Hazir MEHMETI   

“Ai që nuk njeh të kaluarën nuk do ta kuptojë as të ardhmen” (Eco) 

 Promovimi i librit HALIT (AZEM) ÇUKA, me autor  Qazim Azemi në Shtëpinë e Kulturës “Hasan Prishtina”, vlerë  historike kombëtare. 

       Në ambientet e bukura të sallës së Shtëpisë së Kulturës “Hasan Prishtina” u rikujtua njëri nga personalitet e historisë sonë të lavdishme, Halit Çuka, i cili  tërë jetën ia kushtoi luftës për liri kundër pushtuesve serb në kohët e rënda për kombin shqiptar. Emri i tij ishte halë në sy për pushtuesit deri në çlirimin e Kosovës. Familja e tij ishin në shënjestër dhe ishte e vështirë jeta e secilit anëtar në sistemin komunist i cili ua konfiskoi pasurinë deri në trohën e fundit nga magjja.  Por, mendja e ndritur e familjes e brumosur me ide përparimtare stërgjyshore u pasurua me shkollimin e shumë prej tyre edhe autori i librit, Prof.Qazim Azemi.  Shkollimi hapi shtigje të reja në luftën për çlirimin e kombit dhe sot jemi të lirë të përkujtojmë lirshëm trimat që dhanë jetën e tyre për liri.   Vushtrriasit përjetuan dhe mësuan për figurën e Halit Çukës si asnjëherë më parë.   Nderim i veçantë ishte prania e të parit të komunës Ferit Idrizi i cili mbajti fjalë rasti në respekt të veprës së trimit Halit Çuka. Ai përgëzoi autorin e librit për veprën e re monografike me rëndësi për historinë kombëtare. 
      Redaktori i librit, Prof. Bedri Tahiri, shkrun:  “Personalitetin e Halit Çukës e përplotësojnë dhe veprës i japin karakter shumëdimensional, duke kapërcyer atë familjar, jetëshkrimet për bashkëluftëtarët dhe bashkëveprimtarët e tij të shumtë, të cilat autori asnjëherë nuk i lë anash dhe u jep vendin e merituar. Të gjithë ata: vëllezër, miq, kushërinj, bashkëveprimtarë, dashamirë e atdhetarë të njohur, përherë janë krahë përkrahë me të, në beteja e në kuvende, në organizime e në veprime. Halit Çuka ishte kryetar i Komitetit për mbrojtjen e Kosovës në Komunën e atëhershme të Samadrexhës.” 
        “Halit Çuka e ndoqi rrugën e shumë patriotëve të shquar të kombit tonë, të cilët angazhoheshin për avancimin e çështjes kombëtare, të nuk kursyen as gjënë më të shtrenjtë pasurinë, jetën e vet dhe djemve të tij, ku tërë pasurinë që kishte e shkriu për çështjen kombëtare.” (Hysen Azemi, recensent). 

     Në fjalën e tij autori i librit Qazim Azemi para publikut që mbushte sallën mes tjerash tha: “Ka qenë periudhë e vështirë kur njeriu s’ka mundur t’a përmend emrin e babait, të gjyshit, me pretekst se ata kinse qenë “armiq” të popullit. Por, kujtesa e popullit mbajti të gjallë veprën e tij, emrin e tij. U tregua, u këndua dhe bisedua për atdhetarin dhe dëshmorin e kombit Halit Çuka, i cili dha jetën për liri. Gjatë hulumtimeve të mia në Arkivin Historik të Kosovës, edhe aty mungojnë materialet me të dhëna lidhur me konfiskimin e pasurisë dhe personave të likuiduar gjatë viteve 1945/46, janë të zhdukura nga dora gjakatare serbe. I falënderoj të gjithë miqtë dhe bashkëpunëtorët, të cilët më kanë ndihmuar në çfarëdo forme deri në realizimin e librit”. 

      Autorin e librit, Prof. Qazim Azemi, e kisha kolegë në Qendrën Shkollore të Vushtrrisë e cila përjetoj sulme të vazhdueshme nga pushtuesit serb. Duke pasur një kolektiv nga intelektual punëtor e patriot u bë cak i sulmeve nga armiqtë serb. Kjo qendër shkollore përjetoj diferencimin nga i cili pësuan disa mësimdhënës, mes tyre edhe Qazim Azemi. Shkolla përjetoj helmimin e nxënësve nga agjentët policor e ushtarak serb në vitin 1990, një krim për të cilin nuk foli drejtësia, përjetoj mbylljen e shkollës dhe dëbimin me dhunë nga lokalet shkollore. Por, kolektivi nuk u gjunjëzua, vazhdoi punën mësimore në shtëpitë shkolla gjithandej Vushtrrisë dhe fshatrave deri në çlirimin e vendit.  Halit Çuka dhe trimat e kombit ishin frymëzim për secilin prej nesh deri në realizimin e idealeve të tij dhe dëshmorëve tjerë të kombit për liri.  

                Sot Halit (Azem) Çuka kthehet krenar në Vushtrrinë dhe Kosovën e tij të lirë për të cilën dha jetën, dha bijtë dhe pasurinë e tij.  
            Biblioteka e Vushtrrisë u pasurua me veprën e re e cila do flet brezave që vijnë.  Autorit, Prof. Qazim Azemi, i dëshirojmë shëndet dhe shumë vepra tjera.  

KALENDARI HISTORIK

Drejt Lirisë e PavarësisëKosova para 32 viteve, në 7 Shtator 1990, u shpall Republikë me Kushtetutën e miratuar nga Kuvendi i saj në një mbledhje në Kaçanik, që pasonte Deklaratën Kushtetuese të 2 Korrikut 1990 e pasohej me Referendumin për Kosovën shtet sovran dhe i pavarur të mbajtur nga 26 deri në 30 Shtator 1991 me votimin pro 99,87 për qind, si dhe nga zgjedhjet e para pluraliste parlamentare dhe presidenciale të 24 Majit 1992/

 -Presidenti historik i Kosovës, Dr. Ibrahim Rugova në  mesazhet e 7 Shtatorit -Viti 1998: Miratimi i Kushtetutës së Republikës së Kosovës më 7 Shtator të vitit 1990 shënon aktin fundamental për shtetin e Kosovës. Viti 2005: Dhashtë Zoti që sa më shpejt ta gëzojmë njohjen direkte të pavarësisë së vendit tonë nga Shtetetet e Bashkuara të Amerikës dhe Bashkimi Evropian, çfarë do të qetësonte popullin e Kosovës dhe këtë pjesë të Europës e të botës/

Gazeta DIELLI nga korrespondenti në Kosovë Behlul Jashari

PRISHTINË, 7 Shtator 2022/  Para 32 viteve, në 7 Shtator 1990, Kosova u shpall Republikë me Kushtetutën e miratuar nga Kuvendi i saj në një mbledhje në Kaçanik, që pasonte Deklaratën Kushtetuese të 2 Korrikut, poashtu të vitit 1990, e pasohej me Referendumin për Kosovën shtet sovran dhe i pavarur të mbajtur nga 26 deri në 30 Shtator 1991 me votimin pro 99,87 për qind dhe pjesëmarrjen masive 87,01%  të 1.051.357 qytetarëve me të drejtë vote.

Republika e Kosovës me Kushtetutën e vet e institucionet demokratike të zgjedhjeve parlamentare e presidenciale që pasuan, të 24 Majit 1992, atëherë nuk u njoh ndërkombëtarisht, megjithatë ishte dhe njihej si deklarim i fuqishëm i vullnetit  të popullit mbi 90 përqind shumicë shqiptare, si edhe pjesëtarëve të komuniteteve pakicë.

Në krye të Kuvendit të Kosovës në atë kohë të vendimeve e ngjarjeve historike ishte Ilaz Ramajli. Ishin këto ngjarje e zhvillime drejt lirisë dhe pavarësisë së Kosovës, gjithnjë në rrethana të rënda të okupimit e shtetrrethimit ushtarako-policor që kishte vendosur Beogradi, kur në mënyrë kundërkushtetuese dhe përgjakshëm me kushtetutën serbe të tankeve u rrënua autonomia që kishte Kosova me Kushtetutën e vitit 1974 element konstituv me të drejtë vetoje i federates. Ajo Kushtetutë ishte e para në historinë kushtetuese të Kosovës, ndërsa e dyta ishte ajo e 7 Shtatorit 1990.

“Deklarata Kushtetuese e 2 Korrikut dhe Kushtetuta e Republikës së Kosovës e 7 Shtatorit 1990, jo vetëm që ishin akte kushtetuese juridike, por në kohën kur u nxorën ishin edhe akte mbrojtëse dhe pozicionuese në raport me situatë e krijuar në ish Jugosllavi”, ka theksuar Ramajli në një nga intervistat që kam zhvilluar për Agjencinë Shtetërore-Zyrtare të Lajmeve të Shqipërisë.

Nga shpërbërja e ish Jugosllavisë, nga elementet konstituive të federatës, mes të cilave ishte edhe Kosova që u bë shtet, shtete të reja të rajonit dolën gjithësej shtatë: Kosova, Sllovenia, Kroacia, Bosnja e Hercegovina, Maqedona, Mali i Zi dhe Serbia.

“Akti i nxjerrjes së Kushtetutës u bë pikërisht në kohën kur më nuk kishte asnjë dyshim se Jugosllavia kishte hyrë në rrugën e pakthim të shpërbërjes së sajë. Nxjerrja e Kushtetutës dhe shpallja e Republikës së Kosovës nga Kuvendi me 7 Shtator 1990 ishte dhënie e formës kushtetuese juridike të vullnetit të shprehur unanimisht nga shumica dërmuese e qytetarëve të Kosovës, dhe nga subjektet e atëhershme politike në Kosovë”, është shprehur Ilaz Ramajli në intervistën ekskluzive që kam zhvilluar në 20 vjetorin e Referendumit për Kosovën Shtet Sovran dhe të Pavarur të mbajtur nga 26 deri më 30 Shtator 1991.

Ndërsa në 30 vjetorin e Kushtetutës së 7 Shtatorit 1990, Ramajli për median kosovare theksonte se ndonëse për shkak të rrethanave Kushtetuta e Kaçanikut nuk ka pasur mundësi të që të zbatohet plotësisht në territorin e Kosovës, ajo ka qenë njëra ndër aktet më të përparuara në regjion.

“Deklarata e Pavarësisë e 2 korrikut dhe Kushtetuta e Republikës së Kosovës e shpallur më 7 shtator 1990 u shndërruan me kohë në busullë të lëvizjes sonë paqësore politike dhe besoj se po këto akte kanë qenë edhe pikënisje e të gjitha sakrificave. Mbështetur në Kushtetutën e Kaçanikut u organizua komplet jeta në Kosovë jashtë sistemit të Serbisë dhe mundësoi që shqiptarët e Kosovës dhe popujt e tjerë joserbë të organizojnë rezistencën e tyre jo të dhunshme e më vonë edhe luftën çlirimtare”, ka thënë Ramajli.

Në Kosovën e lirë nga qershori 1990, prej vitit 2001 deri para 13 viteve, Kosova ka pasur një Kornizë Kushtetuese, e miratuar nga Organizata e Kombeve të Bashkuara (OKB), e cila ishte dokument më shumë inicial kushtetues, por ka mundësuar zhvillimin e vendit nga një krijesë de fakto e pavarur, ndonëse nën protektorat, në një entitet shtetëror të pavarur, edhe pse nën mbikëqyrje ndërkombëtare për një kohë.

Kosova para 14 viteve miratoi Kushtetën e Republikës, e cila në nenin 1 e përcakton “shtet i pavarur, sovran, demokratik, unik, dhe i pandashëm”.  Ishte viti 2008 kur nga Kuvendi i Kosovës u miratua Kushtetuta – akti më i lartë  juridik i shtetit në ditën e 9 Prillit, më pak se dy maj pas shpalljes së pavarësisë në 17 Shkurtin historik, ndërsa ka hyrë në fuqi në 15 Qershor.

Atëherë, dekretimi i 41 ligjeve, të  dala nga paketa e Propozimit Gjithpërfshirës për Zgjidhjen e Statusit të Kosovës të Kryenegociatorit Martti Ahtisaari – Emisarit Special të OKB-së, ishte një nga zhvillimet më të rëndësishme të ditës së hyrjes në fuqi të Kushtetutës.

Zhvillimet më të rëndësishme brenda 14 viteve ishin në 2012-tën, kur Kuvendi, në 7 Shtator që ishte ditë e përvjetorit të Kushtetutës së vitit 1990,  ka miratuar amendamentimin e  Kushtetutës së Republikës lidhur me përfundimin e mbikëqyrjes  ndërkombëtare të pavarësisë së Kosovës, ndërsa në 10 Shtator pasoi vendimi i Grupit Drejtues Ndërkombëtar, i mbledhur në Prishtinë, për përfundimin e mbikëqyrjes ndërkombëtare.

“Përmbyllja e mbikëqyrjes është vlerësimi më i lartë ndërkombëtar, që i është bërë shtetit të Kosovës pas shpalljes së Pavarësisë”, u vlerësua atëherë.

Grupi Drejtues Ndërkombëtar (ISG) për Kosovën, i cili përbëhej nga vendet që e kanë njohur pavarësinë, ishte formuar në 28 Shkurt të vitit 2008 dhe synonte të orientojë dhe mbikëqyrë zhvillimin demokratik të shtetit të ri, të nxisë qeverisjen e mirë dhe shumetnicitetin.

Kosova e pavarur e shpallur para më shumë se 14 viteve në 17 Shkurt 2008 deri tani është njohur nga 117 shtete anëtare të OKB-së dhe njohja më e re është nga Izraeli, për të cilën delegacioni i Kosovës u njoftua derisa ishte në Uashington në Shtëpinë e Bardhë në 4 Shtator 2020.

PRESIDENTI HISTORIK DR. IBRAHIM RUGOVA: 7 SHTATORI 1990, THEMEL I SHTETËSISË SË KOSOVËS

 -Miratimi i Kushtetutës së Republikës së Kosovës më 7 Shtator të vitit 1990 shënon aktin fundamental për shtetin e Kosovës/

Presidenti historik i Republikës së Kosovës, Dr. Ibrahim Rugova, vlerësonte se miratimi i Kushtetutës së Republikës së Kosovës në 7 Shtator të vitit 1990 shënonte aktin fundamental për shtetin e Kosovës. Po risjellim dy mesazhe të Presidentit Rugova për 7 Shtatorin, të vitit të luftës 1998 dhe të vitit të lirisë 2005 – të fundit të Presidentit historik për ditën historike të Kushtetutës së Republikës së Kosovës:

 VITI  1998: DEKLARATË E PRESIDENTIT TË REPUBLIKËS SË KOSOVËS DR. IBRAHIM RUGOVA ME RASTIN E 7 SHTATORIT 

PRISHTINË, 7 Shtator 1998/ Me rastin e 7 Shtatorit – Ditës së miratimit të Kushtetutës së Republikës së Kosovës – Presidenti i  Republikës Dr. Ibrahim Rugova dha një deklaratë në të cilën thuhet:

Pas shpalljes së Deklaratës së Pavarësisë së Kosovës më 2 korrik të vitit 1990, miratimi i Kushtetutës së Republikës së Kosovës më 7 shtator të vitit 1990 shënon aktin fundamental për shtetin e Kosovës. Kjo ngjarje e rëndësishme në historinë më të re të Kosovës, ka vënë themelet juridike e politike të shtetësisë së Kosovës.

Sot, tetë vjet pas miramitit të këtij akti të lartë, populli i Kosovës edhe pse në gjendje okupimi dhe i ballafaquar me ofensivat e egra të forcave serbe, me një vullnet të fortë po ndërton shoqërinë demokratike e civile në Kosovë. Dhe, përkundër vuajtjeve nëpër të cilat po kalon, ai është i përcaktuar që me mjete politike ta realizojë pavarësinë e Kosovës.

Në këto çaste të vështira që po përjeton, populli i Kosovës me përkrahjen dhe ndihmën e botës demokratike e sidomos të SHBA-ve dhe Unionit Evropian, do të dijë ta kapërcejë këtë gjendje të rëndë.

Zoti e bekoftë popullin e Kosovës!

VITI 2005: PRESIDENTI RUGOVA U DREJTOI NJË MASAZH QYTETARËVE TË KOSOVËS ME RASTIN E 7 SHATORIT

PRISHTINË, 7 Shtator 2005/ Presidenti i Kosovës, Dr. Ibrahim Rugova, ka përgëzuar qytetarët e Kosovës me rastin e 7 Shtatorit, ditës kur para 15 vjetësh u miratua Kushtetuta e Republikës së Kosovës në Kaçanik.

  
Në mesazhin e Presidentit Rugova thuhet:

Me rastin e 7 Shtatorit, në 15 vjetorin e miratimit të Kushtetutës së Republikës së Kosovës, Ju shpreh urimet e mia të përzemërta.

Dita e 7 Shtatorit e vitit 1990 është një ditë e rëndësishme në historinë tonë të re, sepse u miratua Kushtetuta e Republikës së Kosovës, që u bë pas shpalljes së Deklaratës së Pavarësisë në korrik të po atij viti.

Kjo i vuri themelet e shtetit të Kosovës, që u vërtetua me Referendumin për pavarësi dhe hapi perspektiva për ndërtimin e jetës shtetërore demokratike.

Dhashtë Zoti që sa më shpejt ta gëzojmë njohjen direkte të pavarësisë së vendit tonë nga Shtetetet e Bashkuara të Amerikës dhe Bashkimi Evropian, çfarë do të qetësonte popullin e Kosovës dhe këtë pjesë të Europës e të botës.

Prof. Dr. Musa Ahmeti

Center for Albanians Studies – Budapest

Nënë Tereza: “Për sa i përket gjakut dhe prejardhjes, unë jam shqiptare, indiane për kah nënshtetësia, motër-murgeshë katolike, për kah thirrja, që i përkas gjithë botës, ndërsa për kah zemra i përkas plotësisht zemrës së Krishtit”.

Sot në Budapest, nën përkujdesjen dhe organizimin e Ambasadës Shqiptare në Budapest, përkatësisht të ngarkuarës me punë pranë kësaj Ambasade, znj. Genta Mburimi, u vendosën lule në monumentin e Nënë Terezës në sheshin që mban të njejtin emër Boldog Teréz anya tér në distriktin XII. Në këtë event ishin të pranishëm: shkëlqesia e Saj, Ambasadorja e Republikës së Kosovës, Gjeneza Budima, përfaqësuesi i Ambasadës së Maqedonisë në Budapest z. Nenad Mladenovikj, Konsulli i Nderit i Republikës së Shqipërisë  në Peç, z. Avni Hafuzi, drejtuesja e Programit Albanian Studies dr. Etleva Lala, përfaqësues të bashkisë së qytetit të Budapestit si dhe pjestarë të diasporës shqiptare nga Shqipëria, Kosova, Maqedonia dhe Lugina e Preshevës që jetojnë e punojnë në Hungari.

Pas vendosjes së kurorave dhe buqetave me lule, Ambasadorja e Republiksë së Kosovës, Shkëlqësia e Saj, Gjeneza Budima, përshëndeti të pranishmit me një fjalë rasti, duke theksuar virtytet e Shën Nënë Terezës, porositë e saj për fëmijët dhe të varfërit e botës. Në vijim e ngarkuara me punë në Ambasadën e Republikës së Shqipërisë Genta Mburimi, falenderoi të gjithë të pranishmit, posaçërisht mysafirët që kishin nderuar këtë event me pjesëmarrjen e tyre. Znj. Genta Mburimi bërë një përmbledhje të shkurtër, por shumë përmbajtësore të aktiviteteve të organizuara gjatë këtij viti, ku në mënyrë të veçantë theksoi konferencën e organizuar nga Programi Albanian Studies pranë Universitetit Shtetëror ELTE të Budapestit për Nënë Terezën, që ishte një sukses i përbashkët i drejtueses së këtij Programi dr. Etleva Lalës dhe Ambasadës Shqiptare, ku morën pjesë studiues eminent, motrat e Nënë Terezës në Budapest dhe të tjerë. Të pranishmit i përshëndeti edhe përfaqësuesi i Ambasadës së Maqedonisë në Budapest z. Nenad Mladenovikj që pohoi se Nënë Tereza i përket tërë botës ashtu siç tha edhe ambasadorja e Kosovës. Pastaj lexoi një pjesë nga fjalimi i Shën Nënë Terezës me rastin e marrjes së çmimit Nobel.

Pas vendosjes së kurororave dhe luleve te statuja e Nënë Terezës, ambasadorja e Repulikës së Kosovës ftoi të pranishmit në një kafe rasti për të bashkëbiseduar dhe diskutuar për përdishmërinë aktuale. Me këtë rast u vu në dukje se me datën 11 shtator në qytetin e Ajkës, me iniciativën dhe sponsorizimin e Konsullit të Nderit për Peçin, z. Avni Hauzi do vendoset një pllakë përkujtimore me “Himnin e Nënë Terezës” për nder të përkujtimit të saj.

Është me rëndësi të theksojmë se: nën përkujdesjen e shoqërisë civile, por edhe të znj. Anikó Lévai (bashkëshorte e kryeministrit hungarez, z. Viktor Orban) dhe me iniciativë të Ambasadës Shqiptare në Hungari, në vitin 2011 u inicua një rezolutë në Parlamentin Hungarez, që 5 shtatori të shpallet si Dita e Bamirësisë e për nder të Nënë Terezës. Në këtë drejtim, me iniciativën e Komitetit të Ligjeve të Asamblesë Kombëtare Hungareze dhe me lobimin e rezolutës A/RES/ 67/ 105 nga Ministria e Jashtme Hungareze, Asambleja e Përgjithshme e Kombeve të Bashkuara miratoi me konsensus rezolutën A/RES/ 67/ 105, e cila e shpall ditën kur u shua e “Lumnuemja Nëna Terezë” 5 shtatorin, si Ditën Ndërkombëtare të Bamirësisë.  Mbështetëse të kësaj rezolute, e cila u miratua më 17 dhjetor të vitit 2012, ishin 44 shtete nga pesë kontinete dhe Shqipëria ishte njëra nga 44 shtetet që firmosën miratimin e kësaj rezolute. 

Statuja e Nënë Terezës është punuar nga skulptori hungarez Gábor Mihály, skulptor me emër ndërkombëtar, që është edhe fitues i çmimit “Munkácsy” i cili me mjeshtëri dhe ndjesi të veçantë ka modeluar Shën Nënë Terezën si një nënë lutëse, të butë dhe mëshiruese.

Ambasada shqiptare së bashku me Ambasadën e Kosovës dhe anëtarët e komunitetit shqiptar në Hunagri morën pjesë në eventin e bamirësisë që organizuar Minisonaret e Nënë Terezës në Budapest.

******

“Nënë Tereza është e bija e Nikollë e Drane Bojaxhiut, e cila lindi në Shkup, më 26 gusht të vitit 1910 dhe vdiq në Indi më 5 shtator 1997. Ajo ishte fëmija i pestë e familjes, më e vogla, e cila u pagëzua me emrin Gonxhe Anjeze, dhe në moshën tetë vjeç e gjysmë, në vitin 1919, u krezmua në katedralen e “Zemra e Krishtit” n; Shkup, sipas të dhënave zyrtare të Selisë së Shenjtë. Në moshën 18-vjeçare iu bashkua rregullit islandez të Loretos, motrat e të cilit mbanin një stacion misionar në Kalkutë. Më 1946, ajo kërkoi leje të ndërpriste shkollën dhe të punonte në mes të të varfërve në lagjet e qytetit, së cilës i erdhi si një “thirrje e dytë” nga Zoti. Në vitin 1948 u lejua të ndërronte rregullin uniforme të Loretos me sarin e lirë indian, duke krijuar misionarët e dashurisë për të ndihmuar, dashur dhe shërbyer të varfërve. Për më shumë se 15 vjet punë në ndihmë të të varfërve, më 1965, rregulli i Nënë Terezës, “Misionarët e dashurisë”, pranohet si kongregacion papnor nën mbrojtjen e Vatikanit. Ajo tashmë është një rregullatore e lirë. Në vitin 1979, Nënë Tereza merr çmimin “Nobel” për paqe, ku komiteti suedez ka vlerësuar shpirtin, i cili përshkon aktivitetin e Nënë Terezës, çdo krijesë njerëzore për të është e shenjtë, që pa ngurrim i dhuron dashuri. Ndërsa kryetari i Bankës Ndërkombëtare, z. Robert Maknamar, ka deklaruar se Nënë Tereza e meriton shpërblimin “Nobel” për paqe, sepse ajo ngriti paqen në mënyrën më esenciale, me konfigurimin e saj të pacenueshmërisë së dinjitetit të njeriut. Në marrjen e “Nobelit” midis shumë pyetjeve të tjera, ajo iu përgjigj pyetjes së një gazetari sllav: “N. T., ju keni lindur në Jugosllavi… jetoni në Indi… motrat tuaja veprojnë në shumë vende, si e ndieni veten?” Nënë Tereza i është përgjigjur: “Për sa i përket gjakut dhe prejardhjes, unë jam shqiptare, indiane për kah nënshtetësia, motër-murgeshë katolike, për kah thirrja, që i përkas gjithë botës, ndërsa për kah zemra i përkas plotësisht zemrës së Krishtit”.

ZERI I AMERIKES

---

Nga orët e para të së enjtes, në vendkalimin kufitar në Merdarë që lidh Kosovën me Serbinë, qytetarët nga të dyja anët po e kalojnë kufirin vetëm me karta të identitetit. Autoritetet serbe kanë ndaluar lëshimin e dokumentit për hyrje dalje për shtetasit e Kosovës, pas rreth 11 vjetësh, ndërsa Kosova hoqi dorë nga synimi për të vendosur masat reciproke për këtë çështje.

“Kaluam shkëlqyeshëm, shumë më mirë nga sa e mendoja, janë shumë të kulturuar dhe të këndshëm, është mirë”, tha Branislav Berçan, një shtetas i Serbisë që kaloi kufirin në Merdarë të enjten.

“Këtu mua më ka ndodhur ta them të vërtetën që 13 orë kam pritur para tri vitesh për të hyrë nga Serbia në Kosovë, tash sa vite e pamundur ka qenë të mos presim tri apo katër orë për të hyrë në Kosovë, por edhe dalja nga Kosova ka qenë e njëjtë. Kjo do të thotë është një lehtësim shumë, shumë i mirë për neve dhe shpresoj që do të funksionojë”, thotë Ragip Imeri, një qytetar i cili ka vite që kalon nëpër këtë vendkalim kufitar.

Autoritetet serbe kanë vendosur njoftime në vendkalimet kufitare në të cilat thuhet se mundësimi i kalimit të kufirit me dokumente të identifikimit të lëshuara nga Kosova bëhet “për arsye krejtësisht praktike”, që liria e lëvizjes të bëhet më e lehtë, bazuar në Marrëveshjen për lëvizje të lirë, por kjo nuk e paragjykon statusin politik të Kosovës.

Dakordimi i së shtunës në Bruksel, pasoi një periudhë përpjekjesh diplomatike amerikane dhe evropiane për të shmangur tensionet në terren që shpërthyen më 31 korrik pas reagimeve serbe ndaj vendimit të qeverisë qendrore në Prishtinë që dokumentet e identifikimit dhe targat e makinave të lëshuara nga Serbia, të mos vlejnë në territorin e Kosovës, një veprim që zbatohet nga Beogradi për qytetarët e Kosovës që udhëtojnë nëpër Serbi tash e rreth 11 vjet me radhë.

LEXONI EDHE KËTË

Borrell: Kosova dhe Serbia bien dakord për dokumentet e identifikimit

Ambasadori amerikan në Kosovë, Jeff Hovenier, mirëpriti sic shkroi në Tëitter, “fillimin e qetë të zbatimit të marrëveshjes së ndërmjetësuar nga Bashkimi Evropian mbi dokumentet për hyrje – dalje. Liria e lëvizjes është thelbësore për normalizimin e marrëdhënieve ndërmjet Kosovës dhe Serbisë, me njohjen e ndërsjellë në qendër. Presim të shohim përparim në çështjet tjera në muajt në vazhdim”.

Nga sot rrjedh afati dy muajsh për konvertimin e targave të makinave për qytetarët serbw që përdorin targa të lëshuara nga Serbia me akronimet e qyteteve të Kosovës të kohës së Jugosllavisë. Me vendimin e qeverisë përdoruesit e këtyre targave duhet t’i kthejnë në ato të Republikës së Kosovës RKS.

Kryeministri i Kosovës, Albin Kurti, u bëri thirrje të enjten qytetarëve serbë në Kosovë që të shfrytëzojnë këtë periudhë për konvertimin e targave.

“Targat e lëshuara nga Serbia PR, KM, PZ, GL, UR dhe PE janë trashëgimi e (Slobodan) Millosheviçit. Kjo trashëgimi është barrë që nuk do të duhej ta mbani ju. Përveç kësaj, ajo po synon t’ju mbajë në të kaluarën dhe të izoluar. Konvertimi në targa RKS eliminon këtë barrë dhe ju siguron lëvizje të lirë, të pa penguar dhe pa paragjykime në gjithë territorin e Republikës së Kosovës”, tha kryeministri Kurti një video-mesazh në gjuhën serbe.

Vendimi kundërshtohet nga Beogradi. Presidenti i Serbisë, Aleksandar Vuçiç, ka thënë se Serbia arriti më të mirën e mundshme nga marrëveshja me Prishtinën për dokumentet e identifikimit, ndërsa duke komentuar paralajmërimet e kryeministrit Kurti lidhur me targat e makinave tha se “ai dëshiron konflikte dhe probleme të vazhdueshme”.

“Nuk shoh ndonjë zgjidhje në këtë moment dhe me një shtator ata (autoritetet e Kosovws) do të vazhdojnë fushatën e tyre dhe do të provojnë t’i detyrojnë serbët që jetojnë në Kosovë t’i ndryshojnë targat e makinave. Nuk mendoj se do të kenë sukses në këtë gjë. Kurti ka thënë gjatë bisedimeve në Bruksel se beson që do të arrijë sukses të madh dhe se është i sigurt që serbët do të pranojnë idenë e tij për të zëvendësuar targat ‘KM’, do të shohim”, ka thënë presidenti Vuçiç.

Në pjesën veriore të Kosovës, të banuar me shumicë serbe, përgjatë ditës janë parë disa afishe në kundërshtim të zbatimit të marrëveshjes për dokumentet e identifikimit dhe paralajmërimit për konvertimin e targave.

Bashkimi Evropian tha të enjten se Prishtina duhet t’i japë kohë të mjaftueshme zbatimit të vendimit për riregjistrimin e makinave me targa të lëshuara nga Serbia në ato të Kosovës. “Është e rëndësishme që të jepet kohë e mjaftueshme për zbatimin e këtij plani dhe që ai të jetë i përgatitur dhe të zbatohet në konsultim të ngushtë me qytetarët që preken nga vendimi, në linjë me praktikat e mira evropiane”, tha një zëdhënës i Komisionit Evropian, siç transmeton agjencia e lajmeve Reuters.

BE-ja shpreson që palët do të arrijnë një pajtim rreth targave të makinave sipas marrëveshjeve të arritura më parë në bisedimet në Bruksel, të cilat synojnë të sigurojnë një marrëveshje për normalizimin e marrëdhënieve ndërmjet të dyja vendeve, që është kusht për integrimet evropiane.

Kosova shpalli pavarësinë e saj në shkurt të vitit 2008 më mbështetjen e Shteteve të Bashkuara dhe shumicës se vendeve perëndimore, por kundërshtohet nga Serbia e cila llogaritë në përkrahjen e Moskës dhe Pekinit.

Serbia është vendi i vetëm evropian që nuk i ka vene sanksione Rusisë për agresionin e saj në Ukrainë.