Dielli | The Sun

Albanian American Newspaper Devoted to the Intellectual and Cultural Advancement of the Albanians in America | Since 1909

PARTIA  JASHTËPARLAMENTARE  MA E VOTUARA

by

Nail Draga/

Zgjedhjet parlamentare në Mal të Zi 2023

Në zgjedhjet e parakohshme parlamentare në Mal të Zi, ku kanë marrë pjesë 15 lista zgjedhore Levizja Evropa Tani paraqet rast të veçantë në skenën politike, sepse kemi të bëjmë me një parti politike jashtëparlamentare, e cila ndonëse është formuar para një viti  ka arritur rezultate spektakulare, si në zgjedhjet lokale në tetorin e vitit të kaluar duke fituar kryeqytetin-Podgoricën e pastaj edhe presidentin e vendit duke e vulosur me fitore  si partia ma e votuar ku do të ketë edhe kryeministrin e vendit

Në zgjedhjet e parakohshme parlamentare të cilat u mbajtën me 11 qershor, kanë marrë pjesë 15 lista zgjedhore, ndërsa të drejtën e votes prej 542.658 qytetarë e kanë shfrytëzuar 305.125 votues, ku vota të vlefshme kanë qenë 302.217. Sipas të dhënave nga KSHZ subjektët politike të cilat kanë kaluar pragun elektoral(3%) kanë arritur këto rezultate: Lëvizja Evropa tani(LET) 77.206 vota(25.55%) dhe kanë fituar 24 mandate të deputetëve, koalicioni“Së bashku“ që është udhëhequr nga DPS, 70.292 vota(23.26%), 21 deputet, koalicioni „Për të ardhmën e Malit të Zi“(ZBCG) 44.603 vota(14.76%) dhe 13 mandate, Koalicioni i Demokratëve dhe LQ“URA“ 37.777 vota(12.50%) 11 mandate, Partia Boshnjake(BS) 21.415(7.09%) 6 mandate, koalicioni SNP-DEMOS 9.465 vota(3.13%) 2 mandate, Forumi Shqiptar  5.671 vota(1.88%) 2 mandate, Aleanca Shqiptare 4520 vota(1.50%) 1 mandat dhe HGI me 2.231 vota(0.74%) 1 mandat.

Ndërsa pa status të partisë parlamentare kanë mbetur 6 parti politike të cilat kanë fituar nga 0.48% e deri në 2.9%. 

Dalje e ulët e qytetarëve

E veçanta e tyre zgjedhjeve ka të bëjë me ate se dalja e qytetarëve ka qenë e ultë me 56.4%, që është për për 20% me pak se para tre viteve. Një dalje e tillë e ulët mund të arsyetohet me faktin se qytetarët janë lodhur nga zgedhjet, sepse për dhjetë muaj kanë dalur katër herë në zgjedhje. Fjala është zgjedhjet lokale në tetor të vitit të kaluar, dy herë për zgjedhjet presidenciale(19 mars e 2 prill 2023) dhe tani në ato parlamentare.Nga ana tjetër nuk mund të menjanohet edhe motivimi për të votuar sepse nga gushti i vitit 2020 në pushtet nuk ka qenë me DPS, përkatësisht ish presidenti M.Gjukanoviqi, i cili ka qenë konkurent motivues për të marrë pjesë në zgjedhje.

Ajo qe ia vlen të cekët  në këtë fushatë zgjedhore është  se  ajo është zhvillluar kryesisht në rrjetet sociale pa tensione politike, pa mitingje të mëdha. Ishte kjo një risi qe ndodhi për të parën herë,  dëshmi se qytetarët janë lodhur me mitingje dhe retorikë duke akuzuar konkurentët politik si vite me parë.

Zgjedhjet e 11 qershorit kanë të gjashtat pas shpalljës së pavarësisë së Malit të Zi.

Fituesit dhe humbësit e zgjedhjeve

Në sajë të rezultatëve të publikuara nga KSHZ, del qartë se fitues absolut i zgjedhjeve  është Levizja Evropa Tani sepse ata si subjekt jashtëparlamentar, arriten rezulatat  spektakular  duke qenë subjekti ma i votuar me 25.6% duke fituar 24 mandate të deputetëve. Formimi  i këtij subjekti politik në gusht të vitit të kaluar, në skenën zgjedhore u paraqit në zgjedhjet lokale me 23 tetor 2022, duke arritur rezultate befasuese, duke fituar kryeqytetin-Podgoricën. Por, mbeshtetja e qytetarëve u dëshmu edhe në zgjedhjet presidenciale(19 mars e 2 prill 2023) ku kandidati i tyre J.Millatoviqi fitoi bindshëm ish presidentin M.Gjukanoviq, duke e dërguar në pension politik. Një eufori e tillë e qytetarëve vazhdoi edhe në zgjedhjet e jashtëzakonshme parlamentare, duke dekompozuar skenën politike në Mal të Zi. Një nder shkaqet qe ky subjekt  politik është mbeshtetur nga qytetarët ka të bëjë deklarimet për luftimin e korrupcionit e në veçanti ne aspektin social duke premtuar se pensioni më i ultë do të jetë 450 euro, ndërsa paga minimale 700 euro dhe ajo mesatare 1000 euro! 

Nga ana tjetër fitues moral i zgjedhjeve  është Partia Boshnjake(BS) e cila nga  3 deputet e dyfishoi numrin e tyre në 6, duke dëshmuar se elektorati i tyre ma herët ka votuar partitë tjera malazeze qe llogaritën si qytetare, ndërsa tash iu kthyen subjektit të tyre  nacional.

Në këtë kategori bëjnë pjesë edhe shqiptarët, sepse arriten të kenë një deputet ma tepër se ne mandatin e kaluar, nga del se kemi pasur një homogjenizimin dhe vetëdijësim të elektoratit votues shqiptar.

Humbja tre herë radhazi e DPS-it ndikoj qe ajo të mos ketë peshën e vet të më parme, ku edhe dorëheqja e kryetarit të saj M.Gjukanoviqit nga udhëheqja e partisë, ndikoj qe edhe koalicioni DF të shpërbehët, që paraqet një moment të veçantë në skenën politike.Pikërisht janë këto subjekte politike humbësit më të mëdhënj, duke humbur numër të votuesve dhe të deputetëve.

Në  regjistrin e partive politike në këto zgjedhje ka pasur edhe  koalicione  jo parimore, qe si qellim  të vetëm kishin  për të realizuar objektivin e tyre-statusin parlamentar. Në këtë kategori kanë bërë pjesë parti të vogla të cilët pas shumë viteve duke qenë pjesë e koalicioneve me parti më të mëdha, kësaj here nuk arriten të kalojnë pragun elektoral(3%)ku duhet cekur  në veçanti PSD e cila ka qenë e pranishme tash 33 vjte në skenën politike.

Shqiptarët me dy lista zgjedhore

Ndonëse është pritur qe shqiptarët në kuadër të subjektëve politike nacionale do të dalin në 

zgjedhje me një listë zgjedhore, por një ide e tillë mbeti vetëm dëshirë, sepse nuk kishte disponim për bashkim në një listë të përbashkët.

Madje duke marrë parasysh animozitetin  dhe interesin personal e partiak  as qe është tentuar për një takim konsultativ për mundësinë e formimit të listës së përbashkët.

Diçka e tillë ka ndodhur edhe ne zgjedhjet e kaluara parlamentare(30 gusht 2020) kur në zgjedhje morën pjesë dy lista zgjedhore, Koalicioni „Lista shqiptare“(Forca dhe Alternativa Shqiptare) fitoi 6488 vota dhe Koalicioni Shqiptar “Me një za” (PD,UDSH,LDMZ) me 4678, që fituan nga një deputet. 

Tre deputet shqiptar

Edhe kësaj herë   në garë ishin dy lista zgjedhore: Forumi Shqiptar(ASH,LDSH,UNSH)  që fituan  5671 vota(1.88%)  dhe 2 mandate  dhe Aleanca Shqiptare(Forca,PD,LDMZ, Lista për Tuzin), ku fituan  4520 vota  dhe 1 deputet. 

Sipas komunave të banuara me  shqiptarë këto dy lista kanë fituar këto vota: Forumi Shqiptar 4346 vota(Tuz 2966,Ulqin 641,Tivar 132,Guci 322,Plavë 165, Rozhajë 120) ndërsa Aleanca Shqiptare(Ulqin 3663, Tivar 252, Tuz 278, Guci 116, Plavë 10, Rozhajë 16).

Në komunat tjera Forumi Shqiptar ka fituar ma shumë vota si në Podgoricë,Nikshiq,H,Novi       etj., ndërsa Aleanca Shqiptare më pak që dëshmohet nga numri i përgjithshëm i votave.

Cekim me këtë rast se Forumi Shqiptar arriti të marrë sasinë e duhur të votave të nevojshme nga Aleanca Shqiptare për mandatin e dytë  qe mundësohet nga ligji zgjedhor, që së bashku janë tre deputet, duke qenë një arritje e shqiptarëve në këto   zgjedhjeve.

Cekim me ketë rast se në parlamentin e Malit të Zi, do të jenë edhe 2 deputet shqiptarë  nga lista e DPS-it.

Duhet qeveri stabile

Duke marrë parasysh se nga viti 2020, kemi pasur pushtet jo stabil, madje edhe me qeveri me humbje të votbesimit, mbetet të shohim se a do të kemi qeveri stabile, sepse që të jetë e tillë, për miratimin e vendimeve dhe ligjeve duhet të sigurojë  dy të tretat e deputetëve. Se a do t´ia arrijë qellimit mbetet të shohim sepse për formimin e qeverisë ka kombinime të ndryshme.

A do të jenë shqiptarët pjesë e qeverisë

Pjesëmarrja në Qeveri varët  nga gadishmëria e mandatarit për kryeministër  qe edhe pakicat të jenë pjesë e pushtetit ekzekutiv.Nga viti 1998 -2020 shqiptarët kanë qenë pjesë e qeverisë, ndërsa nga zgjedhjet e gushtit 2020, ata mbetën jashtë, ndërsa pas ndryshimit të kësaj qeverie,  nga viti 2022, ku kryeministër u  zgjodh D.Abazoviqi, ata u bënë pjesë e saj. Ne  këtë periudhë kohore  shqiptarët u përfaqësuan me tepër se asnjëherë deri më tash, në qeveri si  ne minsitri e dikastër të ndryshëm. Por, si do të jetë situata tash pas zgjedjeve të 11 qershorit mbetët të shohim edhe pse të gjithë deklarohen se pjesë e qeverisë se re do të jenë e dhe pjesëtarët e popujve pakicë ku llogaritën edhe shqptarët.

(Qershor 2023) 

KUVENDI I GREÇES, KRYEKUVENDI KU MORI  JETË PROGRAMI POLITIK I PAVARESISË SË SHQIPERISË…

by

NGA  NDUE  BACAJ

Kryengritja antiosmane e Malsisë së Madhe e vitit 1911 | EuroEmigrant

HYRJE:  

Që nga 23 qershori i vitit 1911, në “themelet” e historisë së qëndresës dhe perpjekjeve  të shqiptareve , për autonomi ,vetqeverisje  dhe një Shqiperi të lirë e të pavarur , shendritë si meteor drit-plotë   KUVENDI  I GREÇES . Ky kuvend patriotesh, trima e të urtë solli në jetë 12 kerkesat e memorandumit autonomist me aromë të dukshme pavarësie. Memorandumi lindi “rreth sofres” së Malesisë së Madhe dhe nën ngohtesinë votrës së kryengritjes më të sukseshme antiotomane të shqiptarëve.. Kerkesat e memorandumit të Greçes u shperndanë në të  gjithë Shqiperinë natyrale , porsi kënga magjepse e bylbylit që kendon pa frikë , duke i bërë sfidë roberisë e jehonë lirisë… 

KUVENDI I GREÇËS VIJIM I TRADITËS… 

Kuvendi i Greçes (10  deri  me 23 qershor 1911), është vijim i tradites historike të kuvendeve , memorandumeve dhe protestave  të shqiptareve ,të cilet ndër shekuj , në luften ,perpjekjet dhe qendresen  titanike për trojet e tyre , lirinë e flamurin , perkrah pushkes kishin “shokë” të pandarë edhe penden ,(pra rrugen diplomatike)..Ky kuvend historik “lindi” në zjarrin e kryengritjes antiotomane të Malesisë e Shqiperisë, të filluar me 24 mars (1911), dhe me “kulm qiellore”, ngritjen e flamurit kombetare te Gjergj Kastriotit me  6 prill (në Bratilë të Deçiqit). Ndaj Kuvendin e Greçes  pa frikë e “pagëzojme” KRYEKUVENDI  i kuvendeve të shqiptarisë , me rendesi historike – kombetare i krahasuar  me Kuvendin e Lezhes  (2 marsit 1444) ,dhe me Lidhjen e Prizrenit (10 qershor1878)… Është me vlera të thuhet se  disa nga Kuvendet ,Memorandumet dhe Aleancat antiotomane ,ndër shekuj kishin pasur  “SOFREN” në trojet e Malesise Madhe Natyrale  (apo Etnike më saktë), dhe  kishin  per aleat  ,jo vetem fqinjet tanë (shpesh  hileqare) ,por edhe vende të Europes Perendimore të kohes si ; Venedikun dhe ish Republika të tjera  Italiane,  Francen, Spanjen , Austro – Hungarinë e më gjërë…Edhe Kuvendi i Greçes është vijim i kesaj rruge diplomatike që kishte një qellim final..Pavaresinë e Shqiperisë.

KUVENDARËT DHE KUVENDI I GREÇËS 

Pjesa më e madhe e nënshkruesve të  protestave apo memorandumeve (të lidhjes Prizrenit  e më pas) , që i kishte gjetur gjallë kryengritja antiotomane e vitit 1911 , ishin në krye të kryengritjes  me pushkë në dorë , por  edhe disa nga pjesemarresit  e Kuvendit të Greçes, ku u nenshkrua Memorandumi me 12 kerkesat që kishin në themel autonomin  me aromë pavarësie, lirie dhe flamuri… Kuvendaret e Greçes, që kanë hyrë në histori si Rilindasit e Programit të “Pavaresisë” janë :  Dedë  Gjon Luli , Gjeto Marku -Hot  ;  Dedë  Nika -Ivezaj, Sokol  Baci dhe Tringë  Smajlja  -Grud , Gala Smajli , Gjon Gjeka  -Triesh ;   Dodë  Preçi –Kastrat ;   Tomë Nika  , Martin  Preka –Shkrel ;   Cal Dedli , Lul  Rapuka , Llesh Gjergji , Prekë Gjetja  – Kelmend  ; Mehmet Shpendi –Shal, Prel Marjani –Shosh  , Avdi Kola – Gimaj , Tup  Çuni e Binak Lulashi – Toplan , Nikë  Mhilli – Shllak  ; Bec   Delia,  Bash Bajrami – Nikaj –Mertur ; Luigj  Gurakuqi , Hilë  Mosi , Risto Siliqi – Shkoder ;  Sali  Hoxh Hidri –Elbasan – perfaqesues i Ismail  Qemalit ; Nikolla  Lako – perfaqesues i Korçes e Gjirokastres , Nuçi  Pepo  , si dhe perfaqesuesit e  Binomit  Fe dhe Atdhe  : Pater Karl  Prenushi – famulltari  i Vuksanlekajve  ; P.Lorenc  Mitroviq –   famulltari  i Bajzes  ; At Mati     Prenushi – famulltari  i  Kastratit ; P. Sebastian  Hila – famulltari i  Rapshes ;  P.Bonaventura Gjeçaj – famulltari  i Grudes ; P. Luigj  Bushati – famulltari i  Traboinit…  Megjithse   pjesmarrja  ishte më e gjërë , keta 34 emra kanë  mbetur të skalitur në perjetësi  në  formulimin dhe konsolidimin e dymbëdhjetë kerkesave të Memorandumit , i cili kishte “frymen” e të gjitha trevave  shqiptare (nga veriu në jug ) , ndaj në memorandumin orgjinal dallohet qartë një perzierje dialektesh.. Ky memorandum ndonse kishte  kerkesa disi më të “zbutura”e diplomatike  se sa ato të paraqitura  në zjarrin  e kryengritjes , kishin në themel  një autonomi substanciale që shkonte drejtë  pavaresisë së Shqiperisë… 

KËRKESAT E KUVENDIT (MEMORANDUMIT):  

1. Garantie kundra përsëritjes pas sodit të veprimevet e të mënyravet antikostitucionale nga ana e qeverisë qendrore e t’Auktoritetevet vendore në të gjithë Shqipërinë. Nderim për të gjitha Fetë e për zakonet e vjetra të garantuara nga konstitucioni e konsakruara nga kanunet e zakonet.

2. Të njohunit e plotë të kënies së kombit shqyptarë me ato të drejta që kanë kombe të tjera të mbretënisë.

3. Liri e plotë për shqyptarët të zgjedhin pa ndonjë pengim a ngushtim deputet e vet, numri i të cilve do t’i përgjigjet popullsisë.

4. Liri e plotë për shqyptarët të mësohen e të përparojnë në gjuhë të vet e të themelojnë shkolla shqipe të veçanta e të botshme,  të cilat të kenë të gjitha të drejtat që kanë shkollat e qeverisë. Nderim për të drejtat që u janë njohun krenvet fetarë të kërshtenë përsa i përket mësimit ndër shkollat që janë nën sundimin e tyne.

5. Organizimi i administrimit të vilajetevet, ku ndodhen shqyptarë, i cili të ketë për themel një system deqentarlizimi administrator, që t’u përgjigjet nevojavet të vendit e konstitucionit me praktikat e konsakruara prej kohës në disa vise.

6. Të zgjedhunit e Vilanjevet e të tjerve nëpunës të lartë të shtetit në mes të ma të mirve e ma të vlefshmëvet zyrtarë të shtetit, tue pëlqye ma tepër ata që dinë gjuhën e zakonet e vendit. Emnim i të tjerve nëpunës civilë e financiarë e të gjygjtarvet në mes të atyne që janë shqyptarë e që të kenë cilësitë e njohësitë e lypuna. Xhandarët e agjentët e policisë, ashtu edhe nëpunësit e tjerë të zgjidhen në mes ma të zotvet nga njerzit e vendit.

7. Emnim i një përfaqsuesi të Sulltanit si inspektor i përgjithshëm për një periudhë vjetësh me barren që të shikojnë të vuemit besnikrisht n’udhë të nomit organik, të mbaruarit e detyrës së Vilanjevet e të tjerve nëpunës, e të mbajtunit e qetsisë e të harmonisë ndër mest t’elementeve të ndryshëm Ethnikë që ndodhen në vilajetet bashkërisht.

8. Përdorimi i gjuhës shqipe ndër marrveshjet në mes të administratuarvet dhe administratorvet të vendit, e ndër kuvendet gjykimet përpara gjygjeve përkrah me turqishten që asht e mbetet gjuha zyrtare e qeverisë qendrore.

9. Shërbimi ushtarak i detyrueshëm për të gjithë shqyptarët me system skanesh (Systeme de cantinnement) në kohë paqi; e një organizim të veçantë për vendasit e visevet që ndodhen në kufi me shtetet ballkanike, tue dhanë lehtësien që mund të bajnë shërbimin në vend e të ruajn shegurien e kufijvet. Ushtarët do ta kenë të lirë shërbimin e besebet të tyne e të mbajturit e zakonevet të veta.

10. Të lidhunat për nevojat e vendit të të gjitha t’ardhunavet, përveçse atyne të Gjymrykut, të postës e të telegrafës, të duhanit, të Spirtos e të pullavet, të cilat janë dhanë për disa shërbime të veçanta. Të lanunit për ndërtim udhash e hekurudhash me ndearshtje vendore e për mbajtjen e shkollavet të botshme të një pjesë të tepricës t’ardhunavet të përmenduna sypri ashtu edhe të gjitha pagesavet për udha, të pagesës shtimore për mësim e të 3% të së drejtës së hyrjes.  T’u njihet komunevet e drejta e të prerit, drejt për së drejti ose me anën e të tjerve, të pyjevet të vendit, me detyrë për komunet me marrë për barrë ruajtjen e tyre, me rregullar të prerit pas urdhnave teknike, e me i pague fiskut një pagesë që do të shenjohet pas drunjvet e pas largimit të pyllit nga limani ose nga vendi i shitjes.

11. Të drejta për Këshillat e Përgjithshme të munt të japin vendime mbi budgetin e vilajetevet e të bajnë kontroll të prishunat.

12. Kërkim i fondeve të nevojshme që të shegurohet mbledhja e të hollavet që lypsen për goditjen rishtazi të shtëpiavet e të ndërtesavet të djeguna; e themelim i një komisioni të përziem (comissis mixte) e të mosvarme që të vështrojnë këthimin në vent të njerzve të damtuarë e goditjen e shtëpiavet të djeguna.                                        Të kthehen armët e marruna me detyrë për ata që i bajnë t’i shtrohen kanunit të posaçëm.”  (R.Gurakuqi, Kryengritja e Malësisë së Mbishkodrës, 1911, fq. 116-119, cituar nga revista “Leka” 1937/1). 

Keto kerkesa  të Kuvendit të Greçes  njihen  me emrin historik Memorandumi i Greçes , por shpesh edhe “Libri i Kuq “, (sipas ngjyres kapakeve të librit)… Për arësye “objektive” memorandumin nuk e nenshkruajnë të gjithë pjesemarresit ,ku kjo bie në sy veçanarisht  për gjashtë perfaqesuesit e binomit Fe dhe Atdhe , që me sa duket nuk e firmuan për të mos i dhënë  rast propogandes perçarese fetare të pushtuesit.. Memorandumi i Greçes  ju dorzua  legates turke në Cetinë me daten 25 qershor (1911) nga perfaqesuesit e kuvendareve ; Dedë Gjon Luli (Hot) , Sokol Baci (Grudë) , Dod  Preçi (Kastrat), Prek Gjetja (Kelmend) dhe Luigj Gurakuqi (Shkoder)..  Momentin e  takimit për dorzimin e memorandumit te  ministri (ambasadori) turk Sadredin Beu e preshkruan mrekullisht në “Kujtimet e mija” Dom Luigj Bumçit, botuar në “Hylli i Dritës”, Shkodër 1944/5, ku ndër të tjera citojmë:  “… Para se me hi Ministri, shkova te malësorët e u thashë që të danin një ndër ta që të fliste n’emën të të gjithve. Ndanë Dedë Gjon Lulin. Si hime në atë odë, Ministri u fal me ta e u thotë: Zotni, kam ardhë prej Cetine me ju pa. Dedë Gjon Luli po i përgjegjet: S’na ka pas marrë malli për ty. Mua m’u donte me e përkthye. Si u ulëm  e ndejëm, po i thotë ministri: Mbreti ju do e ju ka falë. Dedë Gjon Luli nuk e la me mbarue, e me i herë i tha: Mos na e përmend Mbretin pse s’kemi punë me të. Aj as nuk na njeh, as nuk i din punët tona. Por ju qi vini mbas mbretit jeni te tanë hajna e menafikë, e ju rreni si për ne si për të tjerët. Pra aj nuk ka shka me falë. Atëbotë Ministri sillet kah unë e më thotë: Po pyeti kta zotni, at librin që këta përmendin, a e duen për vedi a për të gjithë Shqipni?… Dedë Gjon Luli ja përgjegjë: Ato pika që janë në atë librin e kuq i dona ma parë për vedi, mandej për Shqipni mbarë…”. (Dom Luigj , “Nga kujtimet e mia” ,“Hylli i Drites” 1944/5 ,fq.16-17). Me 16 korrik (1911) Dom Luigj Bumçin i ngarkuem nga Arqipeshkevi  shkon per të takuar malesorët kryengrites te Kisha e Trieshit , i shoqeruar nga Dom Nikollë Ashta dhe At Mati Prenushi , shkon per tu thënë malësorëve të dalin në Podgoricë pasi Arqipeshkevi don me u takua me ju , por nuk ka mundesi me dalë ketu. Argjipeshkvi na  ka thënë me u tregue  se mbreti ju ka falë ,veçse ju therret me u kthye në shtepiat tuaja ,dhe u  jep fjalen se ka me ju shperblye të gjitha damet që keni pasë… Malesoret  iu  luten Marash Ucit me folë per te tanë , e Marashi muer fjalen e tha: Zotni po thua se mbreti na ka falë. Çka me na falë ? Na mos i kjoshim falë aspak mbretit  qyshse ai  në kuvend të Berlinit na pati lëshua doret e na pat dhanë Malit të Zi… Qyshë atëherë nuk kemi pa ditë të mirë . Vendet tona i kemi ruajt na vetë , e nuk asht shkrep e gur që nuk i kemi la me gjak. Shka don me na falë mbreti ? Por se jemi të vegjel , se me shtij pleq  me mbretin , na mbretin  kishim me e qitë borxh.. Të gjitha kerkesat e malësorve ju referoheshin memorandumit (të Greçes), duke mbeshtetur  secilen nga kerkesat e tij.. (Dom Luigj , “Nga kujtimet e mia” ,“Hylli i Drites” 1944/5 ,fq.16-17). Me 16 korrik (1911). Gjithsesi malësorët edhe pas kësaj nuk e lëshuan pushkën krahut duke kërkuar të drejtat e tyre kombëtare, ku minimalja ishte realizimi i 12 kërkesave, që në fakt qeveria turke pas pak koheve do të bente disa leshime, duke i pranuar disi kerkesat e memorandumit, ndaj pergjigjen e “realizimit” të memorandumit do tju a sillte malesoreve kryengrites  në 12 pika  me anë të ministrit të saj në Cetinë, Sadredin Beu, i cili njoftoi malësorët për “pranimin” e memorandumit nga qeveria turke si më poshtë:

1. Një amnisti e përgjithshme për të gjithë ata që kishin marr pjesë në revoltën e fundit.

2. Malësorët e aftë për shërbimin ushtarak do ta kryenin atë në Vilajetet e Shkodrës dhe të Kostandinopojës.

3. Kajmekami i Tuzit duhej të njihte gjuhën shqipe. Mudirët duhet të caktoheshin në mes të bajraktarëve dhe vetëm kandidatët e zgjedhur prej popullit duhet të uleshin në Këshillin Komunal.

4. Taksat nuk do të mblidheshin gjatë dy vjetëve të ardhshme.

5. Taksa e deles do të pakësohej dhe një projektligj me këtë efekt do të paraqitej në parlament.

6. Mbajtja e armëve do të lejohej për të gjithë, por do të ishte e ndaluar vetëm në qytet e pazare.

7. Një shkollë kombëtare, në të cilën mësimi do të jepej në shqip prej mësuesve shtetërorë, do të krijohej ndër Distriktet e Shalës, Shoshit, Shkrelit, Kastratit, Grudës, Hotit dhe Kelmendit një shkollë për çdo rajon.

8. Në të njëjtat rajone do të ndërtoheshin rrugë dhe rrugë mushkash, në bazë të parimeve të barazisë do të merreshin në konsideratë kërkesat njësoj si për të gjitha subjektet e Perandorisë.

9. Puna për bërjen e rrugëve do të fillonte sa më shpejt.

10. Shtëpitë e dëmtuara dhe të shkatërruara në distriktet e sipërshënuara do të vlerësoheshin prej një komisioni në të cilin do të përfshiheshin përfaqësues të vilajetit dhe përfaqësues të Arqipeshkëvit së Shkodrës.

11. Meqë kredia prej 1000 lirash turke e dhënë nga Sulltani nuk ishte e mjaftueshme, një kredi tjetër do të hapej në të ardhmen.

12. Të gjithë refugjatët që do të kthehen nga Mali i Zi në Shqipëri do të marrin deri në të korrurat e ardhshme një gjysëm kilogrami misër në ditë për kokë, me një dhurim prej 1 lire turke për çdo të rritur.(Romeo Gurakuqi, Kryengritja e Malësisë së Mbishkodrës, 1911, fq.146-147, cituar nga “The Times”, 1 gusht 1911). 

 JEHONA E MEMORANDUMIT NË MEDIET E SHKRUARA TË KOHËS: Memorandumi i Greçes  kishte një jehonë të madhe jo vetem  kombetare por  mbi të gjitha nderkombetare , e veçanarisht  në mediat e shkruar të kohes , disa nga të cilat po i “kujtojme” si më poshtë :

*Gazeta e parë që botoi Memorandumin  (jashtë Shqiperisë) ishte ajo Austriake  “Neue Freie Presse” e Vjenes , e cila shkroi  12 kerkesat që me daten 25 qershor (1911),pra vetem dy dite  pas perfundimit të Kuvendit…

*Gazeta e dytë  që i bënë jehonë Memorandumit  ,duke botuar edhe 12 kerkesat e shqiptareve është ajo franceze “Le Moniteur Oriental “ e dates 26 qershor 1911…

* Me daten 6 korrik (1911) Gazeta e Shkupit “Vardar”, boton të plotë Memorandumin e Greçes..

* Gazeta  “ Corriere d’ Italia “ shkruan  per Memorandumin e  Greçes  me 12 korrik (1911), duke e quajtur një program politik që  shkeputë  Shqiperinë  nga  Turqia..    

*Jehona e Kuvendit te Greçes   nuk kishte mbetur jashtë vemendjes  të komuniteteve shqiptare në Bullgari të cilet e botojne “Librin e Kuq” në gazeten e tyre “Liri e Shqipërisë” (Sofje) me datat 7 dhe 20 korrik (1911). Gjithashtu Arbereshet e Italise në Gazeten e tyre “La  Nazione Albanese” e botojnë në gjuhen Italiane  Memorandumin e Greçes  me daten 31 gusht (1911).. Edhe  më vonë  Memorandumi i Greçes u ribotua  në disa organe shtypi të Arberesheve, ashtu siç  u botuan  më vonë pjesë të memorandumit dhe  komente të ndryshme  nepër Gazeta apo revista të Europes…

MEMORANDUMI NË TROJET ETNIKE SHQIPTARE   

Memorandumi i Kuvendi të Greçes , në trojet Shqiptare kishte pasur  jo vetem   një  jehonë të gjërë ,por edhe një perkrahje të madhe nga veriu në jug të Shqiperisë duke  u “shoqëruar” me një varg memorandumesh , kerkesash e protestash  të peraferta me ato të 10-23 qershorit (1911)..:  I njëjti memorandum iu drejtua Portes së lartë dhe perfaqesuesve  të fuqive të medha  nga ana e pjesmarresve  të mitingut të gjërë popullore  që u organizua  të URA  E SHUSHICES (afer Vlores), ku në hyrje të këtij memorandumi  i ishte shtuar një dekleratë soldariteti me kryengritesit në Veri të Shqiperisë… Gjirokastra  bënë  Memorandumin e saj me 21 korrik (1911) . Tepelena  del me dy Memorandume radhazi, atë të dates  18   gusht  dhe atë të dates  23 gusht 1911…  Me daten 9 shkurt 1912 në  Hot  perpilohet një memorandum tjeter që u drejtohet Fuqive të Medha  të Europes  dhe  u kerkohet per të nderhyrë pranë qeverisë së Xhonturqeve per zbatimin e memorandumit të Greçes… Memorandumi  është nenshkruar nga 50 perfaqesues të Hotit, Grudes,Kelmendit, Kastratit, Shkrelit ,Shales ,Shoshit  e Kirit… Pastaj vijnë kerkesat e Krasniqes të prillit 1912 , kerkesat e Peshkopisë të datave  01 dhe  15 maj (1912) , Memorandumi i Junikut 21-25 maj 1912, kerkesat e Mitrovices  të muajit  maj 1912, thirrja e  Malësive të Gjakoves  po e muajit maj.. Thirrja e perbashket e Shkodres, Janines, ,Kosoves dhe Manastirit, perseri e muajit maj (1912), ku kjo thirrje është e botuar si trakt në gjuhet Shqip, Frangjisht dhe Italisht  nën emrin e “Organizates Kombetare te Shqiperise” me nenshkrimet e Nikollë Ivanajt dhe Simon Dodes… Në qershor 1912  nga Korfuzi studentët  shqiptar i drejtojnë një proklomat opinionit publik për pjesmarrjen e tyre  perkrah popullit shqiptare për  çlirim kombetar… Ndoshta memorandumi më me vlera, që tregon se kerkesat e Kuvendit të Greçes ishin bërë programi bazë i pavarësisë së Shqiperisë   është ai i mbajtur me 23 korrik 1912 në Sinjë të Beratit. Në këtë  memorandum ndër të tjera shkruhej : ” Keshtu pra jemi të detyruar të rrimë në mal ,gjersa të njihen të drejtat tona  dhe të garantohen me të vertetë  per sot dhe per të ardhmen…12 kerkesat  janë të njejta me ato të paraqitura në memorandumin e Greçes 10/23 qershor 1911. Memorandumi është hartuar në turqisht e  frangjisht dhe ka titullin :   Memorandum mbi vendimin e marrë nga Kuvendi i Pergjithshem i Krerëve te Shqiperisë  së  Jugut në  maje të malit Sinja , më 10/23 korrik 1912 . Ky memorandum  është nenshkruar nga 46 veta , në mes të cileve :  Pandeli  Cale  , Izet Zavalani , Mustafa Kapinova , Jaup Korça e tjer..   Po në Korrik 1912 Prishtina formulon dy kerkesat e saja autonomiste… Ndersa  Manastiri  në gusht të vitit 1912  i drejtohet me një thirjje  popullit  shqiptar për  t’u  hellur në kryengritje për lirinë dhe veteqeverimin e Shqiperisë , pasi Stambolli duket se nuk po i mbante premtimet… Perseri Vlora me 4 gusht 1912 u drejton  një memorandum  për autonomi  Sulltanit , Kryeministrit (e autoriteteve të tjera shtetrore e fetare të Stambollit). Durresi  me daten 12 nentor (1912) i drejtohet me një memorandum perandorit të Austro-Hungarise, me kerkesen  për të perkrahur autonomine ose pavaresinë e Shqiperisë… Memorandumi është  nënshktuar  nga Dom Nikoll Kaçorri , Murat Toptani, Sali Gjuka, Abdi Toptani etjerë , që pas  16 diteve (me 28 nentor në Vlore) do të nenshkruanin aktin madhorë të pavaresise së Shqiperisë… Pra siç shihet Memorandumi i Greçes gjeti  perkrahje në të gjitha trojet etnike shqiptare ,duke u bërë  programi bazë i pavaresise së Shqiperisë. Rendesinë e këtij memorandumi  e kishte kuptuar me kohë perandoria pushtuese otomane që drejtohej nga  xhonturqit , të cilet kishin derguar që me 15 qershor (1911) në Prishtinë  sulltanin “kufomë” Mehmet Reshiti –V-të, që së-bashku me funksionarë të larte të qeverisë osmane, do të shpallnin “FALJEN” , për të gjithë  shqiptaret e Kosoves që kishin marrë pjesë në kryengritjen antiotomane të vitit 1910 , por me kusht  që të denohej  programi autonomist  i Greçes… (Stambolli kishte dijeni për memorandumin e Greçes , që diten e parë të fillimit me 10 qershor).  Gjithë këto zhvillime të rendesishme që vunë themelet e pavaresisë së Shqiperisë  kanë  një  vleresim të pakrahasueshem , nese kemi parasysh se Kryengritja  antitotomane dhe Kuvendi i Greçes , zhvilloheshin në një kohë kritike  kur  gjenerali Shefqet  Tergut Pasha shpallte qellimin e tij të shfarosjes së malsoreve  në kufirin turko –malazez  (pra në Malesi të Madhe natyrale N.B.), dhe në  vend të malësorëve autokton thoshte se do të  sillte emigrant boshnjake… Për suksesin  historikë të Kryengritjes  dhe  Memorandumit të Greçes  Alabanologu ,Studiuesi dhe Diplomati  i atyre koheve , Franc Baron  Nopça ,  me  6 korrik 1912 në Gazeten austriake “ZEIT”  shkruante : “…Kryengritja e Malesoreve, ajo e një viti më parë (1911 ,N.B.)  perfundoi  në dukje me një fitore ushtarake  (të Stambollit) , por me një shpartallim diplomatik të Xhonturqeve. Xhonturqeve iu desht t’i pranonin të gjitha postulatet  e kryengritesve , pra 12 kerkesat e Memorandumit te Greçes… 

NË VEND TË EPILOGUT 

 Çdo Malësor apo shqiptar që viziton per herë të parë  vendin  ku kuvendaret tanë formuluan dhe aprovuan  12 kerkesat e memorandumit  të Greçes, ndjen emocione  dhe të ngjallin  mjaftë ndjesi.. Në keto “kushte” unë memndova të “sjell” këtu “ndjesitë” e mia nga vizita e parë në  Pllajen e Greçes , qershor 2006, (se të dyten e kam bërë në qershor 2011 me rastin e 100 vjetorit të këtij Kuvendi…), në këtë deshmitare të heshtur, por të pashuar të historisë , ku ;  

“Shkembinjet, më ngjanin  si stola e sofra të kuvendarve , 

Lendina plotë gjelbrim më dukej në postin e qylymin e tradites , 

Ahët ,”lisat” dhe druret etjerë pyjorë i enderrova si trarët e tavanit qiellor.. 

Kronin aty afer , e adhurova si burimin e pashterrshëm ku shuhej etja e kuvendareve , që historia na e ka sjellë me  homonimin “Kroni i Krenve”.

Ndërsa me lulet shumngjyrese të lendines u mundova të “ndertoj” kunoren e lavdisë , të ketij evenimenti historik e diplomatik , që amanet e kemi në perjetsi ; se shqiptareve u ka hije jo vetem pushka top , por edhe  mendja top , por me ndjesi e kahje gjithmon nga perendimi…”. Ndaj edhe sot “ brohorasim” me krenari :

Lavdi të perjetshme kuvendit dhe kuvendarëve të Greçes…

REFERENCAT:                                                                                                   

1.Edwin Jacques “ SHQIPTARET”, histori e popullit  Shqiptare nga lashtesia deri ne ditet e sotme. Fq. 272. + Ferdinand  Schevill  “BALLKANI”,Historia dhe qytetrimi  fq.203-204.                                                                                                             2.Dokumente te shek.XVI-XVII ,per Historin e Shqiperise ,Perg. nga Injac Zamputi ,fq.289-297.                                                                                                                3.Dokumente te Shekujve …..Vell. IV (1675-1699) ,fq.130-131.                                      4.Stavri   N. Naci  ,Pashalleku i  Shkodres nen sundimin  e Bushatllinjeve (1757-1796), Fq.174-176. 

5.Kristo Frasheri , Lidhja Shqiptare e Prizrenit (1878-1881) ,fq.199 ,Ref.  F.Sumes  Rap.49 ,Shkoder 1 korrik 1878.  + At Gjergj Fishta ,Lahuta e Malesise fq.101-102.                                                                                                                                                                6.Akte te Rilindjes Kombetare Shqiptare 1878-1912 ,Akademia e Shkencave te… Shqiperise ,Instituti i histories (1978) ,fq.30-37.                                                                          7.Po aty, Akte te Rilindjes Kombetare Shqiptare 1878-1912 …fq.92-114.                         8 .Serge  Metais , Shqiptaret nga Iliret deri tek Pavaresia  e Kosoves ,              fq.39-47.                                                                                                                                  9.Gjek Gjonaj, gazeta  “55” date 31 korrik 2004 ,fq.18 .                                                            10.Lulash N. Palushaj ,MALESIA dhe Fiset e saj ,shenime historike ,fq.208.                                                                                                                                                                                            +Romeo Gurakuqi ,Kryengritja e  Malsisë së Mbishkodrës  e vitit 1911 ,fq.185…                                                                                                                                                  11.At Marin Sirdani ,Franceskanet ne Shqipni dhe shqiptaret katolik në lamë  të atdhetaris , fq.139-140 , + Romeo  Gurakuqi..Po aty.. fq.127 . + At Konrad Gjolaj “CINARET” ,fq.63-65.                                                                                            12.Ismail  Qemali  ,Permbledhje Dokumentash 1888-1919 ,Drejtoria e pergjithshme  e Arkivave te shtetit 1982 ,perg. nga Teuta Hoxha ,fq.166.                                             13.Revista “ LEKA” e vitit 1937 /1  fq.12-13.(Pjese nga Memorandumi  mbi vendimet e dhanuna prej kuvendit te pergjithshem shqiptare ne Grece ,me 10/23  te Qershorit 1911)… ( Me gjeresisht 12 pikat e Memorandumit  mund te lexohen  ne Revisten “Leka”te sipercituar…N.B.).                                                                                      14.Raport nr.43 A-B,Cetinë 27.6.1911 ,roport i Erental-Vaincetel ).                     15.D.Lugj Bumçi,”Nga kujtimet e mia ,botuar ne“Hylli I Drites”5/1944 ,fq.17-18.                                                                                                                           16.Stefanaq  Pollo , Ne gjurmë  te Historisë shqiptare (botim i Akademise Shkencave ..Shqiperisë ,fq.269-270.                                                                                17.Akte te Rilindjes  Kombetare Shqiptare, Akademia e shkencave …Instituti i historise , Tirane 1978 ,fq.225-226.                                                                             18.Ismail  Qemali ,permbledhje dokumentesh ,po aty ,fq.166 + Akte te Rilindjes Kombetare  ,po aty ,fq.225.                                                                                   19.Akte te Rilindjes Kombetare Shqiptare , po aty ,fq.226-227…                                    20.Po aty..fq.228-230.                                                                                                  21.Po  aty ,fq.230-231.                                                                                                      22. Po aty ,fq.232-233.                                                                                                 23.Po aty , fq.233-258.                                                                                                    24.F. Musaj  “Isa  Boletini” ,Tiranë 1987 ,fq.108.                                                       25.Franc  Baron  Nopça ,Udhetime neper Ballkan ,Kujtime…fq.290.                                                                                                                                                                26.Franc Baron Nopça ..Po aty  ,fq.358-359.                                                                     27.Gazeta “STANDARD”, dt.05.7.2008…                                                                       28.Ndue  Bacaj Gazeta “Shqiperia Etnike” ,nr.62 ,dt.13 korrik 2004.(Kuvendi i Greçes ,Programi politik i pavaresisë së Shqiperisë.                              

29.Ndue  Bacaj ,gazeta “Shqiperia Etnike”,nr.96,dt.21.9.2006.(Per herë të parë botohet lista e plotë e kuvendarëve të Greçes). 

30.Trashigimi gojore, te mbledhura nga  autori nëpër  Malesi te Madhe..

(V00: RIBOTIM I IMI ME DISA FOTO HISSTORIKE DHE TË AKTIVITETIT KUSHTUAR 100 VJETORIT TË KUVENDIT TË GREÇËS, AKTIVITET I ZHHVILLUAR NË GREÇE ME 23 QERSHOR 2011). 

Albanian Boat Party 2023

by

From Xhafer Rakipllari/

🇦🇱 Albanian Boat Party 2023 ishte një ngjarje e jashtëzakonshme që mblodhi bashkë komunitetin shqiptar në Boston. Kjo festë vjetore (edicioni i 12-të) ka një rëndësi të madhe kulturore dhe shoqërore pasi shërben si platformë për shqiptarët e të gjitha moshave që të bashkohen, të forcojnë lidhjet e tyre dhe të festojnë trashëgiminë e përbashkët. Takimi është dëshmi e unitetit dhe qëndrueshmërisë së komunitetit shqiptar, duke nxitur ndjenjën e përkatësisë dhe krenarisë tek anëtarët e tij.

Mirënjohje të veçantë për bizneset shqiptare që mbështetën bujarisht Boat Party. Sponsorizimi i tyre jo vetëm që kontribuoi në suksesin e kësaj ngjarjeje, por gjithashtu tregoi përkushtimin e tyre për ruajtjen e kulturës shqiptare dhe forcimin e ndjenjës së komunitetit dhe identitetit në diasporën shqiptare në Boston.

Në dritën e këtij takimi, MAASBesa fton të gjithë të pranishmit dhe bizneset shqiptare të rrisin më tej bashkëpunimin. Së bashku, ne mund të organizojmë nisma dhe ngjarje të përbashkëta që shfaqin më të mirat e vlerave dhe kulturës shqiptare. Duke punuar krah për krah, ne mund të promovojmë trashëgiminë tonë të përbashkët dhe të vazhdojmë të kremtojmë me krenari identitetin tonë shqiptar.

#MAASBesa#ShqiptarëtNëBoston

🇺🇸 The Albanian Boat Party 2023 was an extraordinary event that brought together the vibrant Albanian community in Boston. This annual celebration, marking its 12th party, holds immense cultural and social significance as it provides a platform for Albanians of all ages to come together, strengthen their bonds, and celebrate their shared heritage. The gathering serves as a testament to the unity and resilience of the Albanian community, fostering a sense of belonging and pride among its members.

The event also deserves special recognition and gratitude to the Albanian businesses that generously sponsored and supported the Boat Party. Their sponsorship not only contributed to the success of the event but also demonstrated their commitment to preserving Albanian culture and strengthen the sense of community and identity among the Albanian diaspora in Boston.

Considering this remarkable gathering, MAASBesa invites all attendees and Albanian businesses to further enhance cooperation and collaboration. Together, we can organize joint initiatives and events that showcase the best of Albanian values and culture. By working hand in hand, we can promote our shared heritage, and continue to celebrate our Albanian identity with pride.

“Dëgjoni zërat tanë”…

by

Shoqata Shqiptaro-Amerikane “Skenderbej” Inc./

Me datën 17 Qershor, 2023 në zemër të Brooklyn-it në një nga lagjet më të bukura dhe historike të New York-ut , në Brooklyn Height, u zhvillua aktiviteti i fëmijëve të shoqatës Shqiptaro- Amerikane “ Skendërbej” Inc., Dëgjoni Zërat Tanë.

Brooklyn Heights është njëra nga lagjet më të vecanta të New York-ut. Historia e saj përkon me epokën koloniale dhe njihet si periferia e parë e Amerikës. Zona u shtua në rregjistrin kombëtar të vendeve historike në Tetor të vitit 1966. Brooklyn Height, sot përmbledh institucione të rendësishme rreth hapësirave te saj. Aty ngrihet edhe libraria e cila ka një mision shumë të rëndesishëm per banorët e saj, për të siguruar ruajtjen dhe transmetimin e njohurive, historisë dhe kulturës së shoqërise, tek brezat e rinj. Libraria u jep qytetarëve akses të lirë dhe të hapur për vazhdimësi edukimi dhe njohuri. Biblioteka ka zona, të dedikuara vetëm për fëmijë dhe adoleshentë, dhoma private mbledhjesh, si edhe një sallë kryesore të mbushur me libra, ndenjëse, dhe nje rreth leximi.

Me datën 2 Prill, 2023, në Kuvendin e shoqatës, u theksua rëndësia e aktivizimit të fëmijëve në fjalime publike, mendim, i cili u përkrah nga anëtarët dhe kryesia e shoqatës. Aty u theksuan fusha të rëndësishme ku do të shtrihej kjo përparësi , si shkenca, arti, kulturë, historia si edhe promovimi i kulturës Shqiptare tek brezi i ri. Aktivitetet për fëmijë dhe adoleshentë ndikojnë pozitivisht në formimin tërësor të tyre, sidomos në drejtim të të folurit publik. Këto grup mosha kanë nëpër duart e tyre punë shumë cilësore. Shkollat Amerikane kanë programe akademike tepër të avancuara. Ato shpesh i lejojnë fëmijët të punojnë së bashku në grupe, të zhvillojnë konkurse midis tyre në rangje klasash , shkollash distriktesh si edhe më gjerë . Shumë herë në fokusin e tyre këto grupe pune kanë pyetje me fund të hapur, mënyrë e cila nxit krijimin, studimin dhe lejon interpretime të reja nga më të ndryshmet brenda hapësirave të pafundme, duke respektuar kendvështrime të ndryshme.

Manaxherja e librarisë i drejtoi pjesëmarrësit për nga salla ku do të mbaheshin diskutimet e tyre. Grupi i punës së librarisë ndihmoi në lidhjen e mikrofonave dhe kështu skena, brenda pak minutave ra në duart e studenteve. Moderatorët, ishin studentët Arelt Xhaferri dhe Blenda Sehu te citët përshëndetën të pranishmit, dhe kryetarin e shoqates zoti Imer Lacaj per kete mundësi dhe me pas i lejuan vend diskutimeve të shokëve të tyre.

Studentja e lagjes Queens, Simelba Xhaferri diskutoi temën: Format e Energjisë. Ajo shpjegoi rreth energjisë mekanike, elektrike, termale, ndricuese, ngrohëse si edhe energjisë së zërit. Ajo shpjegoi se si objektet bartin energjinë e tyre fillestare dhe se si ato mund të marrin më shumë ose mund t’a humbin atë nga objektet e tjera. Simelba solli shumë shembuj praktikë nga fusha e fizikës dhe prezantimi i saj u mirëprit nga te pranishmit.

Studenti Arelt Xhaferri diskutoi rreth Trashëgimisë Natyrore të Trevave Shqiptare. Ai shpjegoi rreth vlerave materiale (historike, arkitekturore, arkeologjike, fetare, artistike e mjedisore), si edhe letërsisë shqiptare kundër sundimit Osman e qëndresa e saj. Ai permendi Kalane e krujes, Elbasanit Beratit Shkodrës e të Tiranës. Monumentet arkitekturore të Butrintit, Pazari i Krujës, Varri i Kapllan Pashës, banesa e Shijakasve dhe Ura e Tabakeve. Gjithashtu u përmendën monumentet arkeologjike të qytetit të Durrësit, Elbasanit , Tiranës , Vlorës , Beratit, Tepelenës , Sarandës e Gjirokastrës.

Studentja Erla Lamce foli rreth valleve Shqiptare, lashtësite se tyre dhe valleve deri në ditët tona. Erla klasifikoi vallet në kategori si edhe i analizoi ato në raport me kohën në të cilat ato u krijuan. Ajo përmendi valle të burrave, valle të një karakteri luftarak, vallet e grave, të njëj karakteri lirik dhe gazmor, vallet e përziera të kërcyera në zonat urbane më të civilizuara, dhe komentoi vallet më të njohura shqiptare si ajo e Tropojës, Kukësit, Shotës, Katjushkës etj. Prezantimi informativ u mirëprit.

Studentja Jori Lamce diskutoi rreth vendet turistike në Shqipëri. Ajo shprehu kënaqësinë e saj duke shprehur “ Zoti e ka uruar Shqipërinë me aq shumë plazhe , male, qytete turistike , liqene dhe lumenj. Më pas ajo me shkathtësi analizoi individualisht cdo pikë turistike si atë të qytetit antik të Butrintit, Krujës dhe Syrit të Kalter. Ajo foli për malet e Korabit, Tomorrit, e Dajtit dhe plazhet e Durrësit, Shëngjinit, Vlorës, Himarës, Sarandës e Dhërmiut .

Studentja Adisa Tahiri do të prezantonte websidin e krijuar nga vete ajo, të titulluar: Miresevini në Shqipëri. Adisa shpjegoi rreth kultures Shqiptare duke perfshire; elementet e artit, ushqimit , muzikës, diversitetit kulturor she shprehu se “ Shqiperia është një shembull i lartë bashkësie!” . Ajo përmendi simbolin e flamurit, heroin Gjergj Kastriot Skenderbeu, nënë Therezën, aktorin Jim Belushi, këngëtarët Dua Lipa e Inva Mula si edhe shkrimtarin e madh, Ismail Kadare. Ajo solli fakte rreth popullsinë shqiptare jashtë si edhe brenda vendit, Bio-diversiteti, dhe rezervuarëve.

Studenti Elio Tahiri u prezantua me punen e tij artistike. Ai solli dizenjimin e logos se Google-it, me temë: Mbrojtja e Mjedisit. Në tablone e tij dukej qartë ndarja e google-it në dy pjesë. Në njërën anë, pasqyrohej ndotja e mjedisit dhe në anën tjeter pasqyrohej pjesa e pastër, me ajër dhe gjelbërim. Artisti i vogël ngriti idenë e shpëtimit të planetit përmes energjisë së rinovueshme, kursimit të ujit, riciklimit të plehrave, si edhe përdorimit të bicikletave. Ideja që e përshkoi logon ishte: Planeti ka përsëri shpresë. Ngjyrat e ëmbla të tablosë së tij ndritën përmes sallës.

Studenti Kelvin Rustani, prezantoi temën: Si të Lidhemi me Shqipërinë në Jetën tonë të Përditshme. Ai përcaktoi 5 nënkategori të kesaj teme të cilat ishin; Filmi, Ushqimi, Gjuha, Historia dhe Veshjet. Tema e filmave ishte interesante. Studenti tregoi njohuri për shprehjet e përdorura në film, ai kuptonte thelbin e tyre dhe ishte në gjendje t’ia përshtaste ato situatave te përditshme dhe jetës së tij . Kategori të tjera ishin ushqimet shqiptare dhe shumë aktivitete që Kelvin kishte ndjekur përmes jetës së tij dinamike brenda komunitetit Shqiptar. Kelvin e prezantoi vehten edhe si autor vargjesh dhe krijues këngësh. Fjalimi original dhe i shkathët i tij,shpesh i shkëputur nga letrat, krijoi kënaqësi për spektatorin dhe emocion.

Studenti Enzo Rustani foli mbi Influencen e Internetit. Ai sqaroi anët positive të internetit ( lojërat me karakter clodhës, studimi aktiv i gjuhëve të huaja, komunikimi me familjarët përmes internetit, sportet e shahut qe aftësojnë edhe më tej të menduarin. ) Enzo gjithashtu analizoi efektet negative të internetit dhe foli për pasojat negative shëndetësore në trupin e njeriut si rrjedhim i mbingarkesës dhe orëve të gjata duke i lënë të pranishmit të mendojnë për balancën dhe orët që duhet t’I lenë në dispozicion internetit.

Nxenësi Klaus Veshi, referoi temën: Mundësitë e Përcaktimit. Vendosmëria, tha ai, mundëson kalimin e sfidave ne jetë. Me vendosmëri , mund të kalosh malet.” Motivimi mundëson arritjen e qëllimeve. Klausi shpjegoi për planet e tij të verës, motivimin për përgatitjen e tij fizike e cila do t’i jepte mundesi atij të realizonte cmimin titullar në skuadrën e basketbollit . Klausi udhëzoi shokët e tij në sallë,të punojnë fizikisht. Ai i udhezoje ata, të ecin më shumë milje, edhe në rast se shkollat e tyre janë në distanca të afërta me shtëpitë. Klausi i motivoi të pranishmit të shpenzojnë më shumë kohë me talented e tyre fizike, në fushat dhe sportet e preferuara. Nëse punoni, theksoi ai, mund të arrini madhështi!

Studenti Stivi Veshi prezantoi temën – Si Ndikon Interneti ne Obesitetin e Njerëzimit. Ai shpejgoi rreth mundësive të kompromentimit nga reklamat dhe orët e zgjatura ne kompjutër. Studenti shpjegoi se si këto orë kushtëzojne mënyra të shpejta dëfrimi përmes ushqimit të porositur on line. Studenti foli për disa përbërës të ushqimeve të cilët janë të pashëndetshëm për trupin. Disa prej tyre shkaktojnë energji të tepërta në trup dhe krijojnë mundësi për sëmundje të rrezikshme sic është edhe kanceri.

Studentja Diora Hatia erdhi me temën Historia e shvillimit të kompjuterave. Ajo shpjegoi rreth problemeve që hasen gjatë punës me kompjutera. Powerpointi i saj ishte i mbushur me informacion rreth sistemeve operative të kompjuterit, antiviruset, klasifikimi i gjeneratave të komputerave, zhvillimi i tyre në të ardhen si dhe hapat për zgjidhjen e problemeve në fushën teknologjike. Informacioni i prezantuar me nivel intelktual tregoi kualifikimin e saj në këtë fushë kaq të rëndësishme teknologjike.

Studenti Dion Hatia erdhi me dy tema – Shqipëria dhe Njerëzit si edhe me temen e dyte, Zgjidhja dhe Përdorimi i Teknoligjisë së Gjelbert, (përdorimi i energjisë diellore dhe asaj të erës.) Dioni kishte projektuar formën e ardhshme të kompanisë së tij. Ai shpjegoi vizionin, krahasoi format e energjisë së vjetër në raport me atë të rinovuar dhe stimoloi përkrahjen e energjisë së rinovuar tek bashkemoshaterët e tij. Diskutimi i tij la mbresa tek të rinjte për të menduar për kompanitë e tyre të ardhshme.

Studentja Jessica Ndregjoni, diskutoi temën; Besimi në Vehtevete. Ajo shpjegoi se besimi është potencial për gjërat më të fuqishme që mund të bëjmë sot. Kur ne besojmë, marrim rrisqe dhe provojmë gjëra të reja, jeni ne gjendje të ballafaqojmë sfida. Ndërtimi i vetëbesimit kërkon kohë, por ia vlen, tha studentja. Besimi është mjet i fuqishëm. Jessica theksoi se, ne jemi në gjendje të bëjmë gjëra të mëdha dhe arrijmë ato vetëm me besim.

Aktiviteti ishte sukses i rradhës. Rruga e re tregoi edhe nje herë mbështetjen që shoqata Shqiptaro-Amerikane “Skenderbej” Inc. i jep brezit më të ri dhe influences së tyre në jetë.

Shoqata Shqiptaro-Amerikane “Skenderbej” Inc.

Staten Island, New York

19 Qershor, 2023

FOLËM PËR ZAGREBIN SHQIP

by

Melita Oreskovic/

Nxënësit e mësimit shqip të Zagrebit e përfunduan sot vitin shkollor me shëtitjen edukativo-turistike në Zagreb, tē drejtuar nga mësuesja e tyre Melita Orešković dhe udhëheqësja turistike Đurđica Ramqaj. Në këtë mësim ne terren fëmijët dhe prindërit e tyre mësuan shumë gjëra intresante për Zagrebin, histori e legjenda, për objektet dhe trashëgimninë kulturore të Zagrebit, për lidhjet shqiptaro-kroate, zejtarët shqiptarë e tjerë. Fëmijēt, gjyshet, prindërit dhe organizatorët nē përfundim të shëtitjes u shoqëruan ne parkun e Zrinjevacit, ku fëmijët luajtën, vallëzuan, recituan e kënduan. Nxënësit u shoqëruan edhe nga anëtaret e Këshillit Vildana dhe Selda, ndërsa në përfundim u përshëndetën nga kryetari ri Emirat Asipi. Programi u organizua nga Këshilli i pakicës kombëtare shqiptare të Zagrebit.

#diasporashqiptareeKroacisë

#gjuhashqipe

#fëmijëtshqiptarë