Sipas prof.

Fatos Tarifës, kjo kumtesë ka dalë pas një mbledhjeje që Akademia pati dy ditë më parë dhe është shprehje e qëndrimit unanim të anëtarëve të saj. “Akademia Shqiptare e Arteve dhe e Shkencave e vlerëson gjuhën e sotme letrare kombëtare, ose shqipen standarde, si një ndër arritjet madhore të qytetërimit modern shqiptar. Kjo vlerë e lartë kulturore dhe mjet zhvillimi, përparimi e përbashkimi i kombit tonë në të gjithë hapësirën e tij etnike e në diasporë, kërkon mbrojtje e përkujdesje shoqërore e shtetërore të pandërprerë, ashtu siç përcaktohet edhe në Kushtetutën e Republikës së Shqipërisë. Akademia Shqiptare e Arteve dhe e Shkencave vëren me shqetësim se në përpjekjet e sinqerta të shumicës së lëvruesve e studiuesve të gjuhës për ta përsosur më tej normën letrare, ndërthuren kërkesa e teza pa bazë shkencore, që eventualisht mund të jenë të rrezikshme dhe me pasoja”, thuhet në kumtesën e bërë publike. Kjo Akademi e quan shqetësuese mënyrën jotransparente të punës së Këshillit Ndërakademik, si dhe mungesën e informacionit të drejtpërdrejtë për publikun e gjerë, duke qenë se vetë ky këshill është krijuar nga një bashkëpunim mes dy akademive të sipërpërmendura, statusi i njërës prej të cilave ka ndryshuar që nga koha e krijimit të tij, duke i bërë të diskutueshme si legjitimitetin, ashtu edhe kompetencën e vetë këtij Këshilli.

“Akademia Shqiptare e Arteve dhe e Shkencave vlerëson se shqipja standarde i ka qëndruar më së miri provës së kohës, po ashtu dhe veprat themelore normative të saj, të cilat kanë, sigurisht, nevojë për plotësime e përmirësime të mëtejshme mbi bazë kriteresh shkencore, me pjesëmarrje të gjerë të botës akademike shqiptare dhe nga institucione të specializuara për atë qëllim, përfshirë sidomos departamentet e Gjuhësisë e të Letërsisë shqipe në të gjitha universitetet shqiptare”, thuhet në kumtesë. Më tej, kjo Akademi shpreh gatishmërinë për të bashkëpunuar institucionalisht me Akademinë e Shkencave të Shqipërisë dhe me Akademinë e Shkencave e të Arteve të Kosovës, me Institutin e Gjuhësisë e të Letërsisë të Tiranës, Institutin Albanologjik të Prishtinës dhe Institutin e Trashëgimisë Kulturore e Shpirtërore të Shqiptarëve në Shkup për të dhënë kontributin e saj në këtë proces.

Gjuhëtari

Rami Memushaj: Ndryshimet në gjuhë, me prapavijë politike

Prof. dr. Rami Memushaj, ish-anëtar i Këshillit Ndërakademik, i cili dha dorëheqjen disa ditë më parë, pasi ishte kundër propozimeve për ndryshimet në drejtshkrim, e quan kumtesën e bërë publike nga Akademia Shqiptare e Arteve dhe Shkencave si një shqetësim që e kanë shumë studiues të gjuhës shqipe. “Në të vërtetë është bërë një përpjekje për një ndërhyrje të thellë në drejtshkrimin aktual të shqipes, një përpjekje e frymëzuar jo nga parime shkencore, por nga arsye të tjera, shpesh edhe të sajuara. P.sh., justifikimi se shqiptimi ka ndryshuar, kështu që edhe shkrimi duhet t’i përshtatet shqiptimit. Në mbledhjen e dytë, që u mbajt disa ditë më parë, në krahasim me mbledhjen e qershorit të vitit të kaluar, falë trysnisë së medias dhe opinionit, apo gjuhëtarëve jashtë Këshillit Ndërakademik, por edhe të një pjese brenda këshillit, ndryshimet kanë qenë më të pakta, referuar dokumentit të ndryshimeve”, thotë prof. Memushaj për gazetën “Shqip”. Sipas tij, arsyet e këtyre ndryshimeve nuk janë shkencore, por me prapavijë politike. “Arsyet nuk janë shkencore. Përpjekjet për të ndërhyrë në standard kanë filluar prej 20 vitesh, por tashmë kanë ndryshuar trajtë. Ka disa të interesuar për këtë, dhe me shtyrje nga faktorë politikë që qëndrojnë prapa akademikëve dhe gjuhëtarëve. Për mendimin tim, goditja kryesore e drejtshkrimit i është dhënë vitin e kaluar, pasi është goditur zanorja ë. Është i paktë dëmtimi kësaj here, pasi goditja kryesore i është dhënë drejtshkrimit një vit më parë”, tha prof. Memushaj. Sipas tij, këto ndryshime do të sjellin reagime, duke u nisur nga përvojat e vendeve që i kanë jetuar më parë ato. “Duke u nisur nga përvoja e vendeve të tjera, ku ka pasur ndërhyrje, momente të tilla kanë sjellë reagime, duke u nisur nga shtëpitë botuese, të cilat duhet të hedhin poshtë botime të tëra që kanë në treg. Universitetet mund të mos i votojnë këto ndryshime, ne gjuhëtarët nuk do t’i zbatojmë këto rregulla, duke sjellë kështu reagime. Po të vësh re propozimet e bëra nga Këshilli Ndërakademik, ka shumë kundërthënie në to. Nuk janë zgjedhje sistemore, e nuk synojnë të përmirësojnë sistemin e rregullave, por ka kthime prapa”, thotë prof. Memushaj.

Rexhep Qosja: Të mos preket standardi

Akademiku dhe shkrimtari i njohur kosovar, Rexhep Qosja, u shpreh dy ditë më parë, kundër çdo ndërhyrjeje në standardin e shqipes. “Kongresi i Drejtshkrimit të Gjuhës Shqipe dhe krijimi i Gjuhës Letrare shënon shkallën më të lartë në zhvillimin e qytetërimit tonë. Gjuha letrare është e arritura më e çmuar e procesit historik të zhvillimit të vetëdijes së popullit shqiptar, të kulturës, të letërsisë e të gjuhës së tij. Gjuha i bashkon, por gjuha edhe mund t’i ndajë njerëzit. Shteti është fryt i përpjekjeve bashkuese në historinë e një populli. Dhe, gjuha letrare standarde është fryt i përpjekjeve bashkuese në historinë e një populli. Nuk ka gjuhë letrare atje ku nuk ka shtet, më saktësisht, atje ku nuk ka vetëdije për shtetin, për të përbashkëtën institucionale”, është shprehur Qosja. Sipas tij, këto përpjekje janë të frymëzuara nga qarqe politike. “Ata janë të frymëzuar, ma merr mendja, njëkohësisht edhe prej qarqesh të huaja politike që tradicionalisht janë përpjekur t’i ngatërrojnë punët e shqiptarëve. Të gjitha, thotë Gëte, janë të vdekshme, vetëm marrëzirat janë të pavdekshme. Përpjekjet për rrënimin e gjuhës letrare mund të bëhen edhe ndonjë ditë, por janë të dështuara, sepse janë prapakthime kundërhistorike që do të kishin pasoja shumë të mëdha”, është shprehur Qose.

Filmi Besa – Premtimi në Muzeun e Tolerancës, në Los Angeles më 5 maj!

April 20, 2013 by dgreca

Filmi Besa – Premtimi, është ai që nxjerrë në “shesh” ngjyrat e Shqipërisë, në një dokumentarë, që tregon rreth ngjarjeve, gjatë Luftës së Dytë Botërore, ku as edhe një hebre nuk u dorzua ose u vra në Shqipëri./

Nga BEQIR SINA, New York/

New York CITY : Muzeu i Tolerancës dhe Europës Juglindore, shkruajn gazetat e Los Angelos në California, se më datën më 5 maj 2013 do të hap Festivalin e Filmit për këtë vit, ku në ftesën që i bënë publikut amerikan, nuk “nguronë’ të nxjerri edhe të veçantat e këtij festivali. Organizatorët thonë në mediat lokale se ftojnë amerikanët për të parë kësaj radhe sipas tyre, edhe një shfaqje të veçantë të, filmit që po bënë “xhiron e botës” Besës: Premtimi! ” ditën e diel, më 5 maj, 2013 në orën 7:00 të mbrëmjes.
Në një përshkrim të shkurtër të Filmit dokumentar Besa – Premtimi, i cili do të shfaqet në Muzeun e Tolerancës, në Los Angeles më 5 maj 2013, thuhet se :” Historia kurrë nuk ka folur më parë( regjimi Enverian i burgosi disa famije shqiptare që patën strehuar Hebrejtë gjatë LDB, shembull është familja Biçaku e Cerrishtës në Librazhd) rreth individëve të guximshëm në Shqipërinë gjatë pushtimit nga nazistët që shpëtuan jetët e mijëra hebrenjve gjatë Luftës së Dytë Botërore”

Sipas njoftimit të këtij filmi thuhet se :” dëshmuar nëpërmjet prizmit të dy burrat u bashkuan së bashku në një kërkim të shquar dhe të papritura: të cilat mbas 50 vjetëve i ka zbuluar një fotograf i njohur hebre-amerikan, fotografi që kishte i vendosur të regjistrojë trimërinë dhe dhembshuri të shqiptarëve.

Me këtë rast ai ka marrë si shembull vetëm një rast(mbasi janë, qindra familje shqiptare të krishterët dhe muslimanët shqiptarë, ata që shpëtuan hebrejtë), kur një mysliman-shqiptar pronar i një -dyqani lodërash në vendos për për t’i kthyer tri libra të çmuar një anëtarit të fundit të mbijetuar të familjes hebreje, të cilin babai i tij e kishte strehuar gjashtëdhjetë vjet më para. Takimi i tyre u vendos me një lëvizje të jashtëzakonshme dhe drama e papritur qe ura që lidhi brezat dhe fetë, mes shqiptarëve dhe hebrejve.

Zëri i Amerikës, pas shfaqjes në Washington në një nga mjediset e Kongresit amerikan, më 29 qershor 2010, kur u shfaq filmi dokumentar “Besa”, ceku faktin se ky është filmi ku shqiptarët paraqiten si mbrojtës të hebrenjëve gjatë periudhës së Luftës së Dytë Botërore, kur këta përndiqeshin e vriteshin nga nazistët. Filmi Besa vazhdon të jetë një projekt i filluar vite më parë nga fotografi amerikan Norman H. Gershman, me titull God’s House (Shtëpia e Zotit). Filmi bazohet në të dhëna gojore, dokumenta e intervista me personazhë realë, shqiptarë a familje të cilët kishin shpëtuar hebrenjtë gjatë Luftës së Dytë Botërore. Ai fillon me rrëfimin e Rexhep Hoxhës, lindur në Tiranë në vitin 1950. I ati, para se të vdiste i la atij amanet tre libra në gjuhën hebraike. Ato ishin të një familjeje hebreje që gjatë luftës ishte strehuar në shtëpinë e familjes Hoxha. Me ndihmën Gershmanit, Rexhepi zbulon historinë e panjohur të aktit të jashtëzakonshëm të të atit të tij; Besën e ndërthur me trimëri e sakrificë.

Sipas VOA-së, Filmi pastaj zgjerohet për të hyrë në thellësi të botës shpirtërore të protagonistëve dhe për t’i shpjeguar publikut të huaj se çfarë është Besa dhe përse shqiptarët mendojnë se ajo është pjesë e veçantë e kulturës së tyre. Edhe regjisori kryesor i filmit Jason Williams e pranon, se Besa është diçka e veçantë. Ai mendon se tre elementë shërbyen që shqiptarët të vepronin në mbrojtje të hebrenjëve; “E para ishte qeveria shqiptare gjatë periudhës së Luftës së Dytë Botërore që hapi kufijtë për këta të ikur e të përndjekur; E dyta ishte roli pozitiv i klerikëve myslimanë, katolikë e ortodoksë që u bënin thirrje besimtarëve të ndihmonin e fshihnin hebrenjtë që kërkonin strehim; dhe së treti ishte fjala e dhënë, Besa ajo që i lidhte këta faktorë, duke krijuar të veçantën që mungonte në Evropë në atë periudhë.”

Spas shtypit shqiptarë, pas shfaqjes në Washington në një nga mjediset e Kongresit amerikan, më 29 qershor 2010, kur u shfaq filmi dokumentar “Besa”, Kryeministri i Shqipërisë Berisha, ceku faktin se ky është filmi ku shqiptarët paraqiten si mbrojtës të hebrenjëve gjatë periudhës së Luftës së Dytë Botërore,

“Një ndër momentët më mbresëlënëse gjatë vizitës së kryeministrit Berisha në Shtetet e Bashkuara të Amerikës, e cila dy vjetë më parë ishte bërë në Muzeun e Memorialit të Holokaustit ku u prezantua filmi dokumentar “Besa”, një homazh për virtytet e shqiptarëve në mbrojtje të hebrenjve gjatë Luftë së II-të Botërore. Ky eveniment që zhvillohet për herë të parë në Uashington, vjen si akt vlerësues për kombin dhe virtytet fisnike të shqiptarëve, në kuadër të 100 vjetorit të pavarësisë.”

Producentja e dokumentarit “Besa”, Johana Neuman është një nga të mbijetuarat e Holokaustit, e cila u ndihmua nga një familje shqiptare për t’i shpëtuar terrorit nazist. Përmes emocionesh ajo përcolli mes 500 të pranishmëve,pas shfaqjes në Washington në një nga mjediset e Kongresit amerikan, më 29 qershor 2010, kur u shfaq filmi dokumentar “Besa”, ajo përcolli këtë rrëfim emocionues. “Populli shqiptar jetonte me një standard të lartë moral, “Besën”. Ne ishim të huaj që kishim nevojë për ndihmë. Për rrjedhojë kodi moral i tyre u diktonte se ata duhet të ndihmonin me çdo çmim. Në familjen që na shpëtoi ne, kishin 2 fëmijë të vegjël dhe ata e dinin çfarë po ndodhte dhe nuk i thanë shokëve të tyre që në familjen e tyre kishte hebrenj. Asnjëherë. Është e vështirë ta krahasosh këtë me një numër vendesh evropiane”, vuri në dukje Neuman. Njëkohësisht, në vazhdën e vlerësimeve mbi popullin shqiptar, ajo shtoi se “jam këtu sot dhe kam mundësi të flas për këtë popull të mrekullueshëm, se këta njerëz duke e ditur që ishim hebrenj na shpëtuan neve në shtëpitë e tyre. Nuk pati diferencë, ata u shpëtuan si nga myslimanët, ashtu dhe nga kristianët. Pa mirësinë dhe angazhimin e popullit shqiptar nuk do kisha mundësi t’iu flisja ju sot dhe të isha nëna e 4 fëmijëve dhe gjyshe e nipërve e mbesave”.

Filmit dokumentar Besa – Premtimi, i regjisorit kryesor Jason Williams është filmuar në Shqipëri, Bullgari, Izrael, dhe Shtetet e Bashkuara, filmi përmban rreth njëzet intervista me të mbijetuar dhe të shumë dëshmitarëve të tjerë. Dhe është shfaqur deri tanë në qytetet kryesore amerikane, si dhe në Europë, Angli, Belgjikë dhe Shqipëri.

With the great Stefano Losi about his art movement Poetry & Painting-Exclusive Interview for Gazeta Dielli

April 20, 2013 by dgreca

“Arid Raid” Poetry and Painting Exhibition by Stefano Losi/
By Ermira Babamusta, New York/

Extraordinary Italian artist and poet Stefano Losi will showcase his second solo exhibition “Arid Rain” in New York. The exhibition runs from May 12 – 31, 2013 at Dacia Gallery.

The successful artist exceeded the expectations at his first gallery show in New York. His second exhibition shows tremendous amount of art and talent highlighting the human condition, captured through painting and poetry. The fine artist Stefano Losi is one of the early pioneers of this new art movement since 1980s. The combination of poetry and painting challenges the audience beyond the visual, and digs deep into their intellect and emotions. His artwork explores the significance of existentialism in history, interpreting the ideas of liberty, war, peace, beauty, life and love by telling a story.

“The study of classical art and literature has always been an integral part of my life. The Mediterranean culture still emerges as a reference in my visual works, yet with a clear contemporary sensitivity. The poetry, regenerating the classical lyric and then neoteric Greek and Latin schools, intends indeed to foreground different interpretative perspectives as an attempt to frame the terms of contemporary social debate, facing crucial themes as liberty and love, essential constitutive personal element, but formidable tension in a political dimension,”said the talented artist Stefano Losi.

The main themes of the exhibition are embodied by the poem with the same title,“Arid rain”:

I am generated by restlessness
The uninterrupted movement of the seas of Methymna

Tormented
By a continuous thirst
Powered by a rain of ash and copper

The insistent caress
Of a most terse sand
Projects
In opaque light
My features of burned soil
The thin hands smoothed by the sun

Amongst the wind
Virginal trembling
I approach my lips to yours
Livid
Wet of salt

Slowly
You bring to you my body
Now stripped of shadow

Finally free

As a god
After death I sit behind your eyes of ash.

The combination of poetry and painting adds an intriguing dimension to the display of the thoughtful, interesting, and creative work of Stefano Losi. His journey takes the viewer to Milan, London, and New York, a project the artist has been working on since the early 1990’s. The collection of poetry and author’s work, together with anew poetry volume featuring a foreword of the renowned historian and art critic Renato Miracco, will be presented at the opening ceremony on May 16th at 6:00 pm.

Event Details:

May 12th – May 31st
Opening Reception:
May 16th 6:00 PM – 9:00 PM

DACIA GALLERY
53 Stanton St.
New York , NY 10002

For further event details please visit Dacia Gallery in New York:
http://daciagallery.com/exhibitions/arid-rain.php

Or the author’s website:

http://www.violentdancesfade.com/dacia_gallery_solo_exhibition_-_may_2013

With the great Stefano Losi about his art movement Poetry & Painting
Exclusive Interview for Gazeta Dielli

How would you define your artistic identity?

Stefano Losi: I paint and I love poetry and I like to merge the two. I have been doing this for a very long time in my life. I grew up surrounded by art. I am Italian, I come from a family that loves art and I have many influences. It’s hard to identify. What is really peculiar about it, the world of poetry has an active role in my visual work. I have been working in Italy for over 15 years, as well as in London and now in New York. I am glad to have this great opportunity here in New York to both show my work and to be influenced and see the work of other artists.

Stefano you are one of the early pioneers of starting a new art movement since the late 80s, something that was never done before at that time. Your genre of art is very unique, where you have a marriage between poetry and art. How did this idea come about? I know you have also done poetry and published the successful magazine “Violent Dances Fade” in Italy. Tell us a little bit about your inspirations and how the merging of poetry and painting came about?

Stefano Losi: I grew up fascinated by visual art and also passionate about poetry. I grew up reading the classics and translating them in Italian for a long time. So it was a very natural passion. The two of them married very naturally in my experience. There is a long evolution in my artistic approach. I started writing my own poetry in the 80s. In the 90s I felt the need to communicate to people and bring to their attention important issues. I started publishing an independent magazine called “Violent Dances Fade”, with poetry, drawings, where I was part of it as well as others. At the time there was no internet; promotion was done through alternative channels, via book stores, in Milan and Northern Italy. At the time we were related to the alternative music scene and we distributed albums from alternative bands. We had great interviews from famous artists. It really took off for ten years and we received requests for copies of the magazine from all corners of the world. It was mainly done by post, a lot of effort but absolutely worth it and rewarding for us.

I still write poetry, whilst in my visual work I really like to study the human body. It complements the best words of poetry using a range of themes such as love, liberty, the passion of the human condition in a positive way but also in desperation. I try to represent a range of emotions in my work.

When I have shows in both formal and informal spaces, in the opening I like to read my poetry especially from the works displayed there. The response is good. When you get the visual aspect and the live performance it gets really interesting for people and it captivates their attention.

You have showcased several galleries in New York. What has been some of the most interesting feed back that you have received from the fans that attend your art shows? How do people respond when they see your work as well as when they listen to your poetry? Does it make a difference in their understanding of your work as an artist? Or do they understand you more as a poet by looking at your artwork?

Stefano Losi: I have had many shows in the last few years. I have displayed my work at United Nations several times, as well as other galleries. The reaction is very important and strong. It is not the usual opening. People are much more engaged for a few minutes, at least to dedicate attention to the words and the meaning behind the poetry. That is stimulating a lot of reaction and questions on the real meaning. Sometimes it takes a bit of reading and assimilation. Other questions I get are about the process itself. People ask me if I start with the poetry and then comes the image, or the other way. It really varies. Sometimes you are inspired by some words then you come up with the vision, the colors, the expression and forms that would complement it. Other times you get the visual idea first. Sometimes they both come at the same time. Every work is in itself different.

As an artist how have you developed over time. You started as a young artist at an early age. Then you continued your passion and success in London and now here in New York. What sorts of themes resonate most with you? You mentioned love, war, peace. How have your artistic concepts developed over time?

Stefano Losi: The topics are somewhat similar, but seen in a different light and perspective. I have been working on this for over 20 years and it is natural to have an evolution. At the beginning I had a sense of naivety wanting to spell it out, to explain the exact meaning of my work. And sometimes, if you are working on poetry or art this is immediate but it would be without depth. There is a need for people to give their own interpretation on the theme and not spell it out for them.

I recognize that in the first works back in late 80s early 90s I tried to explain more. Now I try to put it out, leave it more open to the interpretation of
people. The themes are the same love, liberty, human condition which I think are crucial, but seen from a different perspective.

Also technically, you evolve. I was very minimalist at the beginning. It was detailed but only black and white. Every year you see something different in my work. I use mainly acrylic because it is easy to mix with other media. In the last few years I like to explore the creation of emotional and natural colors, through natural pigments, oxidized metal minerals and gold. The goal is to give a wide range of natural expression, and earthy colors.

Another change has occurred in how the word mixes with the image. In the last couple of years, my work displays the image, the human figure interrupted with the words. I am still playing with this idea and look at it from a critical eye, to do something different and unique.
What painting is one of your favorite pieces?

Stefano Losi: I am close to everything that I have done. I had the opportunity to work with Maxidus, a great dancer from New York who is passionate about poetry. I shared the poems with him and he understood the meaning and tried to interpret that meaning visually. I took pictures of the performance, and started to represent those into the visual art. From this few pieces have been developed.

Arid Raid Gallery, which will be on display at Dacia Gallery in the Lower East Side this May is a very interesting work. It is about the restlessness and the uniqueness of the human condition, the continuous research of the person that doesn’t find satisfaction, who keeps looking for something all the time. In the process also suffers. The figure is revolving in itself, in the movement. I did contrast dark background, natural red and brown. And from the background starts to come out the portion of the body. I am very pleased and proud of this work.

What do you want the audience to take away when they come to your show?

Stefano Losi: My objective is that my shows stimulate people to think, to have a discussion on the important themes illustrated in my work. I want to engage them in the subject matter and think about it.

On May 16th at the opening ceremony I will also present my 2nd book of poetry, which is a tool of discussion during the art show. The book explores a wide range of emotions, focusing on the restlessness of human condition, and is introduced by a foreword by art critic and international curator Renato Miracco.

I invite everyone to come to the opening of the show on Thursday, May 16 at Dacia Gallery and discuss art and poetry. I am open to collaborations. New York is full of talented artists and this is a great opportunity to work with other performing artists and reach each other. My current projects are on my website:http://www.violentdancesfade.com

Thank you for the interview.

Dante Alighieri nuk mund të lexohet në Algjeri

April 19, 2013 by dgreca

Pak kohë më parë shkrimtari Italian mbërriti në Korçë, për një takim në kuadrin e javës së gjuhës italiane në botë. Kujtoj fjalët e tij në një shëtitje nëpër qytet që e shkuara e qytetit së shpejti nuk do të ekzistojë më për shkak të progresit, prandaj është detyra juaj si shkrimtarë që ta mbani të gjallë në histori me veprat tuaja. Jemi dëshmintarë që Korça e dikurshme po ia lë vendin“modernizmit të betontë” dhe historia e saj po shthurret dhe perëndon pak nga pak. Edhe në vizitën e tij në një vend arab, ai vazhdon ta ruajë traditën e të shkruarit, kur përshkruan gjithçka që i rrok syri nëpër qytete. A.K

Raffaele Nigro/

Shiroku e bën të lagësht dhe të butë në të njëjtën kohë natën në Algjeri. Në kontrollin doganor ka radhë për shkak të një shoqërie pelegrinësh që kthehet nga Meka. Janë gra të moshuara të mbuluara me shami të bardha të zbukuruara me shirita të praruar dhe sandale në këmbë. Ka të moshuar të futur në veshjet e bardha me kapuç dhe këpucë mokasini, celularë që varen në gjoks si suvenire të një moderniteti të mprehtë. Kthehen nga një udhëtim në varrin e profetit, të bardhë në veshje dhe në shpirt, më të sigurtë, edhe në vetëdijen që në kthim i pret një një pjesë jete e dhimbshme. Për shumë prej tyre udhëtimi i fundit. Gjendem në Algjeri për një Takim mes shkrimtarëve europianë dhe algjerianë, nën kujdesin e B.E-së, midis shumë veprimtarive për 50 vjetorin e Pavarësisë së vendit nga Franca, 1962-2012. Tema është e hollë dhe provokuese. Letërsia dhe arratisja. Arratisje e promovuar nga Pranvera arabe, ikje nga integralizmi ose nga moderniteti blasfem i perëndimit, ose nga etika e impenjimeve. Jashtë ka një turmë festuese të të afërmve, në pritje të tyre nga udhëtimi. Më pret drejtori i Institutit Italian të Kulturës, markixhan që ka kaluar përmes përvojave në Sofje dhe Ankara. A njoh shkrimtarë algjerianë? Dikë, Assia Djebar-in, që e kisha takuar në Firence, një grua luftarake, që i shpëtoi dënimit të integralistëve, pasi nuk i pranojnë mospërmbajtjet feministe të saj, shkrimin zemërak të saj. E njoh Malika Mokeddemin, tregimtarinë e saj të denoncimit të diskriminimit seksual dhe ikja në Francë. Dhe Mohammed Dibin, më i njohuri, ka ndëruar jetë në vitin 2003, një burrë që ka shkruar për kalimin torturues nga tradita në modernitet. Më ka bërë kurioz një performancë tregimtare e Amara Lakhous-it, dygjuhëshe që jep mësim në Romë, në universitetin la Sapienza dhe që përzjen kultura dhe tradita euroarabe, duke provuar ta arabizojë italishten dhe italianizojë arabishten e vet. Punohet ethshëm në 10 km e rrugës që e ndajnë aeroportin nga Algjeri dhe rruga e re e presidentit Bouteflika parashikon ripopullimin e qytetit me mijëra palma hurmash të rrëmbyera nga shkretëtira, lagje të reja dhe një xhami shumëmilionëshe euro, më të madhen në botë, që i shtie në diskutime grupimet algjeriane. Algjeri ka shumë prej Napolit spanjoll, në përzjerjen dredha-dredha të rrugëve, në mbeturinat që pushtojnë trotuaret, tek mosbesimi i kangjëllave dhe i mureve rrethues. Nga fusha ngjitesh në kodër në të cilën ngrihet qyteti. Kasabaja e saj, trashëgimi e Unesko-s dhe ribati i vjetër, rrënoja të padepërtueshme, shfaqen mbi port. Një port i madh, në fund të lëmshit dhe labirintheve prej çimentoje të mbështetura në çimento, të mbajtur prej muresh të prishur dhe rrënoja që presin ndonjë restaurim. Hyjmë në hotelin Al Djazair: është në stilin arab, i mbrojtur nga vila të rrethuara me agrume, palma dhe pranë, bima e përhapur në Maghreb, Greqi dhe Andaluzi dhe e përdorur si dekor i kapitolit korinthas. Dy pengesa – një i policisë civile, një e dytë e rojeve private – na ndalojnë që të kontrollojnë në dhomën e motorrit dhe në kofanon e makinës. Mund të kalojmë. Në një sallë me damask dhe të pasur me tapete si në pikturat e orientalistëve, fillon konferenca që më duket një pretekst takimi midis Europës dhe Mesdheut. Nicolae Prelipceanu është sekretari i Bashkimit të tregimtarëve rumunë, shkrimi i lejoi të ndërtojë një rrugë largimi nga terrori në kohën e Çausheskut, por sot vendi kërkon impenjim në themelimin e demokracisë dhe që të stabilizohemi në ekonominë europiane – shpjegon ai. Tema që mbizotëron në shkrimet e pragezes, Petra Hulovà, dhe hungarezes, Jànos Lackfi. Jetuan në socializëm dhe shkrimet, leximet e pakta, qenë një rrjet ante litteram për të debatuar dhe informuar për botën e ndaluar. Ruth Pleyeri, pedagog i shkencave islamike në Vienë, rihap një kapitull dramatik të historisë së ‘900, me ikjen e izraelianes Berta Zuckerkandl në vitin 1940, nga Austria naziste në Algjeri. Belgia Christine Bechet flet për klasikët që t’i shmanget një shoqërie asfiksuese dhe sipërfaqësore, ndërsa regjizori Vassilis Alexakis përsërit pamundësinë e arratisjes për një grek që dje nën diktaturë dhe sot me debitin publik. Juan Vicente Piqueras përshkruan zbrazëtinë letrare të një Spanje që kaloi nga poezia tek tregimtaria dhe në kinema, por që ende nuk i ka gjetur mjeshtrat në gjendje t’i interpretojnë ndryshimet në vazhdim. Përkthyesi i Tonino Guerras, Piqueras, kërkon jetën e lagjeve të vjetra, të fshatit dhe origjinalitetin e humbur. Europa është për të gjithë një strehë, një frymëzim, një mbrojtje nga nacionalizmat dhe nga diversionet e demokracisë. U vjen radha magerbinëve. Në bisedat e tyre lexon shpresën e simbolistëve, ikjen romantike në limitet e ëndrrave, kërkimin e shkretëtirës si strehë nga metropolet, pezull midis Bodlerit, Derridës dhe Kmysë; por edhe konstatimi për një botë që ecën dhe përmbys siguritë e traditës. Kjo është një shoqëri e burgosur e një dualizmi të tmerrshëm. Mohamed Magani, tregimtar dhe francezist në universitetin e Algjerit, është i lumtur se njohu italianë. Se e ndërpreu rrugën njëdrejtimshe drejt Parisit. Kujton prezantimet e romaneve të tij në Bari dhe Firence. Italia është një vend që na do, mjaft të shohësh vëmendjen e botuesve Besa dhe Melangolo — thotë ai. Beteja e Algjerit të Pontekorvos është për algjerianët një monument kinematografik. Por ndeshja për klasën intelektuale algjeriane luhet ende midis laicizmit dhe besimit, dhe në e urrej dhe e dashuroj me Francën. E përsëriti tunizini Hedi Bourawi: «Për arabët frëngjishtja është gjuha e vartësisë dhe e mërgimit. Nuk mund të bëjmë pa të, edhe pse ditën përdorim arabishten, gjuhën e zemrës. Në mospërputhje janë të rinjtë që zgjedhin të studiojnë anglisht dhe spanjisht. Një temë që e prek dhe Amin Zaoui, romnacier prodhimtar, për të cilin progresistët shohin Parisin, integralistët Mekën. Një erë tjetër ndihet në shkrimet e të rinjve. Ka dhjetra syresh, por po përmend disa, Kaouther Adimi dhe Mohamed Grine. Kaouther është 26 vjeçe, në romanin Balerina me papicha, flet për vetminë dhe kontrastet që lindin në një familje algjeriane të zhytur tek krimi dhe varfëria e lagjeve popullore. E njëjta moshë Grine, jep gjuhën frënge dhe italiane, ka shkruar tregimet Pas shamisë. Flasin për hipokrizinë arabe; të nënshtruar me tradita, por bëhen edhe marrëzi për firmat Nike dhe Nokian. Pranvera arabe është një bllof, diktaturat e vjetra u zëvendësuan me të reja dhe terrori integralist dominon në Maghreb. E pyes për botimet. Është i gjallë, ¾ janë botime të Kuranit, ka shitje të pakta për shkak të varfërisë, prandaj prodhohet letër. Në qytet janë shtëpitë botuese Barzach, Casbah, le Editions el Iktilef, Chihab. Ndërsa Mediaplus është në Kostandin. Ofrohet si guidë mes lagjeve popullore që alternohen me pallate elegantë për ministritë, në stil moresk(arab): dyer dhe dritare me hekur, harqe me përforcime, bedena dhe dekore gjeometrike të prejardhjes berbere. Mes kontrolleve lodhëse të policisë, kantiereve të hapura dhe postblloqeve. Sepse vendi është i shqetësuar – më shpjegon. Grupet integraliste na detyrojnë ta mbajmë lart vigjilencën, e tronditin jetën e atij që kërkon normalitet. Ndërtimet e 50 viteve të fundit i mbyti me çimento bulevardet neoklasike të francezëve, realizoi një periferi të pafund të mbushur me dyqane, ku s’ka as antikitet as modernitet. Kalon ndonjë vilë moreske e rrethuar me kopësht, ndërsa futemi në një rrëke apokaliptike me makina të eksituara nga 20 centet, aq sa kushton një litër benzinë. Po tregimtarët italianë? – e pyes guidën time të improvizuar. Janë përkthyer Buxati, Eko. Zgjedhje të rastësishme, episodike, por nuk njihet Petrarka ose Bokaçoja, epika italiane, Leopardi. Me ta merren universitetet. Ambasadori ka premtuar ndihmën e vet; një promovim të kinemasë së re italiane. Po Dantja? Buzëqesh dhe tund kokën. Dantja? S’ka mundësi, është armik i Islamit dhe e i Muhametit.

Përgatiti Arjan Th. Kallço

ANILA JAHO, SURPRIZA NE TRIBECA FILM FESTIVAL

April 19, 2013 by dgreca

Artistja shqiptare Anila Jaho vjen me një surpizë në Tribeca Film Festival në New York/

Për herë të parë, është futur në konkurim edhe mikro-filmi, një kategori kjo e paparë ndonjëherë, për konkurrentët në Festivalin e Filmit në TriBeCa, që nisi sot, me shfaqjen e filmave 6-sekondësh. TriBeCa Film Festival, thotë se e ka realizuar këtë kategori filmi në bashkëpunim me aplikimin për iPhone Vine, e cila inicion këtë vit një traditë të re të filmit shumë të shkurtër dhe që mendohet se është një trend i së ardhmes./

Nga BEQIR SINA/

NEW YORK CITY : Tribeca Film Festival (TFF) një nga festivalet më të njohura në SHBA, filloi sot në New York, për herë të dymbëdhjetë, ndërkohë që organizatorët e shënuan përvjetorin me një suprizë të re, e dalluar nga festivalet e mëparëshe.

Simbas informacioneve më të fundit thuhet se të shumtë kanë qenë ata që kanë krijuar filma 6-sekondësh përmes këtij aplikimi dhe i kanë dorëzuar në festiavlin e filimit TriBeCa në New York, për konkurrim, duke i dhënë vetes kënaqësinë e të qenit në pararojë të inovimit filmik, në sajë të teknologjisë.

Kësaj radhe suprizës së festivlit TriBeCa në New York, ndoshta u bë edhe artistja shqiptare, me banim të përherëshëm në SHBA, e këtij zhandrri me micro-filamt e animacionint, Anila Jaho – e cila është përzgjedhur të marrë pjesë në këtë festival me një filmë fare të shkurtër të titulluar ” “Lamb Creation” ose në shqip “Qengjë Krijimi ”

Në komunitetin shqiptarë të artistëve në New York, pjesmarrja e Anila Jahos është parë si ” një lajm i rëndësishëm, përzgjedhja në këtë teknologji të re edhe një artiste shqiptare e animacionint e cila është përzgjedhur të marrë pjesë në TriBeCa film festival.

Ne patëm rastin të flasim me artisten shqiptare, duke e pyetur atë “sesi ajo e ka pritë këtë “suprizë” ?

Anila thotë se sigurish lajmi për selektimin e micro-filmit “Lamb Creation – Qengjë Krijimi” për konkurimin zyrtar,pa dyshim që për mua ishte si i themi në shqiptarët;” si një rrufe në qiell të kaltër” pasi aplikova në
momentin e fundit dhe me shumë peripeci që janë normale për kategorinë e Iphone Vine micro-movies, që zhvillohet për herë të parë në TriBeCa film festival.

Ajo çuditet duke shtuar se kujt ia merrte mendja që do hynte në TriBeCa edhe një film i animuar i nisur nga një vizatim në kart-pecete……
Çfarë tregon kjo për Anilën dhe micro filmin e saj të animuar ?
Anila Jaho thotë se :”Amerika, është vendi ku t’i je vërtet e lirë të zgjedhësh rrugën tendë, përsa kohë je gati të sakrifikosh për të. Unë jam marë me pikturë dhe fotografi gjith jetën, ku mund të përmend fotografitë nga seti i filmint “Falja e Gjakut”, që janë përdorur gjerësisht në materilet publicitare të filmit. Por, Animacioni është pasioni im dhe ëndërra ime, është realizimi në Amerikë i një filmi të animuar me motive të përrallave të vjetra shqiptare. Kam vite, thotë ajo që po punoj për këtë projekt dhe mendoj që suksei i këtij filmi shumë të shkurtër – micro-movie, në TriBeCa film festival, do t’a zgjojë ndoshta komunitein e artistëve tanë, të kthej sytë edhe nga e ardhmja e fëmijve tanë në diasporë.

Ndërkohë, shton Jaho, për mua dhe im bir Lissus, ky është motivim esencial në gjith çka bëj dhe shumë nga projektet kan filluar si përralla për timi bir apo bazuar mbi vizatime e tij. Ska gjë më të bukru kur i ndan këto krijime me gjithë komunitein. Dhe, tashmë dua të theksojë se jam në process të aplikimeve për fonde për këtë film të ngjizur prej kohësh.
Pjesëmarrja dhe konkurimi i artistes shqiptare Anila Jaho, jo vetëm është një surpizë por ka edhe rëndësinë e vetë. Mbasi, si dihet TriBeCa film festival – është absolutisht festivali më i rëndësishëm i filmit në New York, që është krijuar nga Robert De Niro dhe Janë Rosenthal dhe këtë vit për herë të parë në 12 vjet konkurim, përfshihet kategoria e micro-movies, që është një trend i së ardhmes.

Anila Jaho thotë se :” Kjo është një kategori krejt krejt e re në këtë nivel festivalesh dhe te bënë krenar që të jesh nder të parat në Amerikë, që konkuron në këto nivele, dhe më lumturon mua bashkëshortin tim, dhe çdokend, dhe besoj edhe im bir, Lissus , ka se çfarë t’ju tregoj nesër shokëve në shkollë”.

Vine doli në janar të këtij viti i mundësuar nga rrjeti i shumëpërhapur social Twitter, shkruan Teodora Kokoneshi, duke shtuar se :” Në fazën fillestare në të cilën aplikimi ndodhet aktualisht, vetëm përdoruesit e platformës IOS kanë mundësi t’a përdorin atë. Google play, tregu i aplikimeve për platformën rivale Android ofron disa aplikacione për të parë Vine (Vine Viewer), por jo për të krijuar.

Por, sipas Kokoneshit, e cila jep shpjegime rreth kësaj teknologjie, duket se ky është ritmi me të cilin zhvillimet teknologjike po depertojnë në pëlhurën social-kulturore të botës së sotme globale. Ende kaq i ri, thotë ajo, Vine ka arritur të ketë një kategori të gjithën për vete në Festivalin e mirënjohur Ndërkombëtar të Filmit në New York – TriBeCa. Ku një ndër filmat konkurrente të përfshirë në listën e finalisteve vjen nga shqiptarja Anila Jaho.

Filmin shumë të shkurtër “Lamb Creation – Qengjë Krijimi” mund t’a shikoni faqen e Anila Jahos në Vine në linkun http://seenive.com/u/932420955219845120 . Ndërsa, për të parë më shumë konkurrente për çmimin e filmit 6-sekondësh në TriBeCa, thjesht rikërkoni në Twitter #6secfilms .

Kategoria e filmit 6-sekondësh do të ketë më shumë se një fitues duke qenë se për më tepër ajo ndahet në nën-kategori bazuar mbi llojin e filmit (historik, dramatic etj).