Prof. Sylë Ukshini/

* Me statutin e vitit 1948 u themelua Krahina Autonome të Kosovës dhe Rrafshit të Dukagjinit!

Çfarëdo marrëveshje për asociacioni që do të formojë Kosova brenda trupit të saj, përfundimi do të jetë autonomi, përkatësisht republikë serbe. Për më tepër, asoaciacioni nuk është kërkesë për përmirësimin e të drejtave të komunitetit serb, por hapja e shtegut për zgjatje e Serbisë brenda Kosovës.

Për të qartësuar se si një autonomi transformohet në ndërvite, është shembulli i Kosovës, kur pesë dekada statusi i saj pësoi ndëryshime radikale juridike.

Si u themelua autonomia e Kosovës?

Me Ligjin mbi themelimin dhe organizimin Krahinës Autonome të Kosovës dhe Rrafshit të Dukagjinit, neni 1, këtë krahinë e përbënin 15 rrethe: rrethi i gorës, i Suharekës, i Sharrit, i Gjakovës, i Podrimjea, i Pejës, i istogut, Zveçanit, i Vuçitërnës, i Llapit, i Drenicës, i Nerodimjes, i Grçanicës, i Kaçanikut dhe i Gjilanit.

Me 3 shtator 1945 Kryesia e Kuvendit Popullor të Serbisë aprovoi Ligjin mbi themelimin dhe organizimin e Krahinës Autonome të Kosovës e të Rrafshit të Dukagjinit.

Ligji mbi ndarjen administratibe të Serbisë dhe Ligjit mbi themelimin dhe organizimin e Krahinës Autonomisë të Kosovës dhe Rrafshit të Dukagjinit ishte akti i parë juridik që e sanksionoi ekzistimin e Krahinës Autonome të kosovës.

Në nenim 2 të Ligjiit është përcaktuar se “Krahina Autonome e Kosovës dhe e Rrafshit të Dukagjinit është pjesë përbërëse e Serbisë” në Kuvendin Popullor të të cilës zgjedh numrin proporcional të deputetëve si dhe 10 deputetë për Kuvendin Kushtetues të JDF.

Ligjet për themelimin dhe organizimin e njësibe autonome kanë qenë me karakter të përkohshëm, por zgjedhjet që janë dhënë në to nuk ishin të përkohshme. Ato më vonë hynë në kushtetutën e parë republikane, që u aprovua me 1947, dhe me statutin e parë të Krahinës Autonome të Kosovës dhe Rrafshit të Dukagjinit, që u aprovua më 1948.

Pesë (5) dekada më vonë Kosova shpalli pavarësinë e saj.

Prishtinë, 8 nëntor 2023/

Kryeministri i Republikës së Kosovës, Albin Kurti, ka emëruar z. Atdhe Hetemi, Drejtor Ekzekutiv të Institutit për Krimet e Kryera Gjatë Luftës në Kosovë.

Duke i uruar sukses në detyrën e re, Kryeministri Kurti ritheksoi se Qeveria e Republikës së Kosovës është e përkushtuar për të vërtetën, të drejtën për të ditur dhe drejtësinë, si dhe për ballafaqimin me të shkuarën si kusht për një të ardhme të ndritur. Ai ritheksoi angazhimin e vazhdueshëm institucional për adresimin e të gjitha krimeve të kryera nga Serbia gjatë luftës në Kosovë.

Atdhe Hetemi është ligjërues në Departamentin e Shkencave Politike në Universitetin e Prishtinës. Ai ka përfunduar doktoraturën në Universitetin e Gentit në Belgjikë, me fokus në historinë politike të Ballkanit Perëndimor. Ka më shumë se pesëmbëdhjetë vjet përvojë profesionale, të përqendruar kryesisht në punë hulumtuese dhe hartim të politikave.

Zëvendëskryeministri Bislimi u takua me Përfaqësuesin Special të BE-së, Miroslav Lajçak

Zëvendëskryeministri i parë për Integrim Evropian, Zhvillim dhe Dialog i Republikës së Kosovës, Besnik Bislimi, pati një darkë pune me Përfaqësuesin Special të BE-së për Dialogun Kosovë-Serbi, Miroslav Lajçak.

Në këtë takim u diskutua në lidhje me të gjitha aspektet e ndërlidhura me zbatimin e plotë të Marrëveshjes Bazike të Brukselit dhe Aneksit Implementues të Ohrit.

Republika e Kosovës është e përkushtuar për normalizim të plotë të marrëdhënieve me Serbinë dhe për njohje reciproke.

Nga FRANCESCA BASSO – “Corriere della Sera”, 30 tetor 2023 – Përktheu: Eugjen Merlika

Nuk janë vetëm Lindja e Mesme dhe Ukraina që shqetësojnë Evropën, por edhe tensionet në rritje ndërmjet Sërbisë e Kosovës, të ashpërsuar nga ndeshja e zjarrit e 24 shtatorit, kur serbë t’armatosur në autoblinda janë futur në një fshat të veriut të Kosovës. në Banjska dhe kanë përballuar policinë duke u ngujuar në një monastir. Një nga episodet më të këqija të dhunës të njëzet viteve të fundit.

Qëndrueshmëria e rajonit është themelore për BE. Kjo gjëndje  ndërlikon pritshmërinë e hyrjes në Bashkim të Sërbisë, e angazhuar në bisedime prej gati dhjetë vitesh, por edhe të Kosovës, që ka bërë kërkesë hyrjeje në dhjetor 2022. Përpjekja evropiane për të normalizuar marrëdhëniet ndërmjet dy Vëndeve nuk po ka përfundime. T’enjten e kaluar orvatja e ndërmjetësimit e çuar përpara nga udhëheqësit e Italisë, Francës e Gjermanisë – Meloni, Macron e Scholz – me presidentin e Këshillit evropian Michel dhe shefin e diplomacisë së BE Borrel, mbas samitit të BE, nuk ka funksionuar. Kanë takuar veçmas kryeministrin e Kosovës Kurti dhe presidentin sërb Vuçiç, por të dy palët nuk kanë pranuar marrëveshjen që i kërkonte Prishtinës të fillonte proçedurën për krijimin e Asociacionit të Komunave sërbe dhe Beogradit të proçedonte në njohjen faktike të Kosovës.

Dje presidentja e Komisionit të BE Ursula von der Leyen shkoi në Prishtinë, ku ka pohuar se është qenësor normalizimi me Beogradin. Është një etapë e  një vizite prej katër ditësh në Ballkanin perëndimor, e filluar të djelën në Maqedoninë e Veriut e që do të ndalohet edhe në Malin e Zi, në Sërbi e në Bosnjë-Hercegovinë. Pritet për në 8 nëndor raporti për Komisionin mbi kandidatët  për hyrje në BE dhe Ballkani perëndimor ndruan se do të kalohet  nga Ukraina dhe Moldavia.

“Corriere della Sera”, 30 tetor 2023 – Përktheu: Eugjen Merlika

Kolonel Hajro Limaj

ÇFARË PËRFAQËSOJNË MUXHAHEDINËT IRANIANË ?

Organizata e Muxhahedinëve të Popullit Iranian (MEK), është krijuar në Iran në vitin 1965 nga një grup studentësh radikalë që ndërthurën marksizmin dhe islamin. Themeluesit janë tre studentë: Mohammad Hanifnejad, Said Mohsen dhe Ali Asghar Badizadegan. Massoud Rajavi u bë udhëheqësi i lëvizjes vite më vonë dhe do të mbetet i tillë deri në 2003, vit kur humb çdo gjurmë e tija, duke lënë pas misterin. Anëtarët e MEK-ut ishin ndër të parët që zhvilluan luftën e armatosur kundër Shahut dhe amerikanëve të shumtë të pranishëm në atë kohë në vend. Ata mbështetën gjerësisht sulmin ndaj ambasadës amerikane në Teheran në vitin 1979 dhe kundërshtuan me vendosmëri vendimin për lirimin e pengjeve në vitin 1981. Ndërmjet viteve 1980 dhe 1981, menjëherë pas revolucionit, ata tërhoqën mbështetje të konsiderueshme publike dhe u shfaqën si opozitë ndaj regjimit të ri teokratik. Në 1981 Irani përjetoi një sezon politik të terrorit të vërtetë, shënuar si nga spastrimet e regjimit të porsalindur, ashtu edhe nga sulmet dhe atentatet e shënjestruara ndaj Iranit nga muxhahedinët.
Po atë vit, një sulm i MEK-ut fshin liderët e Republikës Islamike: u vranë 70 oficerë, duke përfshirë presidentin e atëhershëm iranian Mohammad-Ali Rajai dhe kryeministrin Mohammad-Javad Bahonar. Në vitin 1986, Franca e Presidentit Mitterrand dëbon Rajavin dhe MEK-un, të cilët më pas strehohen në Irakun e Sadam Huseinit.
Nga atje, muxhahedinët do të merrnin pjesë në luftë Iran-Irak (1981-1988) në anën e Sadamit Huseinit. Kjo do të jetë një nga arsyet më të forta të humbjes së simpatisë nga ana e popullsisë iraniane për grupin. Ata ndihmuan regjimin irakian të identifikojë objektivat iraniane për të goditur dhe gjithashtu duke organizuar sulme reale përtej kufirit. MEK-u mbeti në Irak si mysafirë të Sadamit, i cili u jepte para, armë dhe mjete ushtarake deri në vitin 2003. Vit ky që përkon me rënien e regjimit, pas vendimit të SHBA-ve në vitin 2003 për ndërhyrjen ushtarake në Irak, siguria e tyre u vendos në pikëpyetje. Në gjysmën e dytë të viteve 90 muxhahedinët e popullit iranian u përfshin në listën e organizatave terroriste nga Shtetet e Bashkuara dhe për shumë vite janë konsideruar terroristë edhe nga Bashkimi Evropian.
Në 2009 Brukseli vendosi t’i heqë nga lista e organizatave terroristë dhe në shtator të vitit 2012 të njëjtin vendim morën edhe Shtetet e Bashkuara. Në vitin 2013 me një ndërmjetësim të amerikanëve dhe OKB-së u vendos që ata të zhvendoseshin në një vend tjetër, që ishte Shqipëria. Berisha, në vitin e fundit të mandatit të tij ra dakord me Sekretaren e Jashtme të SHBA-ve në vitin 2013, Hillary Clinton, që nga Iraku të mbërrinin në Tiranë 270 muxhahedinë. Këta të fundit morën të gjithë dokumentacionin e nevojshëm dhe u trajtuan me statusin e azilantit politik.Vendimi i Berishës u pasua edhe nga ai i kryeministrit të radhës Edi Rama.Ai ra dakord me autoritetet amerikane që në Shqipëri të strehoheshin një numër rreth 3 mijë muxhahedinësh iranianë. Me ardhjen e këtij kontingjenti të dytë të opozitës iraniane, u ngrit edhe kampi “Ashraf 3” në zonën e Manzës, në periferi të Tiranës. Rama asokohe e konsideroi vendimin si humanitar dhe jo politik. Sipas një artikulli të “Neë York Times”, Qeveria shqiptare shpresonte se mikpritja e tyre do të ishte në favor të Ëashington-it. Zgjedhja e Manzës si vendi për ndërtimin e kampit u bë pasi Këshilli Kombëtar i Rregullimit të Territorit e pa si lokacionin më të përshtatshëm. MEK-u pas marrjes së lejes vendosi të blejë tokën që ndodhet rreth 30 kilometra larg Tiranës dhe të ndërtojë aty qytezën e tij.
SULMI KIBERNETIK I “HOMELAND JUSTICE”

Por vendimi i Shqipërisë për të mbajtur 3 mijë anëtarë të opozitës iraniane ka pasur edhe kosto.Si hakmarrje për strehimin e muxhahedinëve në vëren e vitit të kaluar hakera të sponsorizuar nga Irani sulmuan sistemet dixhitale shqiptare.Shqipëria është përballur me një sulm kibernetik, i cili gjunjëzoi komplet shtetin shqiptarë. Sulmi ka ardhur nga Humëland Justice, organizatë e mbështetur nga Irani. Fillimisht janë sulmuar të gjitha sistemet me të dhënat e qytetarëve në vend, duke nisur nga aplikacioni e-Albania, ku ndodhen çdo rekord i qytetarëve që nga dokumentet mjekësore, të dhënat civile e deri çdo informacion sensitiv i shtetit shqiptarë.
Irani i konsideron pjesëtarët e kësaj organizate si terroristë. Shqipëria ka ndërprerë marrëdhëniet diplomatike me Iranin, pasi e fajësoi Iranin se qëndron prapa një sulmi kibernetik që ndodhi në korrik të vitit 2022.Ndërkaq një vit më parë u anulua, për arsye sigurie nga kërcënime terroriste, Samiti Botëror i Iranit të Lirë, që do të mbahej më 23 dhe 24 korrik në “Ashraf 3” në Manzë të Durrësit. Në Qershor të 2015, disa media irakiane raportuan se MEK po blinte ose kishte blerë prona në Shqipëri për të krjuar një kamp të ngjashëm me atë që kishin dikur në Irak. Sipas tyre, një kamp i tillë mund të shndërrohet në bazë për stërvitjen e organizatave të ndryshme terroriste.

SHQIPËRI-IRAN, NJË DEKADË PËRPLASJE PËR SHKAK TË MUXHAHEDINËVE

Për 10 vite, mes Tiranës dhe Teheranit do të shkëmbeheshin akuza dhe kundër-akuza, si dhe pozicionin kundra njëra-tjetrës në çështje të interesit të tyre kombëtar. Por nga deklarata, u kalua në veprime. Shqipëria do të akuzonte Iranin për planifikimin e sulmeve terroriste në vend gjatë kualifikimeve të Kupës së Botës së vitit 2018. Në media u raportua se iranianët kishin planifikuar sulme në ndeshjen që kombëtarja shqiptare do të luante kundër Izraelit. Qeveria reagoi duke dëbuar diplomatët iranianë, përfshirë ambasadorin e Iranit.Irani, si kundërpërgjigje, akuzoi Shqipërinë për fabrikim nën presionin amerikan dhe izraelit. Në janar 2020, pas vrasjes së gjeneralit iranian Kasem Soleimani nga forcat amerikane, lideri suprem iranian Ali Khamenei dhe presidenti Hassan Rouhani mbajtën fjalime duke fyer Shqipërinë si “një vend të vogël dhe djallëzor” që po përdoret për të përmbysur regjimin islamik në Iran.Sulmet kibernetike të 15 korrikut 2022 ndaj agjencive shtetërore shqiptare i dhanë goditjen e fortë marrëdhënieve me Iranin. Më 7 shtator, kryeministri Edi Rama akuzoi Iranin se qëndronte mbrapa sulmeve dhe njoftoi mbylljen e ambasadës në Tiranë dhe shkëputjen e marrëdhënieve diplomatike me Iranin. Por më pak se një vit nga ky vendim, Irani u rikthye në Shqipëri nëpërmjet Turqisë. Një seksion i posaçëm është hapur nga Teherani brenda Ambasadës turke, që ka për qëllim mbrojtjen e interesave iraniane në vendin tonë.

IRANIANËT “ABUZUAN” ME MBËSHTETJEN QË U DHA SHQIPËRIA

Grupet e muxhahedinëve iranianë abuzuan me mbështetjen që u ofroi shteti shqiptar, i cili rrezikoi edhe sulme terroriste nga Irani, thotë për Radion Evropa e Lirë Enri Hide, profesor i Gjeopolitikës dhe Sigurisë së Marrëdhënieve Ndërkombëtare në Universitetin Evropian të Tiranës.Sipas tij, “misioni i tyre në Shqipëri ka marrë fund” dhe “ata duhet të largohen”. Kampi i tyre në Manëz të Durrësit u bë cak i bastisjeve të policisë, e cila sekuestroi dhjetëra kompjuterë.
Operacioni rezultoi me dhjetëra të plagosur – në mesin e tyre dhe disa policë – për shkak të rezistencës që shfaqën banorët e kampit. Prokuroria e Posaçme Kundër Korrupsionit dhe Krimit të Organizuar tha se dyshohet për disa vepra penale, përfshirë: provokim lufte, përgjim i paligjshëm i të dhënave kompjuterike, ndërhyrje në të dhënat kompjuterike, ndërhyrje në sistemet kompjuterike dhe keqpërdorim i pajisjeve. 36 të plagosur. Në fakt, ka edhe veprimtari të tjera të natyrës së paligjshme të këtij grupi, brenda vendit tonë. Ambasadorja e SHBA-së: Shkëputja e marrëveshjes me MEK-un i takon Shqipërisë. Por kjo “është e paimagjinueshme” që ky vendim të merret vetëm prej Qeverisë shqiptare. Nuk ka asnjë shans që Shqipëria të vendosë e vetme”, thotë ai. Çështja është se ata kanë blerë shumë hapësira toke rreth e qark, kanë investuar në ngritjen e kampit, rrethimin e tij, sigurinë e tij. Ka shumë pikëpyetje nga kanë ardhur këto fonde. Media të ndryshme të huaja, si Guardian dhe Al Jazeera, shkruajnë se MEK merr fonde nga Arabia Saudite. Policia ka gjetur në kamp shumë pajisje teknologjike, kompjuterë, serverë dhe të tjera, dhe ka tentuar t’i sekuestrojë ato,por ajo ka hasur në rezistencën e muxhahedinëve.
ÇFARË FORCE USHTARAKE KA DHE A PËRBËN KËRCËNIM PËR SHQIPËRINË DHE KOSOVËN ?
Indeksi botëror, që bën renditjen e fuqive ushtarake, e klasifikon Iranin në vendin e 13 në 136 vendet e botës. Popullsia e Iranit prej 82 milionësh, tregon se ushtria mund të rritet. Buxheti i ushtrise 16 miliardë dollarë në vitin 2017.Irani është forcë e madhe ushtarake në Lindjen e Mesme, me 534 mijë persona aktivë në ushtri, marinë, forcë ajrore dhe Korpusin e Gardës së Revolucionit Islamik (IRGC). Strategjia përfshin përdorimin e “aksin e rezistencës”, si levë për të goditur, mposhtur, apo luftuar armiqtë e Iranit që të qëndrojnë ose janë larg tokës iraniane.

RAKETAT BALISTIKE.

Një pikë tjetër e rëndësishme e strategjisë ushtarake të Iranit, janë raketat balistike me rreze të shkurtër, të mesme dhe mbi të ndërmjetme të afta për të goditur Izraelin, shtetet arabe të Gjirit, bazat ushtarake amerikane në rajon dhe pjesë të Evropës. Politika e raketave balistike mund të kombinohet me politikën e mbrojtjes përpara, si përshembull sulmet me armë balistike të rebelevë jemenitë Hauthi kundër Arabisë Saudite, si përgjigje për luftën e saj në Jemen dhe armatimin e hezbullahëve nga Irani me një seri raketash kundër Libanit. Irani nuk pranon të ketë armatosur houthit me komponentë të raketave balistike. Me avionet luftarake dhe me raketat qe disponon Irani, i ka te gjitha mundesite qe te godasë nepermjet hapsirave ajrore Tiranën dhe qendren e strehimit te iranianeve. Me thellimin e krizave Irani nje aggression te tille mund ta marrë pa diskutim. Shqiperia nuk ka mbrojtje te afte kubder ajrore per tiu pergjigjur nje sulmi te tille. Qeveria shqiptare duhet ti largoje pa tjeter kete grumbull iranianesh ne afersi te Tiranes, e cila jeton si një qendër e brendshme terroriste.

Photo: https://baf.epoka.edu.al/news-open-forum-mr-hajro-limaj-political-economical-diplomatic-and-military-relations-between-albania-and-turkey-during-1990-2000-years-755.html