Shaban Zenuni/
Ballkani Perëndimor, një rajon i pasur me trashëgimi kulturore dhe bukuri natyrore, po përballet me një sfidë të rëndësishme: eksodin e të rinjve me Arsim të Lart të cilët po kërkojnë mundësi më të mira jashtë vendit.
Ky trend, shpesh i quajtur “zbrazje e trurit,” është veçanërisht i theksuar në Shqipëri, Kosovë, Maqedoninë Perëndimore dhe Malin e Zi Jugor. Këto zona po dëshmojnë një largim alarmant të Rinjve të tërhequr nga premtimet për standarde më të larta jetese, dhe avancim në karrierë.
Shqipëria: Një komb në tranzicion
Shqipëria, një vend që ka kaluar nëpër një transformim të rëndësishëm që nga rënia e komunizmit, po përballet me një zbrazje të theksuar të trurit. Të rinjtë shqiptarë, veçanërisht ata me arsim të lartë, po zgjedhin gjithnjë e më shumë të largohen nga vendi.
Sipas studimeve të fundit, një përqindje e konsiderueshme e të diplomuarve të universitetit shprehin dëshirën për të emigruar. Një shembull është rritja e numrit të profesionistëve të mjekësisë që largohen drejt Gjermanisë, ku kërkesa për punonjës të kujdesit shëndetësor është e lartë. Gjermania ofron jo vetëm paga më të larta, por edhe kushte pune të avancuara dhe mundësi zhvillimi profesional.
Për shembull, Spitali Universitar i Tiranës, dikur një qendër për trajnimin e stafit mjekësor, ka parë shumë nga të diplomuarit e tij qe po largohen, duke rezultuar në një mungesë të personelit të kualifikuar në Shqipëri.
Kosova: Një shtet i ri me aspirata të larta
Kosova Shteti më i ri në Evropë, përballet me një nga shkallët më të larta të papunësisë e të rinjve në rajon. Pavarësisht entuziazmit dhe potencialit të popullsisë të saj të re, shumë prej tyre ndihen të zhgënjyer nga mungesa e potencialeve ekonomike dhe stabilitet politik. Shkalla e lartë e papunësisë, e kombinuar me mungesen e perspektivave të kufizuara të karrierës, i shtyn shumë të rinj nga Kosova të largohen. Gjermania dhe Zvicra janë destinacionet kryesore për te rinjet nga Kosova. Komunitetet e vendosura të diasporës ofrojnë një rrjet mbështetjeje për të sapoardhurit. Historija e Leutrimit, një inxhinier softuerik nga Prishtina, ilustron këtë trend. Pavarësisht aftësive dhe arsimit të tij, Leutrimi u përball me vështirësi për të gjetur një punë që përputhej me kualifikimet e tij në Kosovë. Pas zhvendosjes në Mynih, ai siguroi shpejt një pozicion në një firmë të njohur teknologjike. Ai ka theksuar kontrastin e thellë në mundësitë mes Kosovës dhe Evropës Perëndimore.
Maqedonia e Veriut, një luftë për stabilitet Ekonomik
Maqedonia e Veriut, shtëpi e një popullsie të konsiderueshme etnike shqiptare, është një tjetër rajon i prekur rëndë nga emigrimi. Zona prej kohësh është përballur me sfida ekonomike, përfshirë papunësinë e lartë dhe qasjen e kufizuar në arsim dhe shëndetësi.
Si rezultat, shumë të rinj shqiptarë nga Maqedonia e Veriut, veçanërisht ata me arsim të lartë, po largohen në kërkim të perspektivave më të mira. Italia dhe Austria janë destinacione të njohura për këta emigrantë. Merrni shembullin e Artës, një arkitekte e re nga Tetova. Pas përfundimit të studimeve në Shkup, ajo e kishte të vështirë të siguronte një punë që ofronte një pagë të mirë dhe mundësi për rritje profesionale. Ajo u zhvendos në Milano, ku tani punon për një firmë prestigjioze arkitekture, një pozicion për të cilin ajo mund të ëndërronte vetëm në qytetin e saj.
Mali i Zi Jugor një rajon në periferi
Mali i Zi Jugor, veçanërisht zonat rreth Ulqinit dhe Tivarit nuk kanë shpëtuar nga zbrazja e trurit. Rajoni, kryesisht i banuar nga shqiptarë etnikë, vuan nga një stanjacion ekonomik dhe mungesë e infrastrukturës.
Të rinjtë këtu, veçanërisht ata me diploma universitare, shohin pak të ardhme në qëndrimin e tyre. Shtetet e Bashkuara janë bërë një destinacion i preferuar për shumë të Rinj. Për shembull, Dritani, një i diplomuar në ekonomi nga Tivari dhe Ardijani nga Ulqini u shpërngulen në New York ku gjeten se shpejti nga një punë në financë dhe klinikë medicinale në Bronx.
Vendimi i tyre u shty nga mundësitë e kufizuara të karrierës dhe perceptimi se Mali i Zi nuk mund të ofronte të njëjtin nivel të avancimit profesional si SHBA.
Pasojat e zbrazjes së trurit
Emigrimi i të rinjve me arsim të lartë nga këto rajone ka pasoja serioze. Humbja e kapitalit njerëzor pengon zhvillimin ekonomik, përkeqëson rënien demografike.
Remitancat e dërguara në shtëpi ofrojnë një lehtësim financiar afatshkurtër, ato nuk mund të kompensojnë efektet afatgjata të humbjes së një brezi punëtorësh dhe profesionistësh të kualifikuar. Qeveritë në Ballkanin Perëndimor kanë njohur seriozitetin e zbrazjes së trurit dhe po përpiqen ta adresojnë atë përmes nismave të ndryshme. Këto përfshijnë përmirësimin e cilësisë së arsimit, krijimin e mundësive më të mira të punës dhe përmirësimin e hapsirës se pergjithëshme të biznesit. Megjithatë, këto përpjekje shpesh pengohen nga, korrupsioni dhe zbatimi i ngadaltë. Zbrazja e trurit nga keto Rajone është një çështje komplekse e ndikuar nga një përzierje faktorësh ekonomikë, socialë dhe politikë.
Për sa kohë që këto rajone vazhdojnë të përballen me papunësi, dhe paga të ulëta ,eksodi i talenteve të reja ka të vazhdojë. Adresimi i kësaj sfide kërkon përpjekje të përbashkëta nga qeveritë vendore dhe komuniteti ndërkombëtar për të krijuar mjedise ku të rinjtë mund të shohin një të ardhme në vendet e tyre, në vend që të ndihen të detyruar ta kërkojnë atë diku tjetër nëpër Botë.