Julika Prifti/
Më të shumtët e fëmijëve i duan prindërit e tyre, por disa jo vetëm i duan po edhe i adhurojnë ata. Unë hyj në kategorinë e dytë. Adhurimin për babanë e kam ndjerë që kur isha vajzë e vogël. Atëherë nuk mund ta kuptoja përse-në.
Babai ishte shkrimtar i njohur kur linda unë. Kishte botuar disa vëllime me tregime të suksesshme, por ende nuk i kishte shkuar mendja të shkruante përralla apo pjesë për fëmijë. Kjo mua nuk më shqetësonte asfare. Ai më lexonte libra e revista për fëmijë, më recitonte fabula e gjë a gjëza që gjithnjë më linin të kënaqur. Profesioni i tij mua nuk më çudiste e as më mahniste. Ajo që më mrekullonte ishte mënyra si m’i lexonte librat apo revistat për fëmijë. Zëri i tij me diksion të qartë ndryshonte për çdo personazh dhe ata bëheshin të vërtetë, bëheshin si njerëzit, të cilit unë i njihja. Në atë botë unë isha pjesëtare me të gjitha të drejtat. Fjalët nga interpretimi i babait dilnin nga libri, e merrnin jetë, historitë nuk ishin më thjesht rreshta në letër, ato vinin në dhomë dhe në mendjen time i shikoja si një film, ku kisha pjesë edhe unë.
Një nga librat e preferuar ishte Keci që dinte të numëronte deri në dhjetë. E di se prej tij mësova shpejt të numëroj deri në dhjetë e të kërkoja “dhjetë lekë për pasta-sy”. Libër shumë i dashur u bë edhe Aventurat e Pifit, qenit qimekuq që ishte tamam si njeri apo fëmijë, shumë i zgjuar, besnik, dhe kurdoherë i gatshëm të ndihmonte familjen. Edhe unë doja të isha si ai. Një episod i librit më bëri shumë përshtypje. Pifit, që ishte “dora e djathtë e teto Agatës, zonjës së shtëpisë,” iu dha detyra të qëronte patate për drekë. Pifi iu fut punës me qejf e dëshirë, si gjithnjë. Por nga zelli i madh qëroi të dy thasët me patate që ishin në qilarin e shtëpisë. Në Ilustrim shikoja sesi patatet e qëruara ishin bërë “kukumal” dhe Pifit i dukeshin vetëm duart, në njërën ende mbante thikën dhe te tjetra pataten e fundit që po e përfundonte së qëruari. Gjëja e parë që më çuditi ishte sesi Pifi vazhdonte punën pa parë fare, i mbuluar nga grumbulli i madh i patateve, dhe teta Agata që nuk po e shihte më Pifin.
Por ky imazh, në vend të efektit komik, për mua që shkoja në kopsht në Shqipërinë e mesit të viteve ’60, ku pjata duhej pastruar megjithëse gjella nuk të pëlqente dhe, ku hedhja e ushqimit konsiderohej “krim”, më shqetësoi shumë. Ç’do bëhej tani me ato thasë patatesh të qëruara? A mund t’i hante familja prej katër vetash e Pifit, më shumë se një tenxhere edhe sikur patatet të skuqeshin, ashtu siç më pëlqenin mua? Patatet do të kalbeshin e do të shkonin dëm. Edukatoret na e kishin bërë të qartë se “Partia e pushteti nuk lejonin shpërdorimin e ushqimit”.
Nuk mund të hiqja nga mendja thasët me patate që do të hidheshin në plehra dhe nuk më zinte gjumi. Isha aq e shqetësuar sa më vinte për të qarë. Ia shfaqa babit shqetësimin tim. Ai nuk më tha se kjo ishte vetëm një histori, një trillim fantazie, një e pavërtetë. Ky do të ishte një shpjegim i shpejtë, një dalje nga situata. Por babai e dinte se ky “shpjegim” do më bënte t’i shihja librat me një sy tjetër. Me buzëqeshje, ai më tha të mos merakosesha se patatet e mbetura do t’i çonin në mensë ose në restorant, aty ku venë të hanë shumë njerëz dhe asnjë patate nuk do shkonte dëm. “E mban mend Hotel Krujën kur ishim në verë? Sa njerëz uleshin në restorantin atje?” e konkretizoi ai shpjegimin. “Shumë,” u përgjigja unë. “Po mensën e studentëve të mjekësisë e ke parë?” “Po, e shoh gjithmonë nga ballkoni anash rrugës.” “E pra, i ke parë vetë sa studentë hyjnë aty për të ngrënë,” më kujtoi ai.
Këto ishin fakte reale që i kisha parë me sytë e mi. Kështu patateve iu gjet vendi dhe mua më kaloi shqetësimi dhe fjeta e qetë.
Babi me bënte të ndihesha mirë, të ndihesha e zgjuar, dhe e “madhe” duke më lejuar të shprehja lirisht ndjenjat e mendimet që më pushtonin mendjen. Fëmijët mund të jenë të vegjël e nuk shqetësohen për pagesën e qirasë, të ushqimeve, të veshmbathjes për pjesëtarët e familjes, etj., por kjo nuk do të thotë se bota e tyre është pa probleme.
Pikërisht, një problem i madh më detyroi një ditë të bëja një deklaratë të fortë se “unë në Kopshtin nr. 6 nuk do të shkoja kurrë më.” Edukatorja, Zoica, më ra me një shpullë në këmbën që gaboi në kërcim, duke ma skuqur lëkurën e duke më turpëruar përpara gjithë grupit të valles. Vatja në kopsht kishte me vete rrezikun e ndonjë dacke tjetër. Prindërit u duk se e kuptuan situatën po problemi ishte se ku do të rrija unë kur ata ishin në punë e Loreta në shkollë? Të më mbyllin vetëm në shtëpi – siç propozova unë, nuk u pranua sepse po të binte ndonjë zjarr unë nuk kisha rrugë shpëtimi. Atëherë babi tha: “Edukatore Zoica bëri gabim që të dha një dackë në këmbë e për këtë duhet të më kërkonte të falur, ashtu siç kërkoja edhe unë kur bëja gabim. Dakord?” Zgjidhja nuk më pëlqeu shumë, por nuk mund ta refuzoja.
Ne vajtëm në kopsht dhe pas bisedës së babit me të, edukatorja më kërkoi të falur. Po kjo u bë në zyrën e saj se ajo ishte edhe drejtoresha e kopshtit. Grupi i valleve, përpara të cilëve unë isha turpëruar, nuk dëgjoi asgjë. Kërkimi i faljes nga ana e saj nuk ishte i sinqertë e unë e ndjeva këtë sapo babai u largua nga kopshti. Vështrimet e saj flisnin për gjë tjetër. Atë e ndjeva fare mirë gjatë ditës. Edhe fjalët e saj nuk flisnin për kuptim gabimi. Kur u ktheva në shtëpi deklarova se në atë vend nuk do shkoja më se kërkimi i të falurit vetëm e kishte egërsuar edhe më edukatore Zoicën. E tani punët ishin më keq se më parë. Gjyshja që kishte ardhur për vizitë nga Rehova ofroi të më merrte me vete në fshat ku nuk kishte kopsht. U duk se problemi u zgjidh. Por unë e dija se fshati i Rehovës ishte shumë larg e mbi të gjitha në shtëpinë e gjyshes nuk kishte telefon. Si do të mund t’i lajmëroja prindërit të vinin të më merrnin nëse mërzitesha larg tyre? Nga njëra anë, më pëlqente idea se nuk do të isha më e detyruar të vallëzoja nën kërcënimin e edukatore Zoicës, nga ana tjetër kisha frikë se pa motrën e prindërit do të mërzitesha në fshat. Po të kishte gjyshja telefon nuk kishte problem, se unë i telefonoja prindërve e ata vinin të më merrnin. Përsëri babi e gjeti zgjidhjen. Ai më tha se unë mund t’i lajmëroja fare lehtë me një letër.
-Po unë nuk di të shkruaj, – i thashë e mërzitur.
-Po emrit tënd di ta shkruash, – më kujtoi babai. – Në çdo vizatim në kopsht ti vë emrin tënd apo jo?
-Po, emrin di ta shkruaj. Po nuk di të shkruaj fjalë të tjera. Si t’ju lajmëroi se jam e mërzitur dhe të vini të më merrni? – pyeta unë pa asnjë shpresë zgjidhjeje.
-Na shkruaj letra me vizatime. Kur letra të jetë me diell, je e gëzuar, po të jetë me shi kuptohet që po qan dhe je mërzitur dhe ne do të vijmë të marrim.
Zgjidhja u gjet dhe unë u binda se sado i madh të ishte problemi nuk kisha pse të trembesha e të shqetësohesha.
Si atëherë në fëmijëri, edhe sot kur babai nuk është më në këtë jetë, dashuria e adhurimi për të mbeten njësoj tek unë. Tani e kuptoj se ai nuk zgjidhte një problem narrativ kur isha e vogël, por më mësonte si trajtohen shqetësimet e tjetrit dhe se imagjinata e një fëmije meriton vëmendje dhe kujdes të veçantë.
Adhurimi im për të nuk lindi nga fama, por nga ajo aftësi e tij e rrallë për të mos e përçmuar seriozitetin e një fëmijë.
Faleminderit, babi!
Foto e shtëpisë në Rehovë dhe kaçkës nga Vangjel Qirici