Prof. Dr. Fejzulla BERISHA/
Në historinë e shteteve të reja ekzistojnë momente të rralla kur rrethanat gjeopolitike ndërkombëtare krijojnë mundësi të jashtëzakonshme për avancim strategjik. Këto momente kërkojnë lidership të mençur, vizion shtetëror dhe mbi të gjitha një diplomaci aktive dhe të koordinuar me aleatët strategjikë.
Republika e Kosovës sot ndodhet pikërisht në një moment të tillë historik.
Lufta në Ukrainë dhe rritja e rivalitetit global ndërmjet demokracive liberale dhe regjimeve autoritare kanë rikthyer Ballkanin Perëndimor në qendër të vëmendjes së politikës ndërkombëtare. Në këtë kontekst, Kosova ka një mundësi reale për të përshpejtuar procesin e integrimit në NATO dhe në Bashkimin Evropian, si dhe për të konsoliduar më tej subjektivitetin e saj ndërkombëtar.
Megjithatë, kjo mundësi historike nuk shfrytëzohet automatikisht. Ajo kërkon një strategji të qartë shtetërore dhe një diplomaci energjike që vepron në mënyrë të koordinuar me partnerët ndërkombëtarë.
Fatkeqësisht, perceptimi që po krijohet në disa qarqe ndërkombëtare është se diplomacia e Kosovës po kalon një fazë të stagnimit dhe të pasivitetit.
Në vend të një diplomacie dinamike që synon njohje të reja, integrim më të shpejtë në organizatat ndërkombëtare dhe thellim të partneritetit strategjik me aleatët euroatlantikë, shpesh vërehet një qasje më reaktive sesa proaktive në politikën e jashtme.
Në diplomacinë moderne, pasiviteti mund të jetë po aq i rrezikshëm sa edhe gabimet strategjike.
Një nga shqetësimet që artikulohet në mënyrë joformale në disa qarqe diplomatike është se Kosova rrezikon të perceptohet si një partner gjithnjë e më pak i koordinuar me aleatët e saj kryesorë perëndimorë.
Në diplomaci, izolimi nuk ndodh gjithmonë përmes sanksioneve apo deklaratave publike. Shpesh ai shfaqet në forma shumë më subtile: në uljen e intensitetit të komunikimit politik, në zvogëlimin e mbështetjes diplomatike dhe në heshtjen e aleatëve në momentet kur mbështetja është më e nevojshme.
Kjo është ajo që në terminologjinë politike mund të quhet një lloj “izolimi i heshtur diplomatik”.
Për një shtet të vogël si Kosova, i cili ende është në proces të konsolidimit të subjektivitetit të tij ndërkombëtar, një zhvillim i tillë do të ishte tepër i rrezikshëm.
Kosova historikisht ka qenë një nga projektet më të suksesshme të bashkëpunimit ndërmjet popullit të saj dhe botës demokratike perëndimore. Pavarësia e saj është rezultat i një kombinimi unik të sakrificës së popullit të Kosovës dhe të ndërhyrjes vendimtare të aleancës euroatlantike.
Prandaj, çdo perceptim i një distance politike ndërmjet Kosovës dhe aleatëve të saj duhet të trajtohet me seriozitet maksimal.
Një diplomaci moderne shtetërore nuk ndërtohet vetëm mbi deklarata politike, por mbi veprime konkrete, mbi koordinim të vazhdueshëm dhe mbi një strategji të qartë për avancimin e interesave kombëtare.
Kosova ka nevojë për një diplomaci aktive, kreative dhe ofensive, e cila:
– do të intensifikojë përpjekjet për njohje të reja ndërkombëtare
– do të forcojë partneritetin strategjik me Shtetet e Bashkuara
– do të thellojë bashkëpunimin me NATO-n
– dhe do të përshpejtojë procesin e integrimit evropian.
Po ashtu, diplomacia e Kosovës duhet të jetë më prezente në forumet ndërkombëtare dhe në debatet strategjike globale që lidhen me sigurinë dhe stabilitetin ndërkombëtar.
Nëse Kosova arrin të ndërtojë një strategji të tillë aktive dhe të koordinuar me partnerët euroatlantikë, ajo mund ta shfrytëzojë momentin aktual historik për të bërë hapa të mëdhenj drejt konsolidimit të plotë të shtetësisë së saj.
Por nëse kjo mundësi historike shpërdorohet për shkak të mungesës së vizionit strategjik apo për shkak të përplasjeve të panevojshme politike, atëherë rreziku i stagnimit diplomatik bëhet real.
Historia e shteteve të reja tregon se momentet gjeopolitike janë të rralla dhe kalimtare.Kosova nuk ka luksin ta humbasë këtë moment.