“Egoja, arroganca dhe avazi i vjetër i klasës politike po pengojnë konsolidimin e shtetit të së drejtës dhe të ardhmen e qytetarëve të Kosovës.”
Prof. Dr. Fejzulla BERISHA
Republika e Kosovës, si një shtet i ri me institucione demokratike dhe kushtetuese, po përballet me sfida serioze për konsolidimin e shtetit të së drejtës, një parim thelbësor jo vetëm i të drejtës së brendshme, por edhe i standardeve ndërkombëtare të demokracisë dhe të drejtave të njeriut. Klasa politike aktuale, e karakterizuar nga narcizoidizmi, adoleshenca dhe arroganca, nuk arrin të sigurojë funksionimin e institucioneve në përputhje me ligjin, duke cenuar besimin e qytetarëve dhe legjitimitetin ndërkombëtar të shtetit. Ky fenomen ka pasoja direkte për stabilitetin demokratik, sundimin e ligjit dhe integrimin e vendit në mekanizmat ndërkombëtarë.
1. Narcizoidizmi politik
Narcizoidizmi politik nuk është vetëm një tipar individësh; është një fenomen kulturor-politik që dominon sjelljen e elitës. Ai manifestohet përmes:
Egoizmit të tepruar: vendosja e interesave personale dhe partiake mbi ato kombëtare.
Mungesës së përgjegjësisë: moslidhja e veprimeve politike me pasojat reale për qytetarët.
Mosrespektimit të institucioneve dhe ligjit: institucionet funksionojnë shpesh si instrument i interesave partiake, jo si mekanizma të barabartë dhe të pavarur.
Raste konkrete:
Zgjedhjet e jashtëzakonshme të vitit 2019 – dorëheqja e Kryeministrit dhe bllokimi i Kuvendit treguan se ambiciet personale mund të paralizojnë institucionet e shtetit.
Shkeljet e Kodit Zgjedhor në zgjedhjet lokale të vitit 2021 demonstruan se interesat e partisë shpesh e vënë interesin qytetar në plan të dytë.
2. Adoleshenca politike
Adoleshenca politike reflekton mungesën e pjekurisë institucionale dhe vendimmarrëse:
Vendimet shpesh janë emocionale dhe të nxituara, jo strategjike.
Dialogu institucional shpesh kthehet në konfrontime personale, duke penguar reformat e domosdoshme.
Pamundësia për të marrë përgjegjësi reale ndalon konsolidimin e shtetit të së drejtës.
Raste konkrete:
Mocioni i mosbesimit në vitin 2017 – vendime të nxituara dhe akuza personale mbi çështje strategjike.
Përplasjet për zgjedhjen e Presidentit në vitin 2025 treguan mungesë gatishmërie për kompromis dhe dialog institucional, duke paralizuar vendimmarrjen kushtetuese.
3. Arroganca politike
Arroganca politike shfaqet kur liderët mendojnë se ata e dinë më mirë për qytetarët, edhe kur realiteti tregon të kundërt. Shpesh kjo shfaqet si paraqitje se dinë atë që nuk dinë, dhe kur qytetarët dhe partnerët ndërkombëtarë e kuptojnë se klasa politike nuk po di, ajo vazhdon me avazin e vjetër, duke injoruar gabimet dhe sugjerimet për përmirësim.
Ky qëndrim është i turpshëm dhe shumë i dëmshëm për një shtet që synon të jetë funksional dhe i bazuar mbi sundimin e ligjit, siç kërkohet edhe nga standardet e Këshillit të Evropës dhe Kombeve të Bashkuara.
Minon bashkëpunimin dhe konsensusin në Kuvend dhe qeveri.
Rrit distancën mes institucioneve dhe qytetarëve.
Pengon konsolidimin e shtetit të së drejtës dhe zbatimin e ligjit në mënyrë të barabartë.
Raste konkrete:
Reformat gjyqësore 2020–2023 – refuzimi i dialogut me opozitën dhe partnerët ndërkombëtarë, duke mbajtur “avazin e vjetër”.
Ligji i Prokurorisë Speciale – arroganca politike pengoi implementimin e standardeve ndërkombëtare për drejtësi dhe llogaridhënie.
4. Pasojat për qytetarët dhe shtetin
Ligji nuk zbatohet në mënyrë të barabartë, duke cenuar parimin e barazisë para ligjit, bazë e çdo demokracie të konsoliduar.
Besimi i qytetarëve te institucionet bie ndjeshëm, duke dëmtuar legjitimitetin kushtetues dhe ndërkombëtar.
Korrupsioni dhe nepotizmi lulëzojnë, duke cenuar standardet e transparencës dhe llogaridhënies të rekomanduara nga institucionet ndërkombëtare.
Stabiliteti demokratik dhe zhvillimi ekonomik pengohen rëndë.
Kur politika dominohet nga narcizoidizmi, adoleshenca dhe arroganca, shteti i së drejtës mbetet një ideal i brishtë dhe çdo përpjekje për konsolidim institucional has në pengesa egoiste dhe të papjekura.
5. Rrugët e daljes
Kosova ka nevojë për një ndryshim thelbësor institucional dhe kulturor:
Liderë që vendosin interesin publik mbi egoizmin dhe arrogancën politike.
Institucione të pavarura dhe funksionale, të mbrojtura nga ndikimi politik.
Kulturë politike që nxit dialog, konsensus dhe përgjegjësi ligjore, në përputhje me Kushtetutën e Kosovës dhe standardet ndërkombëtare të demokracisë.
Vetëm kështu mund të ndërtohet një shtet i fortë dhe i drejtë, ku sundimi i ligjit nuk është një formulë e zbrazët, por realitet i përditshëm.
Narcizoidizmi, adoleshenca dhe arroganca politike, e shoqëruar me avazin e vjetër që klasa politike nuk pranon ta ndryshojë, janë pengesat kryesore për konsolidimin e shtetit të së drejtës në Kosovë. Vetëm një klasë politike e përgjegjshme, e pjekur dhe e gatshme për kompromis, e udhëhequr nga parimet kushtetuese dhe standardet ndërkombëtare, mund të rikthejë besimin e qytetarëve dhe të garantojë zhvillim dhe stabilitet për të ardhmen.